Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# डुहरे घरमुसो

| डुहरे घरमुसो |
| --- |
|  |
| संरक्षण स्थिति |
|  कम चासोका  (आइयुसिएन ३.१) |
| वैज्ञानिक वर्गीकरण |
| जगत: | जन्तु जगत |
| सङ्घ: | कोडाटा |
| वर्ग: | स्तनधारी प्राणी |
| गण: | Rodentia |
| कुल: | Muridae |
| उपकुल: | Murinae |
| वंश: | *Mus* |
| उपवंश: | *Mus* |
| प्रजाति: | M. musculus |
| वैज्ञानिक नाम |
| Mus musculus Linnaeus, 1758 |
| Subspecies |
| * *Mus musculus bactrianus*
* *Mus musculus castaneus*
* *Mus musculus domesticus*
* *Mus musculus gentilulus*
* *Mus musculus musculus*
 |
|  |
| House mouse range |

**डुहरे घरमुसो** नेपालमा पाइने सानो आकार भएको मुसाको एक प्रजाति हो । यश लाई डुम्रे मुसो को नामले पनि चिनिन्छ।

## सन्दर्भ सूची
# खरीढुङ्गा युग

यस समयमा पृथ्वीको नक्सा
**खरीढुङ्गा युग** (अङ्ग्रेजी: Cretaceous; **माटो वा खरीढुङ्गाका युग**) एक भूवैज्ञानिक अवधि हो जुन लगभग १४५ देखि ६६ मिलियन वर्ष पहिलेसम्म चलेको थियो। खरीढुङ्गा युग एक अपेक्षाकृत न्यानो मौसम भएको अवधि थियो, जसको परिणामस्वरूप उच्च इस्टेटिक समुद्री स्तरहरू छन् जसले धेरै उथले अन्तरदेशीय समुद्रहरू सिर्जना गर्यो।

यस समयमा, स्तनपायी र चराहरूको नयाँ समूह देखा पर्‍यो। प्रारम्भिक खरीढुङ्गा युगको समयमा, फूल फुल्ने बिरुवाहरू देखा पर्न थाले र द्रुत रूपमा विविधीकरण गर्न थाले, खरीढुङ्गा युगको अन्त्यसम्म पृथ्वीभरि बोटबिरुवाहरूको प्रमुख समूह बन्न थाल्यो।

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# प्रातिनूतनाश्म

अन्तिम हिमनदी अधिकतम समयमा संसारको नक्शा
**प्रातिनूतनाश्म युग** (अङ्ग्रेजी: Pleistocene ) भनेको भूवैज्ञानिक युग हो जुन २.५८ मिलियन देखि ११,७०० वर्ष अघिसम्म चलेको थियो। प्रारम्भिक प्रातिनूतनाश्मको समयमा, होमो जीनसका पुरातन मानवहरू अफ्रिकामा उत्पत्ति भएका थिएँ र अफ्रिका-युरेशियामा फैलिए।

ढिलो प्रातिनूतनाश्मले अफ्रिका बाहिर आधुनिक मानवको फैलावटको साथसाथै अन्य सबै मानव प्रजातिहरूको लोप भएको देखेको थियो। मानवहरू पनि पहिलो पटक अष्ट्रेलिया महाद्वीप र अमेरिकामा फैलिए, यी क्षेत्रहरूमा सबैभन्दा ठुला शरीर भएका जनावरहरूको विलुप्ततासँगको घटना हो।

## यो पनि हेर्नुहोस्

* जलवायु परिवर्तन

## सन्दर्भ सामग्रीहरू
# अस्ट्रेलिया

| अस्ट्रेलियाली राष्ट्रमण्डल |
| --- |
|
झण्डा

प्रतीकचिह्न

 |
| **राष्ट्रिय गान:एडभान्स अस्ट्रेलिया फेयर*  |
|  |
| राजधानी | क्यानेबरा |
| सबैभन्दा ठुलो सहर | सिड्नी |
| राष्ट्रिय भाषा | अङ्ग्रेजी |
| जातिगत समूहहरू  | ९२% खैरौ, ७% एसियाली, १% जनजाति तथा अन्य |
| रैथाने(हरू) | अस्ट्रेलियन, औसी (colloquial) |
| सरकार | सङ्घिय संसदीय लोकत्रान्त्रिक संबैधानिक राजतन्त्र |
|  |
| • राजा  | चार्ल्स तृतीय |
| • गभर्नर जनरल  | क्वेंटिन ब्रिक |
| • प्रधानमन्त्री  | केभिन रुड |
|  |
| स्वतन्त्र बेलायत बाट |
|  |
| • संबिधान  | सन् १९०१ जनवारी १ |
| • वेस्टमिनिस्टर प्रतिमा, १९३१  | सन् १९३१ डिसेम्बर ११ |
| • वेस्टमिनिस्टर प्रतिमा ग्रहण ऐन, १९३१  | सन् १९४२ अक्टोबर ९ |
| • अस्ट्रेलिया ऐन १९८६  | सन् १९८६ मार्च ३ |
|  |
| क्षेत्रफल |
| • जम्मा | ७६,८६,८५० किमी२ (२९,६७,९१० वर्ग माइल) (छैठौ) |
| • पानी (%) | ०.८९७ |
| जनसङ्ख्या |
| • २००६ जनगणना | १,९८,५५,२८८ |
| • घनत्व | २/किमी2 (५.२/वर्ग माइल) (२३२nd) |
| कुल ग्राहस्थ उत्पादन (क्रय शक्ति समता) | २००८ लगत |
| • जम्मा | US$७९५.३०५ बिलियन (१७ औ) |
| • प्रति व्यक्ति | US$३७,२९८ (१५ औ) |
| कुल ग्राहस्थ उत्पादन (साङ्केतिक) | २००८ लगत |
| • जम्मा | US$१,०१० बिलियन (१५ औ) |
| • प्रति व्यक्ति | US$४७,४०० (१३ औ) |
| मानव विकास सूचकाङ्क (२०१९) |  0.944 धेरै उच्च · ८औ |
| मुद्रा | अस्ट्रेलियन डलर (AUD) |
| समय क्षेत्र | अन्तर्राष्ट्रिय प्रमाणिक समय+८ देखि +१०.५ (विभिन्न) |
| • ग्रीष्मकालीन (अरुणोदय बचत समय) | अन्तर्राष्ट्रिय प्रमाणिक समय+९ देखि +११.५ (विभिन्न) |
| सडक प्रयोग | बायाँ |
| टेलिफोन कोड | ६१ |
| इन्टरनेट डोमेन | .au |

**अस्ट्रेलिया** (अङ्ग्रेजी: Australia) आधिकारिक रूपमा अस्ट्रेलियाली राष्ट्रमण्डल विश्वको दक्षिणी गोलार्ध को महादेश अर्न्तगत पर्ने एउटा देश हो । जुन विश्वको सबैभन्दा सानो महादेश हो र संसारकै सबैभन्दा ठुलो टापु पनि हो जसमा टासमानिया तथा अन्य टापुहरू हिन्द तथा प्रशान्त महासागरमा आवस्थित रहेका छन् । अस्ट्रेलिया एकमात्र यस्तो ठाउँ हो जसमा महादेश, एउटा राष्ट्र तथा एउटा टापु मान्ने गरिन्छ । यसको छिमेकी मुलुकहरू उत्तरमा इन्डोनेसिया, पूर्वी टिमोर तथा पपुवा न्युगिनी त्यस्तै उत्तर पुर्वमा सोलोमन द्वीप र दक्षिणपुर्वमा न्युजिल्यान्ड रहेको छ ।

## यो पनि हेर्नुहोस्

* अस्ट्रेलियाको पिआर

## सन्दर्भ सामग्रीहरू

## बाह्य कडीहरू
# चमेरो

| चमेरो सामयिक शृङ्खला: Early Eocene – Recent |
| --- |
|  |
| Townsend's big-eared bat, *Corynorhinus townsendii* |
| वैज्ञानिक वर्गीकरण |
| जगत: | जन्तु जगत |
| सङ्घ: | हाड भएका |
| वर्ग: | स्तनधारी |
| उपवर्ग: | Eutheria |
| अधिगण: | Laurasiatheria |
| गण: | **Chiroptera** Blumenbach, 1779 |
| Suborders |
| *See article.* |
|  |
| Worldwide distribution of bat species |

**चमेरो** एक स्तनधारी जीव हो। यो 'काइरोप्टेरस' समूहमा पर्दछ। कोइरोप्टेरस ग्रीस भाषाबाट व्युत्पत्ति भएर आएको शब्द हो। जसको अर्थ हुन्छ **Hand Wings** अर्थात् हातजस्तो पखेटा भन्ने हुन्छ । चमेरोको तीखो कोणाकारका पखेटाहरू हुन्छन्। यी पखेटाहरू झण्डै झण्डै मानिसको हात र पाखुरासँगै मिल्दाजुल्दा हुन्छन्। चमेरो एक यस्तो जीव हो, जो स्तनधारी भइकन आकाशमा उड्न सक्तछ। त्यसो त अन्य स्तनधारी जीवहरू जस्तै लोखर्के, बाँदर आदिजस्ता जीवहरू पनि एक ठाउँबाट अर्को ठाउँ उडेर पुगेको हामी देख्दछौँ तर तिनीहरूको उड्ने गति वा क्षमता सीमित क्षेत्रमा मात्र हुन्छ। जबकि चमेरो खुला आकाशमा स्वतन्त्र रूपमै विचरण गर्न सक्तछ। चमेरोको शारीरिक बनावटबारे भन्नुपर्दा यसको आकार चङ्गा जस्तै देखिन्छ। त्यसले गर्दा पनि यसलाई आकाशमा सजिलैसँग उड्न मद्दत पुग्दछ।

## चमेरोका प्रजातिहरू

विश्वमा झण्डै एघार सय प्रजातिका चमेराहरू पाइन्छन्। यिनलाई दुई प्रकारका चमेराहरूमा वर्गीकरण गरिएको छ। एउटा मांसाहारी चमेरो र अर्को फलाहारी चमेरो। मांसाहारी चमेरो कीरा, फट्याङ्ग्राहरू मात्र खाएर जीवन निर्वाह गर्दछ भने फलाहारी चमेरो चाहिँ फलफूल खाएर जीवन निर्वाह गर्दछ। आकारमा मांसाहारीको तुलनामा फलाहारी चमेरो अलिक ठूलो हुन्छन्। प्रतिशतको आधारमा भन्नुपर्दा मांसाहारी चमेरोको सङख्या ७० प्रतिशत रहेको छ भने बाँकी ३० प्रतिशत मात्र फलाहारी चमेरा हुन्छन्।
चमेराहरू विभिन्न आकार र रङहरू पाइन्छन्। विशेषगरी यिनीहरू कालो र खैरो रङका हुन्छ तर केही चमेराहरू भने पहेंलो चम्किलो रङका, केही चाँदी रङका, केही सुन्तला रङका र केही सेतो अनि खैरो रङका पनि हुन्छन्। यसका साथै केही चमेराहरूको शरीर वा पखेटामा थोप्ला-थोप्ला बुट्टा र धर्साहरू पनि रहेको पाइन्छ।
चमेराहरू विशेषगरी रूख र बाँसका झ्याङहरूमा टाउको तल गरी झुण्डिएर बस्ने गर्दछन्। चेप्टो परेको टाउको भएको यो जीव रातको समयमा बढी सक्रिय रहन्छ। चमेरा जातिमा Giant Golden-crowned Flying-fox नाम गरेको एउटा चमेरो हुन्छ जसको पखेटा नै झण्डै दुई मिटर लामो हुन्छ। यो विश्वकै सबैभन्दा ठूलो चमेरो मानिन्छ। त्यसैगरी 'बम्ल्बेबी ब्याट' नाम गरेको चमेरो विश्वकै सबैभन्दा सानो चमेरो मानिन्छ। यस किसिमको सानो चमेरो दक्षिण र दक्षिणपूर्वी एसियामा बढी मात्रामा पाइन्छन्। यो चमेरो यति सानो हुन्छ कि यसको पखेटालाई पट्याएर एउटा सानो सलाईको बट्टामा मजाले अटाउन सकिन्छ।

चमेराहरू पर्यावरण र जैविक विविधताको दृष्टिकोणले उपयोगी जीव मानिएका छन्। खासगरी फलाहारी चमेराहरूले वनजङ्गल जोगाउन र बिउविजन परागसेचन गरेर फूलहरूको फर्टिलाईज गर्न समेत मद्दत गर्दछ। त्यसैगरी मांसाहारी चमेराहरूले पनि मानिस र विभिन्न अन्नबालिका लागि हानिकारक मानिने कीराहरूलाई खाएर अथवा मारेर मद्दत पुर्‍याइरहेको हुन्छ।

## तस्विर

*
*
*
*
*
*
*
* चमेरोको गुँड

## सन्दर्भ सामग्री

## बाह्य कडीहरू

## यो पनि हेर्नुहोस्
# दुम्सी

| दुम्सी |
| --- |
|  |
| उत्तर अमेरिकी दुम्सी |
| वैज्ञानिक वर्गीकरण |
| जगत: | जन्तु जगत |
| सङ्घ: | Chordata |
| वर्ग: | स्तनधारीप्राणी |
| गण: | Rodentia |
| उपगण: | **Hystricomorpha** Brandt, 1855 |

**दुम्सी** तिखा काँडाले ढाकेको शरीर भएको वन्यजन्तु हो । यसका जिउभरि कालो र सेतो रङ मिसिएको काँडा हुन्छन्। यसको सुँगुरको जस्तो थुतुनु हुन्छ । रिसाएपछि शरीरका काँडा सिरिङ्ङसिरिङ्ङ पार्दै शत्रुमाथि जाइलाग्छ । यो स्तनपायी वन्यजीव हो । यसले रातमा बालीनाली सखाप पार्छ र दिनमा ठूलठूला ओडार वा गुफामा बस्छ ।

## सन्दर्भ सूचीहरू

## बाह्य कडीहरू

## यो पनि हेर्नुहोस्