# 16. März

De **16. März** is in’n Gregoriaanschen Klenner de 75. Dag, man de 76. Dag in Schaltjohren.

|  |
| --- |
| **März** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

 |

## Wat passeert is

### Politik un Sellschop

* 597 v. Chr.: Jerusalem kapituleert vör de Truppen vun Nebukadnezar II.
* 1521: De portugesische Seefohrer Ferdinand Magellan deckt de Philippinen op.
* 1792: Op den swedschen König Gustav III. warrt en Anslag verövt. He starvt twee Weken later.
* 1813: Preußen verkloort Napoleon de Krieg.
* 1815: Wilhelm I. warrt König vun de Nedderlannen.
* 1935: Adolf Hitler verklort, dat de Verdrag vun Versailles nichtig weer un ornt in Düütschland wedder de Wehrpflicht an.
* 1945: In’n Tweeten Weltkrieg warrt Würzborg dör brietsche Bomben fast heel un deel tonichten maakt. 5.000 Minschen kommt bi den Angreep üm.
* 1968: Soldaten vun de United States Army verövt in’n Vietnamkrieg dat Massaker vun My Lai.
* 1978: De italiensch Politiker Aldo Moro warrt entföhrt un later ümbrocht.
* 1988: Ünner den irakschen Diktator Saddam Hussein finnt de Giftgasangreep op Halabdscha statt.
* 1995: Dat Schengener Afkamen gellt af nu.

### Weertschop

* 1842: Vun England ut föhrt en Dampschipp los op de eerste Fohrt rund um de Eer.
* 1886: Dat Gesett för den Bo vun’n Noord-Oostsee-Kanal warrt beslaten.
* 1960: De Düütsche Bunnsdag beslütt, dat Volkswagenwark to in private Hand to geven.

### Kunst, Kultur un Bowark

* 1831: Victor Hugo publizeert in Paris sien historschen Roman *Notre Dame de Paris* (dt.: *Der Glöcker von Notre Dame*).
* 1833: De Oper *Beatrice di Tenda* vun Vincenzo Bellini warrt in Venedig ooropföhrt.
* 1891: De Oper *Le Mage* vun Jules Massenet warrt in Paris ooropföhrt.
* 1904: De Bookutgaav vun Arthur Schnitzlers Schauspeel *Der Reigen* warrt in Düütschland vun’t Amt verbaden.
* 1904: De Oper *La Fille de Roland* vun Henry Rabaud warrt in Paris ooropföhrt.
* 1923: Dat Schauspeel *Der Unbestechliche* vun Hugo von Hofmannsthal warrt in Wien ooropföhrt.
* 1967: De Kummedie *Der Wiedertäufer* vun Friedrich Dürrenmatt warrt in Zürich ooropföhrt.

### Wetenschoppen un Technik

* 1926: In de USA warrt to’n eersten mal en Rakete vun Robert Goddard mit fletigen Drievstoff losschaten.
* 1966: De beiden Astronauten Neil Armstrong un David Scott schafft dat eerste Ankoppeln in’n Weltruum.
* 1983: De letzte Senntorn ut Holt in Düütschland warrt afreten, wiel he klapprig worrn weer.

### Katastrophen

* 1906: In Taiwan kommt 1.300 Lüüd bi en Eerdbeven mit de Magnitude MS = 7,1 üm’t Leven.
* 1925: En Eerdbeven mit de Magnitude MS = 7,1 fordert in de chines’schen Provinz Yunnan 5.000 Doode.
* 1969: In en Vöroort vun Maracaibo, Venezuela stört en DC-9 af. 155 Lüüd in’n Fleger un Inwahners blievt dood.
* 1978: De Ööltanker *Amoco Cadiz* löpt op Grund un löst vör de bretonsche Küst en Öölpest ut.

## Boren

* 1473: Heinrich de Fromme, Hertog vun Sassen
* 1585: Gerbrand A. Bredero, nedderlännsch Schriever
* 1685: Georg Friedrich Händel, düütsch-britisch Komponist († 1759)
* 1687: Sophie Dorothea von Hannover, Königin vun Preußen
* 1750: Caroline Herschel, düütsch Astronomsche
* 1751: James Madison, 4. Präsident vun de USA († 1836)
* 1789: Georg Simon Ohm, düütsch Physiker
* 1827: Ferdinand Meldahl, däänsch Architekt († 1908)
* 1834: Otto Kitzler, düütsch Cellist un Dirigent († 1915)
* 1839: Sully Prudhomme, franzöösch Dichter un Nobelpriesdräger († 1907)
* 1853: Heinrich Kayser, düütsch Physiker
* 1870: DeLisle Stewart, US-amerikaansch Astronom († 1941)
* 1878: Clemens August Graf von Galen, düütsch Kardinal († 1946)
* 1911: Josef Mengele, düütsch Kriegsverbreker (*KZ-Dokter*)
* 1913: Rudi Schuricke, düütsch Singer un Schauspeler
* 1915: Wilhelm Simetsreiter, düütsch Footballnatschonalspeler († 2001)
* 1918: Frederick Reines, US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger († 1998)
* 1927: Wladimir Komarow, sowjeetsch Kosmonaut († 1967)
* 1927: Ruby Braff, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2003)
* 1928: Karlheinz Böhm, düütsch Schauspeler un Philanthrop
* 1928: Karl Otto Meyer, däänsch-düütsch Politiker
* 1929: Nadja Tiller, düütsch Schauspelerin
* 1930: Tommy Flanagan, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2001)
* 1932: Ronnie Walter Cunningham, US-amerikaansch Astronaut († 2023)
* 1935: Dieter Andresen, plattdüütsch Schriever
* 1936: Elisabeth Volkmann, düütsch Schauspelerin
* 1940: Peter Kuhweide, plattdüütsch Schriever
* 1946: Leonard Wübbena, düütsch Bildhauer
* 1948: Wolfgang Wieland, düütsch Politiker
* 1953: Rainer Knaak, düütsch Schachspeler
* 1954: Brian Quade Torff, US-amerikaansch Jazzmusiker
* 1959: Ludger Pistor, düütsch Schauspeler
* 1964: Pascal Richard, Swiezer Radrennfohrer
* 1968: David William Cross MacMillan, britisch Chemiker un Nobelpriesdräger
* 1971: Alan Tudyk, US-amerikaansch Schauspeler
* 1978: Wiard Siebels, düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen
* 1990: Kiryl Stupak, wittrussisch Schachspeler

## Storven

* 37:Tiberius, röömschen Kaiser (\* 42 v. Chr.)
* 455: Valentinian III., röömsch Kaiser
* 1670: Johann Rudolph Glauber, düütsch Chemiker un Aftheker
* 1805: Franz Xaver Freiherr von Wulfen, düütsch Physiker, Mathematiker, Botaniker un Mineraloog
* 1826: Johann Severin Vater, düütsch Theoloog un Sprakenforscher
* 1889: Ernst Wilhelm Leberecht Tempel, düütsch Astronom un Lithograaf (\* 1821)
* 1935: Aaron Nimzowitsch, lettisch Schachspeler un -theoretiker (\* 1886)
* 1940: Selma Lagerlöf, swedisch Kinnerbookschrieverin
* 1952: Stephan Weickert, düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter (\* 1892)
* 1968: Eleonora Randolph Sears, US-amerikaansch Tennisspelerin (\* 1881)
* 1971: Thomas Edmund Dewey, US-amerikaansch Politiker (\* 1902)
* 1971: Emil Richter, tschechoslowaaksch Schachspeler (\* 1894)
* 1983: Ernie Royal, US-amerikaansch Jazzmusiker (\* 1921)
* 1991: Trude Herr, düütsch Schauspelerin.
* 1993: Odiel Van Den Meersschaut, belgisch Radrennfohrer (\* 1919)
* 2008: Walter Bostelmann, plattdüütsch Schriever (\* 1922)