Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Chineesche Spraken

| Chineesche Spraken 汉语; 漢語 Hànyǔ 中文 Zhōngwén |
| --- |
|
Snackt in | Volksrepublik China
Hongkong
Macau
Taiwan
Singapur
Indonesien
Malaysia
Thailand
Vietnam
Philippinen
Russland
Kirgisistan
Kasachstan
Tadschikistan
un Diaspora in’n Butenland  |
| Sprecher | 1,3 Milliarden |
| Klassifikatschoon | * Sinotibeetsche Spraken
	+ Sinitsche SprachenChineesche Spraken
 |
| Offitschell Status |
| Amtsspraak in | China, Taiwan, Hongkong, Macau, Singapur |
| Spraakkoods |
| ISO 639-1 |
zh |
| ISO 639-2 | (B) chi | (T) zho |
| ISO 639-3 |
zho |
| ISO 639-5 |
zhx |

 *Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*
De **chineesche** or **sinitsche Spraken** billt een vun de beid Telgen vun de sinotibetsche Spraakfamilie, de anner Telg sünd de tibetobirmansche Spraken. Chineesche Spraken warrt hüüt vun ca. 1,2 Milliarden Minschen spraken, von disse lebt de meeste in de Volksrepubliek un de Republik China (Taiwan). In vele Lannen, vör allen in Süüdostasien, gifft dat gröttere chineesche Minnerheiten. De chineesche Spraak mit de gröttste Tall an Sprekers is de Hoochchineesche, de faken eenfach as „chineesche Spraak“ betekent warrt.
# 7. Johrhunnert

5. Johrhunnert |
6. Johrhunnert |
**7. Johrhunnert**
| 8. Johrhunnert
| 9. Johrhunnert

Dat **7. Johrhunnert** füng an up’n 1. Januar 601 un güng to Enn mit den 31. Dezember 700. Dat höört to dat Tietöller vun dat Middelöller mit to.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 601 | 602 | 603 | 604 | 605 | 606 | 607 | 608 | 609 | 610 |
| 611 | 612 | 613 | 614 | 615 | 616 | 617 | 618 | 619 | 620 |
| 621 | 622 | 623 | 624 | 625 | 626 | 627 | 628 | 629 | 630 |
| 631 | 632 | 633 | 634 | 635 | 636 | 637 | 638 | 639 | 640 |
| 641 | 642 | 643 | 644 | 645 | 646 | 647 | 648 | 649 | 650 |
| 651 | 652 | 653 | 654 | 655 | 656 | 657 | 658 | 659 | 660 |
| 661 | 662 | 663 | 664 | 665 | 666 | 667 | 668 | 669 | 670 |
| 671 | 672 | 673 | 674 | 675 | 676 | 677 | 678 | 679 | 680 |
| 681 | 682 | 683 | 684 | 685 | 686 | 687 | 688 | 689 | 690 |
| 691 | 692 | 693 | 694 | 695 | 696 | 697 | 698 | 699 | 700 |
# COVID-19

Bi **COVID-19** (for engl. coronavirus disease 2019, up Platt *Coronavirus-Krankheit 2019*) hannelt sik dat um en Virussüke, de vun dat Coronavirus SARS-CoV-2 herkummt. To'n eersten Mol is se 2019 in Wuhan in China beschreven wurrn (kiek bi COVID-19-Pandämie). Utbreden deit sik düsse Süke sunnerlich dör Druppeninfektschoon. An un for sik kann se ok dör Smeerinfektschoon un över de Sliemhuut in'e Ogen överdragen weern. De Verloop vun de Krankheit verscheelt sik bi de Kranken bannig. Dat gifft Infektschonen, dor kriegt de Lüde gor nix vun mit. Bi annere löppt de Süke man mack un suutje af. Man dat kann ok vörkamen, dat dannige Sweren up beide Sieten vun'e Lung uptreden doot un dat de Lungen nich mehr wietermaken könnt un de Kranken starvt. Nich utslaten weern kann, dat bi eerst mol macken Verloop vun de Süke de Lungen doch duerhaftig to Schaden kummt.

Bi um un bi 81 % vun de Infektschonen, de faststellt wurrn sünd, löppt de Krankheit bloß mit Fever un man en macke Lungensweer af, bi 14 % grippt de Süke faster to, un bi 5 % löppt dat so, datt de Kranken up'e Intensivstatschoon mütt un ehr Tostand bedenklich is, un dat Leven vun de Patienten in Gefohr. Faken kriegt Lüde, de sik ansteken hefft, gor nich mit, datt se dat Virus in sik dreegt. Se föhlt sik nich krank, dreept Lüde un loopt rüm un steekt wedder annere Lüde an, bi de dat ganz anners kamen kann. De Tied, wo de Krankheit utbrott warrt (Inkubatschoonstied), duert in'n Döörsnitt fief bit sess Dage, man dat kann twuschen Infektschoon un Utbreken vun de Krankheit ok mol bit hen to 14 Dage duern. Wenn de Süke mack aflopen deit, denn, so seggt de WHO, is na twee Weken nix mehr to spören. Is de Krankheit duchtig un swaar lopen, kann dat dree bit sess Weken duern, bit sik de Kranken wedder vermünnert.

## Belege
# 2. Johrhunnert v. Chr.

4. Johrhunnert v. Chr. |
3. Johrhunnert v. Chr. |
**2. Johrhunnert v. Chr.**
| 1. Johrhunnert v. Chr.
| 1. Johrhunnert

Dat **2. Johrhunnert v. Chr.** füng an’n 1. Januar 200 v. Chr. an un güng bit to’n 31. Dezember 101 v. Chr.. Dat warrt to dat Tietöller vun de Antike torekent.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 200 | 199 | 198 | 197 | 196 | 195 | 194 | 193 | 192 | 191 |
| 190 | 189 | 188 | 187 | 186 | 185 | 184 | 183 | 182 | 181 |
| 180 | 179 | 178 | 177 | 176 | 175 | 174 | 173 | 172 | 171 |
| 170 | 169 | 168 | 167 | 166 | 165 | 164 | 163 | 162 | 161 |
| 160 | 159 | 158 | 157 | 156 | 155 | 154 | 153 | 152 | 151 |
| 150 | 149 | 148 | 147 | 146 | 145 | 144 | 143 | 142 | 141 |
| 140 | 139 | 138 | 137 | 136 | 135 | 134 | 133 | 132 | 131 |
| 130 | 129 | 128 | 127 | 126 | 125 | 124 | 123 | 122 | 121 |
| 120 | 119 | 118 | 117 | 116 | 115 | 114 | 113 | 112 | 111 |
| 110 | 109 | 108 | 107 | 106 | 105 | 104 | 103 | 102 | 101 |
# Stüür

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*
Ene **Stüür** oder oold ook **Schatt** is Geld, dat Börgers in enen Staat an de Regeren un openlik Institutschonen taalt.

De Staat bruukt dat Geld siene Upgaven to betalen. So betaalt Stüren to’n Bispeel de Lüüd, de för den Staat arbeed, dat Militär un de Polizei, stellt Gesungheidssorge praat, taalt Scholen un Universitäten oder Straten un Brüggen.

## Literatuur

* Marc Buggeln: *Das Versprechen der Gleichheit. Steuern und soziale Ungleichheit in Deutschland von 1871 bis heute*. Suhrkamp, Berlin 2022, ISBN 978-3-518-29938-8.
* Stefan Homburg *Allgemeine Steuerlehre*. 7. Oplaag. Verlag Vahlen, München, ISBN 978-3-8006-4922-8.
* Sebastian Huhnholz: *Die Steuer des Steuerstaates*. In: Verena Frick, Oliver W. Lembcke, Roland Lhotta (Hrsg.): *Politik und Recht*. Nomos-Verlag, Baden-Baden 2017, S. 453–472.
* Sebastian Huhnholz: *Refeudalisierung des Steuerstaates? Vorüberlegungen zu einer politischen Theorie der Steuerdemokratie*. In Sigrid Boysen u. a. (Ruutgever): *Verfassung und Verteilung. Beiträge zu einer Grundfrage des Verfassungsverständnisses*. Mohr Siebeck, Tübingen 2015, S. 175–216.
* Wilhelm H. Wacker, Sabine Seibold, Markus Oblau: *Lexikon der Steuern. Über 1000 Stichwörter für Praxis und Studium*. Verlag DTV-Beck, 2005, ISBN 3-423-05882-X.
* Klaus Tipke, Joachim Lang, Roman Seer: *Steuerrecht*. 19. Oplaag. Verlag Schmidt (Otto), Köln 2008, ISBN 978-3-504-20141-8.
* Carl Gerber: *Stundung und Erlass von Steuern*. 5. Oplaag. Boorberg, Stuttgart 2006, ISBN 3-415-03547-6.
* Hanno Beck, Aloys Prinz: *Zahlungsbefehl. Von Mordsteuern, Karussellgeschäften und Millionärsoasen*. Hanser Verlag, München 2010, ISBN 978-3-446-42343-5.
* Daniel Dürrschmidt: *„Europäisches Steuerrecht“ nach Lissabon*. NJW 2010, 2086.Lite

## Nettverwiese

* Seer, Roman (2014): Steuern im historischen Kontext. Ein Ausschnitt der Steuergeschichte anhand ausgewählter Fragestellungen, in: Roman Seer (Hrsg.): Bochumer Schriften zum Steuerrecht, Band 28. Frankfort an’n Main [u. a.]: Peter Lang Acad. Research, 2014.
* Fuisting, Bernhard (1902): Grundzüge der Steuerlehre, Vierter Band, Berlin; Carl Heymanns Verlag, 1902. (hoogdüütsch)

* De düütschen Finanzämter
# 5. Johrhunnert

3. Johrhunnert |
4. Johrhunnert |
**5. Johrhunnert**
| 6. Johrhunnert
| 7. Johrhunnert

Dat **5. Johrhunnert** füng up’n 1. Januar 401 an un güng bit to’n 31. Dezember 500. Dat 5. Johrhunnert höört to de late Antike to.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 401 | 402 | 403 | 404 | 405 | 406 | 407 | 408 | 409 | 410 |
| 411 | 412 | 413 | 414 | 415 | 416 | 417 | 418 | 419 | 420 |
| 421 | 422 | 423 | 424 | 425 | 426 | 427 | 428 | 429 | 430 |
| 431 | 432 | 433 | 434 | 435 | 436 | 437 | 438 | 439 | 440 |
| 441 | 442 | 443 | 444 | 445 | 446 | 447 | 448 | 449 | 450 |
| 451 | 452 | 453 | 454 | 455 | 456 | 457 | 458 | 459 | 460 |
| 461 | 462 | 463 | 464 | 465 | 466 | 467 | 468 | 469 | 470 |
| 471 | 472 | 473 | 474 | 475 | 476 | 477 | 478 | 479 | 480 |
| 481 | 482 | 483 | 484 | 485 | 486 | 487 | 488 | 489 | 490 |
| 491 | 492 | 493 | 494 | 495 | 496 | 497 | 498 | 499 | 500 |
# 6. Johrhunnert

4. Johrhunnert |
5. Johrhunnert |
**6. Johrhunnert**
| 7. Johrhunnert
| 8. Johrhunnert

Dat **6. Johrhunnert** güng vun den 1. Januar 501 bit to’n 31. Dezember 600. In düt Johrhunnert geev dat den Öbergang vun de late Antike nah dat fröhe Middelöller.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 501 | 502 | 503 | 504 | 505 | 506 | 507 | 508 | 509 | 510 |
| 511 | 512 | 513 | 514 | 515 | 516 | 517 | 518 | 519 | 520 |
| 521 | 522 | 523 | 524 | 525 | 526 | 527 | 528 | 529 | 530 |
| 531 | 532 | 533 | 534 | 535 | 536 | 537 | 538 | 539 | 540 |
| 541 | 542 | 543 | 544 | 545 | 546 | 547 | 548 | 549 | 550 |
| 551 | 552 | 553 | 554 | 555 | 556 | 557 | 558 | 559 | 560 |
| 561 | 562 | 563 | 564 | 565 | 566 | 567 | 568 | 569 | 570 |
| 571 | 572 | 573 | 574 | 575 | 576 | 577 | 578 | 579 | 580 |
| 581 | 582 | 583 | 584 | 585 | 586 | 587 | 588 | 589 | 590 |
| 591 | 592 | 593 | 594 | 595 | 596 | 597 | 598 | 599 | 600 |
# Oktober

Maanden vun’n Juliaanschen un Gregoriaanschen Klenner

Januar | Februar | März | April | Mai | Juni | Juli | August | September | Oktober | November | Dezember

De **Oktober**, ok as **Wienmaand** bekannt, is in’n Gregoriaanschen Klenner de teinte Maand in dat Johr. De Oktober hett 31 Daag un tellt to de Harvstmaanden.

Tyypsche Klöören in’n Oktober: welke Blööd in geel, bruun un root.
In’n röömschen Klenner weer de Oktober de achte Maand, den se mensis october (lat.: *octo* – acht). As de Maanden bi de Reform to’n Julianschen Klenner verschaven weern, is de Naam behollen worrn, obschoonst dat nu de teinte Maand is.

En ölleren hochdüütschen Naam för den Oktober is *Gilbhart*, vun wegen de Blööd, de sik in’n Harvst geel un bruun farvt. Man snackt ok faken vun’n „gollen Oktober“, as bi Sünnschien dat Loof meist as Gold lüchten deit. En anneren Naam, *Wienmaand* schall all in’n 8. Johrhunnert vun Karl den Groten inföhrt worrn wesen. Disse Naam düüd op de Wienlees, de in’n Oktober losgeiht. Bi de Jagers warrt ok *Dachsmaand* seggt.

Afsehn vun Schaltjohren fangt de Oktober mit den glieken Wekendag an as de Januar.

 **October**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
# Michail Sergejewitsch Gorbatschow

Michail Gorbatschow (1987)
**Michail Sergejewitsch Gorbatschow** (russisch: Михаил Сергеевич Горбачёв  anhören D, wetenschaplich Transliteratschoon *Michail Sergeevič Gorbačёv;* \* 2. März 1931 in Priwolnoje; † 30. August 2022 in Moskau) weer en sowjeetsch-russisch Politiker. He weer van März 1985 bit August 1991 Generalsekretär vun dat Zentralkomitee vun de Kommunistisch Partei vun de Sowjetunion (KPdSU) un van März 1990 bit Dezember 1991 Staatspräsident vun de Sowjetunion]]. He hett mit Glasnost („Apenheit“), en Bekenntnis to de Meenensfreeheit, un Perestroika („Umbau“), insbesünnere mit dat Afschaffen vun de Plaanwertscha, nee Akzente in de sowjeetsch Politik sett. In Afrüstensverhanneln mit den USA htt he dat Enn’n vun den Kollen Krieg inleit. 1990 kreeg he den Freedensnobelpries.

## Enkeld Nahwiesen
# 1312

◄ |
13. Johrhunnert |
**14. Johrhunnert**
| 15. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1308 |
1309 |
1310 |
1311 |
**1312**
| 1313
| 1314
| 1315
| 1316
| ►
| ►►

| 1312 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2065 |
| Armeenschen Klenner | 760–761 |
| Äthioopschen Klenner | 1304–1305 |
| Badi-Klenner | -532–-531 |
| Bengaalschen Klenner | 718–719 |
| Berber-Klenner | 2262 |
| Buddhistischen Klenner | 1856 |
| Burmesischen Klenner | 674 |
| Byzantinschen Klenner | 6820–6821 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4008–4009 oder 3948–3949 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Metall-Swien (辛亥,
48)– Water-Rött (壬子,
49) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *00-480CDLXXX*–*00-479CDLXXIX* -480–-479 |
| Hebrääschen Klenner | 5072–5073 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1368–1369 |
|  – *Shaka Samvat* | 1234–1235 |
| Iraanschen Klenner | 690–691 |
| Islaamschen Klenner | 711–712 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | Ōchō 2Bunroku 20–Shōwa 2Bunroku 21 |
|  – Kōki | 1972 |
| Koptischen Klenner | 1028–1029 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 3645 |
|  – *Juche-Ära* | -599 |
| Minguo-Klenner | -599 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 1623–1624 |
| Thai-Solar-Klenner | 1855 |

## Wat passeert is

* 29. Juni: Hinrich VII. warrt to'n Kaiser vun dat Hillige Röömsche Riek kröönt

## Boren

## Storven

* 13. November: Eduard III., König vun England († 1377)
# Klaveer

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*
Een Flögel (luchts) un een uprecht Klaveer (rechts)
**Klaveer** (latiensch clavis Slötel, Knoop, Drücker) betekent vandage dat moderne Hamerklaveer, een Sneerklaveer, dat med ene spetschelle Mechanik lüttke Hamers an de Seren sleet, wenn ene Knoop drückt wärd. Dat Instrument heet ook **Pianoforte**, oder kort **Piano**. De Naam kam up, ümme dat’t bi’n Hamerklaveer dat eerste Maal mööglik was, de Luudstärkde alltieds sünner Stopen twischen sachte (piano) un luud (forte) to wisseln. De Formen vandage sind de Flögel un dat Pianino (uprecht Klaveer). Klaveer betekent vandage meest jümmerto een Pianino.

## Literatuur

* David Crombie: *Piano. Evolution, Design and Performance*, London 1995, ISBN 1-871547-99-7.
* Arnfried Edler, Siegfried Mauser): *Geschichte der Klavier- und Orgelmusik.* 3 Bände. Laaber-Verlag, Laaber 2007, ISBN 978-3-89007-674-4.
* Neville H. Fletcher, Thomas D. Rossing: *The Physics of Musical Instruments.* 2nd edition. Springer, New York NY u. a. 1998, ISBN 0-387-98374-0, S. 352–398: Chapter 12: *The Piano.*
* Dieter Hildebrandt: *Pianoforte oder der Roman des Klaviers im 19. Jahrhundert.* Hanser, München/Wien 1985, ISBN 3-446-14181-2; als Taschenbuch 1988 bei dtv, München, ISBN 3-423-10990-4 und zugleich bei Bärenreiter, Kassel, ISBN 3-7618-0928-X
* Christoph Kammertöns: *Das Klavier. Instrument und Musik* (C.H.Beck Wissen). C.H.Beck, München 2013, ISBN 978-3-406-63719-3.
* Christoph Kammertöns, Siegfried Mauser (Heruutgever): *Lexikon des Klaviers. Baugeschichte – Spielpraxis – Komponisten und ihre Werke – Interpreten.* Laaber-Verlag, Laaber 2006, ISBN 3-89007-543-6 (mit 844 Stichwörtern).
* Hagen W. Lippe-Weißenfeld: *Das Klavier als Mittel gesellschaftspolitischer Distinktion. Kultursoziologische Fallstudie zur Entwicklung der Klavierbauindustrie in England und Deutschland an den Beispielen Broadwood und Bechstein* (= *Beiträge zur europäischen Musikgeschichte.* Band 11). Lang, Frankfurt am Main u. a. 2007, ISBN 978-3-631-56268-0 (zugleich Dissertation an der FU Berlin 2006: *Das Klavier als Mittel politischer Distinktion im Zusammenhang mit der Entwicklung des Klavierbaus in London und Berlin an den Beispielen Broadwood und Bechstein.*)
* Conny Restle (Heruutgever): *Faszination Klavier. 300 Jahre Pianofortebau in Deutschland*. Prestel, München / London / New York 2000, ISBN 3-7913-2308-3.
* Klaus Wolters: Das Klavier, Eine Einführung in Geschichte und Bau des Instruments und in die Geschichte des Klavierspiels. 3. Auflage. Hallwag, Bern 1975, ISBN 3-444-10087-6.
* John Bishop, Graham Barker: *Piano Mythos & Technik*. PPV Medien, 2017, ISBN 978-3-95512-134-1.

## Nettverwiese

 **Klaveer**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* Klavier-Fachwissen Lexikon – ‚Pian e forte.‘ (hoogdüütsch)
* Bild des ältesten erhaltenen Klaviers, Bartolomeo Cristofori, Florenz 1720, Metropolitan Museum of Art (hoogdüütsch)
* Ausführliche Geschichte des Klaviers in Form einer Chronik (hoogdüütsch)
* Informationen zu Klavieren und Flügel aus der Zeit der goldenen Ära (hoogdüütsch)
# 268

◄ |
2. Johrhunnert |
**3. Johrhunnert**
| 4. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
264 |
265 |
266 |
267 |
**268**
| 269
| 270
| 271
| 272
| ►
| ►►

| 268 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 1021 |
| Armeenschen Klenner | -284–-283 |
| Äthioopschen Klenner | 260–261 |
| Badi-Klenner | -1576–-1575 |
| Bengaalschen Klenner | -326–-325 |
| Berber-Klenner | 1218 |
| Buddhistischen Klenner | 812 |
| Burmesischen Klenner | -370 |
| Byzantinschen Klenner | 5776–5777 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 2964–2965 oder 2904–2905 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Füür-Swien (丁亥,
24)– Eer-Rött (戊子,
25) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *0-1524M DXXIV*–*0-1523M DXXIII* -1524–-1523 |
| Hebrääschen Klenner | 4028–4029 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 324–325 |
|  – *Shaka Samvat* | 190–191 |
| Iraanschen Klenner | 354 BP–353 BP |
| Islaamschen Klenner | 365 BH–364 BH |
| Japaanschen Klenner |
|  – Kōki | 928 |
| Koptischen Klenner | -16–-15 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 2601 |
|  – *Juche-Ära* | -1643 |
| Minguo-Klenner | -1643 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 579–580 |
| Thai-Solar-Klenner | 811 |

## Wat passeert is

* 1. Januar: Marinianus un Paternus weert röömsche Konsuln.
* De röömsche Kaiser Gallienus warrt an'e Siet bröcht.

## Boren

## Storven

* Galienus, Kaiser vun Rom (\* 218)
# Süüdlike Iessee

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

| Süüdlike Iessee |
| --- |
| Koort vun’t Meer |
| Typ | Ozeaan |

De **Süüdlike Iessee**, ok **Süüdozeaan** nöömt, is en Ozeaan rund üm de Antarktis. In’n Noorden begrenz Süüdamerika, de Atlantik, de Indische Ozeaan un de Süüdsee de Süüdlike Iessee. Se hett en Flach vun üm un bi 20,3 Millionen Quadratkilometers. In de Süüdlike Iessee leevt Wale, Sülverfisch, Krill un vele Arten von Seevögel.

* Hans-Günter Gierloff-Emden: *Zum Relief des Meeresbodens der Südpolarregion*. In: *Geowissenschaften in unserer Zeit*, 1, 2, 1983, S. 46–50; doi:10.2312/geowissenschaften.1983.1.46.
* Jan Erik Arndt et al.: *The International Bathymetric Chart of the Southern Ocean Version 1.0 – A new bathymetric compilation covering circum-Antarctic waters*. In: *Geophysical Research Letters*, 40(9), 2013, S. 1–7; doi:10.1002/grl.50413.

## Weblenken

 **Süüdlike Iessee**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* *Southern Ocean,* National Geographic (engelsch)

## Nawiese

Alle Ozeanen op een Blick

Atlantik | Indische Ozeaan | Nöördlike Iessee | Süüdlike Iessee | Pazifik
# 1677

◄ |
16. Johrhunnert |
**17. Johrhunnert**
| 18. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1673 |
1674 |
1675 |
1676 |
**1677**
| 1678
| 1679
| 1680
| 1681
| ►
| ►►

| 1677 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2430 |
| Armeenschen Klenner | 1125–1126 |
| Äthioopschen Klenner | 1669–1670 |
| Badi-Klenner | -167–-166 |
| Bengaalschen Klenner | 1083–1084 |
| Berber-Klenner | 2627 |
| Buddhistischen Klenner | 2221 |
| Burmesischen Klenner | 1039 |
| Byzantinschen Klenner | 7185–7186 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4373–4374 oder 4313–4314 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Füür-Draken (丙辰,
53)– Füür-Snaak (丁巳,
54) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *00-115CXV*–*00-114CXIV* -115–-114 |
| Hebrääschen Klenner | 5437–5438 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1733–1734 |
|  – *Shaka Samvat* | 1599–1600 |
| Iraanschen Klenner | 1055–1056 |
| Islaamschen Klenner | 1087–1088 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | Empō 5 |
|  – Kōki | 2337 |
| Koptischen Klenner | 1393–1394 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 4010 |
|  – *Juche-Ära* | -234 |
| Minguo-Klenner | -234 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 1988–1989 |
| Thai-Solar-Klenner | 2220 |

## Wat passeert is

* Groten Brand in Rostock. En Drüddel vun al Bowarken geiht in'n Dutt.

## Boren

## Storven

* 21. Februar: Baruch de Spinoza, nedderlannschen Philosophen ut dat Tiedöller vun de fröhe Upklärung (\* 1632)
# 1778

◄ |
17. Johrhunnert |
**18. Johrhunnert**
| 19. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1774 |
1775 |
1776 |
1777 |
**1778**
| 1779
| 1780
| 1781
| 1782
| ►
| ►►

| 1778 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2531 |
| Armeenschen Klenner | 1226–1227 |
| Äthioopschen Klenner | 1770–1771 |
| Badi-Klenner | -66–-65 |
| Bengaalschen Klenner | 1184–1185 |
| Berber-Klenner | 2728 |
| Buddhistischen Klenner | 2322 |
| Burmesischen Klenner | 1140 |
| Byzantinschen Klenner | 7286–7287 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4474–4475 oder 4414–4415 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Füür-Hahn (丁酉,
34)– Eer-Hund (戊戌,
35) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *000-14XIV*–*000-13XIII* -14–-13 |
| Hebrääschen Klenner | 5538–5539 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1834–1835 |
|  – *Shaka Samvat* | 1700–1701 |
| Iraanschen Klenner | 1156–1157 |
| Islaamschen Klenner | 1191–1192 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | An’ei 7 |
|  – Kōki | 2438 |
| Koptischen Klenner | 1494–1495 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 4111 |
|  – *Juche-Ära* | -133 |
| Minguo-Klenner | -133 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 2089–2090 |
| Thai-Solar-Klenner | 2321 |

## Wat passeert is

### Politik un Sellschop

* 6. Februar: Frankriek acht de Unafhangigkeit vun de dörteihn amerikaanschen Kolonien un slutt sik jem an in’n Krieg gegen Grootbritannien.

## Boren

* 25. Mai: Claus Harms, lutherschen Pastoor († 1855)
* 11. August: Friedrich Ludwig Jahn, düütsch Natschonalist un Begrünner vun de Turnbewegen († 1852)
* 31. August: Friedrich August von Klinkowström, düütsch Maler († 1835)
* 5. Oktober: Jacques-Joseph Champollion, franzöösch Archäoloog un Bibliothekar († 1867)

## Storven

* 10. Januar: Carl von Linné, sweedsch Naturforscher (\* 1707)
* 30. Mai: Voltaire, franzööschen Schriever in dat Tiedöller vun de Opklärung (\* 1694)
* 2. Juli: Jean-Jacques Rousseau, franzöösch Schriever un Philosoph (\* 1712)
# Flach

Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Flach (Mehrdüdig Begreep).

 *Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*
Mit **Flach** is en begrenzt Rebeet meent as sünnerlich Figuren in de Mathematik oder afgrenzt Rebeten op’t Land. Faken warrt dormit aver ok de Grött vun en Flach meent. Dorto seggt man nipp un nau ok **Flachinholt**. In Formeln warrt för de Flach tomeist dat Teken **A** bruukt.

Meten warrt de Flach normalerwies in Quadratmeter (m²) oder Eenheiten, de en Deel oder veelfakes dorvun sünd. Aver dat gifft en ganze Reeg vun Maateenheiten für de Flach, de deelwies vun de Buern utdacht worrn sünd un in de Bueree ok noch bruukt warrt.

De Tabell gifft an, woans de Flachen vun ünnerscheedlich geometrisch Figuren berekend warrt:

| Figur | Formel för’n Flachinholt **A** | Anmarken |
| --- | --- | --- |
| Quadrat |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 = Sietenläng |
| Rechteck |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 = Sietenlängen |
| Dreeeck |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_8  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 = Läng vun de Grundlien, WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 = Hööch in’n rechten Winkel to de Grundlien |
| Trapez |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_14  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 = Sietenlängen, WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 = Hööch in’n rechten Winkel to de Sietenlienen |
| Ruut |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_20  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_22 = Diagonalen |
| Parallelogramm |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_24  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_26 = Sietenläng, WIKINIUM\_MATH\_PH\_28 = Hööch in’n rechten Winkel to de Sietenlien WIKINIUM\_MATH\_PH\_30  |
| Krink |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_32  |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_34 = Radius |

Unregelmatig Flachen warrt mit de Planimetrie bestimmt. Wenn enn nu de Flach ünner en mathematische Kurve *f(x)* utreken will, denn bruukt man dorto de Integralreken.