Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# बेलारुस

| गणतन्त्र बेलारुसРэспубліка Беларусь Республика Беларусь |
| --- |
|
झन्डा

निसाना छाप

 |
| **राष्ट्रिय गान:** Дзяржаўны гімн Рэспублікі Беларусь (बेलारूसी) *Dziaržaŭny himn Respubliki Biełarus* *गणतन्त्र बेलारुसको राष्ट्रगान*  |
|  बेलारुसको अवस्थिति (green)in Europe (dark grey)  –  [व्याख्या] |
| राजधानी | मिन्स्क |
| सबैभन्दा ठुलो सहर | राजधानी सहर |
| आधिकारिक भाषाहरू | बेलारूसी रूसी |
| जातिगत समूहहरू (२००९) | 83.7% बेलारूसी 8.3% रूसी 3.1% पोलान्डी 1.7% यूक्रेनी 4.2% अरु |
| रैथाने(हरू) | बेलारूसी |
| सरकार | Presidential republic |
|  |
| • राष्ट्रपति  | एलेक्जेण्डर लुकासेन्को |
|  |
| व्यवस्थापिका | National Assembly |
| • माथिल्लो सदन | Council of the Republic |
| • तल्लो सदन | House of Representatives |
| सोभियत सङ्घबाट फुक्का |
|  |
| • Declared  | २७ जुलाई १९९० |
| • Established  | २५ अगस्ट १९९१ |
| • Completed  | २५ डिसेम्बर १९९१ |
|  |
| क्षेत्रफल |
| • जम्मा | २,०७,५९५ किमी२ (८०,१५३ वर्ग माइल) (८५ औँ) |
| • पानी (%) | negligible (2.830 km2)a |
| जनसङ्ख्या |
| • २०१२ जनगणना | 9,457,500 (८७ औँ) |
| • घनत्व | ४५.८/किमी2 (११८.६/वर्ग माइल) (१४२ औँ) |
| कुल ग्राहस्थ उत्पादन (क्रय शक्ति समता) | २०११ लगत |
| • जम्मा | $141.771 billion |
| • प्रति व्यक्ति | $१५,०२८ |
| कुल ग्राहस्थ उत्पादन (साङ्केतिक) | २०११ लगत |
| • जम्मा | $५५,४८३ billion |
| • प्रति व्यक्ति | $५,८८१ |
| गिनी (२०१८) |  25.2 न्यून |
| मानव विकास सूचकाङ्क (२०१९) |  0.823 धेरै उच्च · ५३औ |
| मुद्रा | बेलारूसी रुबल (BYR) |
| समय क्षेत्र | अन्तर्राष्ट्रिय प्रमाणिक समय+३ (FET) |
| सडक प्रयोग | दायाँ |
| टेलिफोन कोड | ३७५ |
| इन्टरनेट डोमेन | .by |
| a. "FAO's Information System on Water and Agriculture", FAO, अन्तिम पहुँच ४ अप्रिल २००८।  |

**बेलारुस** (/bɛləˈruːs/ ( ) *bel-ə-ROOSS*; बेलारुसी: Белару́сь (रुसी उच्चारण: [bʲɛlaˈrusʲ]); रूसी: Беларусь, Белоруссия, *Belarus', Belorussiya*), आधिकारिक नाम **गणतन्त्र बेलारुस**,पूर्वी युरोपमा अवस्थित भूपेरिवेष्ठित राष्ट्र हो । यो उत्तरपूर्वमा रसिया, दक्षिणमा युक्रेन, पश्चिममा पोल्यान्ड र उत्तरपूर्वमा लिथुआनिया र लात्भियाले घेरिएको छ । यहाँको जनसङ्ख्या करिव १ करोड १० लाख छ । यस देशको राजधानी मिन्स्क हो। यो देश शन् १९९१ सम्म सोभियत सङ्घको भाग थियो । आधिकारिक भाषाहरू बेलारूसी र रूसी हुन । यसका राष्ट्राध्यक्ष एलेकज्याण्डर लुकासेन्को हुन ।

## सन्दर्भ सूची

## बाहिरी लिङ्कहरू

* Official Minsk website अभिलेखिकरण २००२-०८-२७ वेब्याक मेसिन
* बेलारुस बारे सिआइए विश्व तथ्यपुस्तक जानकारी
# एकल असंक्रमणीय मत प्रणाली

**एकल असंक्रमणीय मत प्रणाली**मा प्रत्येक मतदातालाई एकमात्र मताधिकार प्राप्त हुन्छ चाहे त्यस निर्वाचन क्षेत्रको स्थान संख्या दुई वा सो भन्दा वढी किन नहोस्। वहुस्थान भएका निर्वाचन क्षेत्र भए पनि प्रत्येक मतदातालाई एकमात्र मत दिने अधिकार भएकोले एकल असंक्रमणीय प्रणालीमा दलहरुले चुनौती सामना गर्नु पर्ने हुन्छ । यो प्रणाली अन्तर्गत सवैभन्दा वढी मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवारलाई विजयी घोषित गरिन्छ। यदि कुनै चार सदस्यीय निर्वाचन क्षेत्र छ र कुनै उम्मेदवारले २०% भन्दा वढी मत प्राप्त गरेमा ऊ निर्वाचित हुने निश्चित हुन्छ। त्यसैगरी यदि कुनै दलको ५०% भन्दा वढी भोट भएको चार सदस्यीय क्षेत्रमा दुई जनासम्म सो दलवाट विजयी हुने संभावना रहन्छ तर मतदाताले एक उम्मेदवारलाई ४५ प्रतिशत तथा अर्कोलाई ५ प्रतिशत मात्र मत दिएमा ५ प्रतिशत मात्र मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवार विजयी हुन सक्दैन। त्यस्तै सो दलले दुईभन्दा वढी उम्मेदवार उठाएमा मत विभाजन भै कुनैले पनि जित्न नसक्ने अवस्था पनि आउन सक्छ। यो प्रणालीको सवैभन्दा ठूलो गुण भनेको साना दलहरु तथा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरु पनि निर्वाचित हुन सक्ने अवसर प्रदान गर्दछ भने प्रत्येक दलहरुलाई आफ्नो दलका अमुक / अमक उम्मेदवार मत दिन निर्देशन दिन प्रोत्साहन गर्दछ। यो प्रणाली सवैले वुझन सक्ने तथा मत गणना समेत सरल छ ।

एकल असंक्रमणीय मत प्रणाली अफगानिस्तान, जोर्डन, तथा इन्डोनेसिया र थाइल्यान्ड दोश्रो सदनको निर्वाचनमा प्रयोग गरको छन् ।

## यो पनि हेर्नुहोस्

*

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# फिलिपिन्स भाषाहरू

| फिलिपिन्स |
| --- |
| (proposed) |
| भौगोलिक वितरण | * Philippines
* Northern Sulawesi, Indonesia
* Eastern Sabah, Malaysia
* Orchid Island, Taiwan
 |
| भाषिक वर्गीकरण | अस्ट्रोनेसियाली* Malayo-Polynesian
	+ **फिलिपिन्स**
 |
| मूल-भाषा | Proto-Philippine (disputed) |
| उपखण्डहरू | * Batanic
* Northern Luzon
* Central Luzon
* North Mangyan
* Umiray Dumaget
* Greater Central Philippine
* Ati
* Kalamian
* South Mindanao
* Klata
* Minahasan
* Sangiric
 |
| आइएसओ ६३९-२ / ५ | `phi` |
| ग्लोटोलग | `पनि कुनै पनि` |
| The Philippine languages, per Adelaar and Himmelmann (2005) |

**फिलिपिन्स भाषाहरू** आर. डेभिड पॉल जोर्क (1986) र रोबर्ट ब्लस्ट (1991; 2005; 2019) द्वारा प्रस्तावित समूह हो जसमा फिलिपिन्स र उत्तरी सुलावेसीका सबै भाषाहरू समावेश छन् — सामा–बाजाव ("समुद्री जिप्सीहरू"का भाषाहरू बाहेक। ) र पलावानका केही भाषाहरू — र अस्ट्रोनेसियाली भाषाहरूको उपपरिवार बनाउँछन्। यद्यपि फिलिपिन्स फोर्मोसाबाट अस्ट्रोनेसियन विस्तारको केन्द्रको नजिक छ, त्यहाँ लगभग 150 फिलिपिन्स भाषाहरू बीच थोरै भाषिक विविधता छ, जसले सुझाव दिन्छ कि पहिलेको विविधता आधुनिक फिलिपिन्स भाषाहरूको पुर्खाको फैलावटले मेटिएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# गुजराती भाषा

| गुजराती |
| --- |
| ગુજરાતી |
|  |
| मूलभाषी | भारत |
| क्षेत्र | गुजरात (भारत)
कराँची (पाकिस्तान) |
| रैथाने(हरू) | गुजराती |
| मातृभाषी वक्ता | ५.७ करोड |
| भाषा परिवार | भारोपेली भाषा परिवार
* आर्य इरानेली
	+ आर्य
		- पश्चिमी
			* गुजराती
				+ **गुजराती**
 |
| प्रारम्भिक रूप | शौरसेनी प्राकृत
* गुर्जर अपभ्रंश
	+ पुरानो गुजराती
		- मध्य गुजराती
 |
| लिपि | गुजराती लिपि |
| सरकारी दर्जा |
| आधिकारिक भाषा |  भारत
* गुजरात
* दादरा र नगर हवेली र दमन र दीव (अतिरिक्त)
 |
| अल्पसङ्ख्यक भाषाको रूपमा मान्यता |  दक्षिण अफ्रिका (संरक्षित भाषा) |
| नियामक संस्था | गुजरात साहित्य अकादमी, गुजरात सरकार |
| भाषा सङ्केतहरू |
| आइएसओ ६३९-१ | `gu` |
| आइएसओ ६३९-२ | `guj` |
| आइएसओ ६३९-३ | `guj` |
| ग्लोटोलग | `guja1252` |
| भाषाविद् प्रयोगशाला | `59-AAF-h` |
|  |

**गुजराती** भारत को एक भाषा हो। यो भाषा गुजरात प्रान्त तथा बम्बईमा बोलिन्छ। गुजराती साहित्य भारतीय भाषाहरूको सबभन्दा अधिक समृद्ध साहित्यमा एक हो। भारतका अन्य भाषाहरू सरह नै गुजराती भाषाको जन्म संस्कृत भाषाबाट भएको हो। भारतका अरु राज्य एवं विदेशमा पनि गुजराती भाषा बोल्ने मानिसहरू बस्दछन्। जसमा पाकिस्तान, अमेरिका, यु.के., केन्या, सिङ्गापुर, अफ्रिका, अस्ट्रेलिया मुख्य छन्। भारतका राष्ट्रपिता महात्मा गान्धी एवं लोखंडी पुरुष सरदार बल्लभ भाइ पटेलको मातृभाषा गुजराती थियो। गुजराती बोल्ने मानिस भारतको अन्य महानुभावहरूमा पाकिस्तानका राष्ट्रपिता मोहम्मद अली जिन्ना, महर्षि दयानन्द सरस्वती, मोरारजी देसाई, नरेन्द्र मोदी, धीरु भाइ अंबानी पनि सामिल छन्।

## सर्वनाम

### पुरुषवाचक

| गुजराती | नेपाली | गुजराती | नेपाली | गुजराती | नेपाली |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| હું | म | મેં | मैले | મને | मलाई |
| આપણે, અમે | हामी | આપણે, અમે | हामीलाई | આપણને, અમને | हामीले |
| તું | तँ | તેં | तैंले | તને | तँलाई |
| તમે | तिमी | તમે | तिमीले | તમને | तिमीलाई |
| આપ | तपाईँ | આપે | तपाईँले | આપને | तपाईँलाई |
| આ | यो | આણે | यसले, यिनले | આને | यसलाई, यिनलाई |
| તે | त्यो, उ | તેણે | उसले | તેને | उसलाई |
| તેઓ | उनिहरू, तिनीहरू | તેઓએ, તેમણે | तिनिहरूले | તેઓન, તેમને | उनिहरूलाई |

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# थोमस एल्वा एडिसन

| थोमस एल्वा एडिसन |
| --- |
| "Genius is one percent inspiration, ninety-nine percent perspiration." – थोमस एल्वा एडिसन , हार्पर मासिक (सेप्टेम्बर १९३२) |
| जन्म | थोमस एल्वा एडिसन (१८७४-०२-११)फेब्रुअरी ११, १८७४ मिलान, ओहियो, संयुक्त राज्य अमेरिका |
| मृत्यु | अक्टोबर १८, १९३१(1931-10-18) (उमेर ८४) वेस्ट ओरेन्ज,न्यू जर्सी, संयुक्त राज्य अमेरिका |
| पेशा | आविस्कारक, वैज्ञानिक, व्यापारी |
| धर्म | Deist |
| जीवनसाथी | म्यारी स्टीलवेल  (वि १८७१⁠–⁠१८८४)
मिना मिलर  (वि १८८६⁠–⁠१९३१) |
| सन्तान | मारिअन एस्टेल एडिसन (१८७३–१९६५) थोमस एल्वा एडिसन जुनियर (१८७६–१९३५) विलियम लेस्लि एडिसन (१८७८–१९३७) म्याडेलेइन एडिसन (१८८८–१९७९) चार्ल्स एडिसन (१८९०–१९६९) थेडोर मिलर एडिसन (१८९८–१९९२) |
| मातापिता | सामुएल अज्डन एडिसन, जुनियर (१८०४–१८९६) न्यासी म्याथ्यु एलिअट (१८१०–१८७१) |
| आफन्त | लेविस मिलर (ससुरा) |
| हस्ताक्षर |
|  |

Duration: 23 minutes and 45 seconds.23:45(अङ्ग्रेजीमा) *अ डे विथ थोमस एडिसन* (१९२२)
**थोमस एल्वा एडिसन** (अङ्ग्रेजी उच्चारण:- *टमस एल्वा एडिसन*) (फेब्रुअरी ११, १८४७–अक्टुबर १८, १९३१) एक महान् अमेरिकी वैज्ञानिक तथा व्यापारी थिए । उनले अनेकौ यन्त्र तथा युक्तिहरू विकसित गरे जसबाट संसार भरका मान्छेहरूको जीवनमा भारी बदलाव आयो। विद्युत बल्ब तथा फोनोग्राफ सहित यिनले हजारौ आविष्कार गरे। उनी भारी मात्रामा उत्पादनको सिद्धान्तको व्यवहारमा ल्याउने प्रथम अन्वेषकहरूमध्ये एक थिए। यसको वाहेक खोज गर्नको लागि विशाल टीमको सहारा लिने उनी प्रथम आविष्कारक थिए। त्यसैले उनिलाई प्रथम औद्धोगिक अनुसन्धान प्रयोगशाला स्थापित गरेकोको श्रेय पनि दिइन्छ।

## वैवाहिक जीवन

## प्रयोगशाला

## आविष्कार

एडिसन का आविस्कार :-

* बिजुली बत्ती
* फोनोग्राफ
* एडिसन मोसन पिक्चर्स

एडिसन बिजुली-बत्ती (बल्ब)को आविष्कार बारे बोल्दै (सन् १९२०को दसकको अन्तिमतिर)
## आलोचना
# विराम चिह्न

**विराम चिह्न** भनेको परम्परागत सङ्केतहरू, र केही टाइपोग्राफिकल यन्त्रहरूको प्रयोग हो जुन लिखित पाठलाई बुझ्न र सही पढ्नको लागि सहायकको रूपमा हो। विराम चिह्नका नियमहरू भाषा, स्थान, दर्ता र समय अनुसार भिन्न हुन्छन् र निरन्तर विकसित भइरहेका छन्। सुरुमा, संस्कृतमा कुनै विराम चिह्न थिएन। १७ औं शताब्दीमा, संस्कृत र मराठी, दुबै देवनागरी प्रयोग गरेर लेखिएका, गद्यको लाइन अन्त्य गर्न ठाडो पट्टी ⟨।⟩ र पदमा दोहोरो ठाडो पट्टी ⟨॥⟩ प्रयोग गर्न थाले।

## लेख्य चिह्नहरू

| विराम | चिह्न | प्रयोग |
| --- | --- | --- |
| तारक चिह्न | **\ |  |
| प्रश्न चिह्न | **?** | प्रश्न सोध्न
*के यो रूप मा राम्रो छ? शैली? अर्थ?* |
| पूर्ण विराम | **।** | अन्त्यलाई सङ्केत गर्दछ
*राम घर गयो।* |
| उद्धरण चिह्न | **“ ”** | उद्धरण
*रामले भने, "मलाई नेपाली भाषा मन पर्छ।"* |
| अल्पविराम चिह्न | **,** | सूचीहरूमा वस्तुहरू छुट्याउन
*इन्द्रेणीमा रातो, नीलो, हरियो, पहेँलो, सुन्तले र बैजनी रङ हुन्छन्।* |
| अर्धविराम चिह्न | **;** | वाक्यको अन्त्यलाई सङ्केत गर्दछ
*होसियार भएर हेर; दुलोमा सर्प हुनसक्छ।* |
| सापेक्षविराम चिह्न | **:** | सूची, वर्णन, व्याख्या
*नेपाली साहित्यका महाकवि: लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा* |
| उद्गार चिह्न | **!** | भावनाहरू सङ्केत गर्न
*छि ! छि !! छि !!! यस्तो फोहोरमा खेल्न घिन लाग्दैन ?* |
| योजक चिह्न | **‐** | अक्षरहरू छुट्याउन
*तन-मन-धन* |
| कोष्ठक चिह्न | **( )** | खण्डलाई अलग गर्न
*लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा ५० वर्ष (विसं १९६६-२०१६) बाँचे तर लेखनीबाट अमर रहे।* |

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# संख्यात्मक अङ्क

जसरी भाषामा शव्दहरू जनाउन अक्षरहरू प्रयपोग गरिन्छ , त्यसरी नै सङ्ख्याहरू जनाउन अङ्क प्रयोग गरिन्छ। अङ्कहरू सङ्ख्या पद्धति अनुसार फरक फरक हुने गर्दछन्।जस्तै

## द्वि-आधार सङ्ख्या पद्धति

यसमा ० र १ गरी जम्मा २ अङ्कहरूमात्र हुने गर्दछन्।

## पञ्चाधार सङ्ख्या पद्धति

यसमा १,२,३,४ र ० गरी ५ अङकहरू मात्र हुने गर्दछन् ‍‍

## अक्टल सङ्ख्या पद्धति

यसमा १,२,३,४,५,६,७ र० गरी ८ अङ्कहरू हुने गर्दछन्।

## दशमलव सङ्ख्या पद्धति

यो हाम्रो जीवनमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने पद्धति हो। यसमा ०,१,२,३,४,५,६,७,८,९ गरी १० वटा अङ्कहरू हुने गर्दछन।

## हेक्जा-दशमलव सङ्ख्या पद्धति‍

यसमा ०,१,२,३,४,५,६,७,८,९,A,B,C.D,E गरेर १६ वटा अङ्कहरू हुनेगर्दछन्।

## हेर्नुहोस्

* गणन
# सही

बेन्जामिन फ्र्याङ्कलिन सही (१७०६-१७९०)
**सही**, वा हस्ताक्षर, कुनै लिखित कागतपत्र, लेख आदिका कुरामा स्वीकृति वा सहमति जनाउन आफ्नो नाउँ लेख्ने वा दस्तखत गर्ने वा ल्याप्चे आदि लगाउने कार्य हो। सहीले कुनै लिखित कुरामा स्वीकृति वा मन्जुरी जनाउछ। सहीहरू प्रायः हस्तलिखित हुन्छन्।

## प्रकार र थरी

### पहिचान

परम्परागत रूपमा सहीको काम भनेको कुनै कागजातमा व्यक्तिको अद्वितीय र व्यक्तिगत पहिचानलाई स्थायी रूपमा अंकित गर्नु हो, जसले त्यस व्यक्तिले कागजातको सम्पूर्ण वा निर्दिष्ट अंशको सामग्रीको व्यक्तिगत रूपमा साक्षी दिएको र प्रमाणित गरेको भौतिक प्रमाण प्रदान गर्छ। उदाहरणका लागि, धेरै उपभोक्ता सम्झौताहरूमा सहीको भूमिका केवल सम्झौता गर्ने पक्षको पहिचानको प्रमाण दिनु मात्र होइन, तर विचारपूर्वक गरिएको निर्णय र सूचित सहमतिकाे प्रमाण पनि दिनु हो।

### **सही**को सट्टा छाप वा ल्याप्चे

徐永裕印, *Xú Yǒngyù yìn* को ल्याप्चे
चिन, जापान र कोरियामा हस्तलिखित सहीको सट्टा *टेन्शो* लिपि मा कुँदिएको नामको ल्याप्चे प्रयोग गर्छन्।

### भिजेको सही

भिजेको सही भनेको मसी सित आफ्नै हातमा लेखिएको व्यक्तिको नाम हो।
# जुनार

जुनार
**जुनार** एउटा फलफुल हो, जुन सुन्ताला प्रजाती जस्तै देखिन्छ तर छाला निकै सार्‍हो भएको र स्वाद हल्का खल्लो भएको हुन्छ। हातले सुन्तलाको बोक्रा च्यात्नु भन्दा, जुनारको बोक्रालाई चक्कु अथवा चुपीले काट्नु पर्छ। जुनारको रस निचारेर खान पनि सकिन्छ। जुनार शरीर र मनलाई शीतलता प्रदान गर्ने र स्फूर्ति प्रदान गर्ने खालको हुन्छ।
# थेरवाद

**थेरवाद** अथवा **हीनयान** बौद्ध धर्मको एक प्राचीन सम्प्रदाय हो। स्थवीर अथवा महास्थवीर शब्दको अपभ्रंस भै थेरवाद भएको विश्वास गरिन्छ।

बुद्दको जीवन काल देखि नै बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले गौतम बुद्धका सुरुका उपदेशहरूलाई यथावत संरक्षण एवं अनुशरण गरे र त्यहि नै थेरवाद बुद्धधर्मको रूपमा विकसित हुन गयो। यिनीहरूले पाली भाषामा नै उनका सन्देशहरू संरक्षण गरे। जसलाई थेरवाद वा हीनयानको रूपमा मानियो। यसलाई स्थविरवादको रूपमा पनि नामाकरण गरियो। यी थेरवाद बौद्धहरूले हेतुवादी र आश्रमिक स्वरूपलाई नबदली बुद्धका ज्ञानहरू अगाडि बढाए।

भगवान् बुद्धको जन्म ई.पू. ५६३मा नेपालको लुम्बिनी अञ्चलको कपिलवस्तु जिल्लाको शालोद्यानमा भएको थियो। बुद्धले ६ वर्षको कठिन तपस्याले बुद्धत्व प्राप्त गरी सम्यक सम्बुद्ध हुनु भएको थियो। बुद्धका ज्ञानहरू प्रारम्भमा थेरवाद बुद्धधर्मको रूपमा विकसित हुन गयो। बुद्धको जन्मस्थान लुम्बिनी कपिलवस्तुको आसपासका राज्य कोलीय रामग्राम र अन्य राज्यका शाक्य र ब्राहृमण जातिहरू थेरवाद परम्परामा बौद्ध भिक्षु भएका थिए।

बुद्धको निर्वाणपछि सयौं वर्षको अन्तरालमा दोस्रो सांघायनमा महायानको उत्पत्ति भएपछि बौद्ध धर्म दुई सम्प्रदायमा विभाजन हुन पुग्यो। एकथरि बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले गौतमबुद्धका सुरुका उपदेशहरूलाई यथावत संरक्षण गरी तिनको अनुशरण गरे। यिनीहरूले पाली भाषामा नै उनका सन्देशहरू संरक्षण गरे। जसलाई थेरवाद वा हीनयानको रूपमा मानियो। यसलाई स्थविरवादको रूपमा पनि नामाकरण गरियो। यी थेरवाद बौद्धहरूले हेतुवादी र आश्रमिक स्वरूपलाई नबदली बुद्धका ज्ञानहरू अगाडि बढाए।

यस्तै अर्को महायान समुदायहरू बुद्धका शरीर रूपको कल्पना गरी पूजापाठमा विश्वास राखी अगाडि बढाए। यसको सम्पूर्ण व्याख्या संस्कृत भाषामा लेखिन पुग्यो। जसले पारमितालाई पूरा गर्दछ, त्यसले बोधिसत्व बनी अर्हत पद प्राप्त गरी बुद्ध बन्न सक्नेछ भन्ने भावनालाई अङ्गिकार गरे।

## यो पनि हेर्नुहोस्

* महायान सम्प्रदाय

* बज्रयान सम्प्रदाय

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू
# जर्ज विल्हेम फ्रेडरिक् हिगल

| जर्ज विल्हेम फ्रेडरिक् हिगल |
| --- |

**जर्ज विल्हेम फ्रेडरिक् हिगल** (/ˈheɪɡəl/, जर्मनेली: [ˈɡeːɔɐ̯k ˈvɪlhɛlm ˈfʁiːdʁɪç ˈheːɡl̩]; अगस्त २७, १७७० - नोभेम्बर १४, १८३१) एक जर्मन दार्शनिक थिए।

## यो पनि हेर्नुहोस्

द्वन्द्वात्मक भौतिकवाद

## सन्दर्भहरू

हिगल जन्मेको घर
# गणतन्त्र

**गणतन्त्र** (ल्याटिन बाट: *Res Publica* - जनताको तन्त्र अथवा जनताको राज्य) एउटा यस्तो देश हो जहाँको शासनतन्त्रमा सैद्धान्तिक रूपले देशको सर्वोच्च पदमा आम जनताबाट कुनै पनि व्यक्ति पदासीन हुनसक्छ। यस प्रकारको शासनतन्त्रलाई **गणतन्त्र** भनिन्छ। "लोकतन्त्र" अथवा "प्रजातन्त्र" गणतन्त्र भन्दा फरक हुन्। लोकतन्त्र त्यस शासनतन्त्रलाई भनिन्छ जहाँ वास्तव मै सामान्य जनता वा तिनको बहुमतका इच्छाले शासन चल्ने गर्दछ। आज विश्वका धेरैजसो देशहरू गणराज्य छन्, र साथसाथै लोकतान्त्रिक पनि छन्। नेपाल सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक राज्य हो।

|  |
| --- |
|  |
| शासन प्रणाली |
|

|  |
| --- |
| गणतन्त्रात्मक सरकार: |
|   राष्ट्रपतीय गणतन्त्र:व्यवस्थापिकाबाट छुट्टै कार्यकारी राष्ट्रपति भएको
  अर्ध-राष्ट्रपतीय प्रणाली जहाँ कार्यकारी राष्ट्रपति र छुट्टै सरकार प्रमुख जसले बाँकी कार्यपालिकाको नेतृत्व गर्छ, जसको नियुक्ति राष्ट्रपतिले गर्छ र व्यवस्थापिकाप्रति उत्तरदायी हुन्छ।
  संसदीय व्यवस्था सहित एक औपचारिक र गैर-कार्यकारी अध्यक्, जहाँ सरकारको एक छुट्टै प्रमुख कार्यकारी हुने गर्छ र व्यवस्थापिकाको विश्वासमाथि निर्भर हुने गर्छ।
  गणतन्त्र जहाँ संसदले कार्यकारी राष्ट्रपतिको निर्वाचन गर्छ। |

---

|  |
| --- |
| राजतन्त्रात्मक सरकार: |
|   संवैधानिक राजतन्त्रहरू: आलङ्कारिक तथा अ-कार्यकारी राजतन्त्र जहाँ अलग सरकार प्रमुखले कार्यपालिकाको नेतृत्व गर्छ।
  संवैधानिक राजतन्त्रहरू : आलङ्कारिक राजतन्त्र, जहाँ राजतन्त्रसँग महत्त्वपूर्ण कार्यकारी तथा व्यवस्थापिका अधिकार कायम छ
  पूर्ण राजतन्त्र: राजतन्त्रले कार्यपालिकाको नेतृत्व गर्ने |

---

|  |
| --- |
|   एक दलीय राज्यहरू
  सैन्य सरकार
  माथिका कुनै पनि शासन प्रणाली नभएका देशहरू (उदाहरण सङ्क्रमणकालिन सरकार वा अस्पष्ट राजनैतिक स्थिति) |

 |

## सन्दर्भ सामग्री

## बाह्य सूत्र
# आदिवासी जनजाति

```
<b>१. आदिवासी को हुन् ?
"आदिवासी÷जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान ऐन, २०५८ को परिच्छेद १, दफा २ अनुसार

‘आदिवासीरजनजाति’ भन्नाले आफ्नो मातृभाषा र परम्पारगत रीतिरिवाज, छुट्टै सांस्कृतिक पहिचान, छुट्टै सामाजिक संरचना र लिखित तथा अलिखित इतिहास भएको अनुसूचीबमोजिमको जाति वा समुदाय सम्झनुपर्छ ।
आइएलओ महासन्धि नं. १६९ को धारा १ को उपधारा १ मा आदिवासीलाई पहिचान गर्न ३ वटा समय अवस्थालाई आधार मानिएको छ । पहिलो अवस्था भनेको जुन मुलुक या भौगोलिक क्षेत्रमा उनीहरु बसोबास गरिरहेका छन्, त्यो मुलुक या भौगोलिक क्षेत्रलाई अरुले बिजयी गर्दाको समयमा या समय पूर्वदेखि उक्त मुलुक या भौगोलिक क्षेत्रमा बसोबास गरेका समुदायका सन्तान भनिएको छ । दोस्रो अवस्था भनेको जुन मुलुक या भौगोलिक क्षेत्रमा उनीहरु बसोबास गरिरहेका छन्, त्यो मुलुक या भौगोलिक क्षेत्र औपनिबेशीकरण भएको बेला या सो बेलाभन्दा अघिदेखि उक्त मुलुक या भौगोलिक क्षेत्रमा बसोबास गरेका समुदायका सन्तान भनिएको छ । या तेस्रो अवस्था भनेको बर्तमान राज्यको सिमाना निर्माण हुँदाको समय या सो समय पूर्वदेखि उक्त मुलुक या भौगोलिक क्षेत्रमा बसोबास गरेका समुदायका सन्तान भनिएको छ ।

प्रस्तावना
आदिवासी जनजाति उत्थान राष्टिय प्रतिष्ठान ऐन ०५८  को अनसुचीमा सूचीकृत ६० आदिवासी जनजाति समदायको जनसंख्या राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुुसार  १,०१,६८,८४४ (एक करोड एक लाख अठ्सठ्ठी हजार आठ सय चवालीस) छ। यो जनसंख्या कूल जसंख्याको ३४.८७ प्रतिशत हो ।

जनगणना २०७८ अनुसार आदिवासी जनजातीको जनसंख्या प्रमुख ६ जनजातीमध्ये पहिलो गुरुङ्गहरुको संख्या ५ लाख ४३ हजार ७ सय ९० रहेको छ । दोस्रो राइहरुको जनसंख्या ६ लाख ४० हजार ६ सय ७४ छ । तेस्रो प्रमुख जनजाती मगरको कुल जनसंख्या २० लाख १३ हजार ४ सय ९८ देखिएको छ । त्यस्तै थारुहरुको जनसंख्या  १८ लाख ७ हजार १ सय २४ छ भने  नेवार समुदायको जनसंख्या करिब १३ लाख ४१ हजार ३ सय ६३ रहेको छ ।</b>

```
# सहश्राब्दि

**सहश्राब्दि** भनेको एक हजार वर्ष, एक सय दशक, वा दश शताब्दीको अवधि हो। यो शब्दले कुनै पनि मितिबाट सुरु हुने समयको अन्तराललाई पनि जनाउन सक्छ। सहस्राब्दीमा कहिलेकाहीँ धार्मिक प्रभावहरू हुन्छन्।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू =

## बाह्य कडीहरू

* विक्सनरीमा *सहश्राब्दि*को शब्दकोशीय परिभाषा

* सहश्राब्दिसँग सम्बन्धित चित्र तथा श्रव्यदृश्यहरू विकिमिडिया कमन्समा रहेको छ।
* विकिकथनमा सहश्राब्दि सम्बन्धित भनाइहरू रहेका छन्