Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Atlantische Ozeoan

Atlantische Ozeoan
De **Atlantische Oceoan** is noa de Grode Oceoan de grootste oceoan en bedekt sikkom ain viefde dail van de eerde. De noam is òfkomsteg van t mythische kontinìnt Atlantis.

## Liggen

Mit de Atlantische Ozeoan wordt t S-vörmege woateroppervlak tin oosten van Noord- en Zuud-Amerikoa en tin westen van Europa en Afrikoa bedould. In t noorden ligt Gruinlaand en gaait de Atlantische Ozeoan over in de Noordelke Ieszee. Tuzzen Antarctica en Kaap Hoorn ligt de grins met de Grode Ozeoan. t Panamaknoal vörmt hiertuzzen n aalternoatieve verbinden. De grìns mit de Indische Ozeoan bevindt zok tuzzen Kaap de Goede Hoop en Antarktica. In t zuden grinst de Atlantische Ozeoan aan de Zudelke Ozeoan.

Sumtieds worden de Noordzee, de Oostzee, de Middellaandse Zee, de Swaarte Zee, de Golf van Mexico en de Caribische Zee ook bie de Atlantische Ozeoan rekend. De oppervlak bedrog 82.362.000 km², inklusief de aangrinzende zeeen is dat 106.450.000 km². De gemiddelde daipte is 3926 m (inklusief aangrinzende zeeen 3332 m) en de grootste daipte, 8605 m, is de trog van Puerto Rico.
# Polen

|  |
| --- |
| **Rzeczpospolita Polska** |
| Vlagge van Polen | Wåpen van Polen |
|  Ligging van Polen |
| **Basisgegeavens** |
| Officiele språke | poolsk |
| Höyvdstad | Warsjau |
| Regeringsform | republik |
| Godsdeenst | katolik (87%) |
| **Geografy en bevolking** |
| Uppervlakde - Water | 312.696 km² 2,6% |
| Inwoanertal - Dichtheid | 38.433.600 123 inw./km² |
| Koordinaten | 52° 9′ N, 19° 23′ O |
| **Oaverige** |
| Volksleed | Mazurek Dąbrowskiego |
| Münteynheid | złoty (`PLN`) |
| Tydzone | +1 (zomer +2) |
| Nationale feystdag | 3 mei (Dag van de Grundwet), 11 november (Unafhankelikheidsdag) |
| Web | Kode | Tel. | .pl | POL | 48 |

**Polen** (poolsk: *Polska*), vuluut **Republik Polen** (poolsk: *Rzeczpospolita Polska*) is een land in Middeneuropa. Et land grenst in et westen an Düütskland, in et süden an Tsjechie en Slowakye, in et ousten an Litauwen, Witrusland en de Ukraine. In t noorden grenst et an de Oustsey en Rusland (de eksklave Kaliningrad). Et land hevt ne üppervlakde van 312.696 veerkante kilometer en et telt ruum 38,4 miljoon inwonners. De höyvdstad en groutste stad van et land is Warsjau. Andere groute städen bint Krakau (*Kraków*), Lodz (*Łódź*), Breslau (*Wrocław*), Posen (*Poznań*), Danzig (*Gdańsk*) en Stettin (*Szczecin*).

Ståtkündig is Polen een parlementäre republik en een eynheidsståt, underverdeyld in 16 woiwodskappen. Polen is lid van een grout antal internationale organisatys, wårunder de Europeeske Uny, de Vereynigde Natys, de NAVO, de Wearldhandelsorganisaty en de OESU.

Undanks de groute verrinneweringen van de Tweyde Wearldoorlog, is een grout deyl van et poolske kulturele arvgood bewaerd ebleaven. In 2017 waren der 15 poolske arvgoodplaatsen up de UNESCO Wearldarvgoodlyste.

## Referentys

## Uutgånde verwysings

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Commons: Polen** - plaatjes, filmkes en/of gelüüdsbestanden. |
# Hongaarnlaand

|  |
| --- |
| **Magyar Köztársaság** |
| Vlagge van Hongaarnlaand | Woapn van Hongaarnlaand |
|  Kaarte van Hongaarnlaand |
| **Informasie** |
| Sproaken | Hongaars |
| Heufdstad | Boedapest (1,7 miljoen) |
| Regeringsvörm | Republiek |
| Geleuf | Rooms-katteliek 67%, protestaants 25% |
| **Laand en inwonners** |
| Oppervlakte - Water | 93.030 km² 0,7% |
| Inwonners - Dichtheid | 10.076.000 (2006) 108 inw./km² |
| Koordinaten | 47° 0′ N, 19° 0′ O |
| **Oaverig** |
| Volksleed | Isten, áldd meg a magyart (God, zegen de Hongaren) |
| Munteenheid | forint (`HUF`) |
| Tiedzone | +1 |
| Nasjonalen feestdag | 20 augustus, Sint Stefanus |
| Web | kode | tel. | .hu | HUN | 36 |

**Hongaarnlaand** (ok wa **Hongari-je** of **Hongaarn**, Hongaars: *Magyarország*) is n laand in Mildn-Uropa en t is lid van de Uropese Unie. Hongaarnlaand greanst in t westn an Oostnriek en Sloveniën, in t noorn an Slowaaknlaand, in t noordoostn an de Oekraïne, in t zuudoostn an Roemeniën en in t zuudn an Serviën en Krowatiën. De heufdstad van t laand is Boedapest. t Laand hef ne öppervlakte van 93.030 veerkaante kilometer en t tealt 10,1 miljoen inwonners. Dat gef ne bevolkingsdichtheid van 108 inwonners/km².

De officiële taal is Hongaars. t Grootste deel van de Hongaarn is rooms (67%).

## Demografie

### Bevolking

Hongaarnlaand hef ruum 10 miljoen inwonners, woarvan t merendeel (92%) etnische Hongaren. Der bint verschillende kleine etnische minderheden, woarvan de Roma (zigeuners, 5%) en de Duutsers (1,2%) de belangriekste bint. Doarnoast bint der nog tal van minderheden die minder as 1% van de bevolking oetmaken, zooas de Roemenen, Slowaken, Serviërs en de Oekraïners.

### Steden

De Hongaarse heufdstad Boedapest is mit 1,7 miljoen inwonners (2,5 miljoen in de agglomeroasie) zunder twiefel de grootste. Debrecen is op rume ofstaand tweede, Miskolc dearde. De Hongaarse steden mit meer as 100.000 inwonners bint:

1. Boedapest: 1.727.300 (agglomeroasie: 2.550.000)
2. Debrecen: 205.100
3. Miskolc: 181.100 (270.000)
4. Szeged: 162.500
5. Pécs: 158.700
6. Győr: 128.400
7. Nyíregyháza: 116.200
8. Kecskemét: 106.500
9. Székesfehérvár: 103.300

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Commons: Hongaarnlaand** - plaatjes, filmkes en/of gelüüdsbestanden. |
# Balkan

Kaarte van de Balkan
De Balkan in et blauw anegeaven up ne kaarte van Europa
De **Balkan** is ne streake in et süüdousten van Europa. Wat der precys wal en neet by höyrt, hangt af van wee a'j et vråget. De name kümt van de Balkanbargen dee as döär heyl Bulgarye loupet. In et noordwesten ligt de Balkan an de Adriatiske Sey, an de Ioniske Sey in et süüdwesten, de Aegeiske Sey in et süden, de Türkske Stråt in et ousten un de Swarte Sey in et noordousten. De noordelike grense is et meyste verskel oaver. Et höygste punt is den barg Musala med 2925 meter, in et bulgaarske Rilagebargde.

Vake wordet de volgende landen as Balkanståten anerekkend: Albanie, Bosnie en Herzegovina, Bulgarye, Kroatie, Grekenland, Kosovo, Montenegro, Noordmacedonie, Rumenie en Servie. De oppervlakde wördt vake skattet as 666.700 km2. Der wounet sou'n 60 miljoon lüde. Wat deylen van Italie ligget technisk bekeaken ouk up de Balkan, mär dat land wördt neet medereakend.

Et idee vöär nen Balkanstreake küm van den düütsken geograaf August Zeune in 1801. Hee meynden (untorecht) at de Balkanbargen de vöärnaamste bargkeatene van Süüdoust Europa warren. Dee löypen van de Adriatiske Sey töt de Swarte Sey. In de 19. eywe was de term *Balkanskiereiland* synonym vöär Rumelie, de europääske provincys van et Ottomaanske Ryk. Et was vöärnamelik ne politike indeyling un neet sou seyr geografisk. Dat wör noch verstarked döär de stichting van et Yugoslaviske Köäningryk vöärin de 20. eywe.

De natuurlike grensen van et Balkanskyreiland stemmet neet med den uutleg van et woord *skyreiland*. Geskeedkünnigen küret vake oaver de Balkan as ne streake. De term hevt nen slechten byklang ekreagen. Dårümme gebruket de geleyrden rechtevoord lever de name Süüdoust Europa.
# Noordelike Ieszee

Noordelike Ieszee
De **Noordelike Ieszee** (mangs vanoet et Engels wal es *Arktiesen Oseaan* neumd) is nen oseaan op et noorden van de wearlddelen Eurazië en Noord-Amerika. Hierin ligt de grote ieskappe van den noordpool. Gelearden zeent et der neet oawer eens of et non ne zee of nen oseaan is. De Internasjonale Hydrografiese Organisasie meant at den Noordeliken Ieszee de kleanste van de vief oseanen op de wearld is, terwiel as oseaanoonderzeukers et de Middellaandse Zee van et Noordelik halfroond neumt.
# Indonezie

|  |
| --- |
| **Republik Indonesia** |
| Vlagge van Indonezie | Wåpen van Indonezie |
|  Ligging van Indonezie |
| **Basisgegeavens** |
| Officiele språke | indonesisk |
| Höyvdstad | Jakarta |
| Regeringsform | republik |
| Godsdeenst | islam (ca. 86%), christendom 10%, hinduisme 3%, buddhisme 1% e.a. |
| **Geografy en bevolking** |
| Uppervlakde - Water | 1.904.570 km² 4,85% |
| Inwoanertal - Dichtheid | 260.580.739 (2017) 136,4 inw./km² |
| Koordinaten | 2° 30′ S, 118° 0′ O |
| **Oaverige** |
| Volksleed | Indonesia Raya |
| Münteynheid | rupiah (`IDR`) |
| Tydzone | +7 tot +9 |
| Nationale feystdag | u.a. 17 augustus |
| Web | kode | tel. | .id | IDN | 62 |

**Indonezie** is n republiek, bestoande uut n groot aailandengebied in Zuudoost-Azie. t Ligt tuzzen t Zuudoost-Azioatische vastelaand en Austroalie, en tuzzen de Indische en Stille Ozeoan. In t noorden grènst t ook aan de Zuud-Chinese Zee. Indonezie grènst aan Malaizie op t aailand Borneo, aan Papoea-Nij-Guinea op t aailaand Nij-Guinea, en aan Oost-Timor op t aailaand Timor. In t zuden grenst t aan Austroalie. De heufdstad is Jakarta. De grootste aailanden binnen Java, Sumatra, Borneo, Celebes en Nij Guinea.

## Geschiednis

Veur de tied van de Verainde Oostindiese Komnij (VOK, *VOC in t Nederlaands*) en veurdat de Hollaanders Indonesie nomen as kelonie, bestonden der tuzzen de 7e en 14e eeuw in Indonezie op verschaaidene stees, n aantel verschillende keunenkrieken. Dizzent waren veuraal hindoeistisch en boedistisch. Loater kwam hier de islam bie, via de haandel en gruide uut tot de belaankriekste religie in Indonezie. Indonezie is den ook t grootste moslimlaand van de wereld. In de tied van de VOK waren de Hollaanders der de boas en meuken n ìnd aan de bestoande keunenkrieken. Indonesie wuir doe Nederlaands Indie nuimd. De Japanners meuken op heur beurt n ìnd aan Nederlaands Indie, tiedens en noa de Twijde Wereldoorlog. De Hollaanders wuiren opsloten in kaampen en de Indonesiers wuiren dwongen om de Japanners mit te helpen.

## Toal

Indonezie kint n huil ìnde toalen, veural in Papoea, môr ook op Celebes en de maiste andere aailanden. Op Java en Bali binnen de verschillen hail wat klainer. Van alle toalen dij de maiste van heur proaten in Indonezie hebben, is t grootste duil Austronesisch. Mit sikkom 750 sproken toalen mout Indonezie wat aantel toalen aangaait allend in Papoea-Nij-Guinea zien meerdere zain.

## Butende hìnwieze

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Commons: Indonezie** - plaatjes, filmkes en/of gelüüdsbestanden. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Schreven in t Veenkelonioals* |