Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 422

◄ |
4. Johrhunnert |
**5. Johrhunnert**
| 6. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
418 |
419 |
420 |
421 |
**422**
| 423
| 424
| 425
| 426
| ►
| ►►

| 422 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 1175 |
| Armeenschen Klenner | -130–-129 |
| Äthioopschen Klenner | 414–415 |
| Badi-Klenner | -1422–-1421 |
| Bengaalschen Klenner | -172–-171 |
| Berber-Klenner | 1372 |
| Buddhistischen Klenner | 966 |
| Burmesischen Klenner | -216 |
| Byzantinschen Klenner | 5930–5931 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 3118–3119 oder 3058–3059 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Metall-Hahn (辛酉,
58)– Water-Hund (壬戌,
59) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *0-1370M CCCLXX*–*0-1369M CCCLXIX* -1370–-1369 |
| Hebrääschen Klenner | 4182–4183 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 478–479 |
|  – *Shaka Samvat* | 344–345 |
| Iraanschen Klenner | 200 BP–199 BP |
| Islaamschen Klenner | 206 BH–205 BH |
| Japaanschen Klenner |
|  – Kōki | 1082 |
| Koptischen Klenner | 138–139 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 2755 |
|  – *Juche-Ära* | -1489 |
| Minguo-Klenner | -1489 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 733–734 |
| Thai-Solar-Klenner | 965 |

## Wat passeert is

* 10. September: Coelestin I. warrt Bischop vun Rom un Paapst
* Allerhand Boowarken kaamt in Rom to Schaden vunwegen een Eerdbeven

## Storven

* 4. September: Bonifatius I., Bichop vun Rom un Paapst vun 418 af an
* Liu Yu, Kaiser vun China
* üm un bi 422: Fa-Xian, buddhistisch Mönk un Wannersmann
# Behinner

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*Symbolen för verscheden Behinner
Ene **Behinner**, ook **Behinnerung**, oder **Handicap** is een Hinner, dat ene Person uphölt vullup an’t Leven in de Sellschop deeltonemen.

So een Staa-in-de-Weg könnt anboren sien, de Folge na enen Malöör oder ene Krankheid sien oder in den Verloop van de Kinner- oder Jöögdtied upkomen un dat Vermögen van’t Liev, den Sinnen oder den Verstand beramen.

## Kiek ook bi

* Blindheid
* Doovheid

## Nettverwiese

 **Behinner**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

## Nawiese
# 588

◄ |
5. Johrhunnert |
**6. Johrhunnert**
| 7. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
584 |
585 |
586 |
587 |
**588**
| 589
| 590
| 591
| 592
| ►
| ►►

| 588 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 1341 |
| Armeenschen Klenner | 36–37 |
| Äthioopschen Klenner | 580–581 |
| Badi-Klenner | -1256–-1255 |
| Bengaalschen Klenner | -6–-5 |
| Berber-Klenner | 1538 |
| Buddhistischen Klenner | 1132 |
| Burmesischen Klenner | -50 |
| Byzantinschen Klenner | 6096–6097 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 3284–3285 oder 3224–3225 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Füür-Schaap (丁未,
44)– Eer-Aap (戊申,
45) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *0-1204M CCIV*–*0-1203M CCIII* -1204–-1203 |
| Hebrääschen Klenner | 4348–4349 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 644–645 |
|  – *Shaka Samvat* | 510–511 |
| Iraanschen Klenner | 34 BP–33 BP |
| Islaamschen Klenner | 35 BH–34 BH |
| Japaanschen Klenner |
|  – Kōki | 1248 |
| Koptischen Klenner | 304–305 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 2921 |
|  – *Juche-Ära* | -1323 |
| Minguo-Klenner | -1323 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 899–900 |
| Thai-Solar-Klenner | 1131 |

## Wat passeert is

* De Awaren breekt in dat Byzantiensche Riek in un stööt vör bit na Herakleia an dat Marmarameer.

## Boren

## Storven
# 447

◄ |
4. Johrhunnert |
**5. Johrhunnert**
| 6. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
443 |
444 |
445 |
446 |
**447**
| 448
| 449
| 450
| 451
| ►
| ►►

| 447 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 1200 |
| Armeenschen Klenner | -105–-104 |
| Äthioopschen Klenner | 439–440 |
| Badi-Klenner | -1397–-1396 |
| Bengaalschen Klenner | -147–-146 |
| Berber-Klenner | 1397 |
| Buddhistischen Klenner | 991 |
| Burmesischen Klenner | -191 |
| Byzantinschen Klenner | 5955–5956 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 3143–3144 oder 3083–3084 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Füür-Hund (丙戌,
23)– Füür-Swien (丁亥,
24) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *0-1345M CCCXLV*–*0-1344M CCCXLIV* -1345–-1344 |
| Hebrääschen Klenner | 4207–4208 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 503–504 |
|  – *Shaka Samvat* | 369–370 |
| Iraanschen Klenner | 175 BP–174 BP |
| Islaamschen Klenner | 180 BH–179 BH |
| Japaanschen Klenner |
|  – Kōki | 1107 |
| Koptischen Klenner | 163–164 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 2780 |
|  – *Juche-Ära* | -1464 |
| Minguo-Klenner | -1464 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 758–759 |
| Thai-Solar-Klenner | 990 |

## Wat passeert is

* De Hunnen maakt de Stadt Sofia in Dutt.

## Boren

## Storven
# 549

◄ |
5. Johrhunnert |
**6. Johrhunnert**
| 7. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
545 |
546 |
547 |
548 |
**549**
| 550
| 551
| 552
| 553
| ►
| ►►

| 549 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 1302 |
| Armeenschen Klenner | -3–-2 |
| Äthioopschen Klenner | 541–542 |
| Badi-Klenner | -1295–-1294 |
| Bengaalschen Klenner | -45–-44 |
| Berber-Klenner | 1499 |
| Buddhistischen Klenner | 1093 |
| Burmesischen Klenner | -89 |
| Byzantinschen Klenner | 6057–6058 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 3245–3246 oder 3185–3186 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Eer-Draken (戊辰,
5)– Eer-Snaak (己巳,
6) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *0-1243M CCXLIII*–*0-1242M CCXLII* -1243–-1242 |
| Hebrääschen Klenner | 4309–4310 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 605–606 |
|  – *Shaka Samvat* | 471–472 |
| Iraanschen Klenner | 73 BP–72 BP |
| Islaamschen Klenner | 75 BH–74 BH |
| Japaanschen Klenner |
|  – Kōki | 1209 |
| Koptischen Klenner | 265–266 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 2882 |
|  – *Juche-Ära* | -1362 |
| Minguo-Klenner | -1362 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 860–861 |
| Thai-Solar-Klenner | 1092 |

## Wat passeert is

## Boren

## Storven

* Theudigisel, König vun de Westgoten
# Lehn (Feudalismus)

En **Lehn** weer vun dat Middeloller af an en Gave vun en Lehnherr an sien Lehnsmann. Toeerst is dat Lehn en „Beneficium“ nömmt wurrn, vun dat 10. Johrhunnert af an heete dat Feudum. Dor konn sik dat um Land bi hanneln, man ok um en Amt oder um Geldinkamen. In de Tuusch-Ökonomie to Tieden vun dat Frankenriek geev dat for Lehnslüde meist keen annern Lohn, as man Land. Dat dröffen se denn bruken na ehrn egen Sinn. Dör düt Lehn hett de Herr sien Vasall an sik bunnen in sien „Mannschop“ oder „Mannheit“. For beide Sieden geev dat dor Plichten bi. De Vasallen mössen mit ehre Lüde an den Herrn siene Sieten stahn, wenn dat Krieg geev. De Herr möss en Oog up siene Lehnslüde hebben un Schutz un Schuul geven.

An un for sik hett dat Lehn man bloß en Tied lang gullen un full na den Dood vun den Vasallen wedder torüch an den Herrn. Man de Lehnslüde streven dor mit de Tied jummers mehr na, datt se dat Lehn beholen un as Arv an ehre Kinner wieter geven konnen. Dor kemen de Lehnherren mit ehre swacken Middels up Duer nich gegenan. Al 877 is dat denn ok verlööft wurrn dör dat Kapitulare vun Quierzy. Amenne hett sik dor in dat latere Middeloller de Feudalismus vun utspunnen.
# 500

◄ |
4. Johrhunnert |
**5. Johrhunnert**
| 6. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
496 |
497 |
498 |
499 |
**500**
| 501
| 502
| 503
| 504
| ►
| ►►

| 500 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 1253 |
| Armeenschen Klenner | -52–-51 |
| Äthioopschen Klenner | 492–493 |
| Badi-Klenner | -1344–-1343 |
| Bengaalschen Klenner | -94–-93 |
| Berber-Klenner | 1450 |
| Buddhistischen Klenner | 1044 |
| Burmesischen Klenner | -138 |
| Byzantinschen Klenner | 6008–6009 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 3196–3197 oder 3136–3137 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Eer-Haas (己卯,
16)– Metall-Draken (庚辰,
17) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *0-1292M CCXCII*–*0-1291M CCXCI* -1292–-1291 |
| Hebrääschen Klenner | 4260–4261 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 556–557 |
|  – *Shaka Samvat* | 422–423 |
| Iraanschen Klenner | 122 BP–121 BP |
| Islaamschen Klenner | 126 BH–125 BH |
| Japaanschen Klenner |
|  – Kōki | 1160 |
| Koptischen Klenner | 216–217 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 2833 |
|  – *Juche-Ära* | -1411 |
| Minguo-Klenner | -1411 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 811–812 |
| Thai-Solar-Klenner | 1043 |

## Wat passeert is

* 31. Dezember: Dat 5. Johrhunnert geiht to Enn

## Boren

* Üm 500 rüm: Prokop, antiken Historiker

## Storven
# 542

◄ |
5. Johrhunnert |
**6. Johrhunnert**
| 7. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
538 |
539 |
540 |
541 |
**542**
| 543
| 544
| 545
| 546
| ►
| ►►

| 542 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 1295 |
| Armeenschen Klenner | -10–-9 |
| Äthioopschen Klenner | 534–535 |
| Badi-Klenner | -1302–-1301 |
| Bengaalschen Klenner | -52–-51 |
| Berber-Klenner | 1492 |
| Buddhistischen Klenner | 1086 |
| Burmesischen Klenner | -96 |
| Byzantinschen Klenner | 6050–6051 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 3238–3239 oder 3178–3179 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Metall-Hahn (辛酉,
58)– Water-Hund (壬戌,
59) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *0-1250M CCL*–*0-1249M CCXLIX* -1250–-1249 |
| Hebrääschen Klenner | 4302–4303 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 598–599 |
|  – *Shaka Samvat* | 464–465 |
| Iraanschen Klenner | 80 BP–79 BP |
| Islaamschen Klenner | 83 BH–81 BH |
| Japaanschen Klenner |
|  – Kōki | 1202 |
| Koptischen Klenner | 258–259 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 2875 |
|  – *Juche-Ära* | -1369 |
| Minguo-Klenner | -1369 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 853–854 |
| Thai-Solar-Klenner | 1085 |

## Wat passeert is

* Totila lett sik in Pavia to'n neen König vun de Ostgoten utropen.

## Boren

## Storven

* Üm 542 rüm: Witichis, König vun de Ostgoten
# 565

◄ |
5. Johrhunnert |
**6. Johrhunnert**
| 7. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
561 |
562 |
563 |
564 |
**565**
| 566
| 567
| 568
| 569
| ►
| ►►

| 565 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 1318 |
| Armeenschen Klenner | 13–14 |
| Äthioopschen Klenner | 557–558 |
| Badi-Klenner | -1279–-1278 |
| Bengaalschen Klenner | -29–-28 |
| Berber-Klenner | 1515 |
| Buddhistischen Klenner | 1109 |
| Burmesischen Klenner | -73 |
| Byzantinschen Klenner | 6073–6074 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 3261–3262 oder 3201–3202 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Holt-Aap (甲申,
21)– Holt-Hahn (乙酉,
22) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *0-1227M CCXXVII*–*0-1226M CCXXVI* -1227–-1226 |
| Hebrääschen Klenner | 4325–4326 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 621–622 |
|  – *Shaka Samvat* | 487–488 |
| Iraanschen Klenner | 57 BP–56 BP |
| Islaamschen Klenner | 59 BH–58 BH |
| Japaanschen Klenner |
|  – Kōki | 1225 |
| Koptischen Klenner | 281–282 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 2898 |
|  – *Juche-Ära* | -1346 |
| Minguo-Klenner | -1346 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 876–877 |
| Thai-Solar-Klenner | 1108 |

## Wat passeert is

## Boren

## Storven

* 14. November: Justinian I., ooströömschen Kaiser vun 527 bis 565 (\* 482)
# Marine

Fregatte Hamburg (F 220)
De **Marine** oder **Kriegsmarine** is de Seemacht vun en Staat. Dor höört Kriegsscheep, Hölpsscheep un allerhand annere Delen to, as Marineflegers, Marineinfanterie un Verbänn to'n Hölpen un to'n Utbillen. De Naam Hannelsmarine warrt bruukt för al Hannelscheep vun en Land un allens, wat dor in'n Achtergrund tohöört. In Düütschland heet dat in Art. 27 in't Grundgesett: *„Al düütschen Koopfohrtscheep sünd en Hannelsflott un höört tohopen“.*

In allerhand Länner weert ok de Fischereeflott un de Forschereeflott as sülvstännige Eenheiten ankeken.

Dat Woort *Marine* kümmt vun dat latiensche Woort *marinus*. Dat heet: „wat to de See tohören deit“. De eersten Marinen geev dat in de antiken Staten vun Karthago, Grekenland un in dat Röömsche Riek. In Düütschland meent de Lüde mit Marine den Deel vun de Bundswehr, de sik mit de militäärschen Upgaven to See befaten deit, in'n Ünnerscheed to de Landmacht un de Luftmacht.

Bi dat Militär gifft dat in de Marine tomeist een oder ok en ganze Reeg vun Flotten up de ene Siete un up de annere Siete de Afdelen, de düsse Flotten unner de Arms griept, as Stüttpunkten, Scholen usw. In de Düütsche Marine höört de to dat Marineamt to, man de Strietkräft to Water, to Land un to See staht unner dat Flottenkummando. In grote Marinen gifft dat ok en ganze Reeg vun Flotten. So is dat in de US-Navy mit ehre 2., 3., 5., 6. un 7. Flott un ok bi de Russische Marine mit de Pazifikflott, de Swartmeerflott, de Nordmeerflott un de Baltische Flott. Dor kümmt denn noch de kaspische Flottille to.

In allerhand Staten kann een de Scheep vun de Seemacht un de Hannelscheep ünnerscheden mit Hölp vun de Flagg, de se föhren doot. Scheep vun de Seemacht föhrt de Flagg vun'n Seekrieg un Hannelscheep de Flagg vun'n Hannel.

De Deenstgraden in de Marine hefft tomeist en annern Naam as bi de Landmacht oder de Luftmacht. To'n Deel sünd düsse Naams vun de Hannelsmarine utlehnt.
# 15. Juli

|  |
| --- |
| **Juli** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

 |

## Wat passeert is

### Politik un Sellschop

* 1099: De christlichen Truppen nehmt bi den 1. Krüüztog Jerusalem in
* 1683: Wien lehnt gegen 300.000 Mann Truppen vun dat Osmaansche Riek de Kapitulatschoon af. Vun nu af an warrt de Stadt to’n tweeten Mol in ehre Geschicht (na 1529) belagert. Eerst later slutt sik de Kaiser mit Polen, Bayern un Sassen tohopen.
* 1960: De Fritz-Reuter-Sellschop wurrd grünnd.

### Katastrophen

* 2009: Caspian-Airlines-Floog 7908 endt mit den Afstört in Iran. All 168 Lüüd an Bord starven.

## Boren

* 1606: Rembrandt van Rijn, nedderlannschen Maler († 1669)
* 1798: Fooke Hoissen Müller, Mathematiker un plattdüütsch Schriever († 1856)
* 1873: August Heinrich Grimm, plattdüütsch Schriever († 1944)
* 1918: Bertram Neville Brockhouse, kanaadsch Physiker un Nobelpriesdräger († 2003)
* 1921: Robert Bruce Merrifield, US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger († 2006)
* 1933: John Joseph Hopfield, US-amerikaansch Physiker, Molekularbioloog, Neurowetenschapler un Nobelpriesdräger
* 1943: Frank Glaubrecht, düütsch Synchroonsnacker un Schauspeler
* 1945: Jürgen Möllemann, düütsch Politiker, Bundsminister un Viezkanzler († 2003)
* 1952: Celia Imrie, britisch Schauspelerin
* 1952: Terry O’Quinn, US-amerikaansch Schauspeler
* 1977: Sven Meyer, düütsch Ieskunstlöper († 1999)
* 1981: Lowell Bailey, US-amerikaansch Biathlet
* 1986: Tina Bachmann, düütsch Biathletin

## Storven

* 1904: Anton Tschechow, russ’sch Schriever un Dramatiker (\* 1860)
* 1919: Hermann Emil Fischer, düütsch Chemiker un Nobelpriesdräger (\* 1852)
* 1933: Freddie Keppard, US-amerikaansch Jazzmusiker (\* 1890)
* 1959: Ernst Pernoll, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter (\* 1902)
* 2014: Edda Buding, düütsch Tennisspelerin (\* 1936)
# 7. Dezember

|  |
| --- |
| **Dezember** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

 |

## Wat passeert is

* 1787: Delaware wurrd eerst Bundsstaat vun de USA.
* 1941: De Japaners griept Pearl Harbour an, ohn dat se de USA vördem den Krieg verklaart hefft. Vu dor af an maakt de USA bi'n Tweten Weltkrieg mit

## Boren

* 1701: Anders Celsius, sweedsch Astronom, Mathematiker un Physiker († 1744)
* 1883: Sergei Iwanowitsch Beljawski, russisch Astronom († 1953)
* 1889: John Stuart Morrison, kanaadsch Schachspeler († 1975)
* 1895: Karl Flink, düütsch Footballnatschonalspeler († 1958)
* 1906: Erika Fuchs, düütsch Översettersche († 2005)
* 1914: Fermo Camellini, italieensch Radrennfohrer († 2010)
* 1914: Hans Rohde, düütsch Footballnatschonalspeler († 1979)
* 1915: Eli Wallach, US-amerikaansch Schauspeler († 2014)
* 1924: Liselotte Greife, plattdüütsch Schrieverin († 2008)
* 1932: Ellen Burstyn, US-amerikaansch Schauspelerin
* 1968: Irisberto Herrera, kubaansch Schachspeler
* 1977: Holger Heymann, düütsch Politiker un Landdagsafordneter
* 1979: Jimmy Engoulvent, franzöösch Radrennfohrer
* 1980: Clemens Fritz, düütsch Footballnatschonalspeler
* 1990: Marte Olsbu, norweegsch Biathletin

## Storven

* 283: Eutychianus, Bischop vun Rom (Paapst) (\* weet man nich)
* 1924: Rudolph Sophus Bergh, däänsch Komponist (\* 1859)
* 1979: Robert Asher, britisch Speelbaas (\* 1915)
* 1998: Martin Rodbell, US-amerikaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger (\* 1925)
* 2005: Adrian Biddle, britisch Kameramann (\* 1952)
* 2006: Jay McShann, US-amerikaansch Jazz- un Bluesmusiker (\* 1916)
* 2011: Kurt Ernsting, düütsch Ünnernehmer un Mäzen (\* 1929)
* 2012: Arthur Larsen, US-amerikaansch Tennisspeler (\* 1925)
* 2022: Jann-Peter Janssen, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter (\* 1945)
* 2025: Gabriele Iwersen, düütsch Politikerin un Bundsdagsafordnete (\* 1939)
# Romani

**Romani** is en indoeuropääsche Spraak oder Grupp vun Spraken vun de Roma in Europa un anneren Eerddelen. Se höört to de indoarische Spraken. Gröttere Minnerheiten, de disse Spraak snackt, sünd in Bulgarien, Jugoslawien, Rumänien, de Slowakei un Ungarn. Romani is in Düütschland anerkannte Minnerheiten-Spraak.

De Dialektgruppen sün, mit Länners (unvullstännig):

* Nordliche Konglomeration (Finnland, Düütschland, Frankriek, Italien)
* Nordöstliche Dialektfamilie (Polen, Russland)
* Nördliche Zentrale Dialekte (Polen, Slowakei, Tschechien)
* Südliche Zentrale Dialekte (Ungarn)
* Vlach-Dialektfamilie (Grekenland, Russland, Bulgarien, Rumänien, Serbien) *inklusive Kalderash un Lovari*
* Südbalkan I-Konglomeration (Noordmakedonien, Serbien, Törkie, Bulgarien)
* Südbalkan II-Familie (Noordmakedonien, Bulgarien, Rumänien)
# 1674

◄ |
16. Johrhunnert |
**17. Johrhunnert**
| 18. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1670 |
1671 |
1672 |
1673 |
**1674**
| 1675
| 1676
| 1677
| 1678
| ►
| ►►

| 1674 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2427 |
| Armeenschen Klenner | 1122–1123 |
| Äthioopschen Klenner | 1666–1667 |
| Badi-Klenner | -170–-169 |
| Bengaalschen Klenner | 1080–1081 |
| Berber-Klenner | 2624 |
| Buddhistischen Klenner | 2218 |
| Burmesischen Klenner | 1036 |
| Byzantinschen Klenner | 7182–7183 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4370–4371 oder 4310–4311 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Water-Oss (癸丑,
50)– Holt-Tiger (甲寅,
51) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *00-118CXVIII*–*00-117CXVII* -118–-117 |
| Hebrääschen Klenner | 5434–5435 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1730–1731 |
|  – *Shaka Samvat* | 1596–1597 |
| Iraanschen Klenner | 1052–1053 |
| Islaamschen Klenner | 1084–1085 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | Empō 2 |
|  – Kōki | 2334 |
| Koptischen Klenner | 1390–1391 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 4007 |
|  – *Juche-Ära* | -237 |
| Minguo-Klenner | -237 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 1985–1986 |
| Thai-Solar-Klenner | 2217 |

## Wat passeert is

* 21. Mai: Johann III. Sobieski warrt König vun Polen.
* Vun nu af an höört dat Eiland *St. Croix* in de Karibische See to Frankriek. 1733 warrt dat denn däänsch. Hüdigendags höört dat to de Amerikaanschen Jumferninseln.

## Boren

## Storven

* Harvst: William Brenton, engelschen Politiker, Gouverneur vun Rhode Island (\* üm 1610)
# 1632

◄ |
16. Johrhunnert |
**17. Johrhunnert**
| 18. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1628 |
1629 |
1630 |
1631 |
**1632**
| 1633
| 1634
| 1635
| 1636
| ►
| ►►

| 1632 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2385 |
| Armeenschen Klenner | 1080–1081 |
| Äthioopschen Klenner | 1624–1625 |
| Badi-Klenner | -212–-211 |
| Bengaalschen Klenner | 1038–1039 |
| Berber-Klenner | 2582 |
| Buddhistischen Klenner | 2176 |
| Burmesischen Klenner | 994 |
| Byzantinschen Klenner | 7140–7141 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4328–4329 oder 4268–4269 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Metall-Schaap (辛未,
8)– Water-Aap (壬申,
9) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *00-160CLX*–*00-159CLIX* -160–-159 |
| Hebrääschen Klenner | 5392–5393 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1688–1689 |
|  – *Shaka Samvat* | 1554–1555 |
| Iraanschen Klenner | 1010–1011 |
| Islaamschen Klenner | 1041–1042 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | Kan’ei 9 |
|  – Kōki | 2292 |
| Koptischen Klenner | 1348–1349 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 3965 |
|  – *Juche-Ära* | -279 |
| Minguo-Klenner | -279 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 1943–1944 |
| Thai-Solar-Klenner | 2175 |

## Wat passeert is

### Dörtigjohrig Krieg

* 8. März: Tilly kriggt de Sweden in de Slacht bi Bambarg ünner
* 15. April: In de Slacht bi Rain an'n Lech winnt de Sweden ünner jem ehren König Gustav II. Adolf gegen de Truppen vun de Kathoolsche Liga. Vunwegen de Schöötwunnen, de Tilly dor afkregen hett, starvt he 15 Dage later
* 16. November: In de Slacht bi Lützen winnt de Sweden gegen den Kaiser siene Truppen. Man de König Gustav II. Adolf fallt in den Striet

### Kunst un Kultur

* Rembrandt kriggt sien Bild Anatomiestunn vun Dr. Tulp fardig

## Boren

* 29. August: John Locke, engelschen Philosophen († 1704)
* 24. November: Baruch de Spinoza, nedderlannschen Philosophen ut dat Tiedöller vun de fröhe Upklärung († 1677)
* 28. November: Jean-Baptiste Lully, italieensch-franzöösch Komponist ut de Tiet vun dat Barock († 1687)

## Storven

* 30. April: Johan Tserclaes Graf vun Tilly, kathoolsch Feldherr (\* 1559)
* 30. April: Sigismund III. Vasa, König vun Polen (\* 1566)
* 14. Mai: Peter Binoit, düütsch Maler (\* um 1590)
* 16. November: Gustav II. Adolf, König vun Sweden (\* 1594)

### Storven ahn bekannt Datum

* David Vinckboons, nedderlannsch Maler (\* 1576)
# 1573

◄ |
15. Johrhunnert |
**16. Johrhunnert**
| 17. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1569 |
1570 |
1571 |
1572 |
**1573**
| 1574
| 1575
| 1576
| 1577
| ►
| ►►

| 1573 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2326 |
| Armeenschen Klenner | 1021–1022 |
| Äthioopschen Klenner | 1565–1566 |
| Badi-Klenner | -271–-270 |
| Bengaalschen Klenner | 979–980 |
| Berber-Klenner | 2523 |
| Buddhistischen Klenner | 2117 |
| Burmesischen Klenner | 935 |
| Byzantinschen Klenner | 7081–7082 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4269–4270 oder 4209–4210 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Water-Aap (壬申,
9)– Water-Hahn (癸酉,
10) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *00-219CCXIX*–*00-218CCXVIII* -219–-218 |
| Hebrääschen Klenner | 5333–5334 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1629–1630 |
|  – *Shaka Samvat* | 1495–1496 |
| Iraanschen Klenner | 951–952 |
| Islaamschen Klenner | 980–981 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | Genki 4Bunroku 281–Bunroku 282 |
|  – Kōki | 2233 |
| Koptischen Klenner | 1289–1290 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 3906 |
|  – *Juche-Ära* | -338 |
| Minguo-Klenner | -338 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 1884–1885 |
| Thai-Solar-Klenner | 2116 |

## Wat passeert is

* De Psalter vun Genf warrt to'n eersten Mol up Düütsch rutgeven mit Texten vun Ambrosius Lobwasser

## Boren

## Storven