Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Geometrie

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*
René Descartes, La Geometrie (Eerste Utgaav vun 1637)
**Geometrie** (vun greeksch γης *ges*, „Eer“, un μετρoς *metros*, „Maat“, dat Land-Meten) is dat Deelrebeet vun de Mathematik, dat geometrische Strukturen ünnersöcht, beschrifft un utrekent. Dat heet, se befaat sik mit Punkten, Lienen, Flachen, Dreeecken, Quadraten usw.

De Oorsprung vun de Geometrie is dat Landvermeten in de Antike. Dor hebbt de Mathematikers de grundleggen Konzepten vun de Geometrie opbrocht.

Wichtige Warktüüch vun de Geometrie sünd Lienholt un Passer.
# Satz van Pythagoras

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*Satz des Pythagoras
De **Satz van Pythagoras** (ook **Hypotenusensatz**) is een mang den wichtigsten Theoreems in de euklidsche Geometrie. Dat Theoreem seggt uut, dat in allen even winkelrechten Dreeecken de Summe uut de Flach van den Kathetenquadraten un de Flach van den Hypotenusenquadraat liek is. Sind WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 un WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 de Längden för de Sieden, de an’n rechten Winkel anligget, den Katheten, un WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 de Längde för de Siede, de den rechten Wink lieköver liggt, de Hypotenuse, denn is dat Theoreem:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
Dat Theoreem dregt den Namen van Pythagoras, de Eerste, de den mathemaatschen Bewies för den Satz funnen het. In de Wetenschop is dat man ümestreden, of Pythgoras echt de Eerste was. Ol lange vör enne, kennen de olen Babyloniers un olen Inders dat Theoreem al. Nawiesen is man nich of se dat Theoreem mathemaatsch bewiesen können oder so man even bruken.

## Literatuur

* Anna M. Fraedrich: *Die Satzgruppe des Pythagoras.* Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg 1994, ISBN 3-86025-669-6.
* Mario Gerwig: *Der Satz des Pythagoras in 365 Beweisen.* Springer Spektrum, Berlin 2021, ISBN 978-3-662-62886-7
* Dietmar Herrmann: *Die antike Mathematik. Geschichte der Mathematik in Alt-Griechenland und im Hellenismus.* Springer Spektrum, Berlin 2020, ISBN 978-3-662-61394-8 [darin: S. 41–67]
* Hans Schupp: *Elementargeometrie.* UTB, Stuttgart 1977, ISBN 3-506-99189-2, S. 114–118.
* Alexander K. Dewdney: *Reise in das Innere der Mathematik.* Birkhäuser, Berlin 2000, ISBN 3-7643-6189-1, S. 47–76.
* Eli Maor: *The Pythagorean Theorem: A 4,000-year History.* Princeton University Press, Princeton 2007, ISBN 0-691-12526-0.
* Alfred S. Posamentier: *The Pythagorean Theorem: The Story of Its Power and Beauty.* Prometheus Books, Amherst 2010, ISBN 978-1-61614-181-3.
* Elisha Scott Loomis: *The Pythagorean Proposition*. Edwards Brothers, 2-te Auflage, Ann Arbor (MI) 1940 (Digitalisaats: eric, archive.org)

## Nettverwiese

 **Satz van Pythagoras**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* *Beweise für den Satz des Pythagoras.* (Memento von’n 12. September 2010 in dat *Internet Archive*) (hoogdüütsch)
* 122 Bewiese för den Satz van Pythagoras up *cut-the-knot* (englisch)
* Indrag **Der Satz des Pythagoras** in *Lexikon der Mathematik* (2017) (hoogdüütsch)

## Nawiese
# Internatschonale Astronoomsche Union

De **Internatschonale Astronoomsche Union**, afkört **IAU**, is en weltwiete Vereenigen vun Astronomen, de 1919 grünnt worrn is un ehrn Sitt in Paris hett. Ehr Teel is dat Föddern vun de Astronomie dör internatschonale Tosamenarbeid. So as annere lieke Organisatschonen för annere Wetenschopstwiegen is ok de IAU Liddmaat vun dat International Council of Scientific Unions (ICSU), dat sien Sitt ok in Paris hett. To de IAU hebbt in’n August 2006 8858 enkelte Liddmaten ut 85 verscheden Länner tellt un ok 62 astronoomsche Sellschoppen un natschonale Akademien. Düütschland warrt dor binnen dör’n Raat vun de düütschen Steernwachten vertreden.

## Historie

As oorsprüngliche Organisatschoon vun de IAU kann man de Komisschoon vun’t Projekt Carte du Ciel sehn, de vun 1887 an ehr Intresse vun’t Utmeten vun Steerns ok op annere Rebeten vun de Astronomie utwiet hett.

1992 hett de IAU in Rom de hüütigen 88 Steernbiller fastleggt. De belgsche Astronom Eugène Delporte kreeg 1925 vun de IAU den Opdrag, de Grenzen vun de Sternbiller nipp un nau to tehn. De Grenzen weern dree Johr later in Leiden genehmigt.

Op de Generalversammeln 2006 in Prag weer de neeste Besluss mit grote apentliche Acht dörföhrt. Dor gung dat dorüm, dat Sünnsystem nee fasttoleggen un de Planeten nee to defineeren. As Folg dorvun is Pluto vundaag keen richtigen Planet mehr.

## Organisatschoon

De Organisatschoon maakt siet 1922 mehr oder weniger all dree Johr sien Generalversammeln, de jümmers in en anneret Land stattfindt. Op de Versammeln warrt över niege Opdecken un notwennig Tohopenarbeid snackt un Standards fastleggt. Dorto höört t. B. dat Fastleggen vun Naams för Steerns, Planeten oder Asteroiden oder ok Dingers op de Bavenflachen as Kraters oder Bargen.

För de ünnerscheedlich Saakrebeten gifft dat ungefäähr 37 Komissionen, de för Planen und Dörföhren vun Programmen to’n Forschen op internatschonale Even tostännig sünd. Bito gifft dat verscheeden Arbeidsgruppen, de sik mit dat Nöömen vun planetarschen Systemen befaat.

De IAU hett aver ok de Schirmherrschop över bannig veele internatschonale astronoomsche Drapens as Symposien un Kolloquien, wie ok över dat Minor Planet Center, dat för de Asteroiden tostäänig is, un dat Zentralbüro för astronoomsch Telegrammen an’t Smithsonian Astrophysical Observatory in Cambridge, Massachusetts, dat den zentralen Narichtendeenst wohrnimmt. Bito föddert de IAU ok de Astronomie in de armen Länner.
# Thems

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*
De **Thems** (engl. *River Thames*) is de Hööftstroom in England, se kummt ut de Cotswold Hills un heet bit na Oxford ok woll Isis. Dör ehren depen Münntrechter köönt grote Ozeandampers bit na London föhren. Bi de London Bridge is de Thems 245 m breet. Nah de Stroom Severn is de Thems mit 346 km de tweetlangste Stroom in Grootbritannien.
# Gaborone

| Wapen/Flagg | Koort |
| --- | --- |
|
 |

|  |
| --- |
|  |

 |
| Basisdaten |
|
South-East District |
| Flach: | 169 km² |
| Inwahners: | 235.884 |
| Inwahnerdicht: | 1.395,8 Inwahners pro km² |
| Vörwahl: | 00267 |
| Geograafsche Laag: | 24° 39′ S, 25° 55′ O`{{#coordinates:}}`: ungültige Längenangabe |
| Grenzen bi OSM: | 17349208  |
| Börgermeester: | Q134129969 |
| Websteed: |  |
| Koort |

**Gaborone** (bit 1969 *Gaberones*) is de Hööftstadt van dat Land Botswana in dat südlich Afrika. Se hett 231.592 Inwahner (Stand: Volkszählung 2011) un is dormit de gröttste Stadt van dat Land. Tietwies gull de Stadt as een van de an’n flinksten wassen Grootstädte up de Welt.

## Geschichte

De Stadt wurr 1890 dör dat Böverhoopt van de Batlokwa, Kgosi Gaborone, grünnd. Van de britisch Kolonialbehörden kreeg de Stadt de Naam Gaberones. 1965 keem de Regeerensseet van dat dormalige Betschuanaland van dat süüdafrikaansch Mafikeng (hüüd Mahikeng) nah Gaberones. Dormit fung de Utbo van de Stadt an, de dormals blots rund 1.000 Inwahner harr. 1966 wurr dat domalige Gaberones Hööftstadt vun dat unafhängig wurrn Botswana. Siet 1969 heet de Stadt Gaborone.

* Offizielle Website van dat Tourismusministerium van Botswana (engelsch)
* Bericht bi Spiegel Online över Gaborone (van 2008)
# Google

**Google** is en US- amerikaansch Software-Ünnernehmen. De Firma is dör de Internett-Söökmaschien mit glieken Naam bekannt worrn. Larry Page un Sergey Brin hebbt dat Ünnernehmen 1998 in Mountain View grünnt. Hüüt beedt Google en grote Tall vun Deensten an, de all mit de Themen Internett-Söök un Online-Warf to kriegen hebbt.

Bi dat Ünnernehmen arbeidt 10.674 Lüüd fast anstellt (Stand 31. Dezember 2006). Bi 7,14 Milliarden US-Dollar Ümsatz maakt de Firma 1,47 Milliarden Dollar Gewinn.

## Weblinken

* Websteed vun de Google-Söökmaschien (hoochdüütsch, engelsch)
* **Google Ping Service**
# Indus

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

| Indus

Sindhu, Sindh |
| --- |
| Laag | China Volksrepublik Volksrepublik China, Pakistan Pakistan, Indien Indien |
| Loop van de Indus |
| Stroomsystem | Indus |
| Afströömrebeed | 980.000 km² |
| Born | Seen Rexicuo und Zabu Tso nordöstlich des heiligen Berges Kailash im Transhimalaya (op 5.300 m över de See) |
| Koordinaten Born: | 31° 17′ N, 81° 38′ O |
| Münn | Indsche Ozeaan (op 0 m över de See) |
| Koordinaten Münn: | 23° 53′ N, 67° 0′ O |
| linke Blangenströöm | Gar Zangbo (⊙), Zanskar (⊙), Yapola (⊙), Suru (⊙), Astor (⊙), Siran (⊙), Haro (⊙), Sohan (⊙), Panjnad (⊙) |
| rechte Blangenströöm | Shyok (⊙), Shigar (⊙), Gilgit (⊙), Kabul (⊙), Kurram (⊙), Gomal (⊙) |
| Seen | drei Stausseen in Tibet; in Pakistan: Diamer-Basha-Stausee (im Bau), Tarbela-Talsperre, Jinnah-Talsperre, Chasma-Talsperre, Taunsa-Talsperre, Guddu-Talsperre, Sukkur-Talsperre, Kotri-Talsperre |

De **Indus** (ook bekandt as **Sindhu**) is en Stroom in China, Pakistan un Indien. De Indus is med sienen wat vbi 3.180 Kilometers een mang de längsten Ströme in Asien un speelt en wichtige Rull in de Historie un Kultuur van de Regioon. De Indus sienen Born kümmt in Tibet ruut. De gröttsten Siedenströöme vun de Indus sünd de Jhelum, Chenab, Ravi, Beas, un Sutlej.

De Stroom hadde ene wichtige Rull för de Indus-Kultur, ook bekandt as de Harappa-Kultur, weer en vun de öldesten Kulturen in de Weltgeschichte.

## Weblenken

 **Indus River**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* Indus River - Encyclopædia Britannica Artikel up Engelsch
* Indus River Project - Encyclopædia Britannica Artikel up Engelsch
# Industrie

De **Industrie** is, lieks as dat Handwark, en Deel vun de Sekundärsektor vun de Weertschop. De Opgaav vun de Industrie is allens dat mit Maschinen un in Fabriken to moken wat vun de Lü bruukt un kööpt ward. Dorför warrn Saken nahmen de in’n Primärsektor vun de Weertschop mookt warrn - as in de Bueree oder in’n Bargbo.

As Deenstmakers is de Industrie en bannig wichtig Deel vun de düütsche Weertschop. En klassisch Bispeel för en Bundsland, dat veel Industrie hett, is Noordrhien-Westfalen. Avers dat ännert sik ok dor as de Industrie weniger wichtig ward in veelen Lännern in de moderne Tiet.
# Þingvellir

**Þingvellir** (iesländsch „Þing“: *Volksversammeln* utspraken ähnlich as "thing" in engelsch, „vellir“: *Felder; Ebene*, utspraken as: "wettlir", also: [θiŋkvetlir], düütsch ok „Thingvellir“ ) is en Oort un en Natschonalpark in' Süüden vun Iesland, dicht bi dat Reykjanes-Halveiland.

Kark in Þingvellir
## Histoorsch Bedüüden

Harvst in Þingvellir
Hier is al üm 930, also to’n Enn’ vun de Landnahme dör de Wikingers ut Norwegen, de traditschonell gesettgeevend Versammeln Alþing afhollen wurrn. Se harr domols gesettgeevend as ok Gerichtsfunkschoon. Dat is somit een vun de oldeste Parlamente up de Eer (nah Grekenland in de Antike). 1798 hebbt de Däänen dat Parlament uplööst.

An disse histoorsch Oort is an 17. Juni 1944 de Republik Iesland utropen wurrn un man hett dor ok 1994 de Fieftig-Johr-Fier makt.

## Geologie

Þingvellir liggt in de Süüdwesten vun Iesland un is siet 1928 en Natschonalpark.

Dat liggt inmidden vun en Riftzoon (Gravenbrookzoon) un drum herüm liggt veer aktiv Vulkansysteme, dorünner de Hengill, an dat Süüdufer vun de See Þingvallavatn. De Stroom Öxará floot dör de Natschonalpaark un formt an de Slucht Almannagjá en ankiekensweerten Waterfall, de Öxarárfoss. Dor hier un in de Nahberskopp sück ok noch de tektonischen Platten bewegen, gifft dat dor Eerdbeeven, imposant Felsspalten un Reeten. Besünners to nömmen is dorbi de *Almannagjá* (*Allmänner-Slucht*). Vulkanismus gifft dat dor ok. Dat kann ok woll mal wesen, dat dat Water in de Bäke anfangen deiht to dampen.

Blick över de See
## Touristisch Bedüüden

* De Oort hörrt tosommen mit de Waterfall Gullfoss un den Geysiren vun de Haukadalur to de bekanntst Attrakschoonen vun Iesland, de so nömmt Gülden Kreis.
* 2004 is de Natschonalpark dör de UNESCO in de List vun dat Weltkulturarv upnommen wurrn.

## Weblenken

### Informationen

* Offiziell Websteed (ieslandsch, engelsch)
* Plattentektonik un Vulkanismus in Þingvellir
* De old Parlamentsstää im Þingvellir
* Schätze-der-welt

### Fotos un Biller

* Foto
* Þingvellir Foto
# Alabama

Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Alabama (Mehrdüdig Begreep).

**Alabama** is den 14. Dezember 1819 de 22. Bundsstaat vun de USA worrn.
De Naam Alabama kummt vun de Indianers vun de Stamm Alibamu und heet översett up Platt: „Hier wohnt wi“.

## Politik

Alabama is opdeelt in 67 Kreise (Countys):

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Autauga County
* Baldwin County
* Barbour County
* Bibb County
* Blount County
* Bullock County
* Butler County
* Calhoun County
* Chambers County
* Cherokee County
* Chilton County
* Choctaw County
* Clarke County
* Clay County
* Cleburne County
* Coffee County
* Colbert County
* Conecuh County
* Coosa County
* Covington County
* Crenshaw County
* Cullman County
* Dale County
 | * Dallas County
* DeKalb County
* Elmore County
* Escambia County
* Etowah County
* Fayette County
* Franklin County
* Geneva County
* Greene County
* Hale County
* Henry County
* Houston County
* Jackson County
* Jefferson County
* Lamar County
* Lauderdale County
* Lawrence County
* Lee County
* Limestone County
* Lowndes County
* Macon County
* Madison County
 | * Marengo County
* Marion County
* Marshall County
* Mobile County
* Monroe County
* Montgomery County
* Morgan County
* Perry County
* Pickens County
* Pike County
* Randolph County
* Russell County
* Shelby County
* St. Clair County
* Sumter County
* Talladega County
* Tallapoosa County
* Tuscaloosa County
* Walker County
* Washington County
* Wilcox County
* Winston County
 |  |

 *Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

US-Bundsstaten

Alabama |
Alaska |
Arizona |
Arkansas |
Colorado |
Connecticut |
Delaware |
Florida |
Georgia |
Hawaii |
Idaho |
Illinois |
Indiana |
Iowa |
Kalifornien |
Kansas |
Kentucky |
Louisiana |
Maine |
Maryland |
Massachusetts |
Michigan |
Minnesota |
Mississippi |
Missouri |
Montana |
Nebraska |
Nevada |
New Hampshire |
New Jersey |
New Mexico |
New York |
North Carolina |
North Dakota |
Ohio |
Oklahoma |
Oregon |
Pennsylvania |
Rhode Island |
South Carolina |
South Dakota |
Tennessee |
Texas |
Utah |
Vermont |
Virginia |
Washington |
West Virginia |
Wisconsin |
Wyoming
# Krinktall

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*
Krink mit den Middelpunkt M, den Radius r un den Dörmeter d
De **Krinktall** WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 (pi) is en mathemaatsche Kunstant. Ehr numerisch Weert is

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
Se betekent in de Geometrie de Proportschoon twischen den Ümfang vun en Krink un sien Dörmeter. Disse Proportschoon hangt nich vun de Grött vun den Krink af. As Symbol för de Krinktall warrt de greeksche Bookstaav Pi bruukt. Dat steiht för greeksch *perifereia* (Randrebeet) un *perimeter* (Ümfang).

## Definitschoon

En Krink mit den Dörmeter 1 het den Ümfang WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 .
Dat gifft mehr as een Definitschoon för de Krinktall WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 . De Tall is jümmers desülvige:

* de Proportschoon vun den Ümfang vun en Krink to sie Dörmeter oder
* de Flach vun en Krink mit den Radius 1.

In de Analysis is dat eenfacher, toeerst den Kosinus över sien Taylor-Reeg to defineren un denn de Krinktall as

* twee Mal de lüttste positive Nullsteed vun den Kosinus (na Edmund Landau).

## Irratschonalität un Transzendenz

De Tall WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 is en reelle Tall aver keen ratschonale Tall. Dat heet, een kann se nich as Bröök vun twee helen Tallen schrieven. Dat hett Johann Heinrich Lambert al 1761 (na annere Borns: 1767) bewiesen.

Ferdinand von Lindemann hett 1882 sogor bewiesen, dat WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 ok transzendent is. Dat heet: dat gifft keen Polynom mit ratschonale Koeffizienten, dat WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 as Nullsteed hett. Dat bedüüdt: dat is nich möglich, WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 blots mit helen Tallen, Bröken oder Wörteln to schrieven un dat heet ok, dat de Quadratur vun den Krink nich möglich is.

## de eersten 100 Tallteken na dat Komma

Wieldat WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 en irratschonale Tall is, is dat in keen Stellenweertsystem mööglich, de Tall vullständig antogeven: se is unendlich lang un nich perioodsch. De eersten 100 Tallteken na dat Komma sünd:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 = 3,14159 26535 89793 23846 26433 83279 50288 41971 69399 37510 58209 74944 59230 78164 06286 20899 86280 34825 34211 70679 ...
## Keedbröök

En annere Möglichkeit, reelle Tallen optoschrieven, is de Keedbröök. Wieldat WIKINIUM\_MATH\_PH\_20 transzendent is, is ok disse Schrievwies unendlich lang.

Anners as bi de Eulersche Tall *e* hebbt de Mathematikers bi de Keedbröökschrievwies vun WIKINIUM\_MATH\_PH\_22 nix funnen, wat regelmatig is.

Mit 194 Deelnömers is de Tall op 200 Steed na dat Komma akraat un süht so ut:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_24 = [3; 7, 15, 1, 292, 1, 1, 1, 2, 1, 3, 1, 14, 2, 1, 1, 2, 2, 2, 2, 1, 84, 2, 1, 1, 15, 3, 13, 1, 4, 2, 6, 6, 99, 1, 2, 2, 6, 3, 5, 1, 1, 6, 8, 1, 7, 1, 2, 3, 7, 1, 2, 1, 1, 12, 1, 1, 1, 3, 1, 1, 8, 1, 1, 2, 1, 6, 1, 1, 5, 2, 2, 3, 1, 2, 4, 4, 16, 1, 161, 45, 1, 22, 1, 2, 2, 1, 4, 1, 2, 24, 1, 2, 1, 3, 1, 2, 1, 1, 10, 2, 5, 4, 1, 2, 2, 8, 1, 5, 2, 2, 26, 1, 4, 1, 1, 8, 2, 42, 2, 1, 7, 3, 3, 1, 1, 7, 2, 4, 9, 7, 2, 3, 1, 57, 1, 18, 1, 9, 19, 1, 2, 18, 1, 3, 7, 30, 1, 1, 1, 3, 3, 3, 1, 2, 8, 1, 1, 2, 1, 15, 1, 2, 13, 1, 2, 1, 4, 1, 12, 1, 1, 3, 3, 28, 1, 10, 3, 2, 20, 1, 1, 1, 1, 4, 1, 1, 1, 5, 3, 2, 1, 6, 1, 4, ...]
# Sumer

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*
**Sumer** weer dat Land vun de Sumerer, wat dat eerste kundige Volk in Mesopotamien weer. De Tied vun de Sumerer weer vun’t 4. bet circa in’t 2. Jahrdusend vör Christi. Dat kann sien dat Sumer dat Sülve as dat Sinear ut de Bibel weer.

Nimrod weer noh de Bibel in Sumer. In Sumer warr ok dat Gilgamesch-Epos, en op Akkadsch schreven Wark vun de Mythologie is, schreven. De Sumerer harrn eene vun de eerste Schriften. Ur in Chaldäa weer ene oder de Hööftstadt vun Sumer. Dat weer de Stadt, wo Abraham weg weer. In Sumer warrn welke wichtige Saken, to’t Bispeel dat sexagesimale Tahlensystem erfunn. De Religion un de Kunst vun Sumer harr ok Infloot op de Kultur vun Babylon.

* Eine kurze Geschichte der Sumerer (und Akkader)
# Verfaten

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*
En **Verfaten** (**Verfåten**, **Verfatung**, **Verfassung**) is en Rechtsdokument, op dat de Rechts- un Staatsordnung vun en Staat oder Deelstaat grünnt. In dissen Text steiht denn in, wie de Staat opboot is, de Rechten un Plichten vun de Börgers, wie dat Land opdeelt is in Liddstaten un wo dat Verhältnis vun Staat un Liddstaten un vun Staat to annere Staten is. De Staatsgewalten, de dör disse Verfaten insett sünd, mööt sik vull na disse Verfaten richten. Faken gifft de Verfaten ok wedder, wo sik de Staat för insetten will, wat siene Telen sünd. De Verfaten is dormit dat böverste Enn vun de Rechtshierarchie.

En Verfaten is normalerwies veel sworer to ännern as Gesetten (faken Twee-Drüddel-Mehrheit, wenn de Verfaten ännert warrn schall). De Regeln vun de Verfaten staht över alle annern Gesetten. Normalerwies gifft dat denn ok en besünner Gericht, dat oppassen deit, dat de Gesetten all na de Verfaten recht sünd.

Wenn en Staat en nee Verfaten opstellt, denn gifft dat mehrsttiets en Versammlung, op de de dorigen Afornten de Versammlung besnacken un besluten doot.

Verfatung von dat Land Mäkelborg-Vörpommern
## Verfatens op Plattdüütsch

De fief Bundslänner vun de Küst hebbt jemehr Verfatens all ok in’t Plattdüütsche översett rutgeven.

* *Landesverfaten vun de Free Hansestadt Bremen.* In't Plattdüütsche överdragen vun Carl V. Scholz. 2004
* *Neddersassisch Verfaten.* Helmuth Möhring, 1998
* *Neddersassisch Verfaten.* In't Plattdüütsche överdragen vun Frerk Möller, 2006
* *Verfatung von dat Land Mäkelborg-Vörpommern.* 5. Ännerung 2016
* *Verfassung von de Friee un Hansestadt Hamborg.* 1996
* *Verfåten vun de Friee un Hansestadt Hamborg in't Plattdüütsche överdrågen vun Bolko Bullerdiek un Dirk Römer. Landeszentrale für politische Bildung Hamburg.* 2002
* *Verfaten vun dat Land Sleswig-Holsteen.* Erich Andersen un Willy Diercks, Hans-Jochen Waak 2014
* *Verfassung des Landes Schleswig-Holstein – Verfaten vun dat Land Sleswig-Holsteen.* In't Plattdüütsche överdragen vun Erich R. Andersen, Willy Diercks un Hans-Jochen Waack. 2014–2016

## Borns
# 1871

◄ |
18. Johrhunnert |
**19. Johrhunnert**
| 20. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1867 |
1868 |
1869 |
1870 |
**1871**
| 1872
| 1873
| 1874
| 1875
| ►
| ►►

| 1871 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2624 |
| Armeenschen Klenner | 1319–1320 |
| Äthioopschen Klenner | 1863–1864 |
| Badi-Klenner | 27–28 |
| Bengaalschen Klenner | 1277–1278 |
| Berber-Klenner | 2821 |
| Buddhistischen Klenner | 2415 |
| Burmesischen Klenner | 1233 |
| Byzantinschen Klenner | 7379–7380 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4567–4568 oder 4507–4508 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Metall-Peerd (庚午,
7)– Metall-Schaap (辛未,
8) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *000079LXXIX*–*000080LXXX* 79–80 |
| Hebrääschen Klenner | 5631–5632 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1927–1928 |
|  – *Shaka Samvat* | 1793–1794 |
| Iraanschen Klenner | 1249–1250 |
| Islaamschen Klenner | 1287–1288 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | Meiji 4 |
|  – Kōki | 2531 |
| Koptischen Klenner | 1587–1588 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 4204 |
|  – *Juche-Ära* | -40 |
| Minguo-Klenner | -40 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 2182–2183 |
| Thai-Solar-Klenner | 2414 |

**1871**

Dat Düütsch Kaiserriek warrt utropen in den Spegelsaal vun Versailles
## Wat passeert is

* 18. Januar: König Willem I. vun Preußen warrt in den Spegelsaal to Versailles to'n Kaiser utropen. Dat Düütsch Kaiserriek is dormit grünnt
* 25. Januar: De Düütschen scheet up Paris
* 28. Januar: Paris gifft up. Een Stillstand vun de Wapen warrt ünnertekent
* 16. Februar: Düütsch-Franzööschen Krieg: De oostfranzöösche Stadt Belfort warrt an de düütschen Truppen uthännigt
* 26. Februar: De Vörfreden vun Versailles warrt slaten twuschen dat Düütsche Riek un Frankriek

## Boren

* 4. Februar: Friedrich Ebert, düütsch SPD- Politiker un Riekspräsident († 1925)
* 25. Februar: Oliver Campbell, US-amerikaansch Tennisspeler († 1953)
* 3. März: Maurice Garin, franzöösch Radrennfohrer († 1957)
* 14. März: Bernhard Winter, düütsch Maler († 1964)
* 15. März: Rosa Luxemburg, düütsch Politikerin († 1919)
* 27. März: Heinrich Mann, düütsch Schriever († 1950)
* 6. Mai: Victor Grignard, franzöösch Chemiker und Nobelpriesdräger († 1935)
* 6. Mai: Christian Morgenstern, düütsch Schriever († 1914)
* 6. Juni: Oscar Wisting, norweegsch Polarforscher († 1936)
* 10. Juli: 1871: Marcel Proust, fransch Schriever un Essayist († 1922)
* 30. August: Ernest Rutherford, nieseeländsch-britsch Physiker un Nobelpriesdräger († 1937)
* 1. September: Reginald Walter Maudslay, britsch Autokonstrukteur († 1934)
* 2. September: Paula Sedana Schiff-Magnussen, düütsch Malerin († 1962)
* 5. September: Johannes Achton Friis, däänsch Tekner un Maler († 1939)
* 27. September: Grazia Deledda, italieensch Schrieverin un Nobelpriesdrägerin († 1936)
* 5. Oktober: Anna Ahrens, plattdüütsch Schrieverin († 1960)

## Storven

* 29. Oktober: Andrea Debono, Opdecker ut Malta (\* 1821)
* 9. November: Caroline Lauska, düütsch Malerin (\* 1787)
* 4. Dezember: Minna Ziel, düütsch Malerin (\* 1827)
# Persische Gulf

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

| Persische Gulf |
| --- |
| Typ | Bai |
| Land/Länner | Iran, Irak, Kuwait, Saudiarabien |
| Öörd bi’t Meer | Kuwait-Stadt, Teheran |
| Geograafsche Laag | 26° 0′ N, 51° 0′ O |
| Fläch | 251.000 km² km² |
| Maximal Deepd | 90 m m |
| Dörsn. Deepd | 50 m m |
| Eilannen in’t Meer | Qeshm. Bahrain |
| Kaart vun de Persische Gulf |

De **Persische Gulf** is een See bi’n Indischen Ozean.

## Weblenken

 **Persische Gulf**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.