# Vergil

Vergil (Detail uut dat Monnus-Mosaik, 3. n. Chr., Landsmuseum Trier)
**Publius Vergilius Maro**, kort **Vergil** oder **Virgil** (\* 15. Oktober 70 v. Chr. in Andes bi Mantua; † 21. September 19 v. Chr. in Brindisi) weer een röömschen Dichter. He tellt tohoop mit Horaz to de wichtigsten röömschen Dichters vun de Augustiensche Tied. Sien *Aeneis* gellt as Natschonaalepos vun de Römers. Sien anner bekannt Warken sünd siene *Ecologae* un de *Georgica*. Lüttere Warken wurrn in de *Appendix Vergiliana* sammelt. Se gellen vundaag man grotendeels as Warken vun anner Dichter, de al in de Antike Vergil toschreven wurrn.

Vergil weer al to Leevtieden een beröömten Dichter un ook de populäärste Dichter in de late Antike, dat Middelöller un in de fröhe Neetied. He neem so groten Inflood op de westliche Literatuur. So is he to’n Bispeel in de *Divina Commedia* Dante sien Begleider döör de Höll.

## Leven

### Borns

Angaven to Vergil sien Leven finnt sik besünners in de *vitae* (‘Leven’) vun de Dichter, de Kommentaren to sienen Wark, to’n Bispeel vun Probus, Donatus un Servius, vöranstellt wurrn. De Vita vun Donatus het sachtens, so as ook siene Vita vun Terenz, een öller verloren Wark vun Suetonius över dat Leven vun beröömten Schrievers un Dichters, as Grundlaag. De korte Vita vun Servius süüt ook as ene stark kört Verschoon vun Suetonius siene Vita uut. Varius schall een Memoir för sienen Fründ Vergil, dat verloren is, schreven hebben, dat Suetonius sachtens för sien Wark bruukt het. De Vita in Versform vun de Grammatiker Phocas (sachtens in’t 4. oder 5. Jhd. n. Chr.) ünnerscheedt sik in een paar Details vun de anner Vitae. De Vita vun Servius weer de wichtigste Born för Lesers in’n Middelöller, wieldess Donatius sien Wark knapp verbreidt weer un Phocas un Probus ere Warken grotendeels unbekannt bleven.

Modern Bostbild vun Vergil an’n Ingang to sien Grav inn Neapel
Ook wenn de Vitae veel Fakten över Vergil daarstellt, is een Deel vun dat, wat se vertellt, allegorisch. Daarüm blievt veel Details in Vergil sien Leven unklaar oder ümstreden.

### Familie un Geboort

Na de antiken *vitae*, keem an de Iden vun’n Oktober ünner dat Konsulaat vun Gnaeus Pompeius Magnus un Marcus Licinius Crassus (15. Oktober 70 v. Chr.) in’n dat Dörp Andes, bi Mantua in Gallia Cisalpina op de Welt. Na de Vita vun Donatius weer Virgil sien Vadder Pottbacker, The Donatian life reports that some say Virgil's father was a potter, de meisten annern Borns vertellt man, dat sien Vadder but bi den Apparitor Magius anstellt weer. De Vadder schall de Dochter vun den Apparitoor freet hebben. Na Phocas un Probus heet Vergil siene Modder Magia Polla. Dat Cognomen vun Virgil siene Familie op de Modderssied weer *Magius*. Later is de Naam mit dat Woord *magus* ‘Magier/Töverer’ in’n Tüddel brocht worrn. Dat is sachtens de Grund för de Legennen uut dat Middelöller, de vertellt, dat Vergil sien Vadder bi enen Magier anstellt weer, oder Vergil sülvenst een Töverer weer.

#### Sted vun Andes

Dat ole Vertell, dat ook Dante later opgrepen get. sett Andes mit dat hüdige Pietole gliek, dat twee oder dree Mielen süüdööstlich vun Mantua liggt. De ole Biografie, de Probus toschreven warrt, seggt, dat Andes dörtig röömsche Mielen (so üm bi 45 km) vun Mantua weg weer.

Dat givt acht oder negen Henwiesen op de *gens*, to de Vergil tohöör, de *gens Vergilia*, in Inschriften uut Noorditalien. Vun disse sünd veer uut Städer, de wiet vun Mantua afliggen doot, dree sünd in Inschriften uut Verona to finnen, un een steit in ene Inschrift uut Calvisano, ene Votivgaav an de Matronae (een Grupp vun Goddheiden), opstellt vun een Fro mit den Naam Vergilia, de de Göddinnen beden dee, en anner Fro, mit den Naam Munatia, uut Gefahr to redden.

En Graff, opstellt vun eeen Liddmaat vun de *gens Magia*, to de Vergil siene Modder tohöör. Se steit bi Casalpoglio, knapp 12 km vun Calvisano weg. In 1915 hett G. E. K. Braunholtz bettoont, dat se Inschriften ünnerenanner düchtig liekkaamt, un ook dat Calvisano deertig röömsche Mielen vun Mantua weg liggt. Robert Seymour Conway keen so daarop de Thees optostellen, dat disse Inschriften mit Verwandten vun Vergil to doon hebbt, un dat Calvisano oder Carpenedolo, nich Pietole, de Steed vun Andes wesen mutt.

Edward Kennard Rand verdeffendeer de överlevert Steed bi Pietole un daarop henwiest, dat Egnazio sien Uutgaav vun Probus sien Kommentar uut’n Jaar 1507, die dat Seggen na een „bannig ole Kodex“ uut Bobbio Abbey as Grundlaag harr, de vundaag nich mehr besteiht, seggt, dat Andes dree Mielen vun Mantua weg weer, un dat dit de richtige Leesaard is.

Conway hett daarop antert, dat Egnazio sien Handschrift nich to troen is, wat dat Öller angeiht, un dat ook nich seker is, dat de Leesaard „dree“ nich bloots Egnazio sien egen Korrektuur weer, üm sien Text mit de Pietole-Traditschoon to harmoniseren; all anner Bewies wiest stark op de Leesart so as in amber Handschriften hen: „dertig Mielen“.

Anner Ünnersöök seggt, dat man dat ole *Andes* vundaag beter in dat Rebeed vun Casalpoglio bi Castel Goffredo söken schall.

#### Schrievwies vun den Naam

In’t 4. oder 5. Johrhunnert n. Chr. sett sick statts de ursprüngliche Schrievwies *Vergilius* den Naam *Virgilius* dör. Disse Schrievwies het sik denn in de moderne euroopääsche Spraken uutbreidt. Disse Schrievwies is denn ook bleven, as in’t 15. Johrhunnert de klassische Gelehrte Poliziano wiest het, dat *Vergilius* de originale Schrievwies weer. Vundaag besteiht *Vergil* un *Virgil* as gliekberechtigte Variantwn.

Dat warrt sik vermoden, dat de Schrievwies *Virgilius* dör en Woortspeel opkamen is, üm dat *virg-* so klingt as dat latinsche Woord för „Staff“ (*virga*) un Vergil in’t Middelöller besünners mit Magie verbunnen wurr. Dat ist ook mööglich, dat *virg-* op dat latiensche *virgo* („Jumfer“) anspelen schall; dit weer denn en Henwies op de veerde *Oecologia*, de al lange Tied vun christliche, un besünners messiaansch, uutleggt wurr.

## Textuutgaven

### Latiensche Text

* *P. Vergili opera recognovit brevique adnotatione critica instruxit*, ruutgeven vun F. A. Hitzel (Scriptorum classicorum bibliotheca Oxoniensis). Oxford/London/New York 1900.
* *Vitae Vergilianae Antiqvae. Vita Donati. Vita Servii. Vita Probiana. Vita Focae. S. Hieronymi Excerpta*, ruutgeven vun Colin Hardie. Clarendon Press, Oxford 1966.
* P. Vergilius Maro: *Opera*, ruutgeven vun Roger A. B. Mynors. Clarendon Press, Oxford 1969, ISBN 978-0-19-814653-7.
* P. Vergilius Maro: *Aeneis*, ruutgeven vun Gian Biagio Conte (*Bibliotheca Teubneriana*). De Gruyter, Berlin 2009, ISBN 978-3-11-019607-8. 2. Oplaag („editio altera“) 2019, ISBN 978-3-11-064737-2.
* P. Vergilius Maro: *Bucolica* (ruutgeven vun Silvia Ottaviano), *Georgica* (ruutgeven vun Gian Biagio Conte) (*Bibliotheca Teubneriana*). de Gruyter, Berlin/Boston 2013, ISBN 978-3-11-019608-5.

### Hoogdüütsch (Uutwahl)

* *Bucolica/Hirtengedichte*, ruutgeven un översett vun Michael von Albrecht. Reclam, Stuttgart 2001, ISBN 978-3-15-018133-1.
* *Bucolica, lateinisch/deutsch*, ruutgeven un översett vun Winfried Tilmann. Edition XIM Virgines, Düsseldörp 2011, ISBN 978-3-934268-88-3.
* *Georgica/Vom Landbau*, ruutgeven un översett vun Otto Schönberger. Reclam, Stuttgart 1994, ISBN 978-3-15-000638-2.
* *Landleben: Catalepton. Bucolica. Georgica. Vergil-Viten*, ruutgeven un översett vun Johannes un Maria Götte un Karl Bayer. 6. vullstännig döörkeken un verbetert Oplaag, Artemis & Winkler, Düsseldörp/Zürich 1994, ISBN 978-3-7608-1651-7.
* *Bucolica, Georgica / Hirtengedichte, Landwirtschaft* (latiensch/hoogdüütsch), ruutgeven Niklas Holzberg un Bernhard Zimmermann, översett vun Niklas Holzberg. Berlin 2016, ISBN 978-3-11-044312-7.
* *Aeneis*, ruutgeven un översett vun Gerhard Fink. Artemis & Winkler, Düsseldörp/Zürich 2005, ISBN 978-3-7608-1740-8.
* *Aeneis*, ruutgeven un översett vun Edith un Gerhard Binder. Reclam, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-15-010668-6.

### Nedderlandsch (Uutwahl)

* *Eneas*, översett vun Joost van den Vondel in Prosa (1646) un in Versen (1660).
* *Aeneas – Aeneis*, tweesprakig Utgaav översett in Hexametern vun Piet Schrijvers. Amsterdam 1996, ISBN 978-90-6554-242-7.
* *Het boerenbedrijf (Georgica)*, översett un mit Kommentaren vun Ida Gerhardt. Amsterdam 1949.
* *Georgica – Landleven*, tweesprakig Utgaav, översett vun Piet Schrijvers. Amsterdam 2004, ISBN 978-90-6554-464-3.
* *Bucolica*, översett vun Anton van Wilderode. Tielt 1971, ISBN 978-90-264-5216-1.
* *Bucolica – Buitenleven*, tweesprakig Utgaav, översett vun Piet Schrijvers. Amsterdam 2018, ISBN 978-90-6554-046-1.

## Literatuur

**Översichten Michael von Albrecht: *Geschichte der römischen Literatur von Andronicus bis Boethius und ihr Fortwirken*. Band 1. 3., verbetert un vergröttert Oplaag. De Gruyter, Berlin 2012, ISBN 978-3-11-026525-5, S. 560–598.

* Michael von Albrecht: *Vergil. Bucolica, Georgica, Aeneis. Eine Einführung.* 2. unverännert Oplaag, Heidelberg: Winter 2007, ISBN 978-3-8253-5338-4.
* Karl Büchner: *P. Vergilius Maro, der Dichter der Römer* (RE, Bd. VII, A 2), Sünnerdruck: Druckenmüller, Stuttgart 1956, Sp. 42–160.
* Marion Giebel: *Vergil. Mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten*, 4. Oplaag Rowohlt, Reinbek 1999, ISBN 3-499-50353-0.
* Pierre Grimal: *Vergil. Biographie.* Artemis & Winkler, Düsseldörp/Zürich 2000, ISBN 3-7608-1226-0.
* Niklas Holzberg: *Vergil. Der Dichter und sein Werk.* C. H. Beck, München 2006, ISBN 3-406-53588-7.
* Brooks Otis: *Virgil: A Study in Civilized Poetry.* Clarendon Press, Oxford 1964.

**Rezeptschoon Philipp Weiß: *Homer und Vergil im Vergleich. Ein Paradigma antiker Literaturkritik und seine Poetik.* Narr Francke Attempto, Tübingen 2017, ISBN 978-3-8233-8110-5.

**Tiedschriften *Proceedings of the Virgil Society* 1, 1962 ff., ISSN 0968-2112.

## Weblenken

Wikiprojekten

 **Virgil**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

 Bi’n Wikiborn gifft dat Originalschriften över dat Thema oder vun den Schriever: **Publius Vergilius Maro**.

 Op Wikiquote gifft dat Zitaten to, över oder vun „Vergil“ (hoochdüütsch).

Texten
* Eklogen un Aeneis (vullständig latiensch un hoogdüütsch)
* Vergils Eclogen (vullständig latiensch un hoogdüütsch)
* Virgil.org – Websteed mit latienschen Text un anner Textmaterialien as ook ene ümfangrieke Bibliografie to de Rezeptschoon vun Vergil (engelsch)
* Warken bi Bibliotheca Augustana (latiensch)

Anner Weblenken
* The Virgil Society (engelsch)

## Footnoten