# Eukaryoten

| Eukaryoten |
| --- |
| Animatschoon vun en Zell (Deerter) |
| Systematik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Domään: | Eukaryoten |

 |
| Wetenschoplich Naam |
| Eukaryota |
| Chatton, 1925 |

Zell vun en Deert, schemaatsch dorstellt
Zell vun en Plant, schemaatsch dorstellt
Unner **Eukaryoten** oder **Eukaryonten** (*Eukaryota/Eukaryonta/Eucarya/Eukarya*); vun ooldgr. εὖ (eû) „good, echt“ un κάρυον (káryon) „Nööt“ weert all Leevwesen tohopenfaat, de ehre Zellen en Zellkarn hefft. Just dor wiest de Naam up hen. Blangen de Bakterien un de Archaeen sünd de Eukaryoten een vun de dree Domänen in de bioloogsche Systematik. Bakterien un Archaeen weert tosamenfaat unner den Begreep Prokaryoten. De hefft alltohopen keen Zellkarn.

## Kennteken

De Eukaryoten ehre Zellen hefft mehrstendeels en Döörmeter vun 10-30 µm. Normolerwiese sünd se dor veel grötter mit, as de Prokaryoten ehre Zellen. Ehr Volumen is 100 bit 10.000 mol so groot. Dormit in de Zellen mit ehre grötteren Afstänne allens leifig aflopen deit, wat dor nödig is, mütt se good organiseert ween. De Zellruum is updeelt in Unnerdeele (afgrenzte Rüüme) un dat gifft Transport twuschen düsse Unnerdeele in de Zellen. Vundeswegen hefft de Zellen so nömmte Organellen rutbillt, de, just so, as de Organe in’t Lief, de Arbeit overnehmen doot. Dat Organell, wat den Naam geven hett, is de Zellkarn. Dor finnt sik de grote Deel vun dat geneetsche Materiol vun de eukaryotschen Zellen in. Annere Gene gifft dat, je nadem, in de Mitochondern-Organellen, de as „Kraftwark“ for de Zellen arbeiden doot. Se stellt dör cheemsche Reaktschoon Energie praat. Ok in de Plastiden kaamt Gene vör. Dat sünd Organellen, de Photosynthese bedrievt. For den Transport in de Zellen sünd de Organellen vun dat Endomembransystem tostännig.

Struktur un Form kriegt de Zellen vun de Eukaryoten dör dat Cytoskelett, wo se sik ok mit rögen könnt. Dat is tosamensett ut Mikrotubuli, Intermediärfilamente un Mikrofilamente. Dat gifft ok Eukaryoten, as Planten un Swämme, de hefft en Zellwand. De slutt de Zellen buten um de Cytoplasmamembran rum in un bestimmt de Form vun de Zell. Bovenhen könnt de Eukaryoten Protobiosynthese bedrieven.

## Zelltahl

Eukaryoten könnt Eenzellers oder Mehrzellers ween. Mehrzellers bestaht ut en gröttere Tahl vun Zellen mit gemeensom Stoffwessel. Dor overnehmt denn sunnerliche Zelltypen bestimmte Upgaven bi. De meisten bekannten Mehrzellers sünd Eukaryoten, dormank de Planten, Veelzellers (Deerter) un mehrzelligen Swämme.

## Systematik

In de Systematik vun de Biologie billt de Eukaryoten een vun de dree Domänen, de dat gifft. De Domänen sünd de hööchste Kategorie, wo de Leevwesen insorteert weern könnt. De Systematik vun de Eukaryoten, de in’n Momang aktuell is, is 2012 vun Adl *et al.* tohoopstellt wurrn. Se deelt de Eukaryoten so in:

* Amorphea
	+ *super-group* Amoebozoa, eenzellig Organismen, normolerwiese mit amöbenhaftig Utsehn.
	+ *super-group* Opisthokonta, mit Deerter un Swämme dor bi.
* Diaphoretickes
	+ *super-group* Sar
	+ *super-group* Archaeplastida, mit Planten dor bi.
* *super-group* Excavata, eenzellig Organismen, de to’n groten Deel een oder en Reeg vun „Pietschen“ (as’n Steert) hefft.

Denn gifft dat noch en ganze Reeg vun Taxa, bi de dat nich kloor is, wo se henhören deit (*incertae sedis*), dor höört unner annern to:

* Cryptophyceae
* Centrohelida
* Haptophyta
* Telonemia

* *Kamera lens*, en Aart mank de Pietschendeerter un de enzigst Vertreder vun dat Geslecht *Kamera*
* Picozoa

## Geschicht

De ollsten mehrzelligen, unner Umstänn eukaryootschen Fossilien, de een mit dat blote Ooge sehn kann, sünd bi 1,5 Mrd. Johre oold. Dat is bitherto nich bekannt, ob düsse eersten Eukaryoten al Organellen harrt hefft (an un for sik weer dat vunwegen de Grötte nödig ween), oder ob se de eerst later kregen hefft, nadem se bi en annern Grad vun Organisatschoon anlangt weern. De bekannteste Theorie, wie de Organellen tostanne kamen sünd, is de Endosymbiontentheorie. De seggt, datt Mitochondrien un Chloroplasten sik ut Bakterien entwickelt hefft, de sik in de fröhen Eukaryoten inlagert harrn.

## Belege

<references>

## Annere Borns

Adl, S. M., Simpson, A. G. B., Lane, C. E., Lukeš, J., Bass, D., Bowser, S. S., Brown, M. W., Burki, F., Dunthorn, M., Hampl, V., Heiss, A., Hoppenrath, M., Lara, E., le Gall, L., Lynn, D. H., McManus, H., Mitchell, E. A. D., Mozley-Stanridge, S. E., Parfrey, L. W., Pawlowski, J., Rueckert, S., Shadwick, L., Schoch, C. L., Smirnov, A. and Spiegel, F. W.: *The Revised Classification of Eukaryotes. Journal of Eukaryotic Microbiology*, 59: 429–514, 2012, PDF Online

## Weblenken

 **Eukaryota**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* Eukaryonten Zellupbo
* Eukaryoten (Tree of Life Web Project) (engelsch)
* Botanik online