Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# आतङ्कवाद

**आतङ्कवाद** (Terrorism) आमजनता वा सर्वसाधारणमा विरुद्ध डर-त्रास फैलाई वा हिंसा प्रयोग गरेर राजनीतिक वा वैचारिक लक्ष्य हासिल गर्ने प्रक्रिया हो। यस शब्दको प्रयोग विशेष गरी शान्तिकालमा वा युद्धको सन्दर्भमा गैर-लडाकूहरू ("प्रत्यक्ष रूपमा भाग नलिएका नागरिहरू) मा जानाजानी हिंसा गर्नलाई जनाउन प्रयोग हुन्छ। आतङ्कवादको विभिन्न परिभाषा रहेका छन्; विभिन्न परिभाषाहरूले यसका विशेषताहरूमा जोड दिन्छन्, जस्तै: यसको अपूर्वानुमेयता (randomness), डर सिर्जना गर्ने उद्देश्य, र यसको प्रभावको विस्तार, जुन केवल प्रत्यक्ष पीडितहरूमा सीमित हुँदैन। आधुनिक आतङ्कवादमा, पुराना रूपहरूबाट विकसित हुँदै, राजनीतिक लक्ष्य हासिल गर्न विभिन्न रणनीति अपनाइएका पाइन्छन्। आतंकवादीहरूले डरलाई रणनीतिक उपकरणको रूपमा प्रयोग गरी निर्णयकर्ताहरूलाई प्रभावित पार्ने प्रयास गर्छन्। उनीहरूले सार्वजनिक भीड भएका क्षेत्रहरू जस्तै *यातायात केन्द्र, विमानस्थल, किनमेल केन्द्र, पर्यटक स्थल, र रात्री जीवनका स्थलहरू* लक्षित गरेर व्यापक असुरक्षा सिर्जना गर्न खोज्छन्। यसले मानसिक दबाब मार्फत नीति परिवर्तन गराउने प्रयास गर्दछ र सुरक्षा उपायहरूमा जनविश्वास कमजोर पार्ने गर्दछ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू
# राष्ट्रवाद

**राष्ट्रवाद** (nationalism) मानिसहरूलाई साझा इतिहास, परम्परा, भाषा, जातीयता या जातिवाद र संस्कृति को आधारमा एकजुट बनाउने आस्था हो। यहीँ बन्धनहरूको कारण उनीहरू यस निष्कर्षमा पुग्छन् कि आत्म-निर्णयको आधारमा आफ्नो सम्प्रभु राजनीतिक समुदाय अर्थात् ‘राष्ट्र’को स्थापना गर्ने आधार हो।

राष्ट्रवादको आधारमा बनेको राष्ट्र त्यस समय सम्म कल्पनामा नै रहन्छ जब सम्म उसलाई एक राष्ट्र-राज्यको रूप दिइदैन।

## यो पनि हेर्नुहोस्

* उग्रराष्ट्रवाद
* अन्धराष्ट्रवाद
* फासीवाद

## सन्दर्भ
# मुसलमान

मुसलमान| सन् १८६५ कायरोमा नमाजरत मुसलमानहरू |
| कुल जनसङ्ख्या |
|  **१.८ अर्ब** विश्वव्यापी (सन् २०१६) |
| स्थापनाकर्ता |
| मुहम्मद (मुसलमानहरू आदमलाई संस्थापक मान्दछन्) |
| उल्लेखनीय जनसङ्ख्या भएका क्षेत्रहरू |
|  इन्डोनेसिया | २३,६८,००,००० |
|  पाकिस्तान | २०,८८,००,००० |
|  भारत | १९,४६,००,००० |
|  बङ्गलादेश | १५,१९,००,००० |
|  नाइजेरिया | ९,११,००,००० |
|  इजिप्ट | ९,५०,००,००० |
|  इरान | ८,२९,००,००० |
|  टर्की | ८,२८,००,००० |
|  चीन | ६,००,००,०००–८,००,००,००० |
|  अल्जेरिया | ४,२०,००,००० |
| धर्म |
| ८०–९०% सुन्नी इस्लाम १२–१७% सिया इस्लाम ~१% अह्मदीया ~१% अन्य इस्लामी परम्पराहरू (जस्तै: इवादी इस्लाम) |
| शास्त्रहरू |
| कुरान |
| भाषाहरू |
| अरबी (पवित्र भाषा), उर्दु, बङ्गाली, मलय, फारसी, जाभानी, पञ्जाबी,बेलुच,तुर्केली, हाउसा, चिनियाँ, विघुर ,बोसनियाली, इन्डोनेसियाली, कुर्दी,पश्तो,सेबुवानो,धिवेही र मुस्लिम विश्वभाषा |

मुसलमानहरू

इस्लाम धर्ममा धार्मिक आस्था राख्ने व्यक्तिहरूलाई मुसलमान भनिन्छ। मुसलमानको धार्मिक सिधान्त इस्लाम धर्मको धार्मिक ग्रन्थ कुरआन मा आधारित छ।

## यी पनि हेर्नुहोस्

* इस्लामिक उत्सव
* ख्वाजा गरीब नवाज
* इस्लाम धर्म
* सलल्लाहु अलैही वसल्लम

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू

* आधुनिक मानिसका लागि समकालीन प्रश्न र उत्तरहरू-**कुरानको कथा द ढाका टाइम्स
* अमेरिकाको इस्लामिक सर्वोच्च परिषद्
# जनघनत्व

जनघनत्व (प्रति वर्ग किलोमिटर व्यक्तिहरू), सन् २०२३ मा देश अनुसार
**जनघनत्व** प्रति एकाइ भूमिक्षेत्रको जनसङ्ख्याको मापन हो। यो प्रायः मानिस लागु हुन्छ, तर कहिलेकाहीँ अन्य जीवित जीवहरू पनि। यो एक प्रमुख भौगोलिक शब्द हो।

## जैविक जनघनत्व

जनघनत्व भनेको कुल भूमिक्षेत्र विभाजित जनसङ्ख्या हो, कहिलेकाहीँ समुद्र र महासागरहरू सहित, उपयुक्त रूपमा।

कम घनत्वले लोप हुने भोर्टेक्स निम्त्याउन सक्छ र प्रजनन क्षमतालाई अझ घटाउन सक्छ। यसलाई पहिचान गर्ने वैज्ञानिकको नामबाट यसलाई एली प्रभाव भनिन्छ। कम जनघनत्वहरूमा प्रजनन क्षमता कम हुने कारणहरूका उदाहरणहरूः

* यौन साथीहरू पत्ता लगाउनमा बढ्दो समस्याहरू
* प्रजनन वृद्धि

### मानव घनत्व

जनघनत्व (प्रति वर्ग किलोमिटर व्यक्ति, देश अनुसार, २००६)
जनघनत्व भनेको क्षेत्रको प्रति एकाइ मानिसहरूको सङ्ख्या हो, जसलाई सामान्यतया "प्रति वर्ग किलोमिटर" वा वर्ग माइलको रूपमा प्रतिलिपि गरिन्छ, र जसमा समावेश वा बहिष्कार गर्न सकिन्छ, उदाहरणका लागि, पानी वा हिमनदीका क्षेत्रहरू। सामान्यतया यो काउन्टी, सहर, देश, अर्को क्षेत्र वा सम्पूर्ण विश्वका लागि गणना गरिन्छ।

मरुभूमिहरूमा बाली उब्जाउने सम्भावना धेरै सीमित छ किनकि त्यहाँ उनीहरूलाई समर्थन गर्न पर्याप्त वर्षा हुँदैन। यसैले, तिनीहरूको जनघनत्व सामान्यतया कम छ। यद्यपि, मध्य पूर्वका केही सहरहरू, जस्तै दुबई, जनसङ्ख्या र पूर्वाधार वृद्धिमा तीव्र गतिमा बढिरहेको छ।

सहरको जनसङ्ख्या र विशेष गरी क्षेत्र, तथापि, प्रयोग गरिएको "सहरी क्षेत्र" को परिभाषामा धेरै निर्भर छन्ः उपनगरीय बस्तीहरू र मध्यवर्ती ग्रामीण क्षेत्रहरू समावेश गर्दा मात्र केन्द्रको लागि घनत्व लगभग अपरिवर्तनीय रूपमा उच्च हुन्छ, जस्तै समूह वा महानगरीय क्षेत्र (पछिल्लो कहिलेकाँही छिमेकी सहरहरू सहित)।

### मापनका अन्य विधिहरू

यद्यपि अङ्कगणित घनत्व जनघनत्व मापन गर्ने सबैभन्दा सामान्य तरिका हो, एक विशिष्ट क्षेत्रमा जनघनत्वको वैकल्पिक उपायहरू प्रदान गर्न धेरै अन्य विधिहरू विकसित गरिएको छ।

* अङ्कगणितीय घनत्वः व्यक्ति/क्षेत्रफलको कुल सङ्ख्या
* प्राकृतिक घनत्वः कुल जनसङ्ख्या/कृषि योग्य भूमिक्षेत्रकृषियोग्य भूमि
* **कृषि घनत्व** कुल *ग्रामीण* जनसङ्ख्या/कृषियोग्य भूमिक्षेत्रफल
* **आवासीय घनत्व** सहरी क्षेत्र/आवासीय जग्गाको क्षेत्रमा बसोबास गर्ने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या
* **सहरी घनत्व** सहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या/सहरी भूमिको कुल क्षेत्र
* **पारिस्थितिक इष्टतम** प्राकृतिक स्रोतहरूद्वारा समर्थित गर्न सकिने जनसङ्ख्याको घनत्व
* जीवित घनत्वः जनसङ्ख्या घनत्व जसमा औसत व्यक्ति बस्छ

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# पेन्टागन

**पेन्टागन** (शाब्दिक अर्थ:पञ्चभुजा) संयुक्त राज्य रक्षा विभागको मुख्यालय भवन हो। अमेरिकी सैन्य बलको प्रतीकको रूपमा, *पेन्टागन* भन्ने वाक्यांश अक्सर रक्षा विभाग र यसको नेतृत्वको लागि जनाउनमा पनि प्रयोग गरिन्छ।

पेन्टागन आर्लिङटन काउन्टी, भर्जिनियामा वासिङटन, डीसीबाट पोटोमेक नदीपारि अवस्थित छ। यस भवनलाई अमेरिकी वास्तुविद् जर्ज बर्गस्ट्रमले डिजाईन गरेका थिए र निर्माण व्यवसायी जोन म्याकशेनले निर्माण गरेका थिए।

करिब ६.५ million वर्ग फिट (१५० एकड; ६० हेक्टर) क्षेत्रफलको साथ पेन्टागन विश्वको सबैभन्दा ठूलो कार्यालय भवन हो, यसको कुल क्षेत्र मध्ये ३.७ million वर्ग फिट (८५ एकड; ३४ हेक्टर) कार्यालयको रूपमा प्रयोग गरिएको छ। लगभग २३००० सैन्य र निजामति कर्मचारीहरू, र अन्य ३,००० गैर-रक्षा सहायता कर्मचारीहरू पेन्टागनमा काम गर्छन्। यसका पाँच भुजा, भुँइ तला माथि पाँच तला, दुई भुमिगत तला, र प्रति फ्लोर पाँच रिङ करिडोर सहित जम्मा १७.५ माइल (२८.२ किमी) कोरिडोरहरू छ। आणविक युद्ध भएको खण्डमा पेन्टागनको केन्द्रको पाँच पाँच-एकड (२.० हेक्टर) पेन्टागोनल प्लाजा प्रमुख लक्ष्य हुनेछ भन्ने अनुमानमा यसलाई " ग्राउन्ड शून्य " उपनाम दिइएको छ।

११ सेप्टेम्बर २००१ मा, अमेरिकन एयरलाइन्सको 'फ्लाइट ७७' अपहरण गरी भवनको पश्चिमी भागमा ठोकिएको थियो। उक्त घटनामा १८९ व्यक्तिको मृत्यु भयो। मारिएकाहरूमध्ये ६४ जना अपहरण गरिएको हवाईजहाजमा थिए र १२५ जना पेन्टागनमा थिए। सन् १८१२ मा बेलायतसँग भएको युद्धमा बेलायती सेनाले वाशिङटनका सबै सरकारीभवन तथा सुविधाहरू जलाएका थिए। त्यस यता भएका मध्ये यो नै सबैभन्दा ठूलो विदेशी आक्रमण थियो।

पेन्टागन ऐतिहासिक स्थानहरुको राष्ट्रिय अभिलेखमा सूचीबद्ध छ र यो एक राष्ट्रिय ऐतिहासिक स्थल हो।

## यो पनि हेर्नुहोस्

* ह्वाइट हाउस

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# विचारधारा

**विचारधारा** भन्नाले कुनै व्यक्ति वा व्यक्तिहरूको समूहमा निहित विश्वास वा मूल्यहरूको समूहलाई बुझिन्छ। विशेष गरी यस्ता विश्वासहरू जुन विशुद्ध रूपमा निश्चित ज्ञानमा आधारित नभई अन्य कारणहरूले गर्दा अपनाइएका हुन्छन्, र जसमा "सैद्धान्तिक तत्वहरू जत्तिकै व्यावहारिक तत्वहरू पनि प्रमुख हुन्छन्"। पहिलेका समयमा यो शब्द मुख्यतया आर्थिक, राजनीतिक दर्शन वा धार्मिक सिद्धान्त र नीतिहरूमा लागू गरिन्थ्यो, जुन परम्परा कार्ल मार्क्स र फ्रेडरिक एङ्गेल्ससम्म जान्छ। तर हालका समयमा यो शब्द मुख्यतया निन्दात्मक अर्थमा प्रयोग गरिन्छ।

यस शब्दको प्रतिपादन फ्रान्सेली राज्यक्रान्ति कालका अभिजात वर्ग र दार्शनिक एन्टोइन डेस्टुट डे ट्रेसीले गरेका थिए। उनले सन् १७९६ मा भीडको अविवेकी आवेगको विरोध गर्न विचारहरूको तर्क सङ्गत प्रणाली विकास गर्नका लागि यसलाई "विचारको विज्ञान"को रूपमा परिकल्पना गरेका थिए। राजनीति शास्त्रमा, यो शब्द राजनीतिक विश्वास प्रणालीहरूलाई बुझाउन वर्णनात्मक अर्थमा प्रयोग गरिन्छ। नेपाली बृहत् शब्दकोशले विचारधारालाई कुनै राजनीतिक वा आर्थिक सिद्धान्तसँग सम्बन्धित विचारप्रवाह भनेको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# सेप्टेम्बर ११ को हमला

| सेप्टेम्बर ११ को आतङ्कवादी हमला |
| --- |
| दोस्रो हमलाको १० मिनेटपछि लिइएको तस्वीरमा विश्व व्यापार केन्द्रको दुवै भवन जलिरहेको देखिन्छ। |
| स्थान | * न्युयोर्क सहर, न्यु योर्क, अमेरिका;
* भर्जिनिया, अमेरिका.;
* स्टोनीक्रेक पेन्सिलभेनिया
 |
| मिति | सेप्टेम्बर ११, २००१ (२००१-०९-11) ८:४६ – १०:२८  (पूर्वेली समय क्षेत्र) |
| लक्ष्य | * विश्व व्यापार केन्द्र (अमेरिकी एअरलाइन्स ११ र युनाइटेड एअरलाइन्सको उडान १७५)
* पेन्टागन (अमेरिकी एअरलाइन्स उडान ७७)
* ह्वाइट हाउस (युनाइटेड एअरलाइन्सको उडान ९३; असफल)
 |
| आक्रमणको प्रकार | * विमान अपहरण
* आत्मघाती हमला
* सामूहिक हत्या
* आतङ्कवाद
 |
| मृत्यु | २,९७७ (२,९७७ मानिस + १९ आतङ्ककारी) |
| घाइते | ६,०००+ |
| सहभागीहरूको सङ्ख्या | १९ |

**सेप्टेम्बर ११ को हमला** (९/११ को रूपमा पनि उल्लेख गरिएको) मङ्गलवार बिहान ११ सेप्टेम्बर २००१ का दिन संयुक्त राज्य अमेरिकाको इस्लामी आतङ्कवादी समूह अल कायदाद्वारा चार समन्वित आतङ्ककारी हमलाहरूको एक शृङ्खला थियो। यस आक्रमणमा २,९९६ जना मानिसलाई मृत्यु भएको थियो भन् ६,००० भन्दा बढीको घाइते भएका थिए। यस हमलाका कारण कम्तीमा १० अरब डलरको आधारभूत संरचना र सम्पत्ति क्षतिको भएको थियो।

पहिलो र दोस्रो विमान, अमेरिकन एयरलाइन्सको उडान ११ र संयुक्त एयरलाइन्सको उडान १७५, क्रमशः लोअर मेनहट्टनमा विश्व व्यापार केन्द्र परिसरको उत्तर र दक्षिण भवनहरूमा ठोकिएको थियो भने त्यसको एक घन्टा ४२ मिनेट भित्र ११० तले दुवै भवनहरू ध्वस्त भएको थियो। अवशेष र परिणामस्वरूप आगोले विश्व व्यापार केन्द्र परिसरको सबै अन्य भवनहरूको आंशिक वा पूर्ण पतनको कारण ४७-तले ७ विश्व व्यापार केन्द्र भवनका साथै दश अन्य ठूला संरचनाहरूमा पनि महत्त्वपूर्ण क्षति भएको थियो। तेस्रो विमान, अमेरिकन एयरलाइन्सको उडान ७७, भर्जिनिया, आर्लिङ्टन काउन्टीमा पेन्टागन (अमेरिकी सैन्य बलको प्रतीक, संयुक्त राज्य अमेरिका रक्षा मन्त्रालय) दुर्घटनाग्रस्त हुँदा भवनको पश्चिमी भागमा आंशिक क्षति पुगेको थियो।
चौथो विमान, संयुक्त एयरलाइन्सको उडान ९३ ले उडान भर्दासाथ वासिङ्टन, डी.सी. तर्फ लागेको थियो भने यात्रुहरूले अपहरणकर्ताहरूलाई हमला गरेपछि पेन्सिलभेनिया स्थित स्टियोटोके सहरको एक क्षेत्रमा विमान दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो।

युनाइटेड एअरलाइन्सको उडान १७५ दक्षिणमा रहेको भवनसँग ठोकिएको थियो
## सन्दर्भ सामाग्री
# राजनीति

राजनीतिक अवस्था
२०५८ :राजदरबार हत्याकाण्ड
१९ जेठ २०५८ मा भएको दरबार हत्याकण्ड शाही परिवारका सदस्यहरू राजा वीरेन्द्र, रानी ऐश्वर्य, युवराज दीपेन्द्र, अधिराजकुमार निराजन लगायत अन्य धेरैजना हत्याकण्डमा मारिए। यद्यपि, नरसंहार पछि, युवराज कोमामा केहि समयको लागि बाँचे।

यद्यपि युवराजले मर्नु भन्दा पहिले कहिलै होसमा थिएनन्, युवराज दीपेन्द्र नेपाली शाही उत्तराधिकारको कानून अनुसार राजा थिए। उनको मृत्युको दुई दिन पछि राजाको बाँचेको भाइ ज्ञानेन्द्रलाई राजा घोषणा गरियो।

२०६०-२०६४ : संसद भङ्ग र लोकतन्त्र आन्दोलन
२०६१ माघ १९ मा राजा ज्ञानेन्द्रले २०६१ माघ १९ गते दिउसो एक घोषणा गरी शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको मन्त्रीमण्डल विघटन गरी आफ्नै अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन गरेको घोषणा गरे। र मार्शल कानून लागू गरे । राजाले माओवादी विद्रोह सम्हाल्न सरकार असफल भएको कुरा राखे। टेलिफोन लाइन काटियो र प्रमुख राजनैतिक दलका मुख्य नेताहरूलाई घरमा नै नजरबन्द राखि, धेरै उच्च राजनीतिक नेताहरू पक्राउ गरियो। अन्य विपक्षी नेताहरू भारत भागे र त्यहाँ फेरि समूहित भए। शाही कदमको विपक्षमा पुरानो, विघटित संसदमा ९०% सिट प्रतिनिधित्व गर्ने सात दलको गठबन्धन बन्यो ।
# सङ्गठित अपराध

**सङ्गठित अपराध** भन्नाले अन्तर्राष्ट्रिय, राष्ट्रिय वा स्थानीय स्तरका केन्द्रीकृत समूहहरूद्वारा नाफा कमाउने उद्देश्यले सञ्चालित गैरकानूनी गतिविधिहरू हुन्। सामान्यतया यसलाई गैरकानूनी व्यवहारका रूपमा लिइन्छ; कतिपय आपराधिक संगठनहरू — जस्तै आतंकवादी समूह, विद्रोही समूह र पृथकतावादी — राजनीतिक उद्देश्यका कारण पनि यसमा सक्रिय हुन्छन्। धेरै आपराधिक संगठनहरूले आफ्ना लक्ष्य हासिल गर्न र आन्तरिक नियन्त्रण कायम गर्न डर वा आतङ्कको पनि फैलाउने गर्छन्। यी समूहहरूले प्रायः सत्तावादी शासनहरूले झैँ सत्ता कायम राख्न रणनीति र शैलीहरू पनि अंगाल्छन्। कतिपय सङ्गठित अपराधहरू राज्यले प्रतिबन्ध लगाएका वस्तु वा सेवाहरू (जस्तै अवैध लागूपदार्थ वा हतियार) को माग पूरा गर्न वा तिनको व्यापार सहज बनाउन मात्र अस्तित्वमा आएका हुन्छन्। अन्य अवस्थामा, आपराधिक संगठनहरूले जबर्जस्ती मानिसहरूलाई आफ्नो व्यवसायमा संलग्न गराउँछन्, जस्तै — स्थानीय व्यापारी वा पसलेहरूलाई “सुरक्षा शुल्क” असुल्ने। यसैगरी, सडक गिरोहहरूलाई पनि फराकिलो परिभाषामा सङ्गठित अपराध समूहका रूपमा वर्गीकृत गर्न सकिन्छ, वा सङ्गठित अपराधिक समूह ठहरिन सक्छन्।

## ऐतिहासिक उद्गम

## सङ्गठित अपराधका मोडेलहरू

## प्रतिनिधी गतिविधिहरू

## कानूनी संरचना र नियन्त्रणका उपायहरू

### अन्तराष्ट्रिय स्तरमा

### नेपाल

### अन्य मुलुक

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू
# वामपन्थी राजनीति

**वामपन्थी राजनीति (Left-wing politics वा Leftist Politics)** राजनीतिमा त्यस पक्ष वा विचारधारालाई भनिन्छ जो समाजलाई बदलेर अधिक आर्थिक तथा जातीय समानता ल्याउन परिवर्तन गर्न चाहन्छ। यस विचारधारामा, समाजका ती व्यक्तिहरूप्रति सहानुभूति व्यक्त गरिन्छ जुन कुनै पनि कारणले अन्य व्यक्तिको तुलनामा पछाडि परेका छन् वा कुनै कारणले अरूको तुलनामा शक्तिहीन छन्। राजनीतिको सन्दर्भमा 'बाम' र 'दक्षिण' शव्दहरूको प्रयोग फ्रान्सेली क्रान्तिको समयमा सुरू भएको थियो। फ्रान्समा क्रान्ति भन्दा पूर्व संसदमा राजालाई हटाएर गणतन्त्र ल्याउन चाहने र र धर्मनिरपेक्षता चाहने इस्तेट्स जनरल ( इस्टेट्स जनरल ) नामक संसद मा अक्सर बायाँ पट्टि बस्थे। आधुनिक समयमा समाजवाद र साम्यवादसँग सम्बन्धित विचारधारालाई बायाँ राजनीतिमा राखिन्छन्। फ्रान्सेली क्रान्तिको समयमा वामपन्थी विचारधारालाई गणतन्त्र स्थापनाको विचारधारा मान्न सकिन्छ तर आधुनिक परिस्थिति फरक छ। त्यसकारण यस विचारधारालाई फ्रान्सेली क्रान्तिलाई आफ्नो आधारका रूपमा लिई विश्वका अन्य देशहरूमा पनि लागू गर्न सकिदैन।

## यो पनि हेर्नुहोस्

* दक्षिणपन्थी राजनीति

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# दक्षिणपन्थी राजनीति

अमेरिकामा 'टी पार्टी' भनिने दक्षिणपन्थी संगठनको एक जुलुस
राजनीति मा **दक्षिणपन्थी राजनीति** (Right Wing Politics वा Rightist Politics) त्यो पक्ष वा विचारधारालाई भनिन्छ जो सामाजिक स्तरीकरण वा सामाजिक समतालाई अपरिहार्य , प्राकृतिक, सामान्य या आवश्यक मान्छ। सामान्यतया यस पक्षको समर्थक समाजको ऐतिहासिक भाषा, अर्थ-व्यवस्था र धार्मिक पहिचान लाई कायम राख्न प्रयास गर्दछ। परम्परागत समाजमा मानिसहरूमा प्राय: कुनै वर्गीकरण र श्रेणीकरण हुँदैन र दक्षिणपन्थी राजनीतिमा प्राकृतिक नियमको तर्क दिएर त्यस्ता वर्गीकरण लाई जारी राख्न समर्थन गर्दैन। राजनीतिको सन्दर्भमा 'दक्षिणपन्थी' र 'बामपन्थी' भन्ने शव्दहरूको प्रयोग फ्रान्सेली राज्यक्रान्तिको समयमा सुरू भएको थियो। फ्रान्समा क्रान्ति भन्दा पूर्व इस्टेट जनरल नामक संसद मा सम्राट राजतन्त्र हटाएर गणतन्त्र ल्याउन चाहने र धर्मनिरपेक्षता चाहने हरु अक्सर बायाँ तर्फ बस्थे । आधुनिक समयमा पुँजीवादसँग सम्बन्धित विचारधारालाई प्रायः दक्षिणपन्थी राजनीतिमा राखिन्छ। ।

## वैचारिक स्थान

### अर्थशास्त्र

### राष्ट्रवाद

### प्राकृतिक कानून र परम्परावाद

### पपुलिजम

### धर्म

### सामाजिक स्तरीकरण

## यो पनि हेर्नुहोस्

* वामपन्थी राजनीति

## सन्दर्भ
# राज्य

**राज्य** भनेको एउटा राजनीतिक संस्था हो, जसले निश्चित भौगोलिक क्षेत्र भित्रको समाज र जनसंख्यालाई नियमन र व्यवस्थापन गर्ने काम गर्छ। आधुनिक राज्यको आधारभूत संरचना वा उपकरणको रूपमा सरकारलाई मानिन्छ, जसले नीति बनाउने, कानुन लागू गर्ने, प्रशासन संचालन गर्ने र समाजमा शान्ति तथा सुरक्षाको व्यवस्था गर्ने भूमिका खेल्छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# अराजकतावाद

राज्यको नियन्त्रणबाट पूर्ण रूपमा स्वतन्त्र समाजको कल्पना गर्ने विचार '**अराजकतावाद'** (अङ्ग्रेजी: Anarchism) भनिन्छ। यो अवधारणा कुनै पनि सरकारी, व्यापारिक, औद्योगिक, वाणिज्यिक, धार्मिक, शैक्षिक वा पारिवारिक नियन्त्रणलाई अस्वीकार गर्छ। अराजकतावाद को विश्वास छ कि मानवीय प्रकृति स्वतन्त्रता, न्याय र खुशीयालीको लागि बनेको छ। मानव-समाज कुनै पनि बाहिरी हस्तक्षेप बिनाको शान्ति, सहकार र उत्पादनको साथ रहनको लागि सक्षम छ; र मनुष्य आफ्नो शासन स्वयं आफैं गर्न सक्छ।
# पृथकतावाद

**पृथकतावाद** भनेको सांस्कृतिक, जातीय, आदिवासी, धार्मिक, जातीय, सरकारी, वा ठूलो समूहबाट लैंगिक विभाजनको वकालत हो। पृथकतावादको सन्दर्भमा पनि पृथकतावादले पूर्ण राजनीतिक पृथकतालाई जनाउँछ। केवल अधिक स्वायत्तता खोज्ने समूहहरूलाई सामान्यतया अलगाववादी मानिदैन। केही धारणा अन्तर्गत पृथकतावादलाई धार्मिक छुवाछुत, जातीय छुवाछुत, वा यौन छुवाछुतको साथ हेरिन्छ भने केही धारणामा पृथकतावादको उपयोगी उद्देश्यहरू (जस्तैः क्षेत्रीय वा दुर्व्यवहारमा परेका समुदायलाई एक प्रभुत्वशाली अधिकारबाट अलग हुन शक्ति प्रधानका रुपमा पनि हेरिन्छ) तर स्थापित राष्ट्रलाई भने घातक हुन सक्दछ। पृथकतावादले धर्मको नाममा भेदभाव, रंगमा आधारित भेदभाव, जातिमा आधारित भेदभाव ल्याई मानिसहरुमा समानता सिर्जना गर्छ।

## प्रकार

## सन्दर्भ सामग्रीहरू