# कोरियाली भाषा

| कोरियन |
| --- |
| 한국어 (韓國語) / 조선말 (朝鮮말) *Hanguk-eo, Chosŏnmal* |
| मूलभाषी | कोरियन प्रायद्वीप |
| मातृभाषी वक्ता | ~ ७५ लाख |
| भाषा परिवार | * **कोरियन**
 |
| लिपि | हाङ्गुल (मुख्य) हान्जा |
| सरकारी दर्जा |
| अल्पसङ्ख्यक भाषाको रूपमा मान्यता | चीन |
| भाषा सङ्केतहरू |
| आइएसओ ६३९-१ | `ko` |
| आइएसओ ६३९-२ | `kor` |
| आइएसओ ६३९-३ | विविध: `kor` `okm` `oko` `oko` |
| भाषाविद् सूची | `okm` |
|   | `oko` |
| ग्लोटोलग | `kore1280` |
| भाषाविद् प्रयोगशाला | `45-AAA-a` |
| कोरियाली भाषीहरू (रातो), कोरिया भन्दा बाहिरका कोरियाली भाषीहरू (हरियो) |
|

**कोरियन भाषा** (한국어/조선말) गणतन्त्र कोरिया र प्रजातान्त्रिक जनवादी गणतन्त्र कोरियाको आधिकारिक भाषा हो । करिब ८० लाख मानिसहरूले कोरियाली भाषा बोल्ने अनुमान गरिन्छ । कोरियाली भाषा र जापानी भाषा एकै भाषा परिवारका हुन या होइनन् भन्ने विषय अझै विवादित विषय हो ।

## इतिहास

पन्ध्रौँ शताब्दीमा राजा सिजोङले चिनियाँ लिपि (हान्जा) मात्र पर्याप्त नभएको ठानी वर्णमालाको विकास गरे । ती वर्णमाला लाई हाल *हाङ्गुल* भनिन्छ । *हाङ्गुल* छिट्टै लोकप्रिय बन्दै गई यसले कोरियाको साक्षरता बढाउँदैँ लग्यो । आजको समयमा हान्जाको कम प्रयोग गरिन्छ तर केही कलात्मक कार्यमा र भाषागत अध्ययनमा प्रयोग गरिन्छन् ।

७० वर्षको कोरियाली युद्धले दक्षिण र उत्तर कोरिया बिचमा भाषिक भिन्नता भने निम्त्याउँदैँ लगेको छ ।

## नाम

कोरियाली भाषालाई विभिन्न नामहरू दिइएका छन् । दक्षिण कोरियामा *hanguk-eo* (कोरियाली भाषा), *hanguk-mal*, *uri-mal* (हाम्रो भाषा) जस्ता नाम दिइएका छन् । उत्तर कोरिया र चीनमा भने *Chosŏn-ŏ* भनिन्छ ।

## भाषा प्रयोग

कोरियाली भाषा मुख्य रूपमा कोरिया र चीन, जापान, अमेरिका, रसिया जस्ता मुलुकहरूमा पनि बोलिन्छन् ।

कोरियाली भाषा दक्षिण कोरिया र उत्तर कोरियाली कामकाजको मुख्य भाषा हो । दक्षिण कोरिया अन्तर्गत *नेसनल इन्सिच्ट्युट अफ कोरियान ल्याङ्गोयज* र उत्तर कोरियाको *ल्याङ्गोयज इन्सिच्ट्युट* यस भाषाका संस्थाहरू हुन् ।

## प्रकार

hanguk

## व्याकरण

कोरियाली भाषा कर्ता-कर्म-क्रिया हुने भाषा हो । भाषा प्रयोगका लागि क्रिया नै पुग्दो हुन्छ । वाक्यमा (म, तिमी) जस्ता सर्वनामहरूको प्रयोग कमै गरिन्छन् । वचन, लिङ्ग, विभक्तिका कोरियाली भाषामा छैनन् ।

कोरियाली भाषामा सम्मानार्थ क्रियाको अन्तिममा त्यही स्वरुप दिई बोलिन्छन् । नेपाली भाषामा जस्तै सम्मानार्थ (दाजु, दिदी...) जस्ता शब्दका प्रयोग हुन्छन् । वाक्य आदारार्थ स्वरुप बोलिन्छन् ।

## लिपि

यहाँ कोरियाली वर्णमाला दिइएका छन् :

**व्यञ्जन**| हङ्गुल | ㅂ | ㄷ | ㅈ | ㄱ | ㅃ | ㄸ | ㅉ | ㄲ | ㅍ | ㅌ | ㅊ | ㅋ | ㅅ | ㅎ | ㅆ | ㅁ | ㄴ | ㅇ | ㄹ |
| नेपाली | प | त | च | क | प् | त् | च् | क् | फ | थ | छ | ख | स | ह | स् | म | न | अं | र / ल |
| RR | *b* | *d* | *j* | *g* | *pp* | *tt* | *jj* | *kk* | *p* | *t* | *ch* | *k* | *s* | *h* | *ss* | *m* | *n* | *ng* | *r*, *l* |
| IPA | p | t | t͡ɕ | k | p͈ | t͈ | t͡ɕ͈ | k͈ | pʰ | tʰ | t͡ɕʰ | kʰ | s | h | s͈ | m | n | ŋ | ɾ, l |

**स्वर**| हङ्गुल | ㅣ | ㅔ | ㅚ | ㅐ | ㅏ | ㅗ | ㅜ | ㅓ | ㅡ | ㅢ | ㅖ | ㅒ | ㅑ | ㅛ | ㅠ | ㅕ | ㅟ | ㅞ | ㅙ | ㅘ | ㅝ |
| नेपाली | इ | ए | ओए | ऐ | आ | ओ | उ | एओ | अ | यी | ये | यै | या | यो | यु | यौ | वी | वे | वै | वा | वो |
| RR | *i* | *e* | *oe* | *ae* | *a* | *o* | *u* | *eo* | *eu* | *ui* | *ye* | *yae* | *ya* | *yo* | *yu* | *yeo* | *wi* | *we* | *wae* | *wa* | *wo* |
| IPA | i | e | ø | ɛ | a | o | u | ʌ | ɯ | ɰi | je | jɛ | ja | jo | ju | jʌ | ɥi | we | wɛ | wa | wʌ |

## शब्द

कोरियाली शब्दहरू मुख्य रूपमा क, ल, म, न, ङ, प, त जस्ता व्यञ्जनमा अन्त हुन्छन् । अङ्ग्रेजी जस्ता बाह्य शब्दहरू आगन्तुक हुन आएमा *इयु* (ㅡ) थपिने गरिन्छ । जस्तै 'त' मा अन्त हुने अङ्ग्रेजी शब्दलाई *तिउ* बनाई उच्चारण गरिन्छ । अङ्ग्रेजी 'फ' मा अन्त हुने शब्दहरूलाई 'प' मा अन्त गरिन्छ ।

## उत्तर र दक्षिण कोरियामा भिन्नता

दक्षिण कोरिया र उत्तर कोरियामा उच्चारण, व्याकरण, शब्दगत भिन्नताहरू पाइन्छन् ।

दक्षिण कोेरियामा अङ्ग्रेजी भाषाहरूबाट शब्दहरू विकास हुँदै गएका पाइन्छन् भने उत्तर कोरियामा रसियाली शब्दको प्रवेश वा नयाँ शब्दहरू विकास गरिएका पाइन्छन् ।

## भाषा अध्ययन

अरेबिक, चिनियाँ, जापानीसँगै कोरियाली भाषालाई अध्ययनका लागि कठिन भाषा मानिन्छ । जापानी भाषीहरूलाई भने कोरियाली भाषा सजिलो हुने बताइन्छ ।

कोरियाली भाषा जाँचका लागि मुख्य रूपमा KLPT र TOPIK जाँच रहेका छन् । TOPIK सन् १९९७बाट सुरुवात गरिएको थियो र २२७४ जाना व्यक्तिहरूले परीक्षा दिएका थिए, हालसम्म एक लाख भन्दा बढी व्यक्तिले TOPIK भाषा परीक्षा दिई सकेका छन् ।

### नेपालमा

## सन्दर्भ सामग्री

## बाह्य कडीहरू

* Korean phrasebook विकियात्रामा यात्रा सहयोगी