Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bern

Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Bern (Mehrdüdig Begreep).

| Wapen/Flagg | Koort |
| --- | --- |
|
 |

|  |
| --- |
|  |

 |
| Basisdaten |
|
Verwaltungskreis Bern-Mittelland |
| Flach: | 51,62 km² |
| Inwahners: | 136.988 |
| Inwahnerdicht: | 2.653,8 Inwahners pro km² |
| Postleettall: | 3000, 3001, 3003, 3004, 3005, 3006, 3007, 3008, 3010, 3011, 3012, 3013, 3014, 3015, 3018, 3019, 3020, 3024, 3027, 3029, 3030 |
| Vörwahl: | 031 |
| Geograafsche Laag: | 46° 57′ N, 7° 27′ O |
| Grenzen bi OSM: | 1682378  |
| Börgermeester: | Marieke Kruit |
| Websteed: |        |
| Koort |

**Bern** (franz. *Berne*, ital. *Berna*, rätoromaansch *Berna*, berndüütsch *Bärn*) is en Stadt in de Swiez un Hööftoort vun de Kanton Bern un de facto de Hööftstadt vun de Swiez. Mit 128.000 Inwahner up en Flach vun 51,60 km² is Bern nah Zürich, Genf und Basel de veertgröttste Swiezer Stadt.

De Stadt is 1191 grünnd wurrn un siet 1218 Free Rieksstadt. 1353 is se de Olde Eidgenossenschap betreden.

Nah de groode Füer vun 1405 is de Oldstadt nee in Sandsteen in de Stil vun de Renaissance upboot wurrn. Dit Stadtensemble mit de stiltypisch Arkaden is meest vullstännig erhollen un siet 1983 up de List vun de UNESCO-Weltkulturarv.

* Bernhard Furrer: *Schweizerische Kunstführer GSK*, Band 553-555: *Die Stadt Bern*, Bern 1994, ISBN 3-85782-553-7

## Weblenken

 **Bern**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

 Op Wikiquote gifft dat Zitaten to, över oder vun „Städte#Bern“ (hoochdüütsch).

* Offizielle Websteed vun de Stadt Bern
* Bern Tourismus
* Berchtold Weber: Historisch-topographisches Lexikon der Stadt Bern
* Karte mit weiteren Infos der Stadt Bern
# Reformatschoon

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

De Konfesschonen in Middeleuropa üm 1680
De protestantsche **Reformatschoon** weer en Bewegung in den 16. Johrhunnert, de toerst de kathoolsche Kark reformeren wull. Man dat hett nich funkschoneert un toletzt hett dat to niegen Karken föhrt. De wichtigsten weern de evangeelsch-luthersche Kark, de evangeelsch-reformeerte Kark un de Döpers (Mennoniten un Hutterer)

Bi de Reformatschoon hett ’n Barg vun Reformaters mitmaakt, to’n Bispeel: Martin Luther, de in Düütschland de bekannteste Reofrmater is, man he weer nich de eerste un ok nich de letzte Reformator. He hett de lutherische Kark anfangen. Man he wull, dat dat nich na em nöömt warrt, man "evangeelsch" heten schull. Ulrich Zwingli het de Reformatschoon in de Swiez inföhrt. Sien Ideen hett he sülben ut de Bibel rutfunnen, man dat weer liek den Ideen vun Luther, de sien Ideen ok ut de Bibel harr. Johannes Calvin weer een Franzoos. He harr ok mit de Reformatschoon in de Schweiz to doon un is denn laterhen so wat as de Baas vun de Reformeerte Karken in Europa worrn. John Knox hett de Reformatschoon na Schottland bracht. Reformaters in Noorddüütschland, de ook up Plattdüütsch oder Middelsassisch schreven Gottschalk Kruse un Harmen Tast.

## Weblenken

 **Reformatschoon**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

 Bi’n Wikiborn gifft dat Originalschriften över dat Thema oder vun den Schriever: **Reformatschoon** (op hoochdüütsch).

* Marcel Nieden: *Die Wittenberger Reformation als Medienereignis*, in: Europäische Geschichte Online (hoogdüütsch)
* Reformeert Historie (Reformeert Bund, hoogdüütsch)
* Themenportaal „Reformation“ up historicum.net
# 1757

◄ |
17. Johrhunnert |
**18. Johrhunnert**
| 19. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1753 |
1754 |
1755 |
1756 |
**1757**
| 1758
| 1759
| 1760
| 1761
| ►
| ►►

| 1757 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2510 |
| Armeenschen Klenner | 1205–1206 |
| Äthioopschen Klenner | 1749–1750 |
| Badi-Klenner | -87–-86 |
| Bengaalschen Klenner | 1163–1164 |
| Berber-Klenner | 2707 |
| Buddhistischen Klenner | 2301 |
| Burmesischen Klenner | 1119 |
| Byzantinschen Klenner | 7265–7266 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4453–4454 oder 4393–4394 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Füür-Rött (丙子,
13)– Füür-Oss (丁丑,
14) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *000-35XXXV*–*000-34XXXIV* -35–-34 |
| Hebrääschen Klenner | 5517–5518 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1813–1814 |
|  – *Shaka Samvat* | 1679–1680 |
| Iraanschen Klenner | 1135–1136 |
| Islaamschen Klenner | 1170–1171 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | Hōreki 7 |
|  – Kōki | 2417 |
| Koptischen Klenner | 1473–1474 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 4090 |
|  – *Juche-Ära* | -154 |
| Minguo-Klenner | -154 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 2068–2069 |
| Thai-Solar-Klenner | 2300 |

## Wat passeert is

## Boren

* 12. Oktober: Joshua Sands, US-amerikaansch Politiker († 1835)

## Storven

* 30. Oktober: Osman III., Sultan vun dat Osmaansche Riek (\*1699)
# 1853

◄ |
18. Johrhunnert |
**19. Johrhunnert**
| 20. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1849 |
1850 |
1851 |
1852 |
**1853**
| 1854
| 1855
| 1856
| 1857
| ►
| ►►

| 1853 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2606 |
| Armeenschen Klenner | 1301–1302 |
| Äthioopschen Klenner | 1845–1846 |
| Badi-Klenner | 9–10 |
| Bengaalschen Klenner | 1259–1260 |
| Berber-Klenner | 2803 |
| Buddhistischen Klenner | 2397 |
| Burmesischen Klenner | 1215 |
| Byzantinschen Klenner | 7361–7362 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4549–4550 oder 4489–4490 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Water-Rött (壬子,
49)– Water-Oss (癸丑,
50) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *000061LXI*–*000062LXII* 61–62 |
| Hebrääschen Klenner | 5613–5614 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1909–1910 |
|  – *Shaka Samvat* | 1775–1776 |
| Iraanschen Klenner | 1231–1232 |
| Islaamschen Klenner | 1269–1270 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | Kaei 6 |
|  – Kōki | 2513 |
| Koptischen Klenner | 1569–1570 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 4186 |
|  – *Juche-Ära* | -58 |
| Minguo-Klenner | -58 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 2164–2165 |
| Thai-Solar-Klenner | 2396 |

## Wat passeert is

## Boren

* 22. Januar: Friedrich Corleis, hooch- un plattdüütsch Schriever († 1896)
* 28. Januar: José Julián Martí y Pérez, kubaansch Schriever, Politiker un Natschonalheld († 1895)
* 30. März: Vincent van Gogh, nedderlannsch Maler († 1890)
* 29. Juli: Ignaz Gaugengigl, düütsch Maler († 1932)
* 4. August: John Henry Twachtman, US-amerikaansch Maler un Radeerer († 1902)
* 18. September: Oskar Korschelt, düütschen Chemiker Ingenieur, Gospeler († 1941)
* 23. November: Leo Anton Carl de Ball, düütsch Astronom († 1916)
* 26. Dezember: René Bazin, franzöösch Schriever († 1932)

## Storven

* 18. Mai: Lionel Kieseritzky, livlannsch Schachmeester (\* 1806)
# Holland

Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Holland (Mehrdüdig Begreep).

**Holland** is een Deel vun de Nedderlannen. Holland was in de Antike een Bezirk vun dat röömsche Weltriek un was in dat Middelöller vun den Graaf vun Holland regeert.

Dat Rebeet besteit hüdigendags ut de beiden Provinzen Noord-Holland un Süüd-Holland (Zuid-Holland), de 1840 gründ worn sünd un 13% vun de Nederlannen utmaaken.

De Nedderlannen
Dat Woort Holland kummt vun *holt land* ("Land mit veel Holt").

De gröttsten un bekanntesten Städer vun de Nedderlannen sind ook in Holland: Amsterdam, Rotterdam, Leiden, Alkmaar, Den Haag, Delft un Haarlem. Tohope mit de Stadt Utrecht, nennt se düsse Gruppe vun Städer Randstad Holland.

In deen tweeten Weltkrieg hefft de Düütschen Holland överfallen un besett bit de Alliierten in September 1944 de Nederlannen weder fri mokt hebben.

## Weblinken

* Büller vun Holland
* Filme vun Holland

 *Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*
# Süüd-Hollaand

**Süüd-Hollaand** is en Provinz vun de Nedderlannen.

Provinzen vun de Nedderlannen

Drenthe • Flevolaand • Freesland • Gelderlaand • Grunneng • Limborg • Noord-Braobant • Noord-Hollaand • Oaveriessel • Seelaand • Süüd-Hollaand • Utrecht
# Engelschen Kanal

De engelsche Kanal
De **Engelsche Kanal** (Franzöösch: *La Manche* (*Mauen*); Engelsch: *The English Channel*) is de See oder Seestraat twuschen Grootbritannien un Frankriek. Se verbinnt de Noordsee mit den Atlantik. De smallste Stäe ganz in'n Osten heet ok *Straat vun Dover* oder *Engde vun Calais*. In de Alldagsspraak warrt mit den *Kanal* faken düt Rebeed twuschen Calais un Dover meent.

De Engelsche Kanal is in'n Döörsnitt bi 60 m deep. De deepste Stäe liggt bi 120 m. In den Kanal gifft dat unbannigen Verkehr vun Seescheepen. Bi Floot steiht de Waterstroom vun West na Oost un bi Ebbe loppt dat Water annersrum. For de Sekerheit vun de Schipperee sünd dor Routen for de internatschonale Seefohrt inricht, de bit an de Düütsche Bucht henföhrt.

Just vor de franzöösche Küst vun de Normandie liggt de Kanaleilannen. Dat is en Inselgrupp, de höört to den Brittschen Kroonbesitt (*Crown dependencies*). Dor hannelt sik dat um half-unafhängige Staten bi. De Insel Wight is dat gröttste Eiland in den Engelschen Kanal. Annere Eilannen vor de franzöösche Küst sünd de Chausey-Eilannen, Mont Saint-Michel, Tatihou un de Sint-Marcouf-Eilannen

De längsten Ströme, de in den Kanal utmünnen doot, sünd de Seine un de Somme.
# Provence

De **Provence** (franzöösch: Provence [pʁɔ.ˈvɑ̃ːs], okzitaansch: Prouvènço/Provença) is en groot Rebeet in Frankriek, dat sien Naam vun de röömsche Provinz vun Narbonne hett. De Provence is in den süüden Deel vun Frankriek, in Okzitanien. De gröttste Stadt is Marseille. Na de Tiet vun Martin Luther geev dat hie veele Hugenotten. Vör de Hugenotten weern hie ok wecke Albigenser un Waldenser, wat twee evangeelsche Minnerheiten sünd/weern. Nu is dat Rebeet Deel vun de Region Provence-Alpes-Côte d'Azur. Hier warrt vundaag mehr Franzöösch as Okzitansch snackt. De provenzalsche Dichter Frederic Mistral hett den Nobelpries för Literatur kregen. De Provence hett vangdaag en hooge Arbeitslosigkeit. De Provence is nich bannig industriell, ok wenn dat hie welke Hobenstäder gifft. De Bezirke in de Provence sünd:

1. Alpes-de-Haute-Provence
2. Bouches-du-Rhône
3. Var
4. Vaucluse

* Région Provence-Alpes-Côte d’Azur (franzöösch)
* Comité Régional de Tourisme Provence-Alpes-Côte d’Azur (franzöösch)
* Verein „Alpes de Lumière“, Haute-Provence: Erhaltungsmaßnahmen und Bildungsangebote (franzöösch)
* *Fédération historique de Provence* (franzöösch) – wissenschaftliche Gesellschaft zur Erforschung der Geschichte der Provence
# Kathleen McKane Godfree

Kathleen McKane un Suzanne Lenglen
**Kathleen „Kitty“ McKane Godfree** (\* 7. Mai 1896 in London; † 19. Juni 1992 ok dor) weer en engelsch Badminton- un Tennisspelerin. Se weer de Süster vun Margaret Stocks.

Se wunn in dat Daameenzel 1924 (in't Endspeel gegen Helen Wills Moody) un 1926 (in't Endspeel gegen Lilí de Álvarez) in Wimbledon. In de glieker Johren wunn se as eenzig Tennisspelerin tosommen mit hör Ehemann Leslie Godfree ok den Mixed-Wettbewarf. Bi de Olympisch Sömmerspelen 1920 un 1924 wunn se all tosommen 5 Medaillen, dorünner Gold in't Daamendüppel 1920 (tosommen mit Winifred McNair).

In dat Johr 1978 wurr Kitty McKane Godfree in de Hall of Fame vun den Tennissport upnommen.

In' Badminton wunn se 1924 un 1925 dat Mixed bi de All England mit Frank Devlin, 1920, 1921, 1922 un 1924 dat Eenzel as ok 1921 un 1924 dat Daamdüppel.

* Pat Davis: *The Encyclopaedia of Badminton*. Robert Hale, London, 1987, S. 104, ISBN 0-7090-2796-6

## Weblenken

 **Kathleen McKane Godfree**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* Kathleen McKane Godfree in de „International Tennis Hall of Fame“ (engelsch; mit Bild)
* All England Champions 1899–2007
* Kathleen McKane Godfree in de Datenbank vun Sports-Reference.com (engelsch)
# Viezkanzler (Düütschland)

De **Viezkanzler** (amtlich: *Stellvertreder vun den Bunnskanzler*) hett de Opgaav, de Bundskanzler to vertreden in all sien Arbeid, wenn de nich dor is.

## Düütsche Viezkanzler

Viezkanzler 1881-1934

* 1881-1897 Karl Heinrich von Bötticher
* 1897-1907 Arthur Adolf von Posadowsky-Wohner
* 1907-1909 Theobald von Bethmann Hollweg
* 1909-1916 Klemens Delbrück
* 1916-1917 Karl Helfferich
* 1917-1918 Friedrich von Payer, Fortschrittpartei
* 1919 Eugen Schiffer, DDP
* 1919 Bernhard Dernburg, DDP
* 1919 Matthias Erzberger, Zentrum
* 1919-1920 Eugen Schiffer, DDP
* 1920 Erich Koch-Weser, DDP
* 1920-1921 Rudolf Heinze, DVP
* 1921-1922 Gustav Bauer, SPD
* 1923 Robert Schmidt, SPD
* 1923-1925 Karl Jarres, DVP
* 1927-1928 Oskar Hergt, DNVP
* 1930-1932 Hermann R. Dietrich, DSP
* 1933-1934 Franz von Papen

Viezkanzler siet 1949:

* 1949-1957 Franz Blücher, FDP
* 1957-1963 Prof. Dr. Ludwig Erhard, CDU
* 1963-1966 Dr. Erich Mende, FDP
* 1966 Dr. Hans-Christoph Seebohm, CDU
* 1966-1969 Willy Brandt, SPD
* 1969-1974 Walter Scheel, FDP
* 1974-1982 Hans-Dietrich Genscher, FDP
* 1982 Egon Franke, SPD
* 1982-1992 Hans-Dietrich Genscher, FDP
* 1992-1993 Jürgen Möllemann, FDP
* 1993-1998 Dr. Klaus Kinkel, FDP
* 1998-2005 Joschka (Joseph) Fischer, Gröne
* 2005-2007 Franz Müntefering, SPD
* 2007-2009 Frank-Walter Steinmeier, SPD
* 2009-2011 Guido Westerwelle, FDP
* 2011-? Philipp Rösler, FDP

Viezkanzlers vun de Bundsrepubliek Düütschland

Franz Blücher |
Ludwig Erhard |
Erich Mende |
Hans-Christoph Seebohm |
Willy Brandt |
Walter Scheel |
Hans-Dietrich Genscher |
Egon Franke |
Hans-Dietrich Genscher |
Jürgen Möllemann |
Klaus Kinkel |
Joschka Fischer |
Franz Müntefering |
Frank-Walter Steinmeier |
Guido Westerwelle |
Philipp Rösler |
Sigmar Gabriel
# Diktatuur

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

Ene **Diktatuur** is ene autokraatsche Form to regeren, bi de een meest een Leidsmann oder een Anförer dat Gesegg het un alleen med kumpleet oder meest kumplett unbesneden Macht regeert. De Politik in ene Diktatuur bestimmt een Diktater, de med enen binnersten Krink Raadgevers, Generaals oder ander hoge Beamten tohoopwärkt. De Diktater waart sine Macht, indem dat he up den binnersten Krink Inflood nimt un begööschert oder ook gegen eenander upbringt. Butendem unnerdrückt een Dikater olle Oppositschoon, as poltische Parteien, Wedderstand, oder ook unloyale Liddmaten uut den binnersten Krink. Diktaturen könnt med enen Militärcoup upricht wärden oder dœr enen politschen Anförer, de in dat Amt wählt worden is, man Gesette verafscheed, de sine Tid in’n Amte up Duur uutwied. Diktaturen könnt authoritär oder totalitär sien, un könnt Militärdiktaturen, Een-Partei-Diktaturen, Dikaturen med enen enigen Anförer un Personenkult oder ook afslute Monarchien sin.

De Begreep Diktatuur kümt uut de Röömsche Republik un beteken enen Anförer up Tid med afslute Macht Noodsaken un Krisen to œverwinnen. De eersten Militärdiktaturen kemen besunners in de Shoguntied in Japan oder England in de Tid unner Oliver Cromwell up. Moderne Dikaturen bilden sik sunderlik in’n 19. Jaarhunderd, daar mang de Bonapartimus in Europa oder de *caudillos* in Latienamerika. In’n 20. Jaarhunderd kemen faschistsche un kommunistsche Diktaturen un Europa up; wildess de meesten faschisten Diaktaturen na den tweden Weltkrieg 1945 een Ende fünden, het sik de Kommunismus ook in ander Länder uutbreed bet dat koolde Krieg 1991 to Enne was. In den 20. Jaarhunderd, besunneders in den 1960-er un 1970-er Jaren, steeg ook de Taal Diktaturen in Afrika un de Antaal Militärdiktaturen in Latienamerika an.

In de Tied na dem dat Sowjetunioon tohope fallen was, kemen in korte Tid vele Demokratien weltwied up, enige Dikaturen bleven man bet in dat 21. Jaarhunderd bestaan, besunnders in Afrika un Asien. To’n Beginn van’n 21. Jaarhunderd weren de Demokratien med 98 to 90 den Talen na meer as de Dikaturen up de Welt. Na dat de globale Finanskrise 2008 de westlike Demokratie un Weerdschop minder attraktiv maked het, gung de Taal Demokratien bilüttken torügg, so dat 2019 de Taal Diktaturen de Demokratien med 92 to 87 wedder œverstegen het.

Diktaturen versöcht faken ene demokraatsche Fassade na butenhen to waren, in dem dat se faken manipuleerd Walen afhoold, so dat de Regeer uutsüüt, as wenn dat Volk se wählt hädden. Ene Diktatuur blivt politsch stabil, indem dat se dat Volk twingt un underdrückt, Informatschonen zenseert un manipuleert, de politsche Oppositschoon verfolgt un dat Volk faken med Gewald inschüchtert. Diktaturen, de œre Oppositschoon nich daaltwingen könnt, breket faken med enen Militärcoup oder ene Revolutschoon tohope.

## Nawise
# Carl Friedrich Gauß

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

|  |
| --- |
| Carl Friedrich Gauß |
| Carl Friedrich Gauß |
| Personen-Informatschoonen |
| **Boortsdag** | 30. April 1777 |
| **Boortsstell** | Brunswick, Hillig Röömsch Riek |
| **Doodsdag** | 23. Februar 1855 |
| **Doodsstell** | Göttingen, Königriek Hannover |
| **Natschoonalität** | Düütsch |
| **Kunnig för** | Mathematik, Astronomie, Physik |

**Carl Friedrich Gauß** (\* 30. April 1777 in Bronswiek, Hillig Röömsch Riek; † 23. Februar 1855 in Göttingen, Königriek Hannover) weer en düütschen Mathematiker, Astronom un Physiker. He gellt as een vun de gröttsten Mathematiker in de Historei un hett belangrieke Bidräge to verscheden Wetenchaften levert. Carl Friedrich Gauß is in Bronswick, dat to de Tied in’t Hillige Röömsche Riek liggt hett, boren.

Sien Talent för Mathematik is fröh to Dage kamen. Mit 21 Johr hett he al en Formel funden, mit de he de Summ vun de natürlichen Tahlen (1, 2, 3, ...) berekenen kunn. Düssere Formel is as de Gaußsche Summformel bekannt wurrn. Gauß sien Bidrag to de Mathematik is düchtig groot. He hett wichtige Konzepte in de Algebra, Analysis, Geometrie un Statistik uutdacht. De Gauß’sche Normaalvedelen, de Gauß’sche Ganztaalensatz un de Gauß’sche Eliminatschoon sünd blots een poor Bispelen för sien Bidräge.

In de Astronomie hett Gauß sik en Namen maakt dör sien Arbeid in’t Bereeknen vun de Planetenbahnen Kometen. He hett ok bi dat Projekt mitarbeidt, dat de Hannoversche Landvermeten dörführt hett. Op dat Gebeed vun de Physik hett Gauß Bidräge to de Elektrostatik levert un hett wichtige Gesetze in de Magnetismus utarbeit. Sien Wark in disse Disziplinen hett de Basis leggt för wietere Forschung.

Carl Friedrich Gauß sien Wark un Ideen hebbt en groten Inflood op verscheden Wetenschapsgebeden hatt. He gellt för een vun de gröttsen Weten­schoppers in de Historie un is as de „König vun de Mathematik” bekannt.

* Dunnington, G. Waldo. "Carl Friedrich Gauss, Titan of Science." Exposition Press, 1979.

## Weblenke

 **Carl Friedrich Gauß**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* Encyclopaedia Britannica - Carl Friedrich Gauss
# Heilbronn

Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Heilbronn (Mehrdüdig Begreep).

Blick över de Heilbronner Binnenstadt in Richt Wartberg
**Heilbronn** haɪ̯lˈbrɔn is en Grootstadt in’ Noorden vun Baden-Württemberg un mit 125.960 Inwahner (Stand: 31.12.2018) up en Flach vun 99,88 km², söbentgröttste Stadt vun dat Bundsland. De Stadt liggt an Neckar, etwa 50 Kilometer nördlich vun de Landshööftstadt Stuttgart, is en eegen Stadtkreis un doröver herut Sitt vun den Landkreis Heilbronn, de de Stadt vullstännig ümgifft. Buterdem is Heilbronn Böverzentrum vun de Region Heilbronn-Franken, de den Nordosten vun Baden-Württemberg umfaat. De Gegend um Heilbronn wurrd in de wiedere Region meest dat *Unterland* nömmt.

Eerstmals 741 nömmt, kreeg Heilbronn 1371 den Status vun en Rieksstadt un entwickel sück wegen sien Laag an' Neckar af dat laat Middelöller to en bedüüden Hannelsplatz. To Anfang vun 19. Johrhunnert wurr Heilbronn en vun de Zentren vun de fröh Industrialisierung in Württemberg. De Heilbronner Oltstadt wurr bi den Luftangreep van’ 4. Dezember 1944 vullständig to Schann maakt un in de 1950er Johren weer upricht. Ut disse Tiet stammen hüüd de meest Bauwarken in de Binnenstadt.

Heilbronn is wegen sien utdehnt Rebflachen bekannt as Stadt vun den Wien. De Stadt wurrd ok *Käthchenstadt* nömmt, nah den Naam vun de Titelperson in Heinrich von Kleist sien Schauspeel *Das Käthchen von Heilbronn*.

2019 fun dor van'n 17. April bit to'n 6. Oktober de Bundsgordenschau statt.

* *Chronik der Stadt Heilbronn*. Stadtarchiv Heilbronn, Heilbronn 1895–2004, bitlang herutbrocht wurrn sünd de Bände I – VII (741 bit 1957) un X (1970 bit 1974)
* Marianne Dumitrache, Simon M. Haag: *Archäologischer Stadtkataster Baden-Württemberg. Bd. 8.: Heilbronn*. Landesdenkmalamt Baden-Württemberg, Stuttgart 2001, ISBN 3-927714-51-8.
* Julius Fekete: *Kunst- und Kulturdenkmale im Stadt- und Landkreis Heilbronn*. Theiss, Stuttgart 2002, ISBN 3-8062-1662-2.
* Helmut Schmolz, Hubert Weckbach: *Heilbronn. Geschichte und Leben einer Stadt*. 2. Uplaag. Konrad, Weißenhorn 1973, ISBN 3-87437-062-3.
* Christhard Schrenk, Hubert Weckbach, Susanne Schlösser: *Von Helibrunna nach Heilbronn. Eine Stadtgeschichte*. (Veröffentlichungen des Archivs der Stadt Heilbronn; Bd. 36). Theiss, Stuttgart 1998, ISBN 3-8062-1333-X.

## Weblenken

 **Heilbronn**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* DNB-Katalog

## Enkeld Nahwiesen
# William Talbert

**William Franklin „Bill“ Talbert** (\* 4. September 1918 in Cincinnati, Ohio; † 28. Februar 1999) weer en US-amerikaansch Tennisspeler.

## Karriere

Talbert hett veer Mal de amerikaansch Tennismeesterschapen in't Düppel (1942, 1945, 1946 un 1948) wunnen un stunn fiev wiedere Male in't Endspeel (1943, 1944, 1947, 1950 un 1953). Ok bi de franzöösch Meesterschapen weer he 1950 in't Düppel spoodriek.

In't Eenzel hett he 1944 un 1945 jewiels dat Endspeel van de amerikaansch Tennismeesterschaften in Forest Hills reckt, verlor aber jewiels gegen Frank Parker. 1949 stunn he up den darten Platz van de Tennis-Weltranglist.

1967 wurr he in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

## Weblenken

* ATP Profil (engelsch)
* ITF-Profil (engelsch)
* Talbert up de Sieden van de International Tennis Hall of Fame (engelsch, mit Bild)
# Jack Kramer

**John Albert “Jack” Kramer** (\* 1. August 1921 in Las Vegas, Nevada; † 12. September 2009 in Los Angeles, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Tennisspeler.

Kramer hörr to de best Tennisspeler in de 1940er un 1950er Johren. Sien eersten Erfolge kunn he mit Ted Schroeder fiern, as de beid de Düppelkonkurrenz bi de US-Meesterschapen 1940 un 1941 winnen kunnen.

In dat Johr 1946 wunn he ok to’n eersten Mal dat Herrenturnier in Forest Hills. In dat sülvig Johr wunn he tosommen mit Ted Schroeder in de Davis Cup tegen Australien.
Een Johr later hett he denn ok in Wimbledon wunnen.

Later henn wurr he denn Tennisprofi un tour mit Pancho Gonzáles, Pancho Segura, Frank Sedgman un Robert Riggs.

Nah sien Tenniskarriere wurr he Tourpromoter in de professionellen Serie.

Jack Kramer steiht neben dem Profitennis ok för anner Innovationen in’t Tennis. He weer de eerste spoodriek Serve-and-Volley-Speeler un en vun de eersten Speler, de in Wimbledon mit lütt Büx spelen deen.

In dat Johr 1968 wurr he in de Hall of Fame vun de internatschonal Tennissport upnommen.

## Weblenken

* Kramer up de Davis Cup-Siet (engelsch)
* Jack Kramer in de „International Tennis Hall of Fame“ (engelsch)
# Arthur Larsen

**Arthur David *Art* Larsen** (\* 17. April 1925 in Hayward, Kalifornien; † 7. Dezember 2012 in Kalifornien) weer en US-amerikaansch Tennisspeler.

Bi sien gröttsten Spood, den Sieg bi de amerikaansch Tennismeesterschapen 1950, later US Open nömmt, in Forest Hills hett he Herbert Flam in fiev Satzen slahn. In de Johren 1951 un 1952 wunn he todem mit de US-amerikaansch Mannschap den Davis Cup.

Larsen harr en exzentrisch Uptreden. So sall he immer rümgahn ween un hett all Lüüd völ Glück wünscht un af un to sall he ok mit en Vagel snackt hemm, de up sien Schuller sitten sull, blots dor weer gor kien. He weer bannig groot un swoor. Sien Speelhand weer links.

1969 wurr he in de International Tennis Hall of Fame upnommen.

## Weblenken

* ITF-Profil (engelsch)
* Davis-Cup-Statistik (engelsch)
* Art Larsen in de International Tennis Hall of Fame (engelsch mit Bild)

## Enkeld Nahwiesen