# रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)

| रिपब्लिकन पार्टी Republican Party |
| --- |
|  |
| सभापति | रोना म्याकडेनियल (मिसिगन) |
| राष्ट्रपति | डोनाल्ड ट्रम्प |
| उप-राष्ट्रपति | जेडी भान्स |
| गृह नेता | सभामुख माइक जोनसन |
| सदन नेता | मेजोरिटी नेता मिच म्याककलेज (केन्टाकी) |
| चेयर अफ गभर्नर्स सङ्घ | डग डुसी (एरिजोना) |
| स्थापना | मार्च २०, १८५४ (१८५४-०३-20) |
| पूर्वकालीन | हुइग पार्टी फ्रि सएल पाार्टी पिपल्स पार्टी |
| प्रमुख कार्यालय | ३१० प्रथम मार्ग एसई वासिङ्टन डिसी २०००३ |
| विद्यार्थी सङ्गठन | कलेज रिपब्लिकन्स |
| युवा सङ्गठन | योङ रिपब्लिकन्स टिन एज रिपब्लिकन्स |
| महिला शाखा | राष्ट्रिय महिला सङ्घ |
| वैदेशिक शाखा | रिपब्लिकन्स ओभरसिज |
| सक्रिय सदस्य (सन् २०२०) |  ३,३२,८४,०२० |
| विचारधारा | रक्षणशीलतावाद अर्थनैतिक उदारनीति राजकोष रक्षणशीलता सामाजिक रक्षणशीलता दक्षिणपन्थी राजनीति केन्दपन्थी राजनीति |
| युरोपेली सम्बद्धता | युरोपेली संरक्षणकर्ता तथा सुधारवादीहरूको गठबन्धन (क्षेत्रीय भागदारी) |
| अन्तर्राष्ट्रिय सम्बद्धता | अन्तर्राष्ट्रिय डेमोक्रेट सङ्घ |
| क्षेत्रीय संयुक्तिकरण | एसिया प्रशान्त डेमोक्रेट सङ्घ |
| रङहरू |      रातो |
| सदन आसन | ५१ / १०० |
| गृह आसन | २११ / ४३५ |
| राज्यपाल-शासन | ३१ / ५० |
| राज्य उच्चकक्ष आसन | १,०८० / १,९७२ |
| राज्य निम्नकक्ष आसन | २,७७३ / ५,४११ |
| स्थानीय राज्य-शासन | १ / ६ |
| क्षेत्रीय उच्च सदन आसन | १२ / ९७ |
| क्षेत्रीय निम्न कक्ष आसन | १४ / ९१ |
| निर्वाचन चिह्न |
|  |
| वेबसाइट |
| www.gop.com |

**रिपब्लिकन पार्टी** (अङ्ग्रेजी:  **The Republican Party**, **GOP** (**Grand Old Party**), संयुक्त राज्य अमेरिकामा डेमोक्रेटिक पार्टीसँगै दुई प्रमुख राजनैतिक दल मध्ये एक हो। यस राजनैतिक दलको ऐतिहासिक प्रतिद्वन्द्वी डेमोक्रेटिक पार्टी हो। अब्राहम लिङ्कन प्रथम रिपब्लिकन राष्ट्रपति थिए। लिङ्कन र रिपब्लिकन काङ्ग्रेस नेतृत्वमा सन् १८६५ मा दासप्रथामाथि प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। सन् १९१२ पछि रिपब्लिकन पार्टीले दक्षिणपन्थी विचारधारा अँगाल्न सुरु गरेको थियो। नागरिक अधिकार ऐन, सन् १९६४ र मताधिकार ऐन, सन् १९६५ पछि पार्टीको मूल जनाधार दक्षिणी राज्यहरू हुन पुगेको थियो।

अमेरिकी क्रान्तिको एक प्रमुख विचारधारा रिपब्लिकनवादबाट पार्टीको नाम दिइएको छ। रिपब्लिकन पार्टी सज् १८५४ मा दासत्व विरोधी कार्यकर्ताहरू, आर्थिक सुधारक, पूर्व-राष्ट्रिय रिपब्लिकनहरू, पूर्व-फ्रि सोएल पार्टी  र ह्विङ्गद्वारा स्थापित भएको हो। सन् १८६० देखि सन् १९३२ सम्म रिपब्लिकनहरूले ठुलो मात्रामा राजनीति र बहुमतमा प्रभुत्व पाएको थियो।

## राजनैतिक विचारधारा

### आर्थिक नीति

क्याल्भिन कुलिज, संयुक्त राज्य अमेरिकाको ३०औँ राष्ट्रपति (१९२३–१९२९)
रिपब्लिकनहरू यो मान्छन् कि "स्वतन्त्र बजार र व्यक्तिगत उपलब्धि भनेको आर्थिक समृद्धिको तत्त्व हुन्।" रिपब्लिकनहरू बेलाबेला मा आर्थिक/ वित्तीय पुरातनवादको पक्षमा वकालत गर्छन्; यद्यपि आफू सरकारमा रहँदा उनीहरू आफैले सङ्घीय ऋण बढाउन रुचि देखाएका छन्। (बुस ट्याक्स कटौती, मेडिकेयर पार्ट डि र ट्याक्स कट्स एन्ड जब्स एक्ट २०१७ उदाहरण हुन्।)
रिपब्लिकन प्रशासनहरूले, १९६० को दशकको उत्तरार्ध यता, अघिल्ला सरकारको भन्दा खर्च बढाएका थिए।

आधुनिक रिपब्लिकनहरू आपुर्ती अर्थशास्त्रको वकालत गर्छन्, जसले न्यून करको दरले आर्थिक बढोत्तरीलाई बढाउँछ भन्ने बिचार राख्छ। धेरै रिपब्लिकनहरू प्रगतिशील कर प्रणाली/(धेरै कमाउनेलाई धेरै कर लाग्ने प्रणाली) को बिरोध गर्छन्। उनीहरू यसलाई जसले रोजगार र धन सिर्जना गर्छ, उसलाई अनुचित रुपमा निसाना बनाइएको बिश्वास गर्छन्। उनीहरू सरकारले गर्ने खर्च भन्दा निजी रुपमा गरिने खर्च प्रभावकारी हुने विश्वास गर्छन्। रिपब्लिकन सांसदहरू कर लगाउने र राजस्व असुली सीमित गर्ने प्रयास गरेका छन्।

### वातावरणीय नीति

ऐतिहासिक रूपमा, रिपब्लिकन पार्टीका प्रगतिशील नेताहरूले वातावरण संरक्षणलाई समर्थन गरे। रिपब्लिकन राष्ट्रपति थिओडोर रुजवेल्ट एक प्रमुख संरक्षणवादी थिए जसको नीतिहरूले अन्ततः राष्ट्रिय निकुञ्ज सेवाको निर्माणको नेतृत्व गर्यो। जबकि रिपब्लिकन राष्ट्रपति रिचर्ड निक्सन एक पर्यावरणवादी थिएनन्, उनले १९७० मा पर्यावरण संरक्षण एजेन्सी सिर्जना गर्न कानूनमा हस्ताक्षर गरे जुन एक व्यापक पर्यावरण कार्यक्रम थियो। यद्यपि, यो स्थिति १९८० र राष्ट्रपति रोनाल्ड रेगनको प्रशासन पछि परिवर्तन भएको छ, जसले वातावरणीय नियमहरूलाई अर्थव्यवस्थामा बोझ भन्यो। त्यसबेलादेखि, रिपब्लिकनहरूले बढ्दो रूपमा वातावरणीय नियमनको विरुद्धमा स्थानहरू लिएका छन्, धेरै रिपब्लिकनहरूले जलवायु परिवर्तनमा वैज्ञानिक सहमतिलाई अस्वीकार गरेका छन्।

### अप्रवास

१८५०-१८७० को समयमा, रिपब्लिकन पार्टीलाई आप्रवासन प्रति डेमोक्रेट भन्दा पनि धेरै बिरोधी मानिन्थ्यो। रिपब्लिकन पार्टी क्याथोलिक बिरोधी र आप्रवासन बिरोधी पार्टीको समर्थनमा निर्भर थियो। अमेरिकी गृहयुद्ध पछिको दशकमा, रिपब्लिकन पार्टी आप्रवासनको केही समर्थन गर्न थाल्यो। यस पार्टिले उत्तर पूर्वका उत्पादकहरूको प्रतिनिधित्व गर्थ्यो (जसलाई थप श्रमिकको आवश्यकता थियो।) जबकी डेमोक्रेटिक पार्टी मजदुरको पार्टिको रुपमा देखा पर्‍यो जो थोरै श्रमिकहरू सँग मात्र प्रतिस्पर्धा होस् भन्ने चाहन्थे)। १९७० को दशकमा आप्रवासन प्रति यी पार्टिहरूको नीतिको स्थान बदलियो। डेमोक्रेटिकहरू आप्रबासन प्रति रिपब्लिकन भन्दा बढी झुकाव राख्न थाले।

### विदेश नीति तथा राष्ट्रिय सुरक्षा

रिपब्लिकन पार्टीको अमेरिकी विदेश नीतिमा बहुपक्षीयताको शंका र विरोधको निरन्तर इतिहास रहेको छ। नवसंरक्षणवाद, जसले एकपक्षीयतालाई समर्थन गर्दछ र अमेरिकी विदेश नीतिमा बल र चकचकेको प्रयोगलाई जोड दिन्छ, रोनाल्ड रेगनको प्रशासनदेखि सबै रिपब्लिकन राष्ट्रपतिको प्रशासनमा विदेश नीति सोचको प्रमुख स्ट्र्यान्ड भएको छ। केही, पुरातनपंथी सहित, गैर-हस्तक्षेपवाद र एक अलगाववादी "अमेरिका पहिलो" विदेश नीति एजेन्डा को लागी आह्वान गर्दछ। यस गुट सन् २०१६ मा डोनाल्ड ट्रम्पको उदयसँगै बलियो बन्यो, संयुक्त राज्यले आफ्नो अघिल्लो हस्तक्षेपवादी विदेश नीतिलाई पुनःस्थापना गर्न र सहयोगी र साझेदारहरूलाई आफ्नो रक्षाको लागि ठूलो जिम्मेवारी लिन प्रोत्साहित गर्ने माग गर्दै रहेको छ।

### सामाजिक नीति

#### गर्भपतन

पार्टिको अधिकांश राष्ट्रिय तथा राज्यका उमेदवारहरू गर्भपतन बिरोधी छन् र ऐच्छिक गर्भपतनको धार्मिक तथा नैतिक धरातलमा बिरोध गर्छन्। हाडनाता करणी, बलात्कार वा आमाको ज्यान जोखिममा पर्ने बाहेक धेरै जनाले, गर्भपतन गर्न प्रतिबन्ध लगाउने वकालत गरेर २०१२ मा पार्टीले एउटा प्लेटफर्मलाई अनुमोदन गरेको थियो।

#### नागरिक अधिकार

#### बन्दुक स्वामित्व

रिपब्लिकनहरू प्रायः बन्दुक स्वामित्व अधिकारलाई समर्थन गर्छन् र बन्दुकलाई नियमन गर्ने कानुनहरूको बिरोध गर्छन्। पार्टी सदस्यहरू तथा रिपब्लिकन तर्फ झुकाव राख्ने स्वतन्त्र सांसदहरूले डेमोक्रेटहरू भन्दा दोब्बरले बन्दुक राखेका छन्।

#### औषध

#### मताधिकार

#### प्रजातन्त्र

## रिपब्लिकन राष्ट्रपतिहरू

२०२१ सम्ममा, जम्मा १९ जना रिपब्लिकन राष्ट्रपति रहेका छन्।

| # | राष्ट्रपति | चित्र | राज्य | Presidency
start date | Presidency
end date | राष्ट्रपति अवधि |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| १६ | अब्राहम लिङ्कन (१८०९–१८६५) |  | इलिनोई | मार्च ४, १८६१ | अप्रिल १५, १८६५ | ४ वर्ष, ४२ दिन |
| १८ | युलिसेस सिपसन ग्रान्ट (१८२२–१८८५) |  | इलिनोई | मार्च ४, १८६९ | मार्च ४, १८७७ | ८ वर्ष, ० दिन |
| १९ | Hayes, Rutherford B.Rutherford B. Hayes (१८२२–१८९३) |  | ओहायो | मार्च ४, १८७७ | मार्च ४, १८८१ | ४ वर्ष, ० दिन |
| २० | Garfield, James A.James A. Garfield (१८३१–१८८१) |  | ओहायो | मार्च ४, १८८१ | सेप्टेम्बर १९, १८८१ | १९९ दिन |
| २१ | Arthur, Chester A.Chester A. Arthur (१८२९–१८८६) |  | न्यूयोर्क | सेप्टेम्बर १९, १८८१ | मार्च ४, १८८५ | ३ वर्ष, १६६ दिन |
| २३ | Harrison, BenjaminBenjamin Harrison (१८३३–१९०१) |  | इन्डियाना | मार्च ४, १८८९ | मार्च ४, १८९३ | ४ वर्ष, ० दिन |
| २५ | McKinley, WilliamWilliam McKinley (१८४३–१९०१) |  | ओहायो | मार्च ४, १८९७ | सेप्टेम्बर १४, १९०१ | ४ वर्ष, १९४ दिन |
| २६ | थियोडोर रूजवेल्ट (१८५८–१९१९) |  | न्यूयोर्क | सेप्टेम्बर १४, १९०१ | मार्च ४, १९०९ | ७ वर्ष, १७१ दिन |
| २७ | Taft, William HowardWilliam Howard Taft (१८५७–१९३०) |  | ओहायो | मार्च ४, १९०९ | मार्च ४, १९१३ | ४ वर्ष, ० दिन |
| २९ | Harding, Warren G.Warren G. Harding (१८६५–१९२३) |  | ओहायो | मार्च ४, १९२१ | अगस्ट २, १९२३ | २ वर्ष, १५१ दिन |
| ३० | Coolidge, CalvinCalvin Coolidge (१८७२–१९३३) |  | म्यासेचुसेट्स | अगस्ट २, १९२३ | मार्च ४, १९२९ | ५ वर्ष, २१४ दिन |
| ३१ | Hoover, HerbertHerbert Hoover (१८७४–१९६४) |  | क्यालिफोर्निया | मार्च ४, १९२९ | मार्च ४, १९३३ | ४ वर्ष, ० दिन |
| ३४ | Eisenhower, Dwight D.Dwight D. Eisenhower (१८९०–१९६९) |  | कन्सास | जनवरी २०, १९५३ | जनवरी २०, १९६१ | ८ वर्ष, ० दिन |
| ३७ | Nixon, RichardRichard Nixon (१९१३–१९९४) |  | क्यालिफोर्निया | जनवरी २०, १९६९ | अगस्ट ९, १९७४ | ५ वर्ष, २०१ दिन |
| ३८ | Ford, GeraldGerald Ford (१९१३–२००६) |  | मिचिगन | अगस्ट ९, १९७४ | जनवरी २०, १९७७ | २ वर्ष, १६४ दिन |
| ४० | रोनाल्ड रेगन (१९११–२००४) |  | क्यालिफोर्निया | जनवरी २०, १९८१ | जनवरी २०, १९८९ | ८ वर्ष, ० दिन |
| ४१ | Bush, George H. W.George H. W. Bush (१९२४–२०१८) |  | टेक्सस | जनवरी २०, १९८९ | जनवरी २०, १९९३ | ४ वर्ष, ० दिन |
| ४३ | जर्ज डब्लु बुस (जन्म १९४६) |  | टेक्सस | जनवरी २०, २००१ | जनवरी २०, २००९ | ८ वर्ष, ० दिन |
| ४५ | डोनाल्ड ट्रम्प (जन्म १९४६) |  | न्यूयोर्क | जनवरी २०, २०१७ | जनवरी २०, २०२१ | ४ वर्ष, ० दिन |

## सन्दर्भ सामग्रीहरू