Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# जीवन

जिवनका धेरै परिभाषा हुन सक्छ्न तर जैविक रूपमा कुनै पनि प्राणिको जन्म देखि मृत्यु का बीचको अवधि नैं 'जीवन' कहलाउँछ। तर हाम्रो जन्म के हाम्रो इच्छाबाट हुन्छ? हुँदैन, यो त प्रजनन प्रक्रिया को
परिणाम हुन्छ जो प्रकृतिका नियमका अन्तर्गत हो। यसका अतिरिक्त जीवनको मुख्य अङ्ग एउटा चेतन तत्त्व छ जो जीवनको सबै क्रियाहरूको साक्षी हुन्छ।

# बाहरी लिङ्कहरू

* [ achhikhabar। com/२०११/०7/१२/best-life-quotes-in-hindi/ जीवनका बारेमा महान मानिसहरुका विचार.
# मिति

*मिती* समय बताउने एक माध्यम हो। यो महिना, वर्ष, गते, वार आदी समावेस गरेर जन्म, मृत्यु, आदी कुनै पनि कार्यहरूको अभिलेख राख्ने माध्यम पनि हो। मितीको प्रयोग पौराणीक कालदेखी नै हुँदै आएको अनुमान गरिन्छ। पौराणीक कालका विद्वानहरूले तिथी र पक्षलाई आधार बनाएर अभिलेख राख्ने गरेको पाइन्छ। प्रत्यक सरकारी, गैर सरकारी, कार्यालय लगायत सबैले कार्य अभिलेख राख्नकोलागी मितीको प्रयोग गर्छन्। आज अङ्ग्रेजी मिती अनुसार २०२६ साल जुन महिनाको १२ तारिख भयो भने आज शुक्रबार बार भयो। यसलाई मितीमा लेख्दा अथवा आजको अभिलेख राख्नु परेमा यसरी १२/०६/२०२६/शुक्रबार लेखिन्छ। त्यस पछि आजको मितीमा भए गरेका कार्यहरूको अभिलेख राखिन्छ।
# ऋतु

**ऋतु** मौसमलाई आधार मानेर बनाइएको समय मापन एकाई हो। हिन्दू पंचाङ्गका अनुसार ऋतुहरूलाई ६ भागमा विभाजीत गरिएको छ भने अंग्रजीमा ४ भागमा विभाजीत गरिएको छ । ऋतु चक्र एक वर्षमा पूरा हुन्छ।

## हिन्दू ऋतुहरू

हिन्दू प्रचलन अनुसार एक वर्षमा ६ वटा ऋतुहरू हुन्छन् । तिनका नाम यस प्रकार रहेका छन् ।

| क्र.सं. | ऋतुको नाम | अन्य नाम | महिना |
| --- | --- | --- | --- |
| १ | वसन्त | - | चैत्र, बैशाख |
| २ | ग्रिष्म | गर्मी | जेष्ठ, असार |
| ३ | वर्षा | - | साउन, भाद्र |
| ४ | शरद | - | असोज, कार्तिक |
| ५ | हेमन्त | - | मंसिर, पुस |
| ६ | शिसिर | हिउँद | माघ, फागुण |

## पश्चिमी ऋतुहरू

पश्चिमी प्रचलन अथवा अङ्ग्रेजीका अनुसार एक वर्षमा चारवटा ऋतु हुन्छन् यिनका नामहरू यस प्रकार छन् ।

| क्र.सं. | ऋतुको नाम | अन्य नाम | अंग्रेजी नाम |
| --- | --- | --- | --- |
| १ | बसन्त ऋतु |  | स्प्रीङ्ग |
| २ | गृष्म ऋतु |  | समर |
| ३ | शरद ऋतु |  | अटम (फल) |
| ४ | शिशिर ऋतु |  | विन्टर |

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू

## यि पनि हेर्नुहोस्

* वर्ष
* महिना
# चन्द्रमासिक सम्वत्

**चन्द्रमासिक संवत्** वा **चन्द्रमानक संवत्** चन्द्रमाले पृथ्वी घुम्ने आधारमा निर्धारित पात्र प्रणाली हो । प्रत्येक चन्द्रमासमा लगभग २९.५ दिन (२९ दिन १२ घण्टा, ४४ मिनेट, ३ सेकेन्ड) हुने गर्दछ । विश्वका विभिन्न संस्कृतिका परम्परागत सम्बतहरू चन्द्रमासमा आधारित छन् ।

## थप हेर्नुहोस्