Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Damp

Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Damp (Mehrdüdig Begreep).

Damp, de ut en Gully opstiggt
**Damp**, allgemeen ok Waterdamp, is dat wat ut Water ward, wenn’t verkoken deit. As Damp beteikend man een’n vun de dree Aggregottostänn vun Water. Groff indeelt ward Water ünner null Grad Celsius to Ies un öber hunnert Grad Celsius ward’t to Damp. Mit den Damp is lange Johr arbeet worrn in’e Dampmoschien, womit se ünnerscheidlik Reedschop bedrääben hefft.

## Weblenken

 **Damp**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
# Aserbaidschaansche Spraak

| Aserbaidschaansch |
| --- |
|
Snackt in | Aserbaidschan, Iran, Törkie, Irak, Georgien, Russland, Ukraine, Armenien, Kasachstan, Syrien |
| Sprecher | 20-31,5 Millionen |
| Klassifikatschoon | * Altaische Spraken (ümstreden)
Törkspraken
Oghus’sche Spraken
Aserbaidschaansch
 |
| Offitschell Status |
| Amtsspraak in | Aserbaidschan |
| Spraakkoods |
| ISO 639-1 |
az |
| ISO 639-2 | (B) aze | (T) AZB |

**Aserbaidschaansch** (Azərbaycanca) od **Aserbaidschaan-Törksch** (Azərbaycan Türkcəsi) is ene Törkspraak, de vör allen in Aserbaidschan un in de Region Aserbaidschan in Iran, aver ok in en Reeg vun annere Länner spraken warrt.

## Schrift

Fröher hebbt se Aserbaidschaansch mit de Persische Schrift (Araabsch mit en poor Extrateken) schreven. In de Johren 1920 keem dat ne’e Eenheitliche Törksche Alphabet op, wat se denn k bruken deen. Dit Alphabet hebbt se 1930 ok offiziell fastleggt. Doch 1940 hebbt se dat wedder ännert un de Aserbaidschaners müssen in en Kyrillsch Alphabet schrieven. Eerst na dat Enn vun de Sowjetunion geev dat an’n 25. Dezember 1991 en Gesett, dat dat törksche Alphabet (Nee Törksch Alphabet) wedder inföhren dee, nu mit fief Teken mehr. Den 1. August 2001 hett Präsident Heydär Äliyev dat offiziell as eenzige Schrievwies för Aserbaidschaansch fastleggt.

Dat Süüdaserbaidschaansche in’n Iran bruukt noch jümmer de pers’sche Schrift.

## Weblenken

* Wikipedia op Aserbaidschaansch (aserbaidschaansch)
# Holocaust

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

De **Schoah** (hebrääsch שואה för „groot Unheel“ un ok „Grootbrand“), op engelsch „**Holocaust**“ (vun greeksch ὁλοκαύτωμα, *holokáutoma* för „vullstännig verbrennte Saken“, d. h. „Brandopper“) , weer de Genozid an sess Millionen Juden dör dat Drüdde Riek in't Düütschland vun'n Natschonalsozialismus. De Schoah weer in verscheedene Wies eenzigoordig. De Nazis glövten, dat se bi ene Herrenrass höörten, de sik tegen de anneren Lüüd mit en Krieg un Macht dörchsetten müss.

Vun 1933 af, as Adolf Hitler Riekskanzler worr, weer de Antisemitismus in Düütschland ok offizielle Politik, ok wenn de Antisemitismus al vör 1933 an't Wassen weer. 1938 geev dat ene Reeg vun Pogromen tegen de Juden.

Dör den Tweeten Weltkrieg worr dat för de Nazis veel eenfacher, ehr Ideologie ümtosetten. In de groten poolschen Städer müssen de Juden in Ghettos ümsiedeln. Dat eerste KZ weer al vun 1933 af in Dachau in Bayern. Vun 1941 af geev dat ok Vernichtungslager in Polen un Wittrussland. Dat Eerste weer in Auschwitz. In Auschwitz worrn de Lüüd, nadem se dorhin brocht worrn, in Lüüd, de as fähig to'n Arbeiden ansehn worrn, un annere indeelt. De eersten müssen Sklaveriearbeiden doon, de dat Teel harrn, dat se nich mehr leven kunnen. In Auschwitz weer de Arzt Josef Mengele togange, de qualvolle Versöken maak, bi de de Lüüd starven müssen.

## Statistik vun de Schoah

Ca. 90% vun de Lüüd, de in de KZs weern, worrn dor ümbrocht. Dat geev in Ungarn en sweedschen Diplomaat, Raoul Wallenberg, de de Redder vun 20.000 bet 100.000 Juden weer. In Polen worrn de mehrsten juudschen Polen ümbrocht. De Hööftrollen in de Schoah harrn de SS vun den villicht mächtigsten Mann in de Nazi-Diktatuur, Heinrich Himmler, de de Lager kontrolleer, un de düütsche Armee. Imagesamt is bi de Schoah üm un bi 6 Millionen Minschen storven.

## Wedderstand gegen de Schoah

In Bulgarien, Finnland un Däänmark geev dat Wedderstand mit Spood tegen de Schoah. Ok in Düütschland geev dat Lüüd, de Juden versteken helen. De mehrsten Düütschen, de to disse Tied vun de Schoah wüssen, deen nix, üm sik för de Lüüd intosetten.

## Weblenken

•