Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 4. November

|  |
| --- |
| **November** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |

 |

## Wat passeert is

* 1952: Dwight David Eisenhower warrt wedder to'n Präsidenten vun de USA wählt. He winnt gegen Adlai Stevenson, de em rutfoddert hett
* 2008: Bi de US-Präsidentenwahl 2008 warrt Barack Obama to'n 44. Präsidenten vun de USA wählt. Sien Viez schall Joe Biden weern. He winnt gegen dat republikaansche Duo John McCain un Sarah Palin.

## Boren

* 1575: Guido Reni, italieensch Maler un Radeerer († 1642)
* 1888: Richard Queck, düütsch Footballspeler († 1968)
* 1918: Cameron Mitchell, US-amerikaansch Schauspeler († 1994)
* 1928: Larry Bunker, US-amerikaansch Jazzmusiker († 2005)
* 1933: Charles Kuen Kao, britisch-US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger († 2018)
* 1939: Günter Bernard, düütsch Footballnatschonalspeler
* 1943: Clark Graebner, US-amerikaansch Tennisspeler
* 1955: David Jay Julius, US-amerikaansch Sinnesphysioloog un Nobelpriesräger
* 1958: Bert Romp, nedderlannsch Springrieder († 2018)
* 1963: Todd Witsken, US-amerikaansch Tennisspeler († 1998)
* 1969: Jan Apell, sweedsch Tennisspeler
* 1969: Matthew McConaughey, US-amerikaansch Schauspeler un Filmproduzent

## Storven

* 1847: Felix Mendelsson Bartholdy, düütsch Komponist, Pianist, Organist un Dirigent (\* 1809)
* 1901: Franz Giese, plattdüütschen Schriever ut Mönster (\* 1845)
* 1924: Gabriel Fauré, franzöösch Komponist (\* 1845)
* 1930: Evelyn Colyer, britisch Tennisspelerin (\* 1902)
* 1931: Buddy Bolden, US-amerikaansch Jazzmusiker (\* 1877)
* 1995: Jitzchak Rabin, israelsch Politiker, kreeg den Freedensnobelpries (\* 1922)
* 1999: Hilde Seipp, düütsch Bühnen- un Filmschauspelerin (\* 1909)
* 1999: Henri Van Kerckhove, belgisch Radrennfohrer (\* 1926)
* 2008: Michael Crichton, US-amerikaansch Schriever un Speelbaas (\* 1942)
* 2011: Norman Foster Ramsey, US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger (\* 1915)
* 2015: Veikko Heinonen, finnisch Skispringer (\* 1934)
# Lennie Hayton

**Leonard George "Lennie" Hayton** (\* 13. Februar 1908 in New York City; † 24. April 1971 in Palm Springs, Kalifornien) weer en US-amerikaansch Pianist un Arrangeur vun den Swing as ok Filmkomponist.

## Leven

Lennie Hayton arbeit to Anfang vun sien Karriere 1926 bi de *Little Ramblers* un weer van 1928 bit 1930 tweet Pianist in dat *Paul Whiteman Orchestra*. Ok nehm he Enn’ vun de 1920er Johren bi Frank Trumbauer, Bix Beiderbecke, Red Nichols, Joe Venuti un annern up. Anfang vun de 1930er Johren wark he as Arrangeur för de Radioshows vun Bing Crosby, in de ok Benny Goodmans un Tommy Dorseys Orchester vörstellt wurrn. Mit en eegen Orchester, dat twalf bit twintig Musiker umfaaten dee, gung Hayton van 1937 bit 1940 up landswiet Tourneen.

1940 wurr he musikaalsch Direkter bi de Schallplattenfirma MGM un hett dor besünners de Filmmusik betreut. 1947 hett he de Singerin Lena Horne heiraadt, för de he Arrangements schreev un mit de he Tourneen in de 1950er Johren ünnernehm. Bit to sien Utscheeden in dat Johr 1953 kreeg he veer Academy Award Nomineeren: för de Judy Garland Musicals *The Harvey Girls* (1946) un *The Pirate* (1948), un twee för de Verfilmung vun de Musical-Klassiker *On the Town* (1949) - för de he den *Academy Award* wunn - un *Singin' in the Rain* (1952).
För dat Barbra Streisand Musical *Hello, Dolly!*, kreeg he en tweeten Oscar.

Sien letzt Filmkompositschoon entstunn 1968 för den Robert Wise-Film *Star!* In dat Johr 1970 arrangeer he för Frank Sinatra den George Harrison Titel *Something*.

## Privates

He weer siet 1947 mit Lena Horne verheiraadt.

## Filmografie (Utwahl)

* 1949: On the Town (dt.: *Heut’ gehn wir bummeln*)
* 1952: Love is Better Than Ever (dt.: *Die süße Falle*) mit Elizabeth Taylor
* 1969: Hello, Dolly!

## Born

* Leonard Feather, Ira Gitler: *The Biographical Encyclopedia of Jazz.* Oxford University Press, Oxford usw. 1999; ISBN 978-0-19-532000-8
* John Jörgensen & Erik Wiedemann: *Jazzlexikon*. Mosaik, München ca. 1960
* Leo Walker: *The Big Band Almanac*. Ward Ritchie Press, Pasadena. 1978

## Weblenken

* Lennie Hayton in de Internet Movie Database (engelsch)
# Goofy

**Goofy** is een Tekentrickfigur vun de Walt Disney Studios un is de beste Fründ vun Micky Maus. Dat engelsch Woort „Goofy“ steiht för mall, dösig un unusselig. Dat eerste Mol, dat he in een Tekentrickfilm vörkeem, was 1934 in den Film „Orphan's

 Benefit“. Sien Stimme is in de meesten Filme vun Pinto Colvig inschnackt worrn. Sien Natur un sien Bewegen hett, mit annere tohope, de Animator Art Babbit utklamüsert.

## Filme

Et gifft dree Afsneed in de Goofy Films:

In de **1930**er-Johrn was Goofy blot de Fründ vun Micky un Donald. De dree wassen as Grupp tohope in ünnerscheedliche Aventüür. Mol wassen se Geestjägers, een annert Mol Klock Schoonmakers.

In de **1940**er-Johrn hett he bannig veel Sportparodien maakt. De so nömmten „How to“- Filme, in de he lehrt, wo man to'n Bispeel rieden deit, swömmt oder danzt.

In de **1950**er-Johrn hett he den amerikaanschen Dörsnittbörger parodiert.

## Feernsehreeg

In de **1990**er-Johrn kreeg Goofy sien egen Feernsehreeg „Goofy und Max“ met 78 Episoden. In de glieke Aart hebbt se denn ook twee Langfilme darut maakt: *Der Goofy Film* un *Goofy nicht zu stoppen*.

## Comics

In Düütschland finnt een Goofy Geschichten in dat Micky-Maus-Magazin un de Lustig Taschenböker. Sünners bünt de, wenn de döselige Goofy up ’n Mol to’n Superheld wörd. Denn nömmt he sik sümms „Supergoof“.

## Weblinken

* Liste vun de Goofy Kortfilme (engelsch)
# Kommun Upplands Väsby

| Wapen/Flagg | Koort |
| --- | --- |
|  |

|  |
| --- |
|  |

 |
| Basisdaten |
| Lehn: Stockholm |
| Flach: | 75,37 km² |
| Inwahners: | 37.876 *(2006-00-002006)* |
| Inwahnerdicht: | 502,5 Inwahners pro km² |
| Geograafsche Laag: | 59° 31′ N, 17° 55′ O |
| Grenzen bi OSM: | 397187  |
| Gemeenslötel: | 0114 |
| Websteed: | www.upplandsvasby.se |
| Koort |

De **Kommun Upplands Väsby** is ene Gemeend in dat Lehn Stockholm in Sweden. Dat höört to de Landschop Uppland un den Gerichtsbezirk Sollentuna. Se hett 37.876 Inwahners (Stand 2006) op en Rebeet vun 75,37 km². De Sitt vun de Verwalten is in Upplands Väsby.

## Demografie

2006 weren 21,26 % vun de Inwahners buten Sweden boren.

### Inwahnertall

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Johr | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1990 | 2000 | 2006 |
| Inwahners | 6.156 | 8.865 | 19.045 | 31.961 | 35.963 | 37.576 | 37.876 |

### Scholen

De Kommun hett 13 Grundscholen, de vun de Kommun bedreven warrt, un ene private Grundschool. De kommunalen Scholen hebbt alltohoop 4128 Schölers un de privaten 113.

## Geografie

In de Kommun gifft dat 9 Eilannen, de alltohoop 1 Hektar groot sünd.

## Politik

Sittverdelung in den Kommunraat| Johr | Moderate | Zentrum | Liberale | Christdemokraten | Gröne | Sozialdemokraten | Linke | Annere Partein |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1982 | 13 | 4 | 3 | 1 | 1 | 24 | 3 | 0 |
| 1985 | 13 | 2 | 6 | 0 | 2 | 23 | 3 | 0 |
| 1988 | 12 | 2 | 7 | 0 | 4 | 23 | 3 | 0 |
| 1991 | 15 | 2 | 6 | 2 | 2 | 18 | 3 | 3 |
| 1994 | 14 | 2 | 4 | 1 | 3 | 24 | 3 | 0 |
| 1998 | 16 | 2 | 4 | 3 | 2 | 18 | 5 | 1 |
| 2002 | 11 | 2 | 8 | 3 | 2 | 20 | 4 | 1 |
| 2006 | 17 | 2 | 6 | 3 | 3 | 16 | 3 | 1 |

## Weblenken

* Websteed vun de Kommun Upplands Väsby (sweedsch)
# Köln

| Wapen/Flagg | Koort |
| --- | --- |
|
 |

|  |
| --- |
|  |

 |
| Basisdaten |
|
Regerungsbezirk Köln |
| Flach: | 405,01 km² |
| Inwahners: | 1.087.353 |
| Inwahnerdicht: | 2.684,8 Inwahners pro km² |
| Postleettall: | 51149, 50667, 50668, 50670, 50672, 50674, 50677, 50676, 50678, 50679, 50765, 50767, 50733, 50735, 50737, 50739, 50823, 50825, 50827, 50829, 50833, 50858, 50859, 50931, 50935, 50937, 50939, 50968, 50969, 50996, 50997, 50999, 51061, 51063, 51065, 51067, 51069, 51103, 51105, 51107, 51109, 51143, 51145, 51147 |
| Vörwahl: | 221, 2232, 2233, 2234, 2236, 2203 |
| Geograafsche Laag: | 50° 57′ N, 6° 57′ O |
| Grenzen bi OSM: | 62578  |
| Gemeenslötel: | 05315000 |
| Börgermeester: | Torsten Burmester |
| Websteed: |  |
| Koort |

**Köln** (bit 1919 ok **Cöln**, **Cölln**, vördem ok **Colonia**, to de Tiet vun dat röömsch Riek **Colonia Claudia Ara Agrippinensium**) is de veertgröttste Stadt in Düütschland, wat Inwahners un Rebeet angeiht un de gröttste Stadt vun Noordrhien-Westfalen. Köln warrt vun wegen sien 2000-johr-ole Historie un vun wegen siene Kultur, siene Architektuur un dat, wat dor up international Rebeet los is, as de Hööftstadt vun dat Rhienland ankeken. 1850 hett Köln to'n eersten Mal de Grenz vun 100.000 Inwahners öberschreden. In dat Johr 2005 leven dor üm un bi 975.907 Minschen. In Köln gifft dat en bekannten Footballvereen, dat is de 1. FC Köln.

## Bekannt Lüüd ut de Stadt

* Konrad Adenauer (1876-1967), Politiker un Bundskanzler
* Heinrich Böll (1917-1985), Schriever un Nobelpriesdräger
* Hermann Braun (1925-2002), Ieskunstlöper
* Wolfgang Hofmann (1941-2020), Judoka
* Stefan Raab (\*1966), Komiker, Musiker, Musikproduzent un Moderator

## Sonstiges

De 2009 opdeckt Asteroid (243440) Colonia wurr nah de röömsch Naam vun de Stadt nömmt.

 **Köln**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.
# New York (Bundsstaat)

Laag vun New York binnen de USA
Flagg vun New York
**New York** oder **Neeyork** is en Bundsstaat vun de USA. He hett 18.976.457 Inwahners (Stand 2000) op en Rebeet vun 141.205 km². De Hööftstadt is Albany. De gröttste Stadt is New York City.

## Historie

New York weer vun’n 26. Juli 1788 af an as 11. Bundsstaat Deel vun de USA.

## Politik

New York is opdeelt in 62 Kreise (Countys):

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Albany County
* Allegany County
* Bronx County \*
* Broome County
* Cattaraugus County
* Cayuga County
* Chautauqua County
* Chemung County
* Chenango County
* Clinton County
* Columbia County
* Cortland County
* Delaware County
* Dutchess County
* Erie County
* Essex County
* Franklin County
* Fulton County
* Genesee County
* Greene County
* Hamilton County
 | * Herkimer County
* Jefferson County
* Kings County \*
* Lewis County
* Livingston County
* Madison County
* Monroe County
* Montgomery County
* Nassau County
* New York County \*
* Niagara County
* Oneida County
* Onondaga County
* Ontario County
* Orange County
* Orleans County
* Oswego County
* Otsego County
* Putnam County
* Queens County \*
* Rensselaer County
 | * Richmond County \*
* Rockland County
* Saratoga County
* Schenectady County
* Schoharie County
* Schuyler County
* Seneca County
* St. Lawrence County
* Steuben County
* Suffolk County
* Sullivan County
* Tioga County
* Tompkins County
* Ulster County
* Warren County
* Washington County
* Wayne County
* Westchester County
* Wyoming County
* Yates County
 |  |
| wo en \* bistaht, dat sünd Kreise, de binnen de Stadt New York liggt, de hebbt nich jüst densülven Status as de annern Kreise |

## Weblenken

* Websteed vun New York (engelsch)

US-Bundsstaten

Alabama |
Alaska |
Arizona |
Arkansas |
Colorado |
Connecticut |
Delaware |
Florida |
Georgia |
Hawaii |
Idaho |
Illinois |
Indiana |
Iowa |
Kalifornien |
Kansas |
Kentucky |
Louisiana |
Maine |
Maryland |
Massachusetts |
Michigan |
Minnesota |
Mississippi |
Missouri |
Montana |
Nebraska |
Nevada |
New Hampshire |
New Jersey |
New Mexico |
New York |
North Carolina |
North Dakota |
Ohio |
Oklahoma |
Oregon |
Pennsylvania |
Rhode Island |
South Carolina |
South Dakota |
Tennessee |
Texas |
Utah |
Vermont |
Virginia |
Washington |
West Virginia |
Wisconsin |
Wyoming
# 7. Oktober

|  |
| --- |
| **Oktober** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

 |

## Wat passeert is

* 1763: In London geiht en königliche Proklamatschoon rut, dat vun nu af an in de Kolonien vun Amerika de Kamm vun de Appalachen-Bargen de Grenz na dat free Indianerland ween schall. Mit düsse Proklamatschoon bringt London de amerikaanschen Siedlers gegen sik in Brass
* 1985: Dat Krüüzfohrtschipp *Achille Lauro* warrt vun palästinensische Terroristen kapert, üm politische Fangene freetopressen.

## Boren

* 1900: Heinrich Himmler, Rieksföhrer SS († 1945)
* 1920: Georg Leber, düütsch Politiker un Bundsminister († 2012)
* 1930: Jean Forestier, franzöösch Radrennfohrer
* 1933: Jonathan Penrose, engelsch Schachspeler († 2021)
* 1939: Harold Walter Kroto, britisch Chemiker un Nobelpriesdräger († 2016)
* 1952: Wladimir Putin, russch Politiker
* 1952: Donald Edward Machholz, US-amerikaansch Amateurastronom un Kometenopdecker († 2022)
* 1953: Ronald Worm, düütsch Footballnatschonalspeler
* 1967: María Corina Machado, venezolaansch Politikerin un Freedensnobelpriesdrägerin
* 1997: Vanessa Voigt, düütsch Biathletin

## Storven

* 336: Marcus (Bischop vun Rom) (\* weet man nich)
* 1849: Edgar Allan Poe, US-amerikaansch Schriever (\* 1809)
* 1948: Edgar Welch Leonard, US-amerikaansch Tennisspeler (\* 1881)
* 1951: Jean Cariou, franzöösch Völsiedigkeits- un Springrieder (\* 1870)
* 1952: Luigi Volta, italieensch Astronom (\* 1876)
* 1953: Émile Bouhours, franzöösch Radrennfohrer (\* 1870)
* 1964: Nick Travis, US-amerikaansch Jazzmusiker (\* 1925)
* 1969: Léon Scieur, belgisch Radrennfohrer (\* 1888)
* 2011: Joseph Larch, öösterrieksch Bargstieger (\* 1930)
* 2014: Walter Haettenschweiler, Swiezer Schriftentwerfer, Typograf un Breefmarkenkünstler (\* 1933)
* 2020: Mario José Molina, mexikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger (\* 1943)
* 2025: John Bertrand Gurdon, britisch Bioloog un Nobelpriesdräger (\* 1933)
# 8. Dezember

|  |
| --- |
| **Dezember** |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

 |

## Wat passeert is

* 1625: Ferdinand III., latern Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek, warrt kröönt to'n König vun Ungarn
* 1914: De düütsche Oostasienflott warrt in de Slacht bi de Falklandinseln toschannen maakt (Eerste Weltkrieg)

## Boren

* 1542: Maria Stuart, Königin vun Schottland († 1587)
* 1708: Franz I. Stephan, latern Kaiser vun dat Hillge Röömsche Riek († 1765)
* 1842: Alphonse Louis Nicolas Borrelly, franzöösch Astronom († 1926)
* 1844: Pelham Aldrich, engelsch Admiral un Polarforscher († 1930)
* 1894: Charles Amberg, düütschen Textdichter van Operetten und Schlager († 1946)
* 1900: Irene Lentz, US-amerikaansch Kleedaschmakersche († 1962)
* 1926: Joachim C. Fest, düütsch Publizist un Schriever († 2006)
* 1927: Wladimir Alexandrowitsch Schatalow, russisch Kosmonaut († 2021)
* 1928: Hannes Flesner, plattdüütsch Ledermaker un Singer († 1984)
* 1930: Maximilian Schell, öösterrieksch-Swiezer Schauspeler († 2014)
* 1937: Margot Werner, öösterrieksch Singersche un Dansersche († 2012)
* 1939: Brigitte Langenhagen, düütsch Politikerin
* 1943: Jim Morrison, US-amerikaansch Rock-Singer un Texter († 1971)
* 1950: Rick Baker, US-amerikaansch Maskenbillner, Schauspeler un sössfach Oscarwinner
* 1956: Marietta Meade, düütsch Schauspelerin un Synchroonsnackerin
* 1964: Richard David Precht, düütsch Philosoph un Publizist
* 1964: Friedhelm Rudolph, plattdüütsch Schriever
* 1978: Ian Somerhalder, US-amerikaansch Schauspeler un Model
* 1985: Meagan Duhamel, kanaadsch Ieskunstlöperin
* 1988: Veronika Vítková, tschechisch Biathletin
* 1993: AnnaSophia Robb, US-amerikaansch Schauspelerin un Singersche
* 1994: Marnon Busch, düütsch Footballspeler

## Storven

* 1894: Friedrich von Buddenbrock, düütschen Offzeer in de Prüüßsche Armee (\* 1815)
* 1902: Franz Obrien, düütsch Maler (\* 1815)
* 1914: Melchior Anderegg, Swiezer Bargstieger (\* 1828)
* 1935: Charlotte Niese, düütsch Schrieverin (\* 1854)
* 1965: Dean Benjamin McLaughlin, US-amerikaansch Astronom (\* 1901)
* 1978: Golda Meir, israelsch Politikerin (\* 1898)
* 1980: John Lennon, britsch Musiker (\* 1940)
* 1988: Gene Quill, US-amerikaansch Jazzmusiker (\* 1927)
* 1993: Anders Franzén, sweedsch Marinetechniker un Amateur-Marinearchäoloog (\* 1918)
* 1993: Paul Mebus, düütsch Footballnatschonalspeler (\* 1920)
* 2016: John Herschel Glenn, US-amerikaansch Astronaut un Politiker (\* 1921)
* 2016: Joseph Mascolo, US-amerikaansch Schauspeler (\* 1929)
* 2021: Barry Harris, US-amerikaansch Jazzmusiker (\* 1929)
* 2022: Albert Brenner, US-amerikaansch Szenenbillner un Artdirector (\* 1926)
# Schriever

Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Schriever (Mehrdüdig Begreep).

 *Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*

---

En **Schriever** (Schrievers *pl*) is en Minsch, de schrifft. Wenn dat en Keerl is, denn heet he ok Schrieversmann (Schrieverslüüd *pl*; op Hoochdüütsch *Schriftsteller*), wenn dat en Fro (Fru) is, denn heet se ok Schrieversch (Schrieversche/Schrieverin *sg*, Schrieverschen/Schrieverinnen *pl*) oder Schrieversfro/Schrieversfru (Schrieversfroons/Schrieversfruuns *pl*).

Schrieverslüüd weren besünners fröher nödig, dat in dat Kontor ok allens goot opschreven warrt.

Hüüt sünd mit Schriever tomehrst de Lüüd meent, de Böker un in Blääd schrievt.
# Harry Potter

**Harry Potter** is en Bookreeg vun de engelsche Schrieversch Joanne K. Rowling. Twee vun de Böker hebbt Hartmut Cyriacks un Peter Nissen ut’t Engelsch na Plattdüütsch översett.

## Böker

* *Harry Potter un de Wunnersteen* (*Harry Potter and the Philosopher’s Stone*), ISBN 3-89882-012-2
* *Harry Potter un de grulig Kamer* (*Harry Potter and the Chamber of Secrets*), ISBN 3-89882-018-1
* Harry Potter and the Prisoner of Azkaban
* Harry Potter and the Goblet of Fire
* Harry Potter and the Order of the Phoenix
* Harry Potter and the Half-Blood Prince
* Harry Potter and the Deathly Hallows

## Filmen

* Harry Potter and the Sorcerer’s Stone
* Harry Potter and the Chamber of Secrets
* Harry Potter and the Prisoner of Azkaban
* Harry Potter and the Goblet of Fire
* Harry Potter and the Order of the Phoenix
* Harry Potter and the Half-Blood Prince
* Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 1
* Harry Potter and the Deathly Hallows: Part 2