Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Künstlike Intelligenz

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

**Künstlike Intelligenz**, kort ook **K.I.** oder **A.I.** na’t engelsche *artificial intelligence* ook **Brägenplietschmaschin** betekent een Reeknerprogramme oder Maschinen, de sülvenst wat leren könnt.

Künstlike Intelligenz is een Systeem, dat Daten van buten richtig düden un uutleggen kann, uut düssen Daten leren kann, un wat dat Systeem uut düssen Daten leert het up niege Upgaven anpassen un överdregen kann oder de glieke Upgave effitschenter lösen kann.

## Bruuk

Künstlike Intelligenz un Maschinenleren bruukt to’n Bispeel: Söökmaschinen, virtuelle Assistenten, Faartüge, de sülvenst faart, automaatsche Spraaköversetters, Gesichtserkennunge oder Onlinereklame, de up den Bruker sienen Internetverloop tosneden is.

## Literatuur

* Russell, Stuart J.; Norvig, Peter. (2021). Artificial Intelligence: A Modern Approach (4th ed.). Hoboken: Pearson. ISBN 978-0134610993. LCCN 20190474. Artificial Intelligence
* Rich, Elaine; Knight, Kevin; Nair, Shivashankar B (2010). Artificial Intelligence (3rd ed.). New Delhi: Tata McGraw Hill India. ISBN 978-0070087705.

## Nawiese
# Moungi Gabriel Bawendi

**Moungi Gabriel Bawendi** (\* 15. März 1961 in Paris) is en tuneesch-US-amerikaansch Chemiker. Hüm wurr 2023 de Nobelpries för Chemie tospraaken.

## Leven un Wirken

Bawendi, boren 1961 in Frankriek, is Söhn vun den ut Tunesien stammen Mathematiker M. Salah Baouendi. Bawendi is in Frankriek, Tunesien un West Lafayette, Indiana, upwussen.

Bawendi kreeg 1982 en Bachelor in Chemie an de Harvard University, 1983 en Master in physikalischer Chemie ok dor un 1988 bi Karl F. Freed sien Doktertitel Ph.D. in Chemie an de University of Chicago. As Postdoktorand hett he bi Louis Eugene Brus an den AT&T Bell Laboratories arbeit.

Siet 1990 is he Liddmaat vun den Lehrkörper an dat Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Cambridge, Massachusetts, 1995 wurr he *Associate Professor*, 1996 kreeg he dor en ordentliche Professur.

Bawendi hett Methoden entwickelt, um Halfleiter-Nanokristalle hertostellen, de in hör Grött un hör Eegenschapen nipp un nau fastleggt wurrn können. Sien Forschungsswoorpunkte sünd de Synthese un de elektronischen un optischen Eegenschapen vun Quantenpunkten *(quantum dots)* as ok deren Anwennen in Biologie, Optoelektronik un Nanoelektronik.

Siet 2020 tellt hüm de Medienkonzern *Clarivate* wegen de Antall vun sien Ziteeren to de Favoriten up en Nobelpries (Clarivate Citation Laureates). En Arbeit vun hüm, Christopher B. Murray un D. J. Norris wurr över 13.000-mal ziteert (2020). Luut Google Scholar hettt Bawendi en h-Index vun 178, luut Datenbank Scopus en vun 152 (Stand jewiels September 2022).

An‘n 4. Oktober 2023 wurr hüm gemeensam mit Louis Eugene Brus un Alexei Jekimow de Nobelpries för Chemie tospraaken för hör Leistung för de Opdecken un Synthese vun Quantenpunkten.

## Utteknungen (Utwahl)

* 1994 Sloan Research Fellow
* 2001 Raymond and Beverly Sackler International Prize in Chemie („Physical Sciences“)
* 2004 Liddmaat vun de American Academy of Arts and Sciences
* 2006 Ernest-Orlando-Lawrence-Pries
* 2007 Liddmaat vun de National Academy of Sciences
* 2010 ACS Award in Colloid Chemistry
* 2023 Nobelpries för Chemie

* Bawendi Group bi dat Massachusetts Institute of Technology (mit.edu)

## Enkeld Nahwiesen
# 14. Johrhunnert

12. Johrhunnert |
13. Johrhunnert |
**14. Johrhunnert**
| 15. Johrhunnert
| 16. Johrhunnert

Dat **14. Johrhunnert** fangt an up’n 1. Januar 1301 un geiht to Enn an’n 31. Dezember 1400. Dat warrt to dat Tietöller vun dat late Middelöller torekent.

## Kulturgeschicht

In Italien regeert in de Kunst un Kultur al de Renaissance. In dat Hillig Röömsch Riek vun Düütsche Natschoon un in Frankriek un England kümmt de eerst veel later. Hier is in dat 14. Johrhunnert allerwegens noch de Kulturepoch vun de Gotik.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1301 | 1302 | 1303 | 1304 | 1305 | 1306 | 1307 | 1308 | 1309 | 1310 |
| 1311 | 1312 | 1313 | 1314 | 1315 | 1316 | 1317 | 1318 | 1319 | 1320 |
| 1321 | 1322 | 1323 | 1324 | 1325 | 1326 | 1327 | 1328 | 1329 | 1330 |
| 1331 | 1332 | 1333 | 1334 | 1335 | 1336 | 1337 | 1338 | 1339 | 1340 |
| 1341 | 1342 | 1343 | 1344 | 1345 | 1346 | 1347 | 1348 | 1349 | 1350 |
| 1351 | 1352 | 1353 | 1354 | 1355 | 1356 | 1357 | 1358 | 1359 | 1360 |
| 1361 | 1362 | 1363 | 1364 | 1365 | 1366 | 1367 | 1368 | 1369 | 1370 |
| 1371 | 1372 | 1373 | 1374 | 1375 | 1376 | 1377 | 1378 | 1379 | 1380 |
| 1381 | 1382 | 1383 | 1384 | 1385 | 1386 | 1387 | 1388 | 1389 | 1390 |
| 1391 | 1392 | 1393 | 1394 | 1395 | 1396 | 1397 | 1398 | 1399 | 1400 |
# 1735

◄ |
17. Johrhunnert |
**18. Johrhunnert**
| 19. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1731 |
1732 |
1733 |
1734 |
**1735**
| 1736
| 1737
| 1738
| 1739
| ►
| ►►

| 1735 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2488 |
| Armeenschen Klenner | 1183–1184 |
| Äthioopschen Klenner | 1727–1728 |
| Badi-Klenner | -109–-108 |
| Bengaalschen Klenner | 1141–1142 |
| Berber-Klenner | 2685 |
| Buddhistischen Klenner | 2279 |
| Burmesischen Klenner | 1097 |
| Byzantinschen Klenner | 7243–7244 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4431–4432 oder 4371–4372 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Holt-Tiger (甲寅,
51)– Holt-Haas (乙卯,
52) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *000-57LVII*–*000-56LVI* -57–-56 |
| Hebrääschen Klenner | 5495–5496 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1791–1792 |
|  – *Shaka Samvat* | 1657–1658 |
| Iraanschen Klenner | 1113–1114 |
| Islaamschen Klenner | 1147–1148 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | Kyōhō 20 |
|  – Kōki | 2395 |
| Koptischen Klenner | 1451–1452 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 4068 |
|  – *Juche-Ära* | -176 |
| Minguo-Klenner | -176 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 2046–2047 |
| Thai-Solar-Klenner | 2278 |

## Wat passeert is

## Boren

* 1. Mai: Lorenzo Hervás y Panduro, spaansch Jesuit un Spraakgenie († 1809)
* 5. September: Johann Christian Bach, düütsch Komponist († 1782)

## Storven

Ahn bekannt Datum
* Husain I. ibn Ali, Begünner vun de Husainiden
# 1648

◄ |
16. Johrhunnert |
**17. Johrhunnert**
| 18. Johrhunnert
| ►

◄◄ |
◄ |
1644 |
1645 |
1646 |
1647 |
**1648**
| 1649
| 1650
| 1651
| 1652
| ►
| ►►

| 1648 in annere Klenners |
| --- |
| Ab urbe condita | 2401 |
| Armeenschen Klenner | 1096–1097 |
| Äthioopschen Klenner | 1640–1641 |
| Badi-Klenner | -196–-195 |
| Bengaalschen Klenner | 1054–1055 |
| Berber-Klenner | 2598 |
| Buddhistischen Klenner | 2192 |
| Burmesischen Klenner | 1010 |
| Byzantinschen Klenner | 7156–7157 |
| Chineeschen Klenner |
|  – Ära | 4344–4345 oder 4284–4285 |
|  – 60-Johr-Zyklus |
Füür-Swien (丁亥,
24)– Eer-Rött (戊子,
25) |
| Franzööschen Revolutschoonsklenner | *00-144CXLIV*–*00-143CXLIII* -144–-143 |
| Hebrääschen Klenner | 5408–5409 |
| Hindu-Klenner |
|  – *Vikram Sambat* | 1704–1705 |
|  – *Shaka Samvat* | 1570–1571 |
| Iraanschen Klenner | 1026–1027 |
| Islaamschen Klenner | 1057–1058 |
| Japaanschen Klenner |
|  – Nengō (Ära): | Shōhō 4–Keian 1 |
|  – Kōki | 2308 |
| Koptischen Klenner | 1364–1365 |
| Koreaanschen Klenner |
|  – *Dangun-Ära* | 3981 |
|  – *Juche-Ära* | -263 |
| Minguo-Klenner | -263 |
| Olympiaad von de Neetied | *N/A* |
| Seleukidischen Klenner | 1959–1960 |
| Thai-Solar-Klenner | 2191 |

## Wat passeert is

### Dartigjöhrig Krieg

* 30. Januar: De Freden vun Mönster. Dör de Ünnerschriften vun de Gesandten in Mönster geiht de Achtigjöhrige Krieg twuschen Spanien un de Nedderlannen to Enn.
* 24. Oktober: De Westfäälsche Freden warrt slaten. Dor geiht de Dartigjöhrige Krieg mit to Enn.
* Dat Dörp Swachhusen bi Bremen kümmt tohopen mit dat Arzbisdom Bremen an Sweden un warrt Goot vun den sweedschen Liefdokter Cleberfeldt

### Kunst un Kultur

## Boren

* 2. Juli: Arp Schnitger, düütsch Orgelboer († 1719)

## Storven

* 1. November: Ulrich II., Graaf vun Oostfreesland (\* 1605)
# Sparks

**Sparks** betekent

* Sparks, US-amerikaansche Rockband,
* Los Angeles Sparks, US-amerikaansche Damen-Basketball-Mannschop,
* Ron Sparks Coachbuilders, fröheren US-amerikaanschen Autohersteller,
* Sparks, Oort in Georgia, USA,
* Sparks, Oort in Maryland, USA,
* Sparks, Oort in Nebraska, USA,
* Sparks, Oort in Nevada, USA,
* Sparks, Oort in Oklahoma, USA,
* Sparks, Oort in Texas, USA.

**Sparks** is de Familiennaam von

* Allister Sparks (1933–2016), süüdafrikaanschen Journalist un Schriever,
* Barry Sparks (\* 1968), US-amerikaanschen Musiker,
* Beatrice Sparks (1917–2012), US-amerikaansche Schrieversche,
* Charles I. Sparks (1872–1937), US-amerikaanschen Politiker,
* Chauncey Sparks (1884–1968), US-amerikaanschen Politiker,
* Dana Sparks (\* 1961), US-amerikaansche Schauspelerin,
* Garret Sparks (\* 1993), US-amerikaanschen Ieshockeyspeler,
* Hal Sparks (\* 1969), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Hedley Sparks (1908–1996), brietschen Theoloog,
* Jared Sparks (1789–1866), US-amerikaanschen Historiker,
* Jeff Sparks (\* 1972), US-amerikaanschen Baseballspeler,
* John Sparks (1843–1908), US-amerikaanschen Politiker,
* John C. Sparks, US-amerikaanschen Speziaaleffektkünstler,
* John H. Sparks (\* 1939), brietschen Zooloog un Feernsehproduzent,
* John S. Sparks (\* 1963), US-amerikaanschen Zooloog,
* Jordin Sparks (\* 1989), US-amerikaansche Sängerin,
* Kerrelyn Sparks (\* 1955), US-amerikaansche Schrieversche,
* Lisa Sparks (\* 1977), US-amerikaansche Pornodorstellerin,
* Melvin Sparks (1946–2011), US-amerikaanschen Gitarrspeler,
* Morgan Sparks (1916–2008), US-amerikaanschen Inschenör,
* Ned Sparks (1883–1957), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Nicholas Sparks (\* 1965), US-amerikaanschen Schriever,
* Paul Sparks (\* 1971), US-amerikaanschen Schauspeler,
* Phillippi Sparks (\* 1969), US-amerikaanschen Footballspeler,
* Robert Stephen John Sparks (\* 1949), brietschen Vulkanoloog un Geoloog,
* Steve Sparks (\* 1965), US-amerikaanschen Baseballspeler,
* Tim Sparks (\* 1954), US-amerikaanschen Gitarrspeler,
* Tommy Sparks (\* 1986), sweedschen Musiker un Songwriter,
* Will Sparks (\* 1993), austraalschen DJ un Musikproduzent,
* William A. J. Sparks (1828–1904), US-amerikaanschen Politiker,

* William J. Sparks (1905–1976), US-amerikaanschen Chemiker.

Kiek ok bi: Sparks & Sparks, Sparxx.

Mehrdüdig Begreep
Disse Siet is över en **mehrdüdigen Begreep** un vertellt, wat disse Begreep allens bedüden kann. Disse Siet is sotoseggen en „Gavelsiet“, de Weg gavelt sik hier un du kannst di een Siet utsöken, üm mehr över dissen Begreep to lesen.