Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# गिनी पिग

| गिनी पिग |
| --- |
|  |
| संरक्षण स्थिति |
| घरपालुवा  |
| वैज्ञानिक वर्गीकरण |
| जगत: | जन्तु जगत |
| सङ्घ: | Chordata |
| वर्ग: | स्तनधारी प्राणी |
| गण: | Rodentia |
| उपगण: | Hystricomorpha |
| कुल: | Caviidae |
| उपकुल: | Caviinae |
| वंश: | *Cavia* |
| प्रजाति: | C. porcellus |
| वैज्ञानिक नाम |
| Cavia porcellus (Linnaeus, 1758) |
| पर्याय |
| *Mus porcellus*
*Cavia cobaya*
*Cavia anolaimae*
*Cavia cutleri*
*Cavia leucopyga*
*Cavia longipilis* |

**गिनी पिगरोडेन्ट* प्रजातिको र *क्याभिडे* परिवारमा पर्ने जनावर हो। यसको नाम *गिनी पिग* भए तापनि यो गिनीमा पाइने तथा सुँगुर (पिग) प्रजातिको पनि होइन। यो एन्डिज क्षेत्रमा उत्पाति गरिएका वर्णसंकर प्रजाति भएकोले क्याभि प्रजातिका केही जनावरहरूसँग नजिकका भए तापनि यिनीहरूको कुनै जंगली प्रजाति छैनन्।

## सन्दर्भ सूची

## बाह्य कडीहरू
# दक्षिण अमेरिका

विश्व नक्शामा दक्षिण अमेरिकाको स्थिति

**दक्षिण अमेरिका** उत्तर अमेरिका महादेशको दक्षिणमा स्थित छ। पनामा नहरले यि दुबै महादेशलाई छुट्याउँछ । यसको पश्चिममा प्रशान्त महासागर (Pacific Ocean ) छ र पूर्वमा आन्ध्र महासागर (Atlantic Ocean) पर्दछ ।
दक्षिण अमेरिकाको केही महत्त्वपूर्ण भौगोलिकहरू:

* एन्डिज पर्वत माला
* अमेजन नदी
* [रियो डी जेनेरियो]]को शहर, ब्राजिल
* लिमा, पेरुको शहर
* केप हर्न, चाईल/अर्जेण्टाईना

## भौगोलिक अवस्था

दक्षिण अमेरिका महादेश १२० उत्तरी अक्षांशदेखि ५५० दक्षिणी अक्षांशसम्म फैलिएको छ । यो उत्तर अमेरिका महादेशको दक्षिणी खण्ड पनामासँग जोडिई दक्षिणतर्फ निरन्तर फैलिएको छ । यस महादेशको उत्तरी भूभागमा भूमध्य रेखा पर्छ । दक्षिणको भूमि दक्षिण ध्रुवको नजिकैसम्म फैलिएको छ । दक्षिण अमेरिका महादेशको पश्चिमपट्टि उत्तरदेखि दक्षिणसम्म विशाल पर्वत माला रहेको छ । एन्डिज नामले प्रसिद्ध यो मोडदार पर्वतमाला विश्वकै सबैभन्दा लामो पर्वत शृङ्खला (७,००० कि.मि.) पनि हो । एन्डिज पर्वत मालाको सबैभन्दा अग्लो टाकुरा ६,९६० मि. अग्लो माउन्ट अकान्नकागुवा हो । ६,००० मि. भन्दा अग्ला धेरै चुचुराहरू रहेको यो पर्वत मालामा उच्च समस्थलीहरूसमेत छन् । यो क्षेत्र प्रशान्त अग्निको घेराभित्र पर्ने हुँदा निरन्तर भूकम्प र ज्वालामुखी गइरहन्छन् ।

यस महादेशको सर्वाधिक उचाइमा रहेको टिटिकाका ताल पनि एन्डिज पर्वत मालामा नै रहेको छ । दक्षिण अमेरिका महादेशको पूर्वी भागमा पुरानो कडा चट्टान युक्त उच्चभूमि छ । पूर्वोत्तर क्षेत्रमा गायनाको उच्चभूमि पर्छ । महादेशको पश्चिमको एन्डिज र पूर्वी उच्चभूमिको बिचमा संसारकै सबैभन्दा ठुलो नदी अमेजन र अर्को ओरिनको नदीले बनाएको विशाल मैदानी क्षेत्र छ । मध्य र दक्षिण पूर्वी क्षेत्रमा पाराना र पाराग्वे नदी एवम् तिनले बनाएको पम्पास भनिने घाँसे मैदानी क्षेत्र रहेको छ । यो महादेशको सुदूर दक्षिण पूर्वी क्षेत्रमा चिसो पाटागोनिया मरुभूमि पर्छ । त्यस्तै चिलीको उत्तर पश्चिमी भागमा अटकामा मरुभूमि पर्छ ।

## हावापानी

अमेजन बेँसी क्षेत्रमा बर्सैभरि गर्मी हुन्छ । यहाँ ओसिलो हावापानी पाइन्छ । भूमध्य रेखीय क्षेत्र हुनाले दैनिक घनघोर वर्षा हुन्छ र बाढी आइरहन्छ । त्यस्तै महादेशका किनारी क्षेत्रमा पनि सामुद्रिक प्रभावले बर्सैभरि वर्षा भइरहन्छ । यस महादेशको मध्य क्षेत्रका कतिपय भूभागमा अनिश्चित वर्षा हुन्छ । यस क्षेत्रमा लामो खडेरी भइरहन्छ । यस महादेशको पूर्वोत्तर क्षेत्रमा असामयिक वर्षा र बढी गर्मी हुन्छ । यहाँ निरन्तर हावाहुरीको प्रकोप भइरहन्छ । यसरी यो महादेशमा हावापानीको विविधता रहेको छ ।

## वनस्पति

अमेजन बेँसीमा घना उष्ण सदावहार जङ्गल फैलिएको छ । ‘सेल्भास’ नामले चिनिने यो संसारकै सबैभन्दा विस्तृत क्षेत्रमा फैलिएको जङ्गल पनि हो । यो क्षेत्रको जङ्गलमा कडा काठका अग्ला वनस्पतिहरू पाइन्छन् । पूर्वोत्तर क्षेत्रको उच्च भूमिमा घाँस पाइन्छ । मध्य र दक्षिण पूर्वीक्षेत्रमा पम्पास भनिने घाँसे मैदानी क्षेत्र छ । सबैजसो मरुस्थलीय क्षेत्रहरू वनस्पति विहीन छन् ।

## दक्षिण अमेरिकामा निम्न देशहरू शामेल छन

१. अर्जेण्टाईना
२. बोलिविया
३. ब्राजिल
४. चाईल
५. कोलम्बिया
६. इक्युवेडर
७. गुयाना
८. पनामा
९. परागुवे
१० पेरु
११. सुरिनामा
१२.उरुगुवे
१३. भेनेजुएला
निम्न क्षेत्रहरूमा अहिले पनि युरोपियन देशहरूले आफ्नो अधिकार जनाउदछन:

* फाकल्याण्ड्स द्वीप (संयुक्त राज्य)
* फ्रेँच गुयाना (फ्रांस)
* दक्षिण जर्जिया र दक्षिण सैँडविच द्वीप (संयुक्त राज्य)
# अफ्रिका

अफ्रिका| राष्ट्रिय सीमा देखाउनुहोस्राष्ट्रिय सीमा लुकाउनुहोस् |
| क्षेत्रफल | ३,०३,७०,००० किमी२ (१,१७,३०,००० वर्ग माइल)  (दोस्रो) |
| जनसङ्ख्या | १,३९३,६७६,४४४ (सन् २०२१; दोस्रो) |
| जनघनत्व | **लुआ त्रुटि: Unable to convert population "ढाँचा:Decomma" to a number।** (सन् २०२१) |
| जिडिपी (पिपिपी) | $८.०५ खर्ब (सन् २०२२ अनुमानित; चौथा) |
| जिडिपी (साङ्केतिक) | $२.९६ खर्ब (सन् २०२२ अनुमानित; पाँचौँ) |
| जिडिपी प्रति व्यक्ति | $२,१८० (संज्ञात्मक; सन् २०२२ अनुमानित; छैटौँ) |
| धर्महरू | * इसाई (४९%)
* इस्लाम (४२%)
* अफ्रिकी परम्परागत धर्म (८%)
* अन्य (१%)
 |
| वासिन्दा नाम | अफ्रिकी |
| देशहरू | ५४+२\*+५\*\* (\*विवादित) (\*\*क्षेत्र) |
| निर्भरता |
बाह्य (५)
* बोउभेट टापु
* बेलायती हिन्द महासागर क्षेत्र
* फ्रान्सेली दक्षिणी भूभागहरू
* हर्ड टापु र म्याकडोनल्ड टापु
* सेन्ट हेलेना

आन्तरिक (६+१ विवादित)
* फ्रान्स *(मायोत र रेयुनियो)*
* इटाली *(पान्तेल्लेरिया र प्लेगी टापु)*
* मोरोक्को *(दक्षिणी प्रदेशहरू)*
* पोर्चुगल *(मादेइरा)*
* स्पेन *(आल्बोरान टापु, क्यानरी टापु, सेउता, मेलिया, र प्लासास दे सोबेरानिया)*
* तान्जानिया *(जान्जिबार)*
* यमन *(सुकुत्रा)*
 |
| भाषाहरू | १२५०–३००० मूल भाषाहरू |
| समय क्षेत्रहरू | युटिसी-१ देखि युटिसी+४ |
| ठूलो सहरहरू | सबैभन्दा ठुलो सहरी क्षेत्र:* कायरो
* लागोस
* किनसासा
* जोहानेसबर्ग
* लुवान्डा
* खार्तुम
* दार एस सलाम
* अब्दिजान
* इस्कन्दरिया
* किगाली
* नैरोबी
* अल्जियर्स
* केप टाउन
* कानो
* डाकार
* कासाब्लाङ्का
* अडिस अबाबा
* काम्पाला
 |

अन्य महादेशको तुलनामा अफ्रिका महादेशको आकार
**अफ्रिका** क्षेत्रफलको आधारमा एसियापछि विश्वको दोस्रो ठूलो र दोस्रो धेरै जनसङ्ख्या भएको महादेश हो। लगभग ३.०३ करोड वर्ग किलोमिटर (१.१७ करोड वर्ग माइल) क्षेत्रफल सहित यसले पृथ्वीको २०% भूमि क्षेत्र र यसको कुल सतह क्षेत्रफलको ६% ओगटेको छ। सन् २०२१ सम्ममा १.४ करोड जनसङ्ख्याको साथ, यो विश्वको मानव जनसङ्ख्याको लगभग १८% हुन आउँछ। अफ्रिकाको जनसङ्ख्या सबै महाद्वीपहरू मध्ये सबैभन्दा कम छ। सन् २०१२ मा औसत आयु १९.७ थियो भने विश्वव्यापी औसत आयु ३०.४ रहेको थियो। प्राकृतिक स्रोतहरूको विस्तृत शृङ्खला बावजुद, अफ्रिकाको प्रतिव्यक्ति आय सबैभन्दा कम रहेको छ भने कुल सम्पत्तिको आधारमा ओसिनिया पछिको दोस्रो सबैभन्दा कम धनी महादेश हो। विद्वानहरूले भूगोल, जलवायु, जनजातीयता, उपनिवेशवाद, शीतयुद्ध, नवउपनिवेशवाद, प्रजातन्त्रको अभाव र भ्रष्टाचार जस्ता विभिन्न कारकहरूलाई यसको श्रेय दिएका छन्। सम्पत्तिको कम एकाग्रताको बावजुद, हालको आर्थिक विस्तार र धेरै युवा जनसङ्ख्याले अफ्रिकालाई व्यापक विश्वव्यापी सन्दर्भमा एक महत्त्वपूर्ण आर्थिक बजार बनाएको छ।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू

**साधारण जानकारी अफ्रिका कोलोराडो विश्वविद्यालय मार्फत गोभपब्सद्वारा प्रदान गरिएको वेब संसाधन
* अफ्रिका *इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका*मा
* अफ्रिका कर्लीमा
* अफ्रिका: मानव भूगोल नेसनल जियोग्राफिक सोसाइटीमा
* अफ्रिका संयुक्त राज्य अमेरिकाबाट लाइब्रेरी अफ काङ्ग्रेस
* साहाराको दक्षिण अफ्रिका स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयबाट
* आलुका, अफ्रिकाबाट र यसको बारेमा विद्वत् स्रोतहरूको डिजिटल पुस्तकालय

**इतिहास अफ्रिकाको कथा बीबीसी विश्व सेवाबाट
* "Africa", *इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका* **1** (११औँ संस्करण), १९११, पृ: 320–358।
* अफ्रिका नीति सूचना केन्द्र
* अफ्रिकामा हङ्गेरियाली सेना अभिलेखिकरण ३ नोभेम्बर २०१३ वेब्याक मेसिन

**समाचार अलअफ्रिका डटकम ताजा समाचार, घटना र तथ्याङ्क
* *फोकस अन अफ्रिका* बीबीसी विश्व सेवाबाट पत्रिका

ढाँचा:Africa topics
# घर मुसो

| घर मुसो *Rattus rattus* |
| --- |
|  |
| *Rattus rattus* |
| संरक्षण स्थिति |
|  कम चासोका  (आइयुसिएन ३.१) |
| वैज्ञानिक वर्गीकरण |
| जगत: | जन्तु जगत |
| सङ्घ: | Chordata |
| वर्ग: | स्तनधारी प्राणी |
| गण: | Rodentia |
| कुल: | Muridae |
| उपकुल: | Murinae |
| वंश: | *Rattus* |
| प्रजाति: | R. rattus |
| वैज्ञानिक नाम |
| Rattus rattus (Linnaeus, 1758) |
|  |
| Black rat range |

**घर मुसो** (वैज्ञानिक नाम: *Rattus rattus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## तस्विर सङ्ग्रह

*
*
*
*
*
*

## सन्दर्भ सूची
# खैरो धानमुसा

| खैरो धानमुसा *Rattus norvegicus* |
| --- |
|  |
| संरक्षण स्थिति |
|  कम चासोका  (आइयुसिएन ३.१) |
| वैज्ञानिक वर्गीकरण |
| जगत: | जन्तु जगत |
| सङ्घ: | Chordata |
| उपसङ्घ: | Vertebrata |
| वर्ग: | स्तनधारी प्राणी |
| गण: | Rodentia |
| कुल: | Muridae |
| उपकुल: | Murinae |
| वंश: | *Rattus* |
| प्रजाति: | R. norvegicus |
| वैज्ञानिक नाम |
| Rattus norvegicus (Berkenhout, 1769) |
|  |
| Brown rat range |

**खैरो धानमुसा** (वैज्ञानिक नाम: *Rattus norvegicus*) नेपालमा पाइने एक प्रकारको जनावर हो ।

## तस्विर सङ्ग्रह

*
*
*
*
*
*

## सन्दर्भ सूची
# आक्रामक प्रजाति

नेपालमा निलो गन्धेलाई आक्रमणकारी वनस्पति मानिन्छ
**आक्रामक प्रजाति** एक वातावरणको लागि एक परिचय प्रजाति हो जुन अत्यधिक जनसङ्ख्या हुन्छ र यसको नयाँ वातावरणलाई हानि पुर्‍याउँछ। आक्रामक प्रजातिहरूले बासस्थान र जैविक क्षेत्रहरूलाई प्रतिकूल रूपमा असर गर्छ, पारिस्थितिक, वातावरणीय, र/वा आर्थिक क्षति निम्त्याउँछ। जीवहरू द्वारा लामो-स्थापित पारिस्थितिकी तंत्रहरूमा आक्रमण एक प्राकृतिक घटना हो, तर मानव-सुविधायुक्त परिचयहरूले आक्रमणको दर, स्केल र भौगोलिक दायरालाई धेरै बढाएको छ।

केही लोकप्रिय सन्दर्भ स्रोतहरूले अब मानिसहरू, विशेष गरी आधुनिक युगका मानिसहरूलाई आक्रमणकारी प्रजातिको रूपमा नामाकरण गर्छन्, तर मानव सिक्ने क्षमता र तिनीहरूको व्यवहार क्षमता र प्लास्टिसिटीको व्यापक प्रशंसाले त्यस्तो कुनै निश्चित वर्गीकरणको विरुद्धमा तर्क गर्दछ।

## नियन्त्रण

प्रजाति-वातावरण अन्तरक्रियाहरूमा मानव व्यवहार क्षमता र प्लास्टिसिटीले प्रजाति आक्रमणहरूको प्रतिकूल प्रभावहरू समाधान गर्न सम्भावनाहरू सिर्जना गर्दछ। जनता आक्रामक प्रजातिहरू बारे थप जान्न इच्छुक छन्, र तिनीहरूको स्थानीय क्षेत्र/समुदायलाई प्रभाव पार्ने आक्रमणकारी प्रजातिहरूबाट सबैभन्दा बढी उत्प्रेरित छ।

जलीय आक्रामक प्रजातिहरू स्थानान्तरणको जोखिमको कारण अग्निनियन्त्रकहरू तिनीहरूको आफ्नै उपकरण, सार्वजनिक पानी उपकरण, र निजी पानी उपकरणहरूको विशुद्धीकरणको लागि बढ्दो जिम्मेवार हुँदैछन्। गैर-नेटिभ प्रजातिहरू एक पारिस्थितिक ईन्जिनियरिङ् भूमिका भर्नको लागि पेश गर्न सकिन्छ जुन पहिले विलुप्त स्वदेशी प्रजातिहरूले प्रदर्शन गरेको थियो।

## प्रजातिहरूको भविष्यवाणी

भविष्यको आक्रमणकारी प्रजातिहरूको भविष्यवाणी धेरै शोधकर्ताहरूको लागि प्राथमिकताको विषय हो। यो प्रवृत्ति चरम प्रतिकूल प्रभावहरू र आक्रमणकारी प्रजातिहरूको निरन्तर प्रकृतिबाट प्रेरित भएको हो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू