Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Adolf Hitler

Mussolini en Hitler
**Adolf Hitler** (Braunau am Inn (Oosterriek), 20 april 1889 – Berlien, 30 april 1945) was n Duutse politikus en diktoater. Hai was de laaider van t Duutse Dèrde Riek. Tiedens zien bewind stuurde hai doelbewust aan op n verovernsoorlog: de Twijde Wereldoorlog. Ook vonden onder zien bewind de *Holocaust* en wat andere genosides stee. Hitler druig hierveur de ìndverantwoordelkhaid.

In de Holocaust werren om en bie 6 miljoen Jeuden ombrocht. Ook al is Hitler nooit veroordeeld veur oorlogsmisdoaden, omdat e zelfmoord pleegde veur hai terecht stoan kon, wordt hai over t algemain beschaauwd as ain van de grootste oorlogsmisdoadigers in de geschiednis van de mìnshaid.

Hitler staait veuraal bekind om zien symbool, t hoakenkruus, dat soamen mit de pose dij in de oorlog noar hom doan wuir, de Hitlergroet, zölfs verboden wuir in veul landen.
# 29 juni

|  |
| --- |
| meie - **juni** - jul |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

De volgende gebörtenissen vunnen of vinnen plaots up **29 juni**

## Gebörtenissen

* Algemien
	+ 1904 - In Drenthe worden twie prehistaorische veenlieken vonden
	+ 1920 - Bie Den Oever wordt de eerste bak zaand in zee stört veur de Ofsloetdiek naor Wieringen
	+ 1995 - In de Zuud-Koreaanse heufdstad Seoel stört 'n waorenhoes in. Daorbie kumt 501 meensen um 't leven.
* Politiek
	+ 2006 - 't Kabinet-Balkenende II komt ten val naodat D66 heur steun aan de regering opzegt.
* Oorlog
	+ 1944 - WO II: de Franse haovenstad Cherbourg wordt veraoverd deur Amerikaonse troepen.
* Religie
	+ 1908 - Oprichting van de Congregaotie veur de Sacramenten van de Romeinse Curie deur Paus Pius X.
	+ 1922 - Bisschöpswijding van Johannes Olav Smit, Nederlaands apostolisch vicaris van Noorwegen, in de Sunt Lebuïnuskerk in Deventer.
	+ 1931 - Paus Pius XI röpt de Heilige Robertus Bellarminus oet tot karkleraor.
	+ 1949 - Bisschöpswijding van Léon Lommel, bisschop-coadjutor van Luxemburg.
	+ 1951 - Priesterwijding van de broers Joseph en Georg Ratzinger in Freising deur kardinaol Michael von Faulhaber.
	+ 1953 - Verheffing van de rooms-kattelieke apostolische vicariaoten Oslo (Noorwegen) en Zweden tot de bisdommen Oslo en Stockholm.
	+ 1953 - Oprichting van de Rooms-Kattelieke Apostolische Prefectuur Koeweit.
	+ 1958 - Encycliek *Ad Apostolorum Principis* van Paus Pius XII over 't communisme en de Kark in China.
	+ 1962 - Bisschöpswijding van Lambert Heygen, Nederlaands bisschöp van Doumé in Kameroen.
	+ 1967 - De Nederlaander Guillaume Cobben treedt of as bisschöp van Helsinki (Finland) en wordt opvolgd deur zien coadjutor en laandgenoot Paul Verschuren.
	+ 1991 - Benoeming van Angelo Sodano tot kardinaol-staotssecretaoris as opvolger van kardinaol Agostino Casaroli.
* Sport
	+ 1958 - Brazilië wint de wereldtitel deur gastlaand Zweden in de finaole van 't WK voetbal mit 5-2 te verslaon.
	+ 1986 - Argentinië wint in Mexico under aanvoering van Diego Maradona de wereldtitel deur West-Duutslaand in de finaole van t WK voetbal mit 3-2 te verslaon.
	+ 1996 - De Tour de France begunt in Den Bosch.
* wetenschöp
	+ 1929 - Ingebruuknoame van de eerste wiendtönnel, in Langly Field in Californië.
	+ 1971 - Dree Rössische kosmonauten kommen om bie terugkeer van heur Sojoez 11 oet de ruumte.
	+ 1995 - De Amerikaonse Space Shuttle Atlantis koppelt aan 't Rössische ruumtestation Mir.

## Geboren

* 1979 - Marleen Veldhuis, zwemster

## Oet de tied

* ...

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Schrieven in 't Dreints van Klazieneveen* |
# 1 juli

|  |
| --- |
| jun - **juli** - aug |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **1 juli**.

## Gebeurtenissen

* 1852 - 't Haarlemmermeer vuilt dreuge.
* 1858 - De evolusietheorie van Charles Darwin en Alfred Russel Wallace wonnen uut-ebröch deur de Linnaean Society van Londen.
* 1863 - Ofschaffing van de slavernie in Suriname.
* 1867 - De Dominion Kanneda wonnen evormd deurdat Upper Canada (Ontario), Lower Canada (Québec), Niej-Brunswiek en Nova Scotia samen-evoegd wonnen tot een konfederasie.
* 1916 - Eerste Wereldoorlog: eerste dag van de Slag um de Somme. Op disse dag koemen 20.000 soldaoten van 't Britse leger um, en raken 40.000 gewond. 't Einde van de slag is in november.
* 1942 - 't Vluchtelingenkamp Westerborg kump onder 't bestuur van de Duutsers.
* 1971 - De Utrechse gemeenten Jutphaas en Vreeswiek wonnen samen-evoegd tot de nieje gemeente Nieuwegein.
* 2005 - Der wonnen een niej schilderie van Leonardo da Vinci evunnen bie een infraroodscan van 't schilderie "Madonna in de Grot", oek van Leonardo da Vinci, in 't Louvre in Paries.

## Geboren

* 1949 - Carry Slee, Nederlaanse schriefster van heufzakelijk jeugboeken
* 1961 - Carl Lewis, Amerikaanse atleet en olympisch kampioen
* 1961 - Princes Diana Frances Spencer, Engelse prinses (uut de tied ekoemen op 1997)
* 1967 - Pamela Anderson, Amerikaanse actrice
* 1970 - Karen Mulder, Nederlaans fotomedel
* 1971 - Missy Elliott, Amerikaanse zangeres
* 1976 - Patrick Kluivert, Nederlaanse vootbalspeuler
* 1976 - Ruud van Nistelrooy, Nederlaanse vootbalspeuler
* 1977 - Birgit Schuurman, Nederlaanse zangeres
* 1982 - Mirjam Timmer, Friestalige Nederlaanse zangeres bie onder aandere 't duo *Twarres*

## Uut de tied

* 251 - Herennius Etruscus (25?), een keizer van Rome
* 251 - Traianus Decius (50?/60?), een keizer van Rome

## Viering/herdenking

* Suriname - Dag van de Vrieheen
* Kanneda - Nasionale feesdag (*Canada day*)
# Wikimedia Foundation

Wikimedia-logo
De **Wikipedia Fountdation** (*Wikimedia-stichting*) is de overkoepelende organisaotie van Wikipedie, WikiWoordenboek, WikiCitaoten, WikiBoeken, WikiBron, WikiCommons, WikiNeis, WikiSpecies en Nupedie. De Wikimedia Foundation is een organisaotie zunder winstoogmark, en is vestigd in de Verienigde Staoten van Amerika (Florida). De organisaotie wör op 20 juni 2003 officieel ankondigd deur Jimmy Wales, de directeur van Bomis Inc. en medeoprichter van Wikipedie.
# Noordmacedonie

|  |
| --- |
| **Република Македонија** |
| Vlagge van Massedonië | Woapn van Massedonië |
|  Kaarte van Massedonië |
| **Informasie** |
| Sproaken | macedonisk, servisk |
| Heufdstad | Skopje |
| Geleuf | oustersk-orthodox 84%, muslim 12% |
| **Laand en inwonners** |
| Oppervlakte - Water | 25.713 km² 1,8% |
| Inwonners - Dichtheid | 2,1 miljoon 81,8 inw./km² |
| Koordinaten | 41° 30′ N, 21° 45′ O |
| **Oaverig** |
| Volksleed | Denes nad Makedonija |
| Munteenheid | denar (MKD) (`MKD`) |
| Tiedzone | +1 (summertyd +2) |
| Nasjonalen feestdag | 2. augustus |
| Web | kode | tel. | .mk | MKD | 389 |

**Noordmacedonie** (officieel de *Republik Noordmacedonie*, in et macedonisk: *Република Северна Македонија*, albaneesk: *Republika e Maqedonisë së Veriut*), is een land in de Balkan in Süüdousteuropa. Et hevt Albanie in et westen, Kosovo en Servie in et noorden, Bulgarye in et ousten en Grykenland in et süden. Et land hevt sowat 2,1 miljoon inwonners. De höyvdstad is Skopje.

Sinds 12 februåri 2019 het et land officieel *Noordmacedonie*, vöär dee tyd wördde et land *Macedonie* nöömd, of vuluut: de *Vöärmålige Jugoslaviske Republik Macedonie* (mangs afekorted med de engelske afkörtinge FYROM, *Former Yugoslav Republic Of Macedonia*).

## Landsbeskryvinge

* längde landgrensen: 766 km (151 km med Albanie, 148 km med Bulgarye, 246 km med Grykenland en 221 km med Servie)
* küstlyne: ginne
* grötste rivyren: Vardar
* grötste mearen: Doiranmear, Prespamear, Mear van Ohrid.
* höygste punt: Golem Korab 2754 m.
* laegste punt: rivyr de Vardar 44 m

## Europeeske Uny

Noordmacedonie hevt ne anvråge dån um to-elåten te worden töt de Europeeske Uny up den 22. määrt 2004. Den 9. november 2005 gavven de Europeeske Kommissy öäre tosegging, wat up den 17. december 2005 wör oavernömmen döär de Europeeske Råd. Et land steyt nun up de lyste üm tolåten te worden. Vanaf den 19. augustus 2011 doot se der oaver vergaderen.

## Steaden

De belangrykste städen in Noordmacedonie sint:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Berovo
* Bitola
* Brod
* Debar (albaneesk: Diber)
* Delcevo
* Demir Kapija
* Gevgelija
* Gostivar (albaneesk: Gostivari)
* Kavadarci
* Kicevo
* Kočani
* Kratovo
* Kriva Palanka
* Krusevo
* Kumanovo
 |  | * Negotino
* Ohrid
* Prilep
* Radovish
* Resen
* Skopje
* Štip
* Struga
* Strumica
* Sveti Nikole
* Tetovo (albaneesk: Tetova)
* Valandovo
* Veles
* Vinica
 |
# Servië

|  |
| --- |
| **Република Србија Republika Srbija** |
|  |  |
|  Kaarte van Servië in rood en Kosovo in oranje |
| **Baosisgegevens** |
| Officiële laanstael | Servisch |
| Heufdstad | Belgrado |
| Regeringsvorm | Rippebliek |
| Geleuf | Servisch-Orthodoxe Karke protestaans rooms-katteliek islam |
| **Geografie en bevolking** |
| Oppervlakte | 88.361 km² |
| Inwoners - Dichthied | 10,1 miljoen 114 inw./km² |
| Koordinaten | 44° 0′ N, 21° 0′ O |
| **Overige** |
| Volkslied | Bože Pravde |
| Muntienhied | Servische dinar (`CSD`) |
| Tiedzone | +1 |
| Nationaole feestdag | 3 juni Dag van de Rippebliek |
| Web | Kode | Til. | .yu | SRB | 381 |

**Servië** (Servisch: *Република Србија*) is een rippebliek in et zuudoosten van Europa. Op 3 juni 2006 riep Montenegro zien onofhaankelikhied uut, waordeur Servië as de opvolgingsstaot van de konfederaosie Servië-Montenegro krek as een onofhaankelike staot is wodden. De officiële Servische onofhaankelikhiedsverklaoring kwam op 5 juni 2006.

## Tael

In Servië wodden diverse taelen spreuken, waoronder Servisch, Albanees, Hongaors, Roemeens, Krowatisch, Slowaaks en Roetheens. Et Servisch is de officiële tael van et laand; in Kosovo tegere mit et Albanees en in Vojvodina tegere mit et Hongaors, Roemeens, Krowatisch, Slowaaks en Roetheens.

## Bestuurlike indieling

Servië bestaot uut drie regio's:

* de autonome perveensie Vojvodina in et noorden;
* de autonome perveensie Kosovo in t zuden;
* Centraol-Servië, de rest van et laand; dit is gien officiële bestuurlike regio. De heufdstad Belgrado leit in dit gedielte.

Kosovo is in feite een protektoraot van de Verienigde Naosies.

De drie regio's bin weer onderverdield in 31 distrikten en de stad Belgrado.

## Geografie

In Servië bin verschillende revieren:

* Donau, Morava, Sava en Tisza

### Steden

Inkelde steden in Servië bin:

* Belgrado
* Kragujevac
* Niš
* Novi Pazar
* Novi Sad
* Požarevac
* Pristina
* Smederevo
* Sremska Mitrovica
* Subotica

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Commons: Servië** - plaatjes, filmkes en/of gelüüdsbestanden. |
# 1965

**Eeuwen:** < | 19e eeuw | **20e eeuw** | 21e eeuw | >

**Decennia:** < | 1940-1949 | 1950-1959 | **1960-1969** | 1970-1979 | 1980-1989 | >

**Jaoren:** << | < | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | **1965** | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | > | >>

## Gebeurtenissen

* 28 juni - Prinses Beatrix verleuft der mit de Duutse diplomaot Claus von Amsberg
* 16 juli - Opening van de Mont-Blanctunnel tussen Frankriek en Italië
* 11 oktober - Hilversum 3 (noen 3FM) begint uut te zenden
* - Oprichting FC Tweante

## Geboren

* 25 juli - Ina Müller, Duutse zangeres, grappenmaakster, schriefster en praotsjowprissentatrice
* 30 juli - Sybrand van Haersma Buma, liesttrekker van t CDA
* 31 juli - J.K. Rowling, Brits schriefster van Harry Potter
* 9 september - Adriaan Stoet, Nederlaans violist
* 16 december - Alexander Pechtold, liesttrekker van D66

## Uut de tied

* …

## Oetgoande verbeendige

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Commons: 1965** - plaatjes, filmkes en/of gelüüdsbestanden. |
# 10 augustus

|  |
| --- |
| jul - **augustus** - sep |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **10 augustus**

## Gebeurtenissen

* 1920 - Vrede van Sèvres, vredesverdrag tussen de Gealliëren en 't Ottomaanse Riek.
* 1925 - Sturmramp van Borklo, een legendarisch noodweer mit arg zwaore wiendsteuten en meerdere tornado's verrineweren onder aandere Borklo.
* 1566 - De beeldensturm begint en duurt tot oktober 1566.
* 1897 - Felix Hoffmann maak veur 't eers de aspirine.

## Geboren

* 1466 - Francesco II Gonzaga, heerser van Mantua († 1519)
* 1547 - Frans II van Saksen-Lauenburg, hertog van Saksen-Lauenburg († 1619)

## Uut de tied

* ...

## Viering/herdenking

* Onofhankelijkheidsdag in Ecuador
# 31 december

|  |
| --- |
| nov - **december** - jan |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **31 december**

## Gebeurtenissen

* 1879 - Thomas Edison laot zien niejste uutviending zien: 't elektrisch loch.
* 1938 - Uutviending van de naojemtesse op alkehol.
* 1944 Tweede Wereldoorlog: Hongarije verklaor Duutslaand de oorlog.
* 1963 - De Centraal-Afrikaanse Federasie val uutmekaar in Malawi, Rhodesië en Zambia.
* 1968 - 's Werelds eerste supersonische passagiersvliegtuug, de Tupolev Tu-144 maak heur eerste vluch.
* 1991 - De Sovjet-Unie wonnen officieel op-eheven.
* 1992 - Tsjechoslowakije wonnen op-esplits in Tsjechië en Slowakije.
* 1993 - Peru wonnen een rippebliek.
* 1999 - Boris Jeltsin nimp ontslag as prissedent van Ruslaand. Vladimir Poetin wonnen interim-prissedent.
* 1999 - De VS dragen de Panamakenaalzone over an Panama.

## Geboren

* 1937 - Anthony Hopkins, Brits acteur
* 1985 - Jan Smit, Nederlaanse zanger

## Uut de tied

* 335 - Paus Silvester I, (Paus van 314 tot 335)
* 1194 - Leopold V van Oostenriek (37)
* 1971 - Johannes Sass, Platduutse taelwetenschopper.

## Viering/herdenking

* Umdat 31 december de leste dag van 't jaor is, wonnen der 's avens oudjaor evierd. Veul meensen blieven dan op tot naor middernach veur de viering van de jaorovergang.
# Byzantiense Riek

Opkomst en dalegaank van t Byzantiense Riek deur de joarn hen
t **Byzantiense Riek** of **Oost-Romeinse Riek** (Grieks: Βασιλεία Ρωμαίων, *Basileía tôn Rhōmaíōn*) of **Romania** (Ῥωμανία, *Rhōmanía*) is t riek wat in de late oaldheid en de middeleewn n groot deel van t oostelike Middellaandse Zeegebeed in haandn har, met as heufdstad Konstantinopel. Wat noe t Oost-Romeinse Riek neumd wörd, was de oaverblevvene oostelike helft van t Romeinse Riek noadat t westelike deel onner mear deur de Grote Volksverhuzing en onnerlinge steggelderiej doernde t 5de joarhonnerd verdeeld was wördn. Schoonwal de kultuur, t geleuf en de sproak van t Riek heufdzakelik Grieks warn, zaggen de Byzantienen zichzölf as inwonners van t Romeinse Riek en ear bestuurders zaggen zichzölf as rechte opvolgers van de Romeinse Keizers. t Riek was lange n oavergaanksgebeed tusschen West-Europa en t Arabiese Riek en Sentraal-Aziatiese riekn as de Seltsjoekn en de Mongooln.

t Byzantiense Riek drukn n groot steampel op de kultuur en kennis van West-Europa. Duur de Byzantienn wör de Weetnskop van de Klassieke Oaldheid opniej invoord in Europa, veur zowied doar nog wat van oaver was blevven bie de Byzantienn (en de Arabiern). Vanof 1204, doo't de kruusvoarders Konstantinopel plundern deudn, en t Riek heanig an oet mekaar völ, trökn völ Byzantiense geleardn en keunstenoars op t aal rieker wördnde Europa an. Veural Italië kreg hierdeur ne belangrieke instroom veur de Renaissance.

In de letste joarhonnerde van t Byzantiense Riek was dr nich völ mear oaver as n kleen gebeed in West-Anatolië en Griekenlaand, veural deurdat t Ottomaanse Riek opköm en völ van t Byzantiense Riek innöm. 1453 was t ofleupn met t Byzantiense Riek. Doo wör Konstantinopel innömn deur sultan Mehmet II va de Ottomaann.
# 25 juni

|  |
| --- |
| meie - **juni** - jul |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **25 juni**

## Gebeurtenissen

* 1967 - Een wiendhoze tref 't zujen van Nederlaand en 't noorden van België.
* 1975 - Mozambique onofhankelijk van Portugal.
* 1950 - Noord-Korea vuilt Zuid-Korea binnen, begin Koreaanse Oorlog.
* 2004 - Koneginne Beatrix opent de nieje Schouwburg Het Park in Hoorn.
* 2150 - Totale zunsverdustering van langer as zeuven menuten.

## Geboren

* ...

## Uut de tied

* ...

## Viering/herdenking

* Krowatië - oprichting van de rippebliek, onofhankelijkheidsdag wonnen evierd op 8 oktober
* Slovenië - *Dag van de Soevereiniteit*, nasionale feesdag
# 22 juni

|  |
| --- |
| meie - **juni** - jul |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **22 juni**

## Gebeurtenissen

* 1527 - Officiële stichtingsdaotum van de stad Jakarta.
* 1634 Rembrandt van Rijn trouwt mit Saskia van Uylenburgh
* 1941 - De Sovjet-Unie wonnen an-evallen deur Duutslaand.
* 1976 - 't Kannedese Legerhuus schaf de doodstraf of.
* 2002 - Bie een eerdbeving van 6,5 op de schaole van Richter koemen meer as 261 meensen um in West-Iran.

## Geboren

* 1478 - Filips de Schone, vors van de Boergondische Nederlanen († 1506)

## Uut de tied

* 1276 - Paus Innocentius V (ong. 50)
# 21 juni

|  |
| --- |
| meie - **juni** - jul |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **21 juni**

## Gebeurtenissen

* 1973 - In Hoofddorp wonnen een bronzen beeld van Dik Trom onthuld.
* 1990 - Iran - 35.000 meensen koemen um bie een eerdbevingen mit een krach van 7,7 op de schaole van Richter.
* 2004 - Nederlaand - Veur 't eers in de Nederlaanse geschiedenisse wonnen moslimextremisten veroordeeld veur terreur.
* 2004 - België - Marc Dutroux heurt deur Officier van Justitie Bourlet levenslange eisen, en ter beschikking stelling van de regering veur een periode van tien jaor veur psychiatrische behaandeling.

## Geboren

* 1002 - Bruno van Egisheim en Dagsburg, paus Leo IX († 1054)
* 1952 - Alicia de Bielefeld, een veurkiend van Prins Bernhard

## Uut de tied

* ...

## Viering/herdenking

* Dag van de wereldvrede en 't gebed