Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Donau

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

| Donau |
| --- |
| Laag | Europa |
| Stroomsystem | Donau |
| Läng | 2.840 km |
| Born | bi Donaueschingen |
| Münn | in de Swarte See |
| De symbolisch Donauborn in den Slottpark vun Donaueschingen |

De **Donau** (rumäänsch *Dunărea*, kroaatsch *Dunav*, bulgaarsch un serbisch *Дунав*, ungaarsch *Duna*, slowaaksch *Dunaj*, latiensch *Danubius*, ingelsch *Danube*) is de tweetlängste Stroom in Europa. Se is rund 2.840 km lang, rekent af Donaueschingen btw. rund 2.890 km af de Breg-Born.

## Laag

De Donau is de enigste grote Stroom in Europa, de vun West na Oost löppt. Se kümmt tostann bi de Stadt Donaueschingen, wo de lütten Strööm Brigach und Breg tosomenfleten. Dat meest Water kümmt vun de Iller (130 %), Inn (110 %), Lech (60 %), Isar (45 %), Drau (40 %) und Save (35 %).

In den böversten Verloop sackert en Deel Water in den Kalksteen, dor wo de Donau dör de Schwäbische Alb dörbreekt. Denn geiht dat dör Karsthöhlen ünner de Eer na Süden. Na 14 km kümmt dat denn in den Aachtopf wedder na baben. Dor fangt de Aach an, de in den Bodensee un dormit in de Rhien fleet.

De Donau löppt dör **10** Länner: Düütschland, Österriek, Slowakei, Ungarn, Kroatien, Serbien, Rumänien, Bulgarien, Moldawien, un Ukraine.

Na 2.852 km fleet de Donau in Rumänien un de Ukraine in dat Donau-Delta, wat in dat Swatte Meer geiht. Dat Afströömrebeed is ca. 817.000 km2 groot.

De böverste Deel vun de Donau, vun’n Born bit na Ulm, is de Obere Donau.

## Binnenschipperee

För de Binnenschipperee ward de Donau in dree Delen indeelt:

* Bövere Donau vun Kelheim bit Komárom/Komárno
* Middeldonau vun Komárom bit Turnu Severin
* Ünnere Donau vun Turnu Severin bit na dat Swatte Meer Sulina

Dör den Main-Donau-Kanal is de Donau mit den Rhien verbunnen, dat gifft en dörgehend Waterstraat vun de Noordsee bit an dat Swatte Meer.

## gröttere Städer an de Donau

Donau bi Wien
### Düütschland

* Ulm
* Ingolstadt
* Regensborg
* Deggendorf
* Passau

### Österriek

* Linz
* Mauthausen
* Enns
* Grein
* Melk
* Dürnstein
* Krems
* Tulln
* Wien

### Slowakei

* Bratislava

### Ungarn

* Budapest
* Baja

### Kroatien

* Vukovar
* Ilok

## Nevenströöm

### Linke Nevenströöm

Brigach, Blau, Wörnitz,
Altmühl, Schwarze Laaber,
Naab,
Regen, Ilz, Erlau, Ranna, Gr. Mühl, Kl. Mühl,
Kamp,
March,
Waag,
Gran,
Ipoly (Eipel),
Theiß,
Jiu,
Olt,
Ialomiţa,
Sereth,
Pruth

### Rechte Nevenströöm

Rot, Riß,
Iller,
Günz,
Mindel,
Zusam, Schutter,
Lech,
Paar, Ilm, Abens, Grode Laaber,
Isar, Vils,
Inn,
Traun,
Enns,
Ybbs,
Traisen,
Wien,
Schwechat,
Fischa,
Leitha,
Raab,
Drau,
Save,
Morava,
Timok,
Iskar,
Jantra

## Weblenken

*
* Webprojekt Obere Donau
*
# 1834

◄ |
18. Johrhunnert |
**19. Johrhunnert**
| 20. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1830 |
1831 |
1832 |
1833 |
**1834**
| 1835
| 1836
| 1837
| 1838
| ►
| ►►

| 1834 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2587 |
| Armeenschen Klenner | 1282–1283 |
| Äthioopschen Klenner | 1826–1827 |
| Badi-Klenner | -10–-9 |
| Bengaalschen Klenner | 1240–1241 |
| Berber-Klenner | 2784 |
| Buddhistischen Klenner | 2378 |
| Burmesischen Klenner | 1196 |
| Byzantinschen Klenner | 7342–7343 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4530–4531 oder 4470–4471 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Water-Snaak (癸巳,
30)– Holt-Peerd (甲午,
31) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *000042XLII*–*000043XLIII* 42–43 |
| Hebrääschen Klenner | 5594–5595 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1890–1891 |
|  – *Shaka Samvat* | 1756–1757 |
| Iraanschen Klenner | 1212–1213 |
| Islaamschen Klenner | 1249–1250 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | Tempō 4 |
|  – Kōki | 2494 |
| Koptischen Klenner | 1550–1551 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 4167 |
|  – *Juche-Ära* | -77 |
| Minguo-Klenner | -77 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 2145–2146 |
| Thai-Solar-Klenner | 2377 |

## Wat passeert is

* 1. August: Mit dat Slavery Abolition Act warrt in de meisten Länner vun dat Brittsche Empire de Slaveree afschafft.
* 13. Oktober: In de Nedderlannen kümmt dat ünner Hendrik de Kock to de Afscheiding. Dat weer en Ut'nannergahn vun verscheden Gemeenden ut de Nedderlannsche Reformeerte Kark

## Boren

* 15. Januar: Frederick DuCane Godman, britisch Insekten- un Vagelkundler († 1919)
* 8. Februar: Dmitri Mendelejew, russ’sch Chemiker, Begrünner vun dat Periodensystem († 1907)
* 8. März: Georg Weidenhöfer, düütsch Politiker un Afordneter vun den Provinziallanddag Hannover († 1900)
* 16. März: Otto Kitzler, düütsch Cellist un Dirigent († 1915)
* 23. März: Julius Reubke, düütsch Komponist, Pianist un Organist († 1858)
* 25. Mai: John Tebbutt, austraalsch Astronom († 1916)
* 19. Juli: Edgar Degas, franzöösch Maler un Bildhauer († 1917)
* 15. November: José Eugenio Ellauri, uruguayisch Politiker († 1894)
* 25. Dezember: Anders Askevold, norweegsch Landschaps- un Deertenmaler († 1900)

## Storven

* 8. Oktober: François Adrien Boieldieu, franzöösch Opernkomponist (\* 1775)
# Johannes Diderik van der Waals

Johannes Diderik van der Waals
**Johannes Diderik van der Waals** (\* 23. November 1837 in Leiden; † 8. März 1923 in Amsterdam) weer en nedderlannsch Physiker. 1910 kreeg he den Nobelpries för Physik.

## Leven

Nah sien Schoolutbillen weer he as Mester in sien Heimatstadt Leiden tätig. Ahn dat Abitur as Togangsberechtigung to en Hoochschoolstudium to besitten, hett van der Waals in de Tiet van 1862 bit 1865 an de Universität Leiden Vörlesungen un Seminare besöcht. Dordör kreeg he in de Facken Mathematik un Physik en Wiedermaken vun sien Lehrzertifikate. Af 1864 weer he as Mester in Deventer tätig. 1866 övernehm van der Waals em Stäe an de wiederführen School in Den Haag, an de he later ok Schooldirekter wurr. En Gesettenännern hett dat mögelk maakt, dat he ok ahn Abitur en Studium vun de Natuurwetenschapen maken kunn. Van der Waals hett dat Studium 1873 mit en Dissertatschoon in Physik afslooten. As Perfesser för Physik weer he van 1877 bit 1908 an de Universität vun Amsterdam tätig.

## Leistungen

Van der Waals hett ünner annern dat Verhollen vun Molekülen utforscht un hett sück mit Theorien över den Tostand vun Materie befaat. 1869 hett he de Oorsaak vun de Antreckenskräfte tüschen Atomen beziehungswies unpolaren Molekülen – de leter nah hüm nömmt Van-der-Waals-Kräfte opdeckt. 1873 entwickel van der Waals in’ Rahmen vun sien Dokterarbeit an de Universität Leiden en Modell över de Kontinuität vun gasförmigen un flooten Tostände vun Materie. Hierut stellt he en Tostandsglieken up, de wies, dat Aggregattostände för Gase un Flüssigkeiten nich nlots innanner övergahn, sonnern dat disse Aggregatzostände up dat glieker physikaalsch Prinzip footen.

För disse Leistung kreeg van der Waals 1910 den Nobelpries för Physik *„för sien Arbeiten över de Tostandsglieken vun de Gase un Flüssigkeiten“*, de insbesünnere ok to de vun hüm upstellt Van-der-Waals-Glieken führen deen.

## Privates

1864 hett he Anna Magdalena Smit heiraadt, de aber all fröh storven is. Mit hör harr he veer Kinner (dree Deerns un een Söhn, de nahderhen ok Perfeeser an de Universität Amsterdam wurr).

## Kiek ok

* Van-der-Waals-Radius

## Warken

* J. D. van der Waals: *Over de Continuiteit van den Gas- en Vloeistoftoestand (Die Kontinuität des flüssigen und gasförmigen Zustands)*. Universität Leiden, 1873 (Dissertatschoon)
* J. D. van der Waals, P. Kohnstamm, Lehrbuch der Thermodynamik: Teil 1, Johann-Ambrosius Barth Verlag|, Leipzig un Amsterdam, 1908
* J. D. van der Waals, P. Kohnstamm, Lehrbuch der Thermodynamik: Teil 2, Johann-Ambrosius Barth Verlag, Leipzig un Amsterdam, 1912

## Enkeld Nahwiesen

 **Johannes Diderik van der Waals**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* van der Waals up de Sieden vun den Nobelpries (engelsch)
* DNB-Katalog
# Udo Jürgens

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  | **Dat lett so, as wenn disse Artikel nich so akraat is as de ween schull.**
Kiek up **Wikipedia:Pleeg**, daar to diskuteren, wat verbetert oder ännert warrn mott. |

Ridley Scott fotografeert vun Oliver Mark, Berlin 2005
**Udo Jürgens** (\* 30. September 1934 in Klagenfurt; gebürtig *Udo Jürgen Bockelmann*; † 21. Dezember 2014 in Münsterlingen, Thurgau, Swiez) weer en öösterrieksch-düütschen Singer.

1964 gung Udo Jürgens bi de Grand Prix Eurovision de la Chanson för Öösterriek na Kopenhagen. He kreeg mit „Warum nur, warum?“ de föffte Platz. Jürgens kreeg in Frankriek mit sien düütschsprakig Versioon de eerste Platz. 1966 kreeg he de eerste Platz in Luxemborg.

De meest verköffte Platte weer „Buenas Dias Argentina“.

## Diskographie

* Portrait in Musik 1.Folge (1965)
* Francoise und Udo (1966)
* Potrait in Musik 2.Folge (1967)
* Was ich Dir sagen will (1967)
* Udo (1968)
* Mein Lied für Dich (1968)
* Udo Live (1969)
* Udo'70 (1969)
* Udo'71 (1970)
* Zeig mir den Platz an der Sonne (1971)
* Helden, Helden (Musical) (1972)
* Ich bin wieder da (1972)
* Johnny und Jenny (Alle Kinder dieser Welt) (1973)
* Udo heute (1974)
* Meine Lieder (1975)
* Udo'75 Ein neuer Morgen (1975)
* Meine Lieder 2 (1976)
* Meine Lieder'77 (1977)
* Buenos Dias Argentina (Fußball WM) (1978)
* Udo 1957-60 (1980)
* Nur ein Lächeln (1980)
* Udo'80 (1980)
* Leave a little love (1981)
* Willkommen in meinem Leben (1981)
* Silberstreifen (1982)
* Traumtänzer (1983)
* Hautnah (1984)
* Treibjagd (1985)
* Deinetwegen (1986)
* Das blaue Album (1988)
* Ohne Maske (1989)
* Sempre Roma (Fußball WM) (1990)
* Das Traumschiff (Soundtrack) (1990)
* Open air Symphony (1992)
* Geradeaus (1992)
* Cafe Größenwahn (1993)
* 140 Tage Cafe Größenwahn Tour 94/95 (1994)
* Zärtlicher Chaot (1995)
* Gestern-heute-morgen (1996)
* Ich werde da sein (1999)
* Mit 66 Jahren (was wichtig ist) (2000)
* Es lebe das Laster (2002)
* Es werde Licht (2003)

* Udo Jürgens (mit Michaela Moritz), Der Mann mit dem Fagott (Autobiografie), München (Limes) 2004, ISBN 3-8090-2482-1

## Weblenken

 **Udo Jürgens**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.