# जापानी साम्राज्य

| जापानी साम्राज्य* 大日本帝國
* *दाइ निप्पोन टेकोकु* वा *दाइ निहोन टेकोकु*
 |
| --- |
| सन् १८६८–१९४७ |
|
झन्डा

राजकिय छाप

 |
| **आदर्श वाक्य:** (सन् १८६८–१९१२) 五箇条の御誓文 *गोकाजो नो गोसेइमोन* "पाँच लेखमा शपथ" |
| **राष्ट्रिय गान:** (सन् १८६९–१९४५) 君が代 *किमिगायो* "राजकिय महामहिमको शासनकाल" noicon |
| सन् १९४२ मा जापानको साम्राज्य चरमोत्कर्षमा:

* जापान
* उपनिवेशहरू (कोरिया, ताइवान, काराफुटो) / जनादेश
* कठपुतली राज्यहरू / संरक्षकहरू / अधिकृत क्षेत्रहरू
 |
| वस्तु-स्थिति | सार्वभौम राज्य (सन् १८६८–१९४५) सैन्य कब्जा (सन् १९४५–१९४७) |
| राजधानी | * क्योटो (१८६८–१८६९)
* टोकियो सहर (सन् १८६९–१९४३)
* टोकियो (सन् १९४३–१९४७)
 |
| सबैभन्दा ठुलो सहर | * टोकियो सहर (सन् १८६९–१९४३)
* टोकियो (सन् १९४३–१९४७)
 |
| आधिकारिक भाषाहरू | जापानी |
| मान्यता प्राप्त आञ्चलिक भाषाहरू | * होक्कियन
* मन्डारिन
* हक्का
* कोरियाली
 |
| धर्म  | * *न्यायिक रूपमा:* धर्मनिरपेक्ष राज्य
* *वास्तविक:* शिन्तो राज्य (राज्य धर्म)
 |
| सरकार | एकात्मक निरपेक्ष राजतन्त्र (१८६८–१८८९)
* दाइजो-कान अन्तर्गत (१८६८–१८८५)

एकात्मक संसदीय अर्ध-संवैधानिक राजतन्त्र (१८८९–१९४७)
सैन्य कब्जा अन्तर्गत (१९४५–१९४७) |
| सम्राट |   |
|  |
| • सन् १८६८–१९१२  | मेइजी |
| • सन् १९१२–१९२६  | ताइसो |
| • सन् १९२६–१९४७  | सोवा |
|  |
| प्रधानमन्त्री |   |
|  |
| • १८८५–१८८८ (पहिलो)  | इटो हिरोबुमी |
| • १९४६–१९४७ (अन्तिम)  | शिगेरु योशिदा |
|  |
| व्यवस्थापिका | कुनै पनि छैन (अध्यादेश द्वारा शासन) (१८६८–१८७१) साथीहरूको घर (१८७१–१८८९) राष्ट्रिय डाइट (सन् १८८९ देखि) |
| • माथिल्लो सदन | साथीहरूको घर (१८८९–१९४७) |
| • तल्लो सदन | प्रतिनिधि सभा (सन् १८९० देखि) |
| ऐतिहासिक काल | मेइजी • ताइशो • शोवा |
|  |
| • मेइजी पुनर्स्थापना  | ३ जनवरी सन् १८६८ |
| • मेइजी संविधान  | ११ फेब्रुअरी १८८९ |
| • पहिलो चीन-जापानी युद्ध  | २५ जुलाई १८९४ |
| • रुस-जापानी युद्ध  | ८ फेब्रुअरी १९०४ |
| • प्रथम विश्व युद्ध  | २३ अगस्ट १९१४ |
| • मुकदेन घटना  | १८ सेप्टेम्बर १९३१ |
| • दोस्रो चीन-जापानी युद्ध | ७ जुलाई १९३७ |
| • राजकिय नियम सहायता सङ्घ  | १२ अक्टोबर १९४० |
| • दोस्रो विश्वयुद्ध  | ७ डिसेम्बर १९४१ |
| • जापानको आत्मसमर्पण  | २ सेप्टेम्बर १९४५ |
| • पुनर्गठन  | ३ मे सन् १९४७ |
|  |
| क्षेत्रफल |
| सन् १९३८ | १९,८४,००० किमी२ (७,६६,००० वर्ग माइल) |
| सन् १९४२ | ७४,००,००० किमी२ (२९,००,००० वर्ग माइल) |
| जनसङ्ख्या |
|  |
| • सन् १९२०  | ७७,७००,००० |
| • सन् १९४०  | १०५,२००,००० |
|  |
| मुद्रा | * जापानी येन
* कोरियाली येन
* ताइवानी येन
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **पूर्ववर्ती** | **उत्तरवर्ती** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | टोकुगावा शोगुनेट |
|  | इजो गणतन्त्र |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ओगटेको जापान |  |
| जापान |  |

 |

 |

**जापानको साम्राज्य**, जसलाई **जापानी साम्राज्य**, **शाही जापान**, वा केवल **जापान** पनि भनिन्छ, जापानी साम्राज्य थियो जुन सन् १८६८ मा मेइजी पुनर्स्थापनादेखि सन् १९४७ मा जापानको सुधारिएको संविधान लागु नभएसम्म अस्तित्वमा थियो। २९ अगस्ट १९१० देखि २ सेप्टेम्बर १९४५ सम्म, यसले नाइची (जापानी द्वीपसमूह र १९४३ पछिकाराफुतो) र गाइची (कोरिया, ताइवान, क्वान्तुङ, र १९४३ भन्दा पहिलेको काराफुतो) लाई प्रशासित गर्यो। दक्षिण सागर म्यान्डेट जापानी प्रशासन अन्तर्गत राष्ट्र सङ्घको नाममा एकल जापानी निर्भर क्षेत्र थियो। दोस्रो विश्वयुद्धको अन्तिम चरणमा, जापानले बाँकी एक्सिसको साथ पराजित भएपछि, औपचारिक जापानी आत्मसमर्पणको उपकरण विजयी मित्रराष्ट्रहरूको पोट्सड्याम घोषणाको अनुपालनमा जारी गरिएको थियो, र जापानी वास्तविक क्षेत्र पछि जापानी द्वीपसमूहलाई मात्र ढाक्न संकुचित भयो जुन आजको रूपमा छ।

दोस्रो चीन-जापानी युद्ध र प्रशान्त युद्धको समयमा साम्रज्यिकजापानी सशस्त्र सेनाले सुरुमा ठुलो मात्रामा सैन्य सफलता हासिल गर्यो। यद्यपि, १९४२ देखि, र विशेष गरी मिडवे एटोल र ग्वाडालकानलमा निर्णायक मित्र राष्ट्रहरूको प्रगति पछि, जापान संयुक्त राज्य अमेरिका विरुद्ध रक्षात्मक अडान लिन बाध्य भयो। अमेरिकी नेतृत्वको टापु-घुम्ने अभियानले त्यसपछिका तीन वर्षमा जापानको धेरै महासागरीय टापुहरूको सम्पत्ति गुमायो। अन्ततः, अमेरिकी सेनाले इवो जिमा र ओकिनावा टापु कब्जा गर्‍यो, जसले गर्दा जापानी मुख्यभूमि असुरक्षित र महत्त्वपूर्ण नौसेना रक्षा बल बिना नै रह्यो। अगस्ट १९४५ सम्ममा, मुख्य भूमि जापानमा मित्र राष्ट्रहरूको आक्रमणको योजना बनाइएको थियो, तर पश्चिमी मित्र राष्ट्रहरू र सोभियत सङ्घको प्रमुख सफलताको सामना गर्दै जापानले आत्मसमर्पण गरेपछि, हिरोसिमा र नागासाकीमा परमाणु बम विस्फोट र मन्चुरियामा सोभियत सङ्घको आक्रमण पछि, प्रशान्त युद्ध आधिकारिक रूपमा सेप्टेम्बर २, १९४५ मा समाप्त भयो, जसले गर्दा जापानमा मित्र राष्ट्रहरूको कब्जाको सुरुवात भयो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू