Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Geograafsche Laag

De **Geograafsche Laag** (Geograafsche Koordinaten) vun enen Punkt up de Eerd warrt ut de geograafsche Breed (φ) un de geograafsche Läng (λ) beschreven. De Eerdkugel warrt dor för in 360 Längenkrinken un 180 Bredenkrinken updeelt.

## Koordinaatensystem

Geographische Koordinaten auf der Kugel
De Längenkrinken un Bredenkrinken hebbt jümmers en rechte Smieg un schaapt en Net up de Eerd. De Bredenkrinken warrt vun de Mitt (vun den Äquator) ut tellt. De Noordpol un de Süüdpol liggt jeder bi 90°. De Längenkrinken warrt vun enen Nullmeridian ut no Oosten un Westen hin tellt, se droopt sik bi 180° up de annere siet vun de Eerd.

Fröher geeft dat verschedene Nullmeridiane (to’n Biespeel in Ferro un Paris). Siet Anfang vun’n 20. Johrhunnert warrt up den ganze Welt de Meridian vun Greenwich brukt.

## Koorten

Fröher hebbt de Koortentekner dat Koordinaatensystem jümmers so hinschoben, dat dat för jüm ehr Rebeet good passt.
Jed’en Koort hett den egen Tosamenhang up de Eerd hatt. För de Satellitennavigatschoon müss man nu en System utklamüüstern, wat överall passt, dat is dat WGS84.

## Historie

De Astronomen Hypsikles von Alexandria ("Anaphorikos", 170 v. Chr.) un Hipparch von Nikaia (190-120 v. Chr.) hebbt sik dat Delen vun enen Krink in 360° utdacht.

1634 wörr up El Hierro en Nullmeridian fast leegt, weil dat domals de Oort up de Welt wörr, de an’ wiedsten in’n Westen leeg. Siet 1738 geevt dat in Ingland den Meridian vun Greenwich, de 1884 för de ganze Welt goodkennt worrn is.

* Geograafsche Laag för Öörte op de ganze Welt (ingelsch)
* Geograafsche Laag för Städer op de ganze Welt (ingelsch)
* Geograafsche Laag söken (för Düütschland, Öösterriek, Swiez, BeNeLux) (hoochdüütsch)
# Latiensche Spraak

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  | **Dat lett so, as wenn disse Artikel nich so akraat is as de ween schull.**
Kiek up **Wikipedia:Pleeg**, daar to diskuteren, wat verbetert oder ännert warrn mott. |

| Latiensch
*lingua latina* |
| --- |
|
Snackt in | Histoorsch:
Röömsch Riek
Geleertensprake in heel Europa
Vandage:
Vatikaan Vatikaan |
| Sprecher | keen (dood), bloot Tweedsprekers |
| Klassifikatschoon | * Indogermaansche Spraken
Itaalsche Spraken
Latino-Falisksche Spraken
Latiensch
 |
| Offitschell Status |
| Amtsspraak in | Vatikaan Vatikaan un Hillige Stool |
| Spraakkoods |
| ISO 639-1 |
la |
| ISO 639-2 |
lat |
| ISO 639-3 |
lat |

**Latiensch** of ouk **Latien** is de Spraak vun de ollen Römers. Ok later weer un warrt Latiensch snackt un vör allens schreven: In de Kark, in de Medizin, vun de Afkaatens, de Biologens un ok süns in de Wetenschapen.

## Wichtige Kenntekens van düsse Spraak

Latien höört to de itaalschen Spraken, de sümmes wedder to’n Tack van de *centum*-Spraken höört, de wedder een Ünnerdeel van de indoeuropääschen Spraken sünt. Latien is ene synthetische Spraak, dat betekent, dat binah all de Bögensformen dör Vör- (Präfix) un Achterföögsels (Suffix) an de Woortstamm billt warrt. Latien hett bi de Naamwöör sess Naamfäll, dat sünd de veer, de wi ok in Hoogdüütsch hebbt, as der sünd Nominativ, Genitiv, Dativ en Akkusativ, en twee, de der vandaag in’t Hoogdüütsche nich mehr sünt, de Ablativ en Rest van de Vokativ. Bi de Verben hett dat Latien jüstso as Platt- en Hoogdüütsch 6 Tieden, maar se worren binah alle sunner Hülpsverben billt. Dat gült ok för dat Billen van Aktiv un Passiv un van de Isform un de Mööglichkeidsform. Dör düsse velen Bögensformen mit velen Utnahmen is Latien heel swoor to lehren. Düt mag ene Oorsaak dorför sien, dat all in röömsche Tiet dat gewahne Volk ene heel macklichere Form mit minder Bögensformen, dat so nöömt Vulgärlatien, gebroik, worut sik na’t Enn van’t Röömsch Riek all romaansche Spraken van vundaag utwickelt hebbt.

## Historie

In’t Öllerdom weer Latien de Spraak vun de Lüüd ut de italiensche Landschap Latium, wo Rom in liggen deit. Mit dat Utbreeden vun dat Röömsche Riek breed sik ok de Spraak ut, bit na Britannien un Germanien. Na dat Enn vun dat Röömsche Riek bleev Latien de Spraak vun de Kark un vun de Wetenschap. Wokeen op sik höll, de harr in't Middelöller Latien snackt. Bet so 1300 weern ok in dat plattdüütsche Spraakrebeet de opschreeven Saaken op Latien. Ok Adam vun Bremen un Anton Praetorius harrn op Latien schreven. Denn geev dat obers ok in de Hansetiet af un an Urkunnen op plattdüütsch.

Ut ganz verscheeden Tieden sünd denn ok latiensche Wöör in dat plattdüütsche kamen, ton’ Bispeel de Keuk oder de Persepter.

 **Wikipedia up Latein Catullus sien Carmen V op Latinsch un Plattdüütsch
# Land

Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Land (Mehrdüdig Begreep).

Dat **Land** is de Deel vun de Eer, de nich Water is. Warrt ok dat faste Land nöömt. De Begreep Land warrt ok för de Rebeden bruukt, de nich Stadt sünd (*He is op’t Land trocken*).

En Land is en afgrenzt Rebeet vun de Eer, wat sik dör gemeensom Egenschoppen utwiest. Faken warrt dat Woort Land ok för en Staat bruukt. Aver dat mutt keen Staat för sik sien, dat kann ok anners en Rebeet sien.

## Kiek ok

* List vun Länner
# US-Bundsstaat

| Afkörten | siet | Staat | Hööftstadt |
| --- | --- | --- | --- |
| AL | 1819 | Alabama | Montgomery |
| AK | 1959 | Alaska | Juneau |
| AZ | 1912 | Arizona | Phoenix |
| AR | 1836 | Arkansas | Little Rock |
| CO | 1876 | Colorado | Denver |
| CT | 1789 | Connecticut | Hartford |
| DE | 1789 | Delaware | Dover |
| FL | 1845 | Florida | Tallahassee |
| GA | 1789 | Georgia | Atlanta |
| HI | 1959 | Hawaii | Honolulu |
| ID | 1890 | Idaho | Boise |
| IL | 1818 | Illinois | Springfield |
| IN | 1816 | Indiana | Indianapolis |
| IA | 1846 | Iowa | Des Moines |
| CA | 1850 | Kalifornien | Sacramento |
| KS | 1861 | Kansas | Topeka |
| KY | 1792 | Kentucky | Frankfort |
| LA | 1812 | Louisiana | Baton Rouge |
| ME | 1820 | Maine | Augusta |
| MD | 1789 | Maryland | Annapolis |
| MA | 1789 | Massachusetts | Boston |
| MI | 1837 | Michigan | Lansing |
| MN | 1858 | Minnesota | Saint Paul |
| MS | 1817 | Mississippi | Jackson |
| MO | 1821 | Missouri | Jefferson City |
| MT | 1889 | Montana | Helena |
| NE | 1867 | Nebraska | Lincoln |
| NV | 1864 | Nevada | Carson City |
| NH | 1789 | New Hampshire | Concord |
| NJ | 1789 | New Jersey | Trenton |
| NM | 1912 | Nee-Mexiko | Santa Fe |
| NY | 1789 | New York | Albany |
| NC | 1789 | Noord-Carolina | Raleigh |
| ND | 1889 | Noord-Dakota | Bismarck |
| OH | 1803 | Ohio | Columbus |
| OK | 1907 | Oklahoma | Oklahoma City |
| OR | 1859 | Oregon | Salem |
| PA | 1789 | Pennsylvania | Harrisburg |
| RI | 1790 | Rhode Island | Providence |
| SC | 1789 | Süüd-Carolina | Columbia |
| SD | 1889 | Süüd-Dakota | Pierre |
| TN | 1796 | Tennessee | Nashville |
| TX | 1845 | Texas | Austin |
| UT | 1896 | Utah | Salt Lake City |
| VT | 1791 | Vermont | Montpelier |
| VA | 1789 | Virginia | Richmond |
| WA | 1889 | Washington | Olympia |
| WV | 1863 | West-Virginia | Charleston |
| WI | 1848 | Wisconsin | Madison |
| WY | 1890 | Wyoming | Cheyenne |

De USA bestaht alltohoop ut 50 **Bundsstaten**. Dörteihn Staten hebbt sik 1776 as Vereenigte Staten vun Amerika as unafhängig verkloort. Toeerst weer dat en mehr lockeren Bund un eerst mit de Verfaten vun’n 4. März 1789 weer dat en richtigen Staatsbund.

Disse 50 Staten warrt ok op de Flagg vun de USA dör de 50 Steerns dorstellt (de Flagg hett sik ok jümmer ännert, wenn dor Bundsstaten tokemen).

Blangen de Bundsstaten gifft dat noch den Bundsdistrikt Washington D.C. un de US-Butenrebeden, de ok to de USA höört, aver nich densülven Status hebbt as de Bundsstaten.

Koort mit de 50 Bundsstaten
# Hamilton County (Ohio)

Inwahnertall
Rebeet

| Hamilton County |
| --- |
| Bundsstaat | Ohio |
| Sitt vun de Verwalten | Cincinnati |
| Inwahnerdicht |
763,4 Inwahners op’n km² |
| Grünnt | 2. Januar 1790 |
|  |

**Hamilton County** is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Ohio. He hett 802.374 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.054 km². De Sitt vun de Verwalten is in Cincinnati.

## Historie

De Kreis is an’n 2. Januar 1790 grünnt worrn.

## Demografie

Vun de 845.303 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 426.778 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 24.053 US-Dollar. 451.841 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 159.212 Minschen maakt. 11,56 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.

5,59 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 3,38 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.

Vun de Vöröllern her sünd 72,93 % vun de Minschen Witte, 23,43 % Swarte, 1,61 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,18 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,51 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,32 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,13 % vun de Lüüd ansehn.

### Inwahnertall

| Johr | Inwahnertall |
| --- | --- |
| 1900 | 409.479 Inwahners |
| 1910 | 460.732 Inwahners |
| 1920 | 493.678 Inwahners |
| 1930 | 589.356 Inwahners |
| 1940 | 621.987 Inwahners |
| 1950 | 723.952 Inwahners |
| 1960 | 864.121 Inwahners |
| 1970 | 924.018 Inwahners |
| 1980 | 873.224 Inwahners |
| 1990 | 866.228 Inwahners |
| 2000 | 845.303 Inwahners |
| 2010 | 802.374 Inwahners |

## Weblenken

* U.S. Census Bureau (engelsch)
# Tietzoon

*Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.*
De Eer is in 24 **Tietzonen** indeelt. De gaht ründ um den Globus un treckt sick vun den Noordpool bet na den Süüdpool. Vun Oost na West sünd dat 24 Tietzonen. In een un dat sülve Tietzoon gellt jümmers de sülve Tiet.

Internatschoonal wartt de Tiet na UTC angeven. Dat is de Universal Time Coordinated. Dat is dat sülvige as de ole Greenwich Mean Time (GMT). Jedeen Tietzoon het sien Afwieken in Stünnen vun de UTC.

De Nedderlannen, Düütschland, Däänmark, Polen un wat dor süüdlich un nöördlich vun liggt, sünd in de Tietzoon vun de Mitteleuropäisch Tiet. De wiekt +1 Stünn vun de UTC af. Dat kümmt dorvun, dat dat Rebeet wieder in’n Oosten liggt as Greenwich un von düttwegen geiht de Sünn fröher op. In’n Sommer, wenn de Sommertiet is, denn sünd dat +2 Stünnen Afwieken.

## Tiedzonen wetlwied

Tiedzonen weltwied vegleken mit de UTC
## Weblenken

 **Tiedzonen**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* Tiedzonen op de Eerden, www.zeitzonen.org (hoogdüütsch)
* Tiedzonen un Informatschonen, www.zeitzonen.de (hoogdüütsch)
* Tiedzonenreekner, www.timeanddate.de (hoogdüütsch)
# Geographic Names Information System

**Geographic Names Information System** (**GNIS**) is ene Datenbank, de Naams un Informatschonen to de Laag vun mehr as twee Millionen geograafschen Objekten in den Verenigten Staten un den afhängigen Territorien tohoopdreegt. GNIS wurr vun de United States Geological Survey tohoop mit dat United States Board on Geographic Names (BGN) opboot, enen Standard för de Naams vun geograafsch Objekten vörrantobringen.

## Inhold vun de Datenbank

In de Datenbank sünd de Naams vun geograafsch Objekten to finnen un Verwies opbl topograafsche Kaarten, tohoop mit Informatschonen över de geograafsche Laag un bibliograafsche Nawies. Böker un histoorsche Kaarten, de een geograafsch Objekt nawiest, staat ook in de Datenbank. Ook inoffitschelle, histoorsche oder alternative Naams sünd in de Datenbank to finnen.

Enn 2014 harr dat GNIS 2.726.567 Naams für 2.268.566 geograaische Objekten in den USA sammelt.

De GNIS Datenbank bruukt 63 breide, histoorsch ranwussen Kategorien, *feature classes* (fröher *feature types*), so as to‘n Bispeel „stream“ för fleten Water, „populated places“ (ppl) för Städer un Dörps , „lake“ för Seen usw.

* Kaarten wo Naams verbreidt sünd in GNIS
* Geograafsche Objekten mit de Naambestanddelen „Coulee“ (orange) oder „Bayou“ (blau)
* Naambestanddelen „Branch“ (viggelet), „Run“ (gröön) oder „Brook“ (orange) bi fleten Water (feature class „stream“)
* Naambestanddelen „lake“ (orange) oder „pond“ (blau) bi Seen (feature class „lake“)
* Naambestanddelen „-ville“ (orange) oder „-burg“ (blau) bi Städen (feature class „ppl“)

## Anner Behöörden för de Naams vun geograafsch Objekten

* Dat Bureau of the Census leggt *Census-designated places* fast, de uut mehreren in GNIS optellt Öörd bestaan köönt.
* De *U.S. Postal Service Publication 28* leggt Standards för de Adressen op Post fast. Daarbi leggt de Postal Service Bookstavenkoods mit twee Stellen fast, de den Bundsstaat betekent, un faste Kortformen för Straten, so as *Boulevard* (BLVD) un *Street* (ST) oder anner Angaven so as *Suite* (STE).

## Vörslääg för anner Naams

Vörslääg för anner oder nee’e Naams kann een bi de GNIS mit Grünnen för een nee’en Naam un een Ünnerstütterlist inschicken.

## Publikatschonen to’n Thema

* U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey, National Mapping Division, *Digital Gazeteer: Users Manual,* (Reston, Virginia: U.S. Geological Survey, 1994).
* Heat Moon, William Least, *Blue Highways: A Journey Into America*, (Boston: Little Brown and Company, 1982).
* Jouris, David, *All Over The Map*, (Berkeley, California: Ten Speed Press, 1994.).
* Report: "Countries, Dependencies, Areas Of Special Sovereignty, And Their Principal Administrative Divisions," Federal Information Processing Standards, FIPS 10-4.
* Report: "Principles, Policies, and Procedures: Domestic Geographic Names," U.S. Board of Geographic Names, 1997.
* *U.S. Postal Service Publication 28*, November 2000.

## Kiek ok bi

* GEOnet Names Server, ene Datenbank för Rebedenbuten de Verenigten Staten
* Geographical Names Board of Canada, ene Datenbank för Kanada

## Weblenken

* Geographic Names Information System (engelsch)

## Footnoten
# St. Louis

Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Saint-Louis.

Inwahnertall
Rebeet

| Saint Louis County |
| --- |
| Bundsstaat | Missouri |
| Sitt vun de Verwalten | St. Louis |
| Inwahnerdicht |
1.983,2 Inwahners op’n km² |
| Grünnt | 1764-00-001764 |
| Websteed | stlouis.missouri.org |
|  |

**St. Louis** is ene Stadt mit densülven Status as en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Missouri. Se hett 319.294 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 161 km².

## Historie

De Kreis is 1764 grünnt worrn.

## Demografie

Vun de 348.189 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 162.229 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 16.108 US-Dollar. 158.236 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 42.338 Minschen maakt. 23,95 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.

8,58 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 5,61 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn. Op 100 Mannslüüd kaamt na de Statistik 112,9 Froonslüüd.

Vun de Vöröllern her sünd 43,85 % vun de Minschen Witte, 51,20 % Swarte, 1,98 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,27 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,80 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,88 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 2,02 % vun de Lüüd ansehn.

### Inwahnertall

| Johr | Inwahnertall |
| --- | --- |
| 1900 | 50.040 Inwahners |
| 1910 | 82.417 Inwahners |
| 1920 | 100.737 Inwahners |
| 1930 | 211.593 Inwahners |
| 1940 | 274.230 Inwahners |
| 1950 | 406.349 Inwahners |
| 1960 | 703.532 Inwahners |
| 1970 | 951.353 Inwahners |
| 1980 | 973.896 Inwahners |
| 1990 | 993.529 Inwahners |
| 2000 | 348.189 Inwahners |
| 2010 | 319.294 Inwahners |

## Weblenken

* Websteed vun de Stadt (engelsch)
* U.S. Census Bureau (engelsch)
# New Orleans

| Wapen/Flagg | Koort |
| --- | --- |
|
 |

|  |
| --- |
| Fehler  |

 |
| Basisdaten |
|
Orleans Parish |
| Flach: | 906,099114 km² |
| Inwahners: | 383.997 |
| Inwahnerdicht: | 423,8 Inwahners pro km² |
| Postleettall: | 70112, 70113, 70114, 70115, 70116, 70117, 70118, 70119, 70121, 70122, 70123, 70124, 70125, 70126, 70127, 70128, 70129, 70130, 70131, 70139, 70141, 70142, 70143, 70145, 70146, 70148, 70150, 70151, 70152, 70153, 70154, 70156, 70157, 70158, 70159, 70160, 70161, 70162, 70163, 70164, 70165, 70166, 70167, 70170, 70172, 70174, 70175, 70176, 70177, 70178, 70179, 70181, 70182, 70183, 70184, 70185, 70186, 70187, 70189, 70190, 70195 |
| Vörwahl: | 985, 504 |
| Geograafsche Laag: | 29° 59′ N, 90° 5′ O |
| Grenzen bi OSM: | 131885  |
| Börgermeester: | Helena Moreno |
| Websteed: |  |
| Koort |

**New Orleans** is de gröttste Stadt in de US-Bundsstaat Louisiana.

De Stadt liggt in dat Delta vun den Mississippi River un hett en Rebeet vun 907,0 km². 467,6 km² sünd Land, 439,4 km² sünd Water (48,34 %). Dor leevt 391.006 (Stand: 2018) Inwahner. De Metropolregion hett aber 1.319.367 (Stand: 2018) Inwahner.

New Orleans is en Industriezentrum un hett en grooten Haben an den Mississippi River. De Stadt ist bekannt för hör historsch Oldstadt, *French Quarter*, de Architektur ut de spaansch un franzöösch Kolonialtiet, hör lokale kreoolsche Kööken. Se gellt as „Wiege des Jazz“.

New Orleans wurr aber ok immer mal wedder vun Hurrikans drapen. De bither verheerendste, Hurrikan Katrina, droop de Stadt an’ 29. August 2005 un hett de meest vullständig kört un kleen makt.

## Historie

New Orleans wurr 1718 vun den Franzosen Jean-Baptiste Le Moyne de Bienville grünnd un kreeg to Ehren vun Philipp II., Herzog von Orléans den Naam La Nouvelle-Orléans. 1722 wurr de Stadt de Hööftstadt vun den US-Bundsstaat Louisiana.

## Weblenken

 **New Orleans**. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

* Offiziell Website vun de Stadt New Orleans
* Satellitenbilder vun der Region New Orleans vör un nah de Floot
* Website vun New Orleans
* Offizielle Tourismussiet vun New Orleans
* New Orleans Convention and Visitors Bureau
# Philadelphia

| Wapen/Flagg | Koort |
| --- | --- |
|
 |

|  |
| --- |
| Fehler  |

 |
| Basisdaten |
|
Philadelphia County |
| Flach: | 369,609252 km² |
| Inwahners: | 1.603.797 |
| Inwahnerdicht: | 4.339,2 Inwahners pro km² |
| Postleettall: | 19019, 19092, 19093, 19101, 19102, 19103, 19104, 19105, 19106, 19107, 19108, 19109, 19110, 19111, 19112, 19113, 19114, 19115, 19116, 19118, 19119, 19120, 19121, 19122, 19123, 19124, 19125, 19126, 19127, 19128, 19129, 19130, 19131, 19132, 19133, 19134, 19135, 19136, 19137, 19138, 19139, 19140, 19141, 19142, 19143, 19144, 19145, 19146, 19147, 19148, 19149, 19150, 19151, 19152, 19153, 19154, 19155, 19160, 19161, 19162, 19170, 19171, 19172, 19173, 19175, 19176, 19177, 19178, 19179, 19181, 19182, 19183, 19184, 19185, 19187, 19188, 19190, 19191, 19192, 19193, 19194, 19195, 19196, 19197, 19244, 19255 |
| Vörwahl: | 267, 215 |
| Geograafsche Laag: | 39° 57′ N, 75° 10′ O |
| Grenzen bi OSM: | 188022  |
| Börgermeester: | Cherelle Parker |
| Koort |

**Philadelphia** is en Universitätsstadt in den US-Bundsstaat Pennsylvania. Mit 1.567.872 Inwahner (Stand: 2016) up en Flach van 369,4 km² is se de sössgröttste Stadt van de USA un de gröttste Stadt van den US-Bundsstaat Pennsylvania.

## Geschichte

Philadelphia is en van de öldsten Städte in de USA un en van de bedüüdenst dorto. Se weer van den Stadtgrünner William Penn 1681 as Hööftstadt van de Quäker-Kolonie Pennsylvania plaant. Penn geev de nee Stadt en Naam ut de Bibel: In Offb 3,7–13 EU is Philadelphia de eenzige van de söben Gemeenden, de dat Lamm Goddes (also Jesus Christus) ok in de Tiet van de Verfolgung immer trüe blifft.

1683 keemen 13 düütsch Quäker- un Mennonitenfamilien ut Krefeld mit dat Schipp „Concord“ nah Philadelphia un leeten sück in den van Franz Daniel Pastorius nee grünnd Vöroort Germantown daal.

Philadelphia weer nah New York (1788–1790) de tweet Hööftstadt van de USA (1790–1800), bit de nee Hööftstadt Washington, D.C. fardig stellt weer. Se weer dormals ok de gröttste Stadt van de USA un nah London de tweetgröttste engelschspraakig Stadt van de Welt.

In Philadelphia wurr an‘ 4. Juli 1776 de Unafhängigkeitserklärung beslooten un verkünnd, as ok de Verfaaten an’n 17. Juli 1787.

Een van de Partnerstädte van Philadelphia is de düütsch Stadt Frankfort an’n Main, aber ok Florenz is en Partnerstadt.

## Bekannt Lüüd ut disse Stadt

* Kenny Barron (\*1943), Jazzpianist un -komponist
* Broderick Crawford (1911-1986), Schauspeler
* Stan Getz (1927-1991), Jazzmusiker
* Benny Golson (\*1929), Jazzmusiker
* Alexander Haig (1924-2010), Militär un Politiker
* John de Lancie (\*1948), Schauspeler
* Robert Picardo (\*1953), Schauspeler
* Karl Barry Sharpless (\*1941), Chemiker un Nobelpriesdräger

* Touristik-Siet
# Harriet Beecher-Stowe

Beecher-Stowe üm un bi 1852
**Harriet Elizabeth Beecher-Stowe** (\* 14. Juni 1811 in Litchfield, Connecticut; † 1. Juli 1896 in Hartford, Connecticut) weer en US-amerikaansche Schrieversche.

Se keem ut een streng puritaansch Familie, hör Vader weer Theoloog un Prediger un een van ehr Geschwister ok. Hör Mann wedderüm weer Perfesser för Bibelkunn. Beecher-Stowe sülvst weer Schoolmeester.

Eenig schreev se blots Fortsetzungsromans für Tietschriften, aber de Geschicht *Onkel Tom's Hütte* is denn so en grooten Erfolg wurrn, dat se dor denn en Roman van makt hebbt. Dat Book is 1851/52 rutkamen, un harr ok deshalb so en Spood, wiels de Slaveree jüst politsch düchtig hochhangen wurrn is, un een Konflikt tüschen Noord- un Süüdstaaten anfungen de.
# Butler County (Ohio)

Inwahnertall
Rebeet

| Butler County |
| --- |
| Bundsstaat | Ohio |
| Sitt vun de Verwalten | Hamilton |
| Inwahnerdicht |
304,2 Inwahners op’n km² |
| Grünnt | 24. März 1803 |
| Websteed | www.butlercountyohio.org |
|  |

**Butler County** is en Kreis (County) in’n US-Bundsstaat Ohio. He hett 368.130 Inwahners (Stand Zensus 2010) op en Rebeet vun 1.210 km². De Sitt vun de Verwalten is in Hamilton.

## Historie

De Kreis is an’n 24. März 1803 grünnt worrn.

## Demografie

Vun de 332.807 Inwahners bi’n Zensus vun 2000 harrn 170.576 Minschen Arbeit. Dat Inkamen je Kopp vun de hele Inwahnertall weer 22.076 US-Dollar. 172.511 Minschen hebbt op de Highschool ’n Afsluss maakt, ’n Afsluss an’e Universität, de ’n Bachelor-Afsluss oder noch höger weer, hebbt 48.659 Minschen maakt. 8,40 % vun de Inwahners leven 2000 ünner de Inkamensgrenz to de Armoot.

5,01 % hebbt 2000 tohuus ’n annere Spraak as Engelsch snackt un 2,75 % vun de Inwahners sünd buten de USA boren worrn.

Vun de Vöröllern her sünd 91,20 % vun de Minschen Witte, 5,27 % Swarte, 1,55 % stammt ut Asien un 0,03 % vun de Eilannen in’n Pazifik. 0,21 % sünd Nakamen vun Indianers. 0,62 % hebbt sik sülven to noch annere Gruppen torekent. 1,13 % hebbt angeven, dat se Vörfohren vun ünnerscheedliche Afstammung hebbt. As Nakamen vun Lüüd ut Latienamerika hebbt sik 1,43 % vun de Lüüd ansehn.

### Inwahnertall

| Johr | Inwahnertall |
| --- | --- |
| 1900 | 56.870 Inwahners |
| 1910 | 70.271 Inwahners |
| 1920 | 87.025 Inwahners |
| 1930 | 114.084 Inwahners |
| 1940 | 120.249 Inwahners |
| 1950 | 147.203 Inwahners |
| 1960 | 199.076 Inwahners |
| 1970 | 226.207 Inwahners |
| 1980 | 258.787 Inwahners |
| 1990 | 291.479 Inwahners |
| 2000 | 332.807 Inwahners |
| 2010 | 368.130 Inwahners |

## Weblenken

* Websteed vun’n Kreis (engelsch)
* U.S. Census Bureau (engelsch)