# बन्दर सेरी बेगावान

| बन्दर सेरी बेगावान بندر سري بڬاوان
ब्रुनेई शहर |
| --- |
| माथि बायाँबाट: सुल्तान उमर अली सैफुद्दीन मस्जिद, सर मुदा उमर अली सैफुद्दीन पार्क, लापाउ दिराजा, मेर्क्यु दिर्गाहायु र बन्दर सेरी बेगावान मूख्य बजार |
| उपनाम: बन्दर वा बीएसबी |
| देश | ब्रुनेई |
| जिल्ला | ब्रुनेई मौरा |
| ब्रुनेईयन साम्राज्य | ७ औँ -१८ औँ शताब्दी |
| बेलायत द्वारा स्थापित | १९ औँ शताब्दी |
| ब्रिटिश द्वारा भूमि विकास | १९०६ |
| पुनर्स्थापना | १९०९ |
| शहरको मान्यता | १९२० |
| क्षेत्रफल |
|  • नगर | १००.३६ किमी२ (३८.७५ वर्ग माइल) |
| जनसङ्ख्या |
|  • लगत (२००७) | १००,७०० |
|  • सहरी | २७९,९२४ |
|  • जातीयता | सेरी बेगावानी/ओरङ बन्दर |
| समय क्षेत्र | युटिसी+८ (ब्रुनेई) |
| क्षेत्रीय सङ्केत | +६७३ ०२ |
| वेबसाइट | www.municipal-bsb.gov.bn |

**बन्दर सेरी बेगावान**, /ˌbɑːndə sɪˌriː bɪˈɡaʊ.ən/ वा /ˌbæn-/ *BA(H)ND-ə si-REE bi-GOW-ən* (जावी: بندر سري بڬاوان ; पहिले **ब्रुनेई शहर**को रूपमा चिनिने, ब्रुनेई सल्तनतको राजधानी र सबै भन्दा ठूलो शहर हो । बन्दर सेरी बेगावान को जनसङ्ख्या अनुमानित १,००,७०० छ र सम्पूर्ण ब्रुनेई-मौरा जिल्लाको जनसङ्ख्या २,७९,९२४ रहेको छ ।

## नामाकरण

यस शहरको मूल नाम अंग्रेजीमा "बन्दर ब्रुनेई" वा "ब्रुनेई टाउन" थियो । १९६७ मा, सुल्तान उमर अली सैफुद्दीन - तृतीय ले आफ्नो सबैभन्दा ठूलो पुत्र, हसनल बोलकेय्याको पक्षमा त्यागेर "सेरी बेगावान" को शीर्षक लिनुभयो । उमर अली सैफुद्दीन - तृतीय लाई तब रक्षा मन्त्री बनाइयो र ५ अक्टोबर १९७० मा, शहरलाई उनको सम्मान गर्न नामकरण गरिएको थियो । शब्द बेगावान पनि ब्रुनेईयन राजाहरूका लागि प्रयोग गरिएको थियो तर राजाहरूले उक्त पद अस्वीकार गरिदिए । मूल शब्द बेगावान "संस्कृत" शब्द हो जसको अर्थ "देवता" वा भगवान हुन्छ । यसबाहेक, सेरी बेगावान ले संस्कृतमा "सौभाग्यशाली" भन्ने अर्थ दिन्छ । *सेरी* सम्मानित संस्कृत शब्द श्रीबाट आउँछ र *बन्दर* फारसी भाषाबाट आउछ जुन मूलतः "बन्दरगाह" वा "स्वर्ग" को अर्थ लाग्छ । मलाय भाषा मा, शब्द बन्दर भनेको "शहर" वा "नगर" हो ।

## इतिहास

ब्रुनेई मा मानव बस्ती ६ औँ र ७ औँ शताब्दी टाढासम्म पत्ता लगाउन सकिन्छ । जसलाई मलाय व्यापारिक केन्द्र र यस शहरको हालैको नजिकको स्थिती माछा मार्ने पोर्टल साइटबाट पत्ता लगाउन सकिन्छ । ब्रुनेई नदीको किनारामा पहिलो बस्ती ८ औँ शताब्दीमा पत्ता लगाइएको छ जुन त्यहाँ कम्पोङ्ग अयेरको वर्तमान शहर ब्रुनेई सङ्ग्रहालयको आधुनिक शहरको साथ पाइन्छ । १५ औँ १७ औँ शताब्दीबाट ब्रुनेई साम्राज्य अवधिको दौडान सुल्तानले फिलिपिन्सको राजधानी मनिला र बोर्निया लाई र दक्षिणी भाग समेत शासन गरे । केन्द्रको तेस्रो शहरी क्षेत्र प्रशासन पछि दुई देखि कोटा बातु र कम्पोङ्ग अयेरबाट चलेको थियो । जब सल्तनत शासन अठारहौं शताब्दीमा स्पेन, डच र ब्रिटिश जस्ता पश्चिमी शक्तिहरूको आगमनको कारणले गर्दा यसको जनसङ्ख्या २०,००० बासिन्दाको शिखरबाट पूर्ण भयो । सन् १८८८ देखि १९९६ सम्म, ब्रुनेई एक ब्रिटिश रक्षात्मक थियो । १९०६ मा बेलायतको विकास शुरु भयो । जब ब्रिटिश निवासी सल्तनत को नागरिकहरू लाई पश्चिम बङ्गाल को भूमिमा जानेको लागि प्रोत्साहित गरियो । १८९९ मा, तेल अन्वेषण का लागि ड्रिल गरिएको थियो । यद्यपि, त्यहाँ कुनै तेल भेटिएन । तेल अन्वेषण पछि १९२४ मा सेरिया र बेल्लट जिल्लामा सारियो । सुल्तान मुहम्मद जमालुल अलम द्वितीयले १९९९ मा ब्रिटिश बैङ्कमा एक नयाँ महल स्थापना गरेपछि अर्थव्यवस्था को बढावा गर्न को लागि चीनी व्यापारीहरू आए । मस्जिद र सरकारी भवनहरू पनि १९९० मा पश्चिमी तटहरूमा बनाइयो । त्यसै वर्ष नयाँ सम्झौतामा ब्रुनेईको नयाँ राजधानीको रूपमा बन्दर सेरी बेगावान लाई घोषित गरिएको थियो ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू

* बन्दर सेरी बेगावान को नगरपालिका विभाग अभिलेखिकरण २०१६-११-०३ वेब्याक मेसिन
* केमुडा संस्थान