Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 19. Juni

De **20. Juni** is de 170. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner oder de 171. Dag wenn en Schaltjohr is.

|  |
| --- |
| **Juni** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |

 |

## Wat passeert is

### Politik un Sellschop

* 1961: Kuwait wurrd unafhängig von Grootbritannien.

## Boren

* 1623: Blaise Pascal, franzööschen Philosophen, Physiker un Mathematiker († 1662)
* 1825: Johann Mahlstedt, düütsch Politiker un Liddmaat Provinziallanddag Hannober († 1907)
* 1881: Edgar Welch Leonard, US-amerikaansch Tennisspeler († 1948)
* 1920: Ernst Buchholz, düütsch Tennisspeler († 1993)
* 1922: Aage Niels Bohr, däänsch Physiker un Nobelpriesdräger († 2009)
* 1926: Anneliese Rothenberger, düütsch Opernsingerin († 2010)
* 1930: Gena Rowlands, US-amerikaansch Schauspelerin
* 1933: Wiktor Iwanowitsch Pazajew, sowjeetsch Kosmonaut († 1971)
* 1942: Muammar al-Gaddafi, Staatsböverhoopt un *Revolutschonsführer* vun Libyen († 2011)
* 1945: Aung San Suu Kyi, Politikerin ut Myanmar un Nobelpriesdrägerin
* 1948: Erik Schinegger, öösterrieksch Skifohrer
* 1951: Francesco Moser, italieensch Radrennfohrer
* 1954: Kathleen Turner, US-amerikaansch Schauspelerin
* 1957: Karl Walter Lindenlaub, düütsch Kameramann
* 1959: Christian Wulff, düütsch Politiker un Bundspräsident
* 1964: Boris Johnson, bitisch Politiker un Minister
* 1967: Mia Sara, US-amerikaansch Schauspelerin
* 1986: Marie Dorin-Habert, franzöösch Biathletin

## Storven

* 1915: Benjamin Franklin Isherwood, US-amerikaansch Iesenbahn- un Schippbuingenieur (\* 1822)
* 1915: Sergej Iwanowitsch Tanejew, russisch Komponist (\* 1856)
* 1942: Elis Wadstein, sweedsch Spraakwetenschapler (\* 1861)
* 1958: Daniel Baud-Bovy, Swiezer Schriever, Maler un Bargstieger (\* 1870)
* 1992: Kathleen McKane Godfree, engelsch Badminton- un Tennisspelerin (\* 1896)
* 2000: Noboru Takeshita, japaansch Politiker (\* 1924)
* 2003: Peanuts Hucko, US-amerikaansch Jazzmusiker (\* 1918)
* 2004: Else Quecke, düütsch Schauspelerin (\* 1907)
# 17. Juni

|  |
| --- |
| **Juni** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |

 |

## Wat passeert is

### Politik un Sellschop

* 1128: Gottfried V. Plantagenet, Graaf vun Anjou freet Mathilde vun England, Dochter vun König Hinrich I.. Later warrt he mit ehr Vadder vun König Hinrich II. vun England un Grünner vun dat Huus Plantagenet
* 1944: In Þingvellir warrt de Unafhängigkeit vun Iesland utropen
* 1953: Volksupstand in de DDR. Volkspolizei un sowjetsche Truppen griept in un slaht den Upstand dol

## Boren

* 1604: Johan Maurits van Nassau-Siegen, nedderlandsch Humanist un Gouverneur († 1679)
* 1794: Friedrich Wilhelm Lyra, plattdüütsch Schriever († 1848)
* 1799: Jean Baptiste Alphonse Dechauffour de Boisduval, franzöösch Lepidopterloog un Botaniker († 1879)
* 1802: Hermann Mayer Salomon Goldschmidt, düütsch-franzöösch Astronom († 1866)
* 1882: Igor Strawinsky, russisch-US-amerikaansch Komponist un Dirigent († 1971)
* 1883: Johann Wartner, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter († 1963)
* 1895: Sam Wooding, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1985)
* 1905: Don Kirkpatrick, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1956)
* 1907: Gene Sedric, US-amerikaansch Jazzmusiker († 1963)
* 1920: François Jacob, franzöösch Mediziner, Physioloog un Genetiker as ok Nobelpriesdräger († 2013)
* 1928: Juan María Bordaberry, uruguayisch Politiker un Präsident († 2011)
* 1929: Tigran Petrosjan, armeensch-russisch Schachspeler un Weltmeester († 1984)
* 1940: George Arthur Akerlof, US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger
* 1942: Mohammed el-Baradei, ägyptisch Diplomat, Politiker un Dräger vun den Freedensnobelpries
* 1943: Kerstin Sanders-Dornseif, düütsch Schauspelerin und Synchroonsnackerin
* 1943: James Ludlow Elliot, US-amerikaansch Astrophysiker († 2011)
* 1945: Eddy Merckx, belgisch Radrennfohrer
* 1957: Joachim Król, düütsch Schauspeler
* 1959: Adrie van der Poel, nedderlannsch Radrennfohrer
* 1961: Heike Trinker, dütsch Schauspelerin
* 1965: Dan Jansen, US-amerikaansch Iesflinklöper
* 1971: Jelena Wladimirowna Melnikowa-Tschepikowa, russisch Biathletin

## Storven

* 676: Adeodatus II., Paapst (\* weet man nich)
* 1906: Harry Nelson Pillsbury, US-amerikaansch Schachspeler (\* 1872)
* 2002: Fritz Walter, düütsch Footballnatschonalspeler (\* 1920)
* 2014: Wolfram Dorn, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter (\* 1924)
* 2016: Loretto Petrucci, italieensch Radrennfohrer (\* 1929)
* 2021: Kenneth Kaunda, Politiker un Präsident vun Sambia (\* 1924)
* 2026: Alexander Michailowitsch Samokutjajew, russisch Kosmonaut (\* 1970)
# 16. Juni

|  |
| --- |
| **Juni** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |

 |

## Wat passeert is

### Politik un Sellschop

* 1654: Königin Christine vun Sweden gifft Bott un lett ehren Vedder Karl X. Gustav up den Throon vun Sweden. Se treckt sik vunwegen ehren kathoolschen Gloven vun den Throon torüch un geiht nah Rom
* 1999: Thabo Mbeki warrt as Nafolger vun Nelson Mandela de tweete swarte Präsident in de Geschicht vun de Republiek Süüdafrika.

## Boren

* 1239: Eduard I., König vun England († 1307)
* 1723: Adam Smith, Philosoph un Ökonom ut Schottland (†1790)
* 1762: Giuseppe Bernardino Bison, italieensch Maler († 1844)
* 1878: Otto von Stülpnagel, düütsch General († 1948)
* 1891: Wladimir Alexandrowitsch Albizki, sowjeetsch Astronom († 1952)
* 1896: Karl Rüdiger, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter († 1951)
* 1908: Hans Jakob, düütsch Footballnatschonalspeler († 1994)
* 1912: Willibald Schmaus, düütsch un öösterrieksch Footballnatschonalspeler († 1979)
* 1915: Mariano Rumor, italieensch Politiker un Ministerpräsident († 1990)
* 1934: William Forsyth Sharpe, US-amerikaansch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger
* 1957: Adri van Tiggelen, nedderlannsch Footballnatschonalspeler
* 1965: Andrea Mia Ghez, US-amerikaansch Astronomin un Nobelpriesdrägerin
* 1971: Tupac Shakur, US-amerikaansch Rapper († 1996)
* 1986: Daniel Böhm, düütsch Biathlet
* 1996: Janina Hettich-Walz, düütsch Biatletin

## Storven

* 1722: John Churchill, 1. Duke of Marlborough, engelsch Feldherr (\* 1650)
* 1873: Georg Julius Berling, plattdüütsch Schriever (\* 1817)
* 1923: Louis Couperus, nedderlannschen Schriever un Dichter (\* 1863)
* 1935: Heinrich Stolte, plattdüütsch Schriever (\* 1858)
* 1948: Richard Depoorter, belgisch Radrennfohrer (\* 1915)
* 1963: Willard Van der Veer, US-amerikaansch Kameramann (\* 1894)
* 1969: Wilhelm Geerken, düütsch Politiker un Landdagsafordneter (\* 1881)
* 1977: Wernher von Braun, düütsch-amerikaansch Physiker (\* 1912)
* 1983: Jean Majerus, luxemborgsch Radrennfohrer (\* 1914)
* 2009: Anna Elisabeth Wiede, düütsch Dramatikerin (\* 1928)
* 2013: Ottmar Walter, düütsch Footballnatschonalspeler (\* 1924)
* 2017: Helmut Kohl, düütsch Politiker un Bundskanzler (\* 1930)
* 2021: Renate Blank, düütsch Politikerin un Bundsdagsafordnete (\* 1941)
# Heinrich Himmler

Heinrich Himmler 1942
**Heinrich Luitpold Himmler** (\* 7. Oktober 1900 in München; † 23. Mai 1945 in Lümborg dör Suizid) wöör en düütschen Politiker in de Weimarer Republiek un de Nazitiet. Ünner Hitler is he Rieksföhrer vun de SS un is dormit tostännig för bannig vele Kriegsverbreken un den Holocaust.

## Leven

### Opwassen

Himmler is as tweeter Söhn vun Joseph Gebhard Himmler un Anna Maria Heyder in München boren un in börgerliche kathoolsche Ümfeld opwossen.
In’n Eersten Weltkrieg is he freewillig to de Armee gahn, hett sien Offiziersutbildung mookt, man he hett nich an’e Front kämpft, wat in de Nazitiet anners vertellt wurrn is.
Nadem he bi dat Störten vun de Räädrepubliek in München in en Friekorps dorbi wesen is, hett he sien Abitur mookt un Landweertschop an de TU München studeert.

### Liddmaat in de NSDAP un Karriere

In’n August 1923 is he in de NSDAP intreden un is an’n 9. November 1923 bi de Hitler-Ludendorff-Putsch mitmarscheert. An’n 6. Januar 1929 weer Himmler to den böversten Mann vun de SS maakt. Later weer he vun Hitler to „Rieksführer vun de SS“ bestimmt. Na de Machtövernahm dör Hitler is he Polizeipräsident vun München woorn.

Himmler harr groten Andeel an den Röhm-Putsch, den Dood vun de böversten SA-Lüüd un Kurt von Schleicher un sien Fru. An’n 17. Juni 1936 weer Himmler ok de Polizei ünnerstellt. So is een vun de letzten Angelegenheiten, de de Länner sülvst maken dröffen, ok zentralistisch regelt worrn. 1943 kreeg he ok noch dat Binnenministerium ünnerstellt. 1944 is he Böverbefehlshebber vun de Ersatzheer un tostännig för de Rüstung. An’n Enne vun den Tweeten Weltkrieg hett Himmler versöcht, Freden to sluten, nahdem dat opflogen is, is he vun Hitler ut all sien Ämter rutsmeten worrn.

### Flucht un Dood

Himmler hett an dat Enne, nadem Hitler em sien Macht nahmen hett, versöcht to flüchten. Mit fälschten Utwies is he denn aver vun Briten grepen worden un inhaftiert worden. In dat Gefängnis hett he sik denn ümbröcht.