Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wikipedia

t Beelmärk van Wikipedia
**Wikipedia** is een projekt van de Wikimedia-stichting, die as doel ef um in elke taal een volledige en rechtenvri'je encyklopedie op et internet te maken. Naost typiese encyklopedie-artikels he'j op Wikipedia ok informasie die vake in verband ebracht wordt mit almanakken, specialistiese tiedskriften en zaken die in et ni'js bint. De artikels op de wiki's worden eskreven deur verskillende vri'jwillige auteurs. De naam *Wikipedia* is een samentrekking van *wiki* (Awaïaans veur *vlogge*) en et Engelse *encyclo**pedia.

Onder de parreplu van de Wikimedia-stichting bint verskillende projekten, waorvan Wikipedia et oldste, bekendste en suksesvolste projekt is. De organisasie Wikipedia zit in Florida, Amerika en ef gien winstoogmärk. Wikipedia is esticht deur Jimmy Wales en zien medeoprichter Larry Sanger. In 2003 draagden Wales zien rechten op de naam Wikipedia, de webstee zelf en de servers waorop ze dreiden, over an de Wikimedia-stichting. Disse stichting ef Wales op-ericht um veur een lange tied et be-old en de värdere ontwikkeling van Wikipedia meugelik te maken. De stichting leaft zowat alleend mär van giften en ef een kleine onderd betaolde medewärkers in dienst. Mär Wikipedia zelf wordt deur vri'jwilligers beheerd en eskreven.

Umdät de artikels deur elke bezuker bewärkt kunnen worden, gef Wikipedia gien garansie dät de artikels ok daodwärkelik goed eskreven bint. Vandalisme is vake een probleem, veural bi'j de wat grotere Wikipedia's.

Et Wikipedia-projekt is begunnen op 15 jannewaori 2001, mär bestun toe alleend nog mär in et Engels. De eerste anderstalige versie was in et Frans, en begun op 23 meert 2001. De Nedersaksiese versie van Wikipedia is begunnen op 23 meert 2006 en ef noe 8.105 artikels. Et internetadres van de Nedersaksiese Wikipedia is  De Engelse versie ef altied et grootst ewest, en ad in september 2021 roem zes miljoen artikels. In totaal waren der in 15 jannewaori 2011 meer as 17 miljoen artikels te vinden op iel Wikipedia in 278 verskillende talen en streektalen.

## Zie ok

* Nedersaksiese Wikipedia
* Platduutse Wikipedia

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Dit artikel is eskreaven in et oustveluwske dialekt van Attem, in de Algemene Nedersaksiese Schriefwieze.* |
# UTC

**UTC** staot veur U*niversal *T*ime *C*oordinated**, waorbi'j UT de eigenlike ofkotting is, mit de toevoeging dat et hier om mit de eerdrotaosie koordineerde tiedweergifte gaot. Et wodt ok "Zulu time" nuumd. Voluut wodt UTC meerstal **Coordinated Universal Time** nuumd. Et is bi'jkaans geliek an wat vrogger GMT (Greenwich Mean Time) nuumd wodde. UTC is liekewel een atoomtied, wielst GMT een astrenomische tied is. Om gien verschil te kriegen moeten d'r schrikkelsekondes bruukt wodden.

Bi'j greensoverschriedende toepassingen (bi'jgelieks et internet) wodden tiedstippen vaeke in UTC en op een universele meniere noteerd, o.a. mit behulpe van een 24-uursnetaosie zunder punten, am/pm enz. De netaosie *1315 UTC* betekent dus kwat over 1 middags neffens de standerdkonventie (op de nulmeridiaan).

Een praktisch veurbeeld van een veulbruukte situatie waorin de verwiezing naor de UTC belangriek is, is et gebruuk bi'j de plezierveert.

In pilotbooks, getiedentebellen en meteo wodt vaeke verwezen naor de "UTC-tied".
Et is an de gebruker van disse hulpmiddels om te weten hoe de tied in de zone waorin hi'j op dat mement is, hum verhoolt tot de "zoeloetied". Zien dat disse tied rond West-Europa tot 2 ure kan verschillen, kan bi'jgelieks bi'j getiedentebellen een grote misinterpretaosie optreden!

In een groot diel van West-Europa, waoronder Nederlaand en België, geldt in de wienter UTC+1 en in de zoemer UTC+2 (respektievelik 1 en 2 ure laeter as de wientertied in Groot-Brittannië).

|  |
| --- |
| Op et mement dat disse pagina laedde was et **2026-07-2T04:28** (UTC). |
| (W3C Date and Time Formats) | verni'jen ("purge") |
# 5 juli

|  |
| --- |
| jun - **juli** - aug |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **5 juli**

## Gebeurtenissen

* 1865 - William Booth rich de Christian Mission op. Dit wonnen laoter 't Leger des Heils.
* 1830 - Frankriek vuilt Algerije binnen.
* 1946 - De bikini wonnen eïntroduceerd.
* 1962 - Algerije wonnen onofhankelijk van Frankriek.
* 1975 - Kaapverdië wonnen onofhankelijk van Portugal.

## Geboren

* 1554 - Elisabeth van Habsburg, deerne van keizer Maximiliaan II († 1592)
* 1886 - Willem Drees, Nederlaanse politicus
* 1996 - Dolly, schaap, eerste zoogdier gekloond van een volwassen dier

## Uut de tied

* ...

## Viering/herdenking

* Algerije: Onofhankelijkheidsdag (1962)
* Kaapverdië: Onofhankelijkheidsdag (1975)
* Venezuela: Onofhankelijkheidsdag (1811)
# Weaweblad

Groot weaweblad (*Plantago Major*)
t **Weaweblad** (*Plantago*) is n geslacht oet de weawebladfemilie (*Plantaginaceae*) en hef um en noabie 200 oondersoortn dee at oawer de hele wearld vuurkomt. t Geslacht besteet oet weendbestoewers en blöait oarvörmig. Bie de meeste soortn beent de blaadn lieknervig. Hierduur liekt ze wal wat op grös. Bie de meeste soortn in West-Europa stoat de blaadn in nen bladkreenk bie mekoar.

Ze komt in alle soortn umgeewings vuur, mear in Neerlaand beent ze t makkelikst an de kaante van de weg te veendn.

Wat soortn beent tradplaantn. Dèt heult in dèt ze op harte pètte köant oawerleawn, umdèt ze vleazige blaadn hebt, dee at dr teegn köant at dr op etreadn wörd. Aandere soortn gediejt op gröslaande en zoolte groond.

t Weaweblad kan vuur völle middelkes gebroekt wördn. A-j oew an nen braandnettel stekt mu-j met n weaweblad oawer t plekn woer t oew jökket striekn. t Voch oet de blaadn woarket as teegngif teegn t nettelsap.
Oet de zöa van wat soortn weaweblad kan psyliumzoad emaakt wördn. Dèt is n middelken teegn lösliewigheaid. As disse zöa met völle voch in enömn wordt, vergoat de zöa neet, en krie-j ne steewige ontlasting. Van wat vukke soortn dit emaakt wörd is neet helemoal duudelik, zowel *Plantago ovata*, *Plantago ispaghula* als *Plantago psyllium* wordt eneumd.

In Neerlaand en België kö-j de volgende soortn antrefn:

*Disse naamns beent letterlik umme zat van t Hollaands noar t Tweants, want zovölle oonderskeaid wörd r egee neet emaakt in t Tweants.*

* Taandweaweblad (*Plantago major* subsp. *intermedia*)
* Groot weaweblad *(Plantago major* subsp. *major*)
* Hertsheurnweaweblad (*Plantago coronopus*)
* Roew weaweblad (*Plantago media*)
* Smal weaweblad (*Plantago lanceolata*)
* Zaandweaweblad (*Plantago arenaria*)
* Zeeweaweblad (*Plantago maritima*)

## Neersassies

* Drèents:
	+ *hazetarwe* (ZOZ, ZWN)
	+ *padtiesblad* (ZOZ)
	+ *vetblad* (MD)
	+ *viefaoder(n)blad, -kroet, -roet* (ZWN)
	+ *weegbree*
* Grote weegbree:
	+ *laokeblad*
* Smalle weegbree:
	+ *hazeblad*, *haze-oren* (MD)
* Grunnegs:
	+ *waibred* (overbliefsel oet t Oldgrunnegs *weijbrette*)
	+ *weegbree* (maist brukenleke benoamen)
* Tweants:
	+ *weaveblad*
	+ *weaweblad* (Riesn)
* Veluws:
	+ *wegeblad*, *wègeblad*
	+ *weegbree*, *wèègbrèè*
	+ *wegebree*, *wègebree*
	+ *trekkeblad* (Noordwest-Veluwe)

### Beukebeskriewing

* Meijden, R van der: *Heukels' Flora van Nederland*. 22ste druk, Grunning 1996
* Pelser, P: De ontmanteling van de helmkruidenfamilie (Scrophulariaceae). In: *Gorteria*, *Tijdschrift voor onderzoek aan de Wilde Flora*, joar 29 - 5, 20 oktober 2003
* Weeda. E.: *Nederlandse Oecologische Flora* deel 3, 1988
# Centraol-Europa

Centraol-Europa
**Centraol-Europa** of **Midden-Europa** is een gebied dat vaeke meerdere definisies kend het. Dit kan een historische, een etnische, een poletieke of een geografische aachtergrond hebben. In et beginne van de 21e ieuw wodden de volgende lanen, van noord naor zuud, tot Centraol-Europa rekend:

* Duutslaand
* Polen
* Tsjechië
* Slowakije
* Oostenriek
* Hongarije
* Zwitserlaand

Soms wodden ok wel Slovenië en Roemenië tot Centraol-Europa rekend. Disse lanen wodden krek as Polen, Tsjechië, Slowakije en Hongarije ok wel tot Oost-Europa rekend, een overbliefsel uut de Koolde Oorlog.