Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 16 juli

|  |
| --- |
| jun - **juli** - aug |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **16 juli**

## Gebeurtenissen

* 1965 - Opening van de Mont-Blanctunnel tussen Frankriek en Italië.
* 1990 - Deur een eerdbeving mit een krach van 7,7 op de schaole van Richter koemen meer as 1.600 meensen um 't leven in de Filipienen.
* 2006 - *Harry Potter en de halfbloedprins* wonnen veur 't eert an pebliek eteund deur de schriefster zelf.

## Geboren

* 1941 - Desmond Dekker, Jamaikaansen ska-, rocksteady- en reggaezänger, -skriewer en muzikaant
* 1977 - Hendrik Jan Bökkers, Nederlaandse muzikaant

## Uut de tied

* 1216 - Paus Innocentius III (ongeveer 56)
* 1918 - Tsaar Nikolaas II van Ruslaand (50), samen mit zien vrouw Alexandra Fjodorovna (46) en zien kienders, Olga (22), Tatiana (21), Maria (19), Anastasia (17) en Aleksej (13)

## Viering/herdenking

* Heilige Maagd Maria van de barg Karmel
* Botswana - Dag van de Prissedent (2e dag)
# Italiaons

**Italiaons** is een taol die diel uutmak van de Romaonse taolgroep. 't Wordt praot deur ongeveer 57 miljoen mèensen in Italië, in verschillende varianten. Partie van dizze variaanten verschillen zo staark van 't algemeeine Italiaons, dat ze ok as op zukzölf staonde taolen zeein wordt. 't Antal sprekers van 't algemeeine Italiaons in Italië is ongeveer 30 miljoen. Wereldwied bint der zo'n 63 miljoen Italiaonssprekenden.

## Moedertaalsprekers

't Italiaans stiet op de 23e plekke onder de talen nao antal moedertaalsprekers in de wereld en wordt in Italië gebruukt deur ongeveer 58 miljoen inwoners. In 2015 was 't de moedertaal van 90,4% van de inwoners in Italië, die 't vake leert en gebruukt samen mit de regionale variaanten van 't Italiaans, de regionale talen en de dialekten. In Italië wordt 't veul gebruukt veur alle soorten kommunikasie in 't dagelikse leven en 't overhierst staark in de nasjonale media, in 't peblieke bestuur van de Italiaanse staot en in de uutgevery.

## Italionse teksten

De oldste schreven Italiaonse teksten stammen oet de 10e ieuw, mor der is veul meer materiaol terug te vinden oet de 14e ieuw. Oet dizze tied stammen de waarken van de beroemde klassieke Florentiense dichter Dante Alighieri, mor ok de schrieverij van Francesco Petrarca en Giovanni Boccaccio.

## Latinismes

De Italiaanse woordeschat kump veur 't grootste gedeelte uut 't vulgair Latien. Woorden mit disse oorsprong worden daorumme niet ezien as een leenwoord; mer in sommige gevallen binnen woorden die evormd binnen nao woorden uut 't literaire Latien weer opniej in-evoerd in de Italiaanse volkstalen en later in 't Italiaans, tot an de modernste tied toe.

Dit hef soms ezörgd veur woordkoppels mit dezelfde oorsprong mer een aandere betekenisse. Vanuut 't Latiense "vitium" kump bi'jveurbeeld zowel 't woord *vezzo* (via een ononderbreuken tradisie), as 't woord *vizio* (opniej in-evoerd op baosis van 't klassieke Latiense gebruuk). Of ok: vanuut 't Latiense "causa" binnen zowel "cosa" (via ononderbreuken tradisie) as de gelieknamige "causa" (een leenwoord uut 't literaire Latien) ontstaon.
# 16e eeuw

Decennia - Eeuwen - 15e eeuw - **16e eeuw** - 17e eeuw

## 16e eeuw

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jaoren '90 | 1490 | 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 |
| Jaoren '0 | 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 |
| Jaoren '10 | 1510 | 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 |
| Jaoren '20 | 1520 | 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 |
| Jaoren '30 | 1530 | 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 |
| Jaoren '40 | 1540 | 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 |
| Jaoren '50 | 1550 | 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 |
| Jaoren '60 | 1560 | 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 |
| Jaoren '70 | 1570 | 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 |
| Jaoren '80 | 1580 | 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 |
| Jaoren '90 | 1590 | 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 |
| Jaoren '0 | 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 |

## Belangrieke gebeurtenissen

### Religie

* Luthers 95 stellingen (Wittenberg 1517)
* De protestanse Riffermasie
* De inquisitie
* Stichting van de Anglicaanse Karke as staotskarke in Engelaand (1534)
* 't Concilie van Trente (1545-1563)
* Godsdiensvrede van Augsburg (1555)
* Begin van de Tachtigjaorige Oorlog (1568)
* De Bartelemeüsnach (1572)

### Politiek

* Stried van en meurd op Willem van Oranje (1584).
* 't Edik van Nantes maak in 1598 een tiedelijk einde an de Franse godsdiensoorlogen.
* Ontdekkingsreizen.
* Spaanse *Conquistadores* in Latiens-Amerika.
* Portugal ontdek en gebruuk de vaorwegen naor Azië.
* Spaans-Engelse oorlogen, mit in 1588 de ondergang van de Armada.

## Ontwikkelingen en streumingen

* Leste periode van de renaissance in de kuns, overgang naor de berok
* Der ontsteet belangstelling veur de netuur. Vorsen, wetenschappers en burgers gaon verzamelingen anleggen van plaanten en dieren. Aanderen geven boeken uut mit tekeningen en beschrievingen van netuurlijke soorten. Veurbeelden in Nederlaand wanen Cornelis Clusius (botanicus) en Adriaan Coenen van Schilperoort (ammeteur-bioloog), dee 't zeeleven inventariseren in zien "Visboek".

## Belangrieke personen

### Religie

* Meerten Luther (1483-1546)
* Jehannes Kalvien (1509-1564)
* Huldrych Zwingli (1484-1531)

### Staotsheufen

* Hendrik VIII van Engelaand (1491-1547)
* Elizabeth I van Engelaand (1533-1603)
* Maria Stuart
* Thomas More
* Frans I van Frankriek
* Keizer Karel V
* Filips II van Spanje
* Willem van Oranje
# 1903

**Eeuwen:** < | 19e eeuw | **20e eeuw** | 21e eeuw | >

**Decennia:** < | 1880-1889 | 1890-1899 | **1900-1909** | 1910-1919 | 1920-1929 | >

**Jaoren:** << | < | 1899 | 1900 | 1901 | 1902 | **1903** | 1904 | 1905 | 1906 | 1907 | > | >>

## Gebeurtenissen

* 3 mei - oprichting van Heracles Almelo
* eerste Roonde van Fraankriek
* 17 december - eerste succesvolle vlocht met n vleegtuug deur de Wrightbreurs
* Pierre en Marie Curie, en Antoine Henri Becquerel kriegt de Nobelpries veur netuurkunde

## Geboren

* 12 april - Jan Tinbergen, Nederlaanse ekenoom († 1994).

## Uut de tied

* 20 juli - Paus Leo XIII (93)