Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# School

Albert Anker (1896)
**Scholen**, dat sünd Institutschonen to'n Lehren. Do sünd de Schoolmeesters, Persepters un Professers un de Schölers un Studenten. Un de Schoolmeesters, Persepters und Professers bringt de Schölers un Studenten wat bi.

Dat gifft 'n Barg ünnerscheedliche Scholen.

* De Grunnschool. Do lehrt de Kinner dat Lesen un Schrieven un Reken un al wat vun de Welt (tomeist vun Klass 1 bit Klass 4).
* De Hauptschool. Fangt tomeist mit Klass 5 an un geiht bit 9 oder 10. Een Fremdspraak, tomeist Ingelsch. Afslutt is de Hauptschoolafslutt (un deelwies ok de Middlere Riep).
* De Realschool. Fangt tomeist mit Klass 5 an un geiht bit Klass 10. Fremdspraken sünd tomeist Ingelsch un Franzöösch. Afslutt is mit de Middlere Riep.
* Dat Gymnasium, ok *hoge School* nöömt. Twee bit dree (oder veer) Fremdsspraken. Do warrt Ingelsch, Latinsch, Franzöösch, Spaansch, Russch un Italiensch lehrt. Geiht tomeist vun Klass 5 bit 12 oder 13. De Afslutt is dat Abitur. Domit kann een op jede Hoochschool gahn.
	+ De Fackoberschool. Do gifft et dat Fackabitur. Fangt bi Klass 11 an un geiht bit Klass 12.
	+ Dat Weertschopsgymnasium. Is en Fackoberschool för Weertschop. Fangt bi Klass 11 an.
	+ De Hannelsschool. Do geiht dat üm de Weertschop.
	+ De Beroopsschool. Is tomeist blangen de Lehr.
* De Hoochscholen
	+ De Universität. Do kann een meist allens studeern. Afslutt is de Magister, dat Diplom un dat Staatsexamen. Kümmt darop an, wat een studeert. An de Uni kann een ok den Dokter maken. Dat heet *promoveern*.
	+ De Fackhoochschool. Afslutt is dat FH-Diplom.

Annere Scholen

* De Danzschool. Do kann een dat Danzen leern.
* De Boomschool. Do ward kene Kinners groot tagen, man Bööm.

Vun de Lehrers

* De Schoolmeester(sch) is de Lehrer oder Lehrersch an de Grundschool, an de Hauptschool, de Gesamtschool un de Realschool.
* De Persepter un de Perseptersch sünd de Lehrers an de hogen Scholen.
* De Professer un de Professersch sünd de Lehrers an de Hoochscholen.

## Weblenken

* Rechtliche Grundlagen för Plattdüütsch in de School (hoochdüütsch)
# Shiva

**Schiwa** (Shiva) is in'n Hinduismus mit Wischnu un Brahma een vun de Hööftgoden. De Deel vun'n Hinduismus, de Schiwa as Hööftgott hett, heet Schiwaismus. Sien Deer is Nandi un sien Steen Linga. Schiwa is en Kriegsgott. Welke Bargen sünd as siene hilge Bargen in de Mythologie.
# Jainismus

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

De **Jainismus** is ene Religioon, de in Indien vun Mahavira gründ't worrn is.
Welke Begrepen vun de buddhistisch Lehr, to'n Bispeel Karma, gifft dat ok in den Jainismus. Bamanavadji, Basarh, Girnar, Jirawal, Khandagiri, Mount Abu, Parasnath Peak, Patan, Pawapuri, Rajgir, Rakhabh Devh, Ranapur, Satrunjaya Hill un Sravana Belgola sünd de hilligen Steden vun de Dschainismus vun't 20. Johrhunnert. In den Tiedruum vun 200 vör Christus bet 100 no Christus geev dat ok de hilligen Steden Amaravati, Andhapura, Madurai, Mosali, Sravana Belgola Tosali un Ujjain. Ok wenn de mehrsten Lüüd, de to disse Religion höörn, in Westindien leevt, is in Varanasi in de Binnenstadt en Tempel vun Jainas. De Anhängers sünd mehrst Vegetarier un hebbt ene Ethik, de bi welke Dingen strikt is.

## Weblenken

 **Jainismus**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* Jayandra Soni: *Jaina Philosophy*, in E. Craig (Hrsg.): *Routledge Encyclopedia of Philosophy*, London 1998.
# 12. Johrhunnert

10. Johrhunnert |
11. Johrhunnert |
**12. Johrhunnert**
| 13. Johrhunnert
| 14. Johrhunnert

Dat **12. Johrhunnert** füng an’n 1. Januar 1101 an un güng bit to’n 31. Dezember 1200. Dat warrt to dat Tietöller vun dat Middelöller mit torekent.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1101 | 1102 | 1103 | 1104 | 1105 | 1106 | 1107 | 1108 | 1109 | 1110 |
| 1111 | 1112 | 1113 | 1114 | 1115 | 1116 | 1117 | 1118 | 1119 | 1120 |
| 1121 | 1122 | 1123 | 1124 | 1125 | 1126 | 1127 | 1128 | 1129 | 1130 |
| 1131 | 1132 | 1133 | 1134 | 1135 | 1136 | 1137 | 1138 | 1139 | 1140 |
| 1141 | 1142 | 1143 | 1144 | 1145 | 1146 | 1147 | 1148 | 1149 | 1150 |
| 1151 | 1152 | 1153 | 1154 | 1155 | 1156 | 1157 | 1158 | 1159 | 1160 |
| 1161 | 1162 | 1163 | 1164 | 1165 | 1166 | 1167 | 1168 | 1169 | 1170 |
| 1171 | 1172 | 1173 | 1174 | 1175 | 1176 | 1177 | 1178 | 1179 | 1180 |
| 1181 | 1182 | 1183 | 1184 | 1185 | 1186 | 1187 | 1188 | 1189 | 1190 |
| 1191 | 1192 | 1193 | 1194 | 1195 | 1196 | 1197 | 1198 | 1199 | 1200 |
# Apostel (Jesus Christus)

En **Apostel** (vun greek. ἀπόστολος *apóstolos* oder aramääsch *saliah* „Gesandten, Sendbade“) is een, de en Kunn oder Bottschop overbringen deit in'n Naam vun een annern, de em stüert hett. Dat Woort warrt sunnerlich in de Bibel ehrn Sinn bruukt vun en Minschen, de vun Jesus vun Nazaret losschickt is, um dat Evangelium kunnig to maken. Eenmol warrt ok Jesus sülms en „*Apostel...vun den Gloven, den wi bekennt*“ nömmt (Hebr. 3,1).

## Jesus siene eersten Apostels

De eersten Apostels sünd, na de christliche Traditschoon, de 12 Jüngers vun Jesus. Judas Iskariot hett sik later sülms dat Leven nahmen, nadem he Jesus verraden harr. Dor is denn Matthias nafolgt. So hett dat 12 Apostels geven, man een vun jem is uttuuscht wurrn. Twolf is en symboolsche Tahl.

De 12 Apostels harrn in de lesten Johre vun Jesus to den binnersten Krink vun siene Anhängers tohöört. Nadem Jesus sturven weer, gungen se bi un breden dat Evangelium in Judäa, Syrien, Lüttasien un Süüdeuropa (mit Rom) ut.

Düt sünd de eersten Jüngers un Apostels vun Jesus ween:

1. Andreas (Broer vun Simon Petrus)
2. Bartholomäus
3. Philippus
4. Jakobus (Alphäus sien Söhn)
5. Jakobus de Öllere (mit Binaam „Boanerges“, Söhn vun Zebedäus)
6. Johannes (mit Binaam „Boanerges“, annern Söhn vun Zebedäus)
7. Judas Thaddäus (ok Judas Lebbäus nömmt, Broer vun Jakobus den Jüngeren)
8. Matthäus (ok “Levi” nömmt)
9. Matthias (na de Himmelfohrt hett he den Platz vun Judas Iskariot innahmen)
10. Simon Petrus (Petrus is en Oversetten vun sien Binaam Kephas)
11. Simon (faken mit den Tosatz "de Zeloot" oder "de Ievrige")
12. Thomas

## Latere Apostels

* Ok Paulus hett sik sülms en Apostel nömmt, ofschoonst he Jesus nie nich drapen harr, so lang, as de up de Eer leven dö. Man he vertell sülms, he harr em later sehn, as Jesus al in’n Himmel weer un dor weer he to’n Anhänger vun Jesus dör wurrn. Faken warrt he vundeswegen ok as 13. Apostel tellt.

* Fudderhen dreegt ok annere Baden den Titel “Apostel”: Barnabas, Silas, Timotheus, Andronikus un den siene Fro Junia.

## De Apostels un de apostoolsche Nafolg in de christliche Karken

De Röömsch kathoolsche un de Orthodoxe Karken nömmt sik sülms en „apostoolsche Karken“. Düsse Naam steiht up de Grundlaag vun den „Primat vun Petrus“. Düt Lehrstück seggt, Petrus weer „de Eerste mank de Apostels“ ween (*Principes Apostolorum*). Vundeswegen harr Jesus em ok de Herrschop over siene Karken geven. Na de „Apostoolsche Sukkzeschoon“, de in de kathoolsche Karken gellen deit, is de Herrschop vun Petrus dör Handupleggen an de Paavsten overdragen wurrn. Un de Regeern vun de annern Apostels is denn an de Bischöpp overgahn.

Apostels

Petrus |
Andreas |
Jakobus de Öllere |
Johannes |
Philippus |
Bartholomäus |
Thomas |
Matthäus |
Jakobus de Jüngere |
Judas Thaddäus |
Simon de Zelot |
Judas Ischariot |
Matthias
# Paapst

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

De **Paapst**, ook **Paavst** oder nedderlandsch-neddersassisch un öllerhaftig oostfreesch **Paus** (uut ooldgreeksch πάππας páppas, plattdüütsch Vadder) is de Titel vun’n Baas in de Röömsch-kathoolsche Kark un anner Karken. De Paapst warrt in de kathoolsche Kark as Nofölger vun’n Apostel Petrus sehn. De Paapst is ok de höögste Staatsmann in de Vatikaanstadt. De aktuelle Paapst is Franziskus I.

## Titel

De Paapst hett de Titel vun’n Bischop vun Rom, Nofölger vun Petrus, höögst Preester in de Weltkark, *pontifex maximus* (Böverpreester), Primas vun Italien, Patriarch vun dat Avendland un anner.

## Weblenken

* De offizielle Websteed vun den Vatikaan (hoochdüütsch, engelsch un annere Spraken)

## Nawiesen
# Nürnbarg

Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Nürnbarg (Mehrdüdig Begreep).

| Wapen/Flagg | Koort |
| --- | --- |
|
 |

|  |
| --- |
|  |

 |
| Basisdaten |
|
Middelfranken |
| Flach: | 186,45 km² |
| Inwahners: | 529.508 |
| Inwahnerdicht: | 2.839,9 Inwahners pro km² |
| Postleettall: | 90402–90491 |
| Vörwahl: | 0911 |
| Geograafsche Laag: | 49° 27′ N, 11° 5′ O |
| Grenzen bi OSM: | 62780  |
| Gemeenslötel: | 09564000 |
| Börgermeester: | Marcus König |
| Websteed: |  |
| Koort |

Blick up de Oltstadt vun den Burgbarg ut
**Nürnbarg** is de tweetgröttste Stadt in Bayern. Se hett 515.543 Inwahners (Stand: 31. Dez. 2020I) up en Rebeet vun 186,44 km² un liggt an de Pegnitz. Nürnbarg is de gröttste Stadt in Franken un Noordbayern.

Nürnbarg grenzt an de Städer Erlangen un Fürth. Dor gifft dat dat Easycredit-Stadion, wat dat Stadion vun de 1. FC Nürnberg is. De 1. FC Nürnbarg weer negen mol düütsche Footballmeester un is nu wedder in de Bundesliga. Dat Easycredit-Stadion hett vörmols Frankenstadion heten un liggt in dat ehemaalsche Rieksparteidagsgelände vun't Drütte Riek.

Nürnbarg is ok de gröttste düütsche Stadt ahn en botanisch Gaarn. In de Stadt leeft veele Lüe vun Herkumst ut Rumänien un Grekenland. Dor is ok en *Huus vun de Heimat* vun de Söbenbörger Düütschen. In Nürnbarg liggt ok en lütten Deel vun de Universität Erlangen-Nürnbarg. Annere grote Städer in de Neeg sünd t. B. Heilbronn, Offenbach. Nürnbarg is en Stadt, de tomeist en Börgermeester vun de SPD harr.
1935 keemen ut Nürnbarg de Nürnbarger Gesetten gegen de Jöden.

## Söhns un Döchter vun de Stadt

* Georg Daniel Heumann (1691-1759), düütsch Teekner un Koppersteker
* Ludwig Leinberger (1903-1943), düütsch Footballnatschonalspeler
* Max Morlock (1925-1994), düütsch Footballnatschonalspeler
* Ludwig Wieder (1900-1977), düütsch Footballnatschonalspeler

*
# 604

Versteken
◄ |
6. Johrhunnert |
**7. Johrhunnert**
| 8. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
600 |
601 |
602 |
603 |
**604**
| 605
| 606
| 607
| 608
| ►
| ►►

| 604 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 1357 |
| Armeenschen Klenner | 52–53 |
| Äthioopschen Klenner | 596–597 |
| Badi-Klenner | -1240–-1239 |
| Bengaalschen Klenner | 10–11 |
| Berber-Klenner | 1554 |
| Buddhistischen Klenner | 1148 |
| Burmesischen Klenner | -34 |
| Byzantinschen Klenner | 6112–6113 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 3300–3301 oder 3240–3241 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Water-Swien (癸亥,
60)– Holt-Rött (甲子,
1) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *0-1188M CLXXXVIII*–*0-1187M CLXXXVII* -1188–-1187 |
| Hebrääschen Klenner | 4364–4365 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 660–661 |
|  – *Shaka Samvat* | 526–527 |
| Iraanschen Klenner | 18 BP–17 BP |
| Islaamschen Klenner | 19 BH–18 BH |
| Japaanschen Klenner |
|  – Kōki | 1264 |
| Koptischen Klenner | 320–321 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 2937 |
|  – *Juche-Ära* | -1307 |
| Minguo-Klenner | -1307 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 915–916 |
| Thai-Solar-Klenner | 1147 |

## Wat passeert is

* 13. September: Sabinianus wurrd to'n Paapst nömmt.

## Boren

## Storven

* 12. März: Gregor I., Paapst (\* um un bi 540)
* Sledda, König vun dat Königriek Essex vun 587–604
# Igor Strawinsky

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

|  |
| --- |
| Igor Strawinsky |
| Igor Strawinsky |
| Personen-Informatschoonen |
| **Boortsdag** | 17. Juni 1882 |
| **Boortsstell** | Oranienbaum, Russland |
| **Doodsdag** | 6. April 1971 |
| **Doodsstell** | New York, USA |
| **Natschoonalität** | Russisch |
| **Kunnig för** | Komponist, Dirigent |

**Igor Fjodorowitsch Strawinsky** (\* 17. Juni 1882 in Oranienbaum, Russland; † 6. April 1971 in New York, Vereenigte Staaten) weer en russ’sch-US-amerikaanschen Komponist un Dirigent. He is een vun de bedüdensten Komponisten in de Moderne.

Igor Strawinsky is in’t Johr 1882 in Oranienbaum in Russland boren. Sien Vadder weer en beropen Bassist un hett em fröh an de Musik föhrt. Strawinsky hett sien Musikstudium an de Universität Sankt Petersburg begunnen un hett in disse Tied eerst mool an de traditschonelle russ’sche Musik anknöppt. Sien fröhe Kompositschonen, as dat Ballett „De Vuurvoogel“ (1910) un „Petruschka“ (1911), sünd noch vun dissen Inflood präägt. Mit sien Werken ut de Tied vun de Neen Musik hett Strawinsky en nie Stilin de Musik brocht. In sien Wark „Le Sacre du Printemps“ („Frühlingsopper“, 1913) het radikaal med Traditschoon braken un hett een Diskusschoon över dat nee Musikverständnis utlöst. De Uraufföhrung in Paris is sogar in’n Johr 1913 mit en Skandal verbunnen, wiel dat Publikum de radikalen Töne un Rhythmen skandalöös fund.

Na’n Eersten Weltkrieg un de Oktoberrevolutschoon in Russland is Strawinsky eerst Europa un later in de USA utwannert. In den USA hett he sien Karriere as Komponist un Dirigent wiederborcht. Sien Werken ut disse Tied, as „Symphony in Three Movements“ (1942–45) un „Orpheus“ (1947). Igor Strawinsky is in’n Johr 1971 in New York City storven. Sien Wark hett een Inflood op de Welt vun de Klassische Musik harrt. He hett mehr as sesssveerrtig Johren lang an sien Musik arbeit un is as en vun de inflootrieksten Komponisten in de Moderne ansehn wurrn.

* White, Eric Walter. "Stravinsky: A Critical Survey." Victor Gollancz Ltd., 1935.

## Weblenken

 **Igor Strawinsky**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* Boosey & Hawkes - Igor Stravinsky
* Encyclopaedia Britannica - Igor Stravinsky