# Donald Trump

Staatsieportret van Donald Trump in 2025
**Donald John Trump** (geboren op 14 juni 1946) is nen Amerikaansen politiekman, mediakeerl en zakenman. In 2024 wun he de presidentsverkiezingen van de Verennigde Stoaten. Sind 'n 20en januwoari van 2025 is hee 'n 47en president. President was he ok al eerder, van 2017 töt 2021.

## Loopbaan

Trump hef een ekonomiediploma van de Universiteit van Pennsylvanië oet 1968. Zien vaar scheuf em noar veurten as neien baas van et familiebedrief in 1971. Dat gavven he 'n neien naam *Trump Organization*. Ok nöm he vanof dan annere bouwprojecten an: opknappen van wolkenkrabbers, hotels, gokhuuz en golfbanen. Noa at em et spul achterin de negentiger joaren een paar moal oawer ’n kop gung, starten he ok andere onnernemmingen, vaak onner 'n naam *Trump*. Tusken 2004 en 2015 was he producent en heuvdrolspöller in de reality-tv-serie *The Apprentice*. Hee en zien bedrieven hebt al meer as 4000 rechtzaken an de boks had en bint zes moal oawer 'n kop goan.

## Eerste moal presidentschop

In 2016 wun Trump de presidentsverkiezingen vuur de Republikeinen, van de Demokratenkandidoate Hillary Clinton. Al stemmen de meeste leu veur Clinton. Oet onnerzeuk van Mueller bleek, de Russen hadden der in zitten te stokkern. Ziene standpunten wörden populistisch, protectionistisch en nationalistisch neumd. Ziene beneuming en beleid kwammen heel wat leu teggen in et geweer. Hee was ’n ennigsten Amerikaansen president met gen ervaring in leager- of regeringszaken. Sinds at he közzen is, wördt he deur een koppel Amerikanen verdan ophemmeld net he God zölf is. Trump geleuven an verscheidene samenzweringstheorieën. Ok hef he heel wat dinge beweerd woaras achterof niks van kloppen. Dat hef nog gen enkeln president ooit zo slim doan. Hee hef dinge zejd en doan wat leu op of oawer et rändke van racistisch en vrouwonvreandelik vindt.

## In opspraak

Deur zien onpolitieke oetsproaken kan Trump internationaal op völ andacht rekkenen. Völ van wat he online zet stot leu veur de schennen of blik niks van woar te wen. Biej verscheidene gadderingen rond Trump kwam et doardeur al es op houwen an. Biej de veurrondes van de verkiezingen in 2016 deuk der ne opname op van Trump oet 2005. Doarin gavven he hoog op van hoo as he vrouwleu seksueel behandeld had. Verschillende vrouwleu hebt em anklaagd veur verschillende groaden van vergriep. Trump sprung hoog en leag um et te ontkennen en deu net of et enkel bedoold was um em der deur te halen. “Fake News” (“Nepneis”) is ene van zien bekendere reakties wörden.

In zien eerste presidentstied wol Trump een inreisverbod veur leu oet landen woar de meerderheid Moslim is. Ok wol he met geld wat eagenlik veur et leager was ne muur bouwen tusken de VS en Mexiko, um Zuud-Amerikaanse vluchtelingen teggen te holden. Hee leut illegale migrantenfamilies oet mekaar halen en deud der meer as 100 milieuwetten weer achterhen. In 2017 tekkenen he de *Tax Cuts and Jobs Act*, woarmet der minder belasting betaald hoven te worden en der de boote achterhen gung veur et verplichte zekenfonds van de *Affordable Care Act*. Hee zetten Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh en Amy Coney Barrett in et Amerikaanse Hooggerechtshof.

### Coronatied

Do as de Corona oetbrök, deud der Trump eerst weinig op oet. Doktersadvies deud he niks met of gung der teggenin, höal testen op grote schoal teggen en kwam zölf met behandelingstips wat kant noch wal raken. Trump was anstichter van nen handelsoorlog met China. Hee trök de VS oet et veurstel veur een Trans-Pacifisch Partnerschop, de Pariesakkoorden veur klimaatverandering en de atoomofspraken met Iran. Dree moal gung he met ’n Noord-Koreaansen leider Kim Jong Un um toafel um den zo wied te kriegen at he zien atoomwoapens der achterhen zol doon, mer dat leup op niks oet.

### Anklaagd

Trump is ’n ennigsten Amerikaansen president wat twee moal anklaagd is. In 2019 veur machtsmisbroek en hindern van et Kongres noa at he Oekraïne dwungen had um Joe Biden deur te lichten. In 2021 veur anzetten töt opstand. De Senaat sprök em in beide gevallen vriej. In 2020 verleur he de presidentsverkiezingen van Biden, mer wol ziene ster nich opgevven. Hee reup at der van alle kanten knooid was met de ciefers en proberen um de resultaten um te dreien. Op 6 januari 2021 sporen hee ziene anhang an töt nen mars noar et Kapitool. Dat sleu deur; völ van zien anhangers gungen oawer op bestorming. Trump kan et deurgoans best vinden met ultrarechts-extremisten. Doarbiej slöt he vaak gewelddoadigen taal oet oawer ziene politieke teggenstanders. Gescheedkunnigen en geleerden zeet em as autoritair en fascistisch. Op völ liesten steet Trump as een van de slechtste presidenten in de geschedenis van Amerika.

### Noa zien eerste presidentstied

Do as Biden et oawernöm in et Witte Hoes bleef Trump de Republikeinse Partiej domineren. In 2024 stellen he zich weer kandidoat. Mei 2024 bevund ne jury in Niej-Jork em scholdig op 34 anklachten. Hee had pornostear Stormy Daniels geld to schöaven um niks lös te loaten oawer wat Trump met Daniels doan zol hebben, um der in de verkiezingen van 2016 better oet te kommen. Dee betalingen had he met knooieriej in de bookholding proberen te verbeargen. In nog dree annere districten hef he nog 54 annere anklachten teggen em lopen. Dat gung oawer wo as he met vertrouwelike papieren umsprong en de wies woarop as he de presidentsverkiezingen van 2020 teggenwearken. Ok leupen der börgerzaken teggen em: nen anklacht veur seksueel misbroek en laster in 2023, laster in 2024 en sjoemeln met geld in 2024.

## Tuskentied

Noa at he et Witte Hoes oetmost, trök Trump in zien landgood Mar-a-Lago, woar hee kantoor höal zo as dat veur oldpresidenten mag. Hee bleef volholden dat der met de verkiezingen van 2020 sjoemeld was, wat ziene teggenstanders de 'grote leugen' neumen. Dat nömmen ziene anhangers weer oawer um de hele verkiezing zo te neumen. De Republikeinen nömmen ziene kant van et verkiezingsverhaal oawer um neie stembeperkingen in te voren woaras ze zelf gemak van hadden. Vanof juli 2022 bleef he biej stoatsanklagers nöalen um de verkiezingen ongeldig te verkloaren.

Anders as andere oldpresidenten bleef he zich slim met ziene partiej bemeuien. In de New York Times neumen ze em in 2022 nen modernen partiejleider. Hee bleef geld biej mekaar gaddern töt he op een wis ogenblik meer in kas had as de hele Republikeinse Partiej. Ok heul he voordan inzammelingsacties veur Republikeinen op zien Mar-a-Lago-landgood, woar he zelf ok nich minder an wör. Hee was slim drok um leu wat um noa warren op mooie baantjes te zetten. Biej de halfwegverkiezingen van 2022 stutten hee 200 kandidoaten veur verscheidene afdelingen. Februari 2021 schref he 'n nei bedrief in: *Trump Media & Technology Group* (TMTG), woarmet he ne 'sociaal netwerkdeenst' veur Amerikanen opzatten. Meert 2024 gung TMTG samen met et speciale wervingsbedrief Digital World Acquisition en wör 'n publiek bedrief. Februari 2022 deu TMTG et sociale mediakanaal Truth Social lös.

**Rechtzaken**

In 2019 klaagden journaliste E. Jean Carroll Trump an veur anranding in de joaren '90 en veur laster umdat he eer ok nog in et openboar der deurhaalden. Carroll klaagden em in 2022 nog es an veur anranding en meer laster. Hee wör ansprakelik hölden veur seksueel misbroek en laster en mos $5 miljoen lappen veur enen zaak en $83,3 miljoen veur den ander. In 2022 begun den stoat Niej Jork nen börgerrechtzaak teggen em; zee vunden, hee had de Trump Organization grötter veurdoan as wat et wearkelik was, woardeur he meer kon lenen biej geldscheters en banken; hee wör scholdig bevunden en mos $350 miljoen lappen met rente der oawerhen.

## Tweede moal presidentschop

In 2024 wun Trump de presidentsverkiezingen van Kamala Harris. Met 78 joar is hee ’n oaldsten ooit wat President van de Verenigde Stoaten worden is. Deur de anklachten wat teggen em loopt is he ok 'n eersten president met ne veroordeling an de boks.

### Eerste doaden

In minner as ne moand veur zien eerste 100-dagen, gavven Trump meer bevelen oet as al ziene veurgangers in eer 100 dagen. Half januari leupen der 550 rechtzaken teggen ziene bevelen. An beide partiejen van 't Amerikaanse stelsel hebt rechters meerdere fouten in Trump zien ambtsbeleid anwezzen dee ingoat teggen de grondwet en statuten.

Deur al dizze rechtzaken valt Trump verdan meer oet teggen et rechterlike apparaat. Hee wil, de federale rechters dee zich teggen em oetsprekt, zollen oppakt worden. Oet ne analyse van de Washington Post wat half juli 2025 oetkwam, blek at hee niks oetdeu op de rechterlike oetsproaken. Wetskenners hebt dat nog nooit eerder zeen van nen president.

Ziene regering hef et veur mekaar kreggen dat ze biej grondwet federale wetten negeren majt. Hee deu niks met een federaal verbod op TikTok bieveurbeeld.

**Belangenverstrengeling (2025–noe)**

Van Trump zien tweede termien as president is bekend at et minder beskearming hef teggen belangenverstrengeling. Et tredt tientallen joaren van ethische normen de grond in en der is heel wat zorg um umkeupboarheid. Hee höl een openboar bedrief an onder *Trump Media & Technology Group* en hef der verschillende financiële deensten van maakt. Internationaal hef he investeerd in vastgoodofspraken met stoatsorganen. Ok verkoch he völ Trump-gaddergood as kipsen en T-shirts. In ziene hotels en op ziene golfbanen wordt evenementen hölden woar hee zölf ok better an wördt. Andere presidenten hadden der al lang een fonds van maakt.

Trump hef zelf twee cryptomunten (*$Trump* en *$Melania*) oetgövven, der reklame veur maakt en der ok an verdeend. Ok verdeent hee an et cryptofamiliebedrief *World Liberty Financial*. Veur Trump an hef der nog nooit zovöl privé-ondernemmingen en oaverheidsbeleid deur mekaar lopen.

#### Massa-ontslagen veur federaal personeel

Onder Trump kwam der ne vakaturestop veur federaal personeel. Federale metwearkers meugen ok nich meer thoeswearken of vanof ne andere stie. Ok wol he nen besten hoop ambtenoarenbanen opnei loaten beoordelen um te kieken of der zoneumde 'at-will positions' van maakt konnen worden. Zukke metwearkers könt in de VS zonder verkloaring noar hoes stuurd worden. Dat gebeuren ok: doezenden ambtenoaren kwam biej de kökken, wat volgens kenners in stried was met de wet. In ear stie wol he volk hebben wat met 'n zelfden mond preut as woar ze met et. Teggen ende februari 2025 warren meer as 30 doezend leu ontsloan.

Hee deu der diversity, equity and inclusion (DEI)-projecten achterhen en verskeurden Lyndon B. Johnson zien Bevel 11246 oet 1965. Dat bevel bestund der oet, leu wat veur de federale oaverheid wearken, zollen moatreggeln teggen racisme nemmen.

Trump en Elon Musk eer Afdeling veur Overheidsefficiëntie brökken verschillende federale bureaus af, woaronder USAID en et Onderwiesbureau. Doezenden leu kwammen biej hoes te zitten. Ambtenoaren möchten nog mer et minimaal vereiste doon.

#### Dwarszitten politieke teggenstanders

In zien tweede termien as president gebreuk regering-Trump eer macht as oaverheid um politieke teggenstanders en leu oet de börgeriej an te pakken. Hee dreigden, tekenden dekreten en leut politieke teggenstanders onnerzeuken, met doarbiej ook organisaties dee de Demokratische Partiej stutten. De Justitiële Afdeling nöm hee de onafhankelikheid of en gebreuk ze um ziene politieke teggenstanders dwars te zitten.

Wetskenners kenmearket Trump ziene acties teggen börgers as autoritear. Zee woarschouwt veur ofglieden van de demokratie en de rechtsstoat.

#### Vriejsprekken en strafvermindering

Trump sprek links en rechts leu vriej, veurnamelik leu wat em trouw bint. Veural leu dee op zakelik of ambtelik niveau wat oetvretten hebt, könt op zien vriejspraak rekkenen. Zo bint alle opreurders van 6 januari op zien eersten neien presidentsdag vriejsprokken, ook dee wat de politie met geweld anvöllen. Meer as 1500 bint der vriejsprokken.

### Binnenlands beleid (2025 - noe)

Trump löt verdan reggels schrappen woar he gin leefhebber van is, woardeur de oaverheid minder te zeggen hef oawer bepoalde zaken. Volgens kenners is dat teggen tientallen joaren an wetgevving in. Doar teggenoawer steet, hee wil meer grip op privéondernemmingen. Dat geet in teggen et vrieje markt-principe. Trump döt an stoatskapitalisme, deurdat hee vanoet de regering andelen nemp in Amerikaanse bedriewen.

**Wettenschop**

Verscheidene beurzen veur onderzeuk hef Trump der achterhen doan. Wettenschoppelik onderzeuk noar dingen wat em nich anstoat kriejt ok gin geld meer. Ok dat is weer illegaal en ongrondwettelik, meent meerdere rechters en et Bureau veur Oawerheidsansprakelikheid. Een van zien eigen programma's, *Make America Healthy Again* (Maakt Amerika Weer Gezond) gevt of op wettenschop en sprekt op teggen inenten. Doardeur is der in de VS ne opleawing van kinkhoost en mazelen.

#### Noodtoostand en gezondheidsbeleid

Veur et hele land hef Trump de noodtoostand ofropen. Doardeur mag he, meent he, honderden ingrepen doon zonder goodkeuring vanoet et kongres. Volgens em is der landelik energienood. Milieuwetten geldt dan nich, zeg he, en fossiele brandstoffen majt as vanolds oet de grond haald worden. Wind- en zunennergie stoat op een leag pitke. In zien eerste ambtstermien trök Trump de VS al teruw oet de Pariesakkoorden. Biden voogden ze weer to, woarnoa Trump et in zien tweede termien weer teruw trök.

#### Samenleawing

Volgens Trump ligt grote problemen in de samenleawing veural an deurdrevven diversity, equity and inclusion en wokedom. Volgens em steet diversiteit liek an onkunde. Op federaal niveau dreiden hee doarum DEI-moatreggeln teruw. Meerdere kulturele instellingen dreigt he met moatreggeln as ze niks doot an eer DEI-beleid. Meer as zestig universiteiten hef he bescholdigd van antisemitisme. Verschillende advokoatenkantoren dwung he ziene politieke agenda oawer te nemmen.

Steaden woaras de Demokratische Partiej de meeste anhang hef, steuren hee et leager hen um 'orde op zaken te stellen'.

Met meerdere bevelen en op andere wiezen hef Trump transgenders oet et leager weerd. Financiering veur umbouwpleeg hef he stopzet. Inklusief taalgebroek mag he nich lieden. Onderzeuks- en lesmateriaal wil he censureerd hebben. Scholen, universiteaten en kulturele instellingen majt nich meer wat hee neumt 'genderideologie' promoten. Sporters dee transgender bint, majt nich meer metdoon met wedstrieden. Eer paspoorten möt noe biej op stoan wat veur geslacht ze biej geboorte hadden.

#### One Big Beautiful Bill-akte

Juli 2025 tekenden Trump de One Big Beautiful Bill-akte. Doarmet zatten hee de tiedelike belastingverleaging van 2017 noe vast. Doarboawenop deu hee nog wiedere belastingverleaging töt rond 4,5 triljoen dollar et joar. Doar hadden veural rieken gemak van. Arme leu kosten et deurgoans 1600 dollar in et joar. Dee zölfde akte dirigeren ok meer centen noar defensie, oetzetting van leu, de grote muur langs de grens, en zien Goldene Stolp, een ofweersysteem teggen raketten. Belastingveurdeel veur greune ennergie gung der achterhen, veur wind- en zunnekracht en veur anschaf van ellektrische wagens. Ok haalden de act geld weg biej onder meer Medicaid en SNAP. De bezunigingen en wiedere veurweerden mut ingoan noa de verkiezingen van 2026. Et Kongressionele kaskantoor schat, de act gef 3,4 triljoen dollar extra schold op de stoatskas, löt 11,8 miljoen leu ear Medicaid-dekking kwietraken en haalt SNAP-veurdelen vort biej dree miljoen leu.

#### Immigratie (2025–noe)

Op zien eersten wearkdag dreug Trump grenswachters op um illegalen subiet wier et land oet te zetten. Ok de CBP One-app veur grensoawergänge gung op zwart. Trump stellen een *Blievt in Mexico*-beleid in, woarmet ook drugsbendes as terroristengroepen anmearkt wörden. Ok 'n anleg van ne grensmuur mos weer oppakt worden. Gedogen deu he ok nich an, illegalen dee onder CBP One binnen warren kommen mosten der oet. Oetzundering op humanitaire gronden veur Kubanen, Haitianen en Nikaraguanen was der ok nich meer biej.

Meert 2025 greep he weerum op de Boetenlandse Viejanden-akte oet 1798 um migranten zonder heurzitting vast te zetten in et Opsloetcentrum veur Terrorisme in El Salvador. Hee pikt der aktivisten, legale migranten, toeristen en studenten oet dee kritiek op em hebt of zik veur Palestina oetsprokken hebt. Verscheidene Amerikaanse börgers bint ofvoerd. Zien agressieve deportatiekampanje kump em deur et hele land te stoan op völ protesten en slagen met migranten en protesteerders. Dat wör enkel slimmer noadat veur et oog van de wearld Amerikanen van good anzeen deur federale agenten ofskotten wörden biej Operation Metro Surge in Januari 2026.

#### Boetenlands beleid

Trump zien tweede ambtstermien steet te book as imperialistisch. Zien regering zet hard in op eer *America First*-beleid. Ze hebt zich teruwtrökken oet internationale organisaties dee bedoold warren um Amerika's zachten invlood te vergroten. Trump wil verdan wat weerhebben veur wat he bondgenoten te beden hef. Dat dut he op onnoavolgboare wiez. Mangs dut he onverschillig, mangs viejandig, terwiel as he juust gode möa lik met landen dee vanolds teggen Amerika warren.

Februari 2025 wisselden Trump en vicepresident Vance harde weur met Oekraiensen president Volodymyr Zelenskyy. De beelden gungen de hele weerld oawer. Media beschreef et as ne nooit eerder zene botsing tusken nen amerikaansen president en een ander stoatsheufd.

Botsing met Zelenskyy, Februari 2025
Trump steet breed achter Israel en blif eer stutten in de Gazaoorlog. Van meert tot mei 2025 bombarderen Trump Hoeti-doelen in Jemen. Dat was zien eerste militaire angreep in et Middenoosten. Biej 'n Iraans-Israelischen oorlog van 2025 gavven Trump in juni opdracht um Iraanse atoomsties te bombarden. Zien veurstel veur nen woapenstilstand in Gaza kwam der deur in oktober 2025, woarnoa as hee ziene Vreadesroad oprichten. Februari 2026 bejoaden Trump gezamenlike lochtanvallen met Israel teggen Iran. Ok sturen he vleegdekschepen en oorlogsfregatten der achteran. Israelische bomanvallen kwam Iran zien heugsten leider Ali Khamenei um, nöast andere Iraanse hoogweerdigen. Iran völ doarop umliggende landen an dee good met Amerika of Israel könt.

Op zakelik vlak steet Trump zien beleid te book as beschearmend. Hee hef de meeste andere landen hoge heffingen oplejd, ok veurname handelslanden as China, Kanada en Mexiko. Hee is ne wearldwiede handelsoorlog begunnen, met de heugste heffingen op andere landen sind de Akte van de Smoot-Hawley-Heffingen oet 1930. Et heugste rechtshof zea in 2026 at de heffingen illegaal warren. Trump dreigt regelmoatig met heffingen teggen bondgenoten as ze zich oetsprekt teggen ziene politieke keuzes.

In Middenamerika hef Trump opdracht gevven veur anvallen op wat noar verluud drugsboten möt wean in internationale wateren. Ok wil hee der meer soldoaten hebben. November 2025 sprök Trump veurmoalig Honduraans president Juan Orlando Hernández vriej den as in 2022 was oppakt en noar de VS oetleaverd. Den zat nen straf oet van 45 joar veur drugshandel. Januari 2026 greep de VS 'n Venezolaansen president Nicolás Maduro en vleugen em noar Stad Niej-Jork, woar hee veroordeeld wör veur drugshandel.

In 2025 dreigden Trump at he Greunland wol innemmen. Dat zol he veur mekaar kriegen of met leagermacht of deur heffingen. Januari 2026 kwam he doar van weer, umdat he zeg he 'een raamweark vuur een tokomstig handelsverdrag' met de NAVO veur mekaar kreggen har.

#### Personeel

In zien tweeden termien wol Trump enkel personeel wat em trouw was. Hee har lewer trouw as bekwoam. In februari 2025 maken et Witte Hoes bekend, Elon Musk zol nen specialen metwearker wean. Musk met zien Department of Government Efficiency (DOGE) kreag togang töt nen helen rits oaverheidsinstanties. Musk gung der de eerste moand al in 18 departmenten met 'n bezzem deur.

## Gedrag en oetspraken

In de joaren noa 2010 trök Trump verdan de geboortestie van Barack Obama in twiefel, woarmet he samenzweringstheorieën en oeterst rechtse ideeën op de veurgrond halen. De alternatieve rechtse beweaging kon he völ stut van kriegen um president te worden. In zien kampagne veur 2016 leiden zien politieke ideeën en wiez van zeggen töt et ontstoan van et *Trumpisme*, wat mangs met persoonsverheerliking vergelekken wördt. Zien politieke standpunten wordt zeen as populistisch en rechtslönnend. Hee nemp ziene rechten as president oardig roem op.

Zien gedrag en oetsproaken wordt vaak autoritair en gevöarlik veur de demokratie neumd. Hee löt leu geern in 'wiej teggen eer' denken. Hee spölt in op angstgeveul van ziene achterban. Evangelische christenen en christennationalisten loopt met em vort. Zien teggenstanders neumt he vaak 'duvels'.

### Ras en geslacht

Völ wat Trump zeg en döt kan as racistisch zeen worden. Oet onnerzeuk blik, Trump zien politieken opkomst dankt he an racistische oetingen, meer nog as zien geld. Reggelmoatig mut rassen, geleuven en etnische minderheden et lieden. Geleerden meent, daalkieken op zwarte leu, immigranten en moslims steet hoast liek an veur Trump wean.

Trump zetten oawer ne volle bladzied een advertentie in de krant woarin at hee beweren, vief zwarte en latinojongeren hadden ne blanke vrouw verkracht in de Central Park-joggerzaak van 1989. Dat deu he noadat ze doarvan vriejsprokken warren in 2002. Do as in 2017 nen *Unite the Right*-mars organiseerd wör deur gewalddoadige deeprechtsen, zea hee da'j an beide kanten 'beste leu hadden', woarmet as he leu dee blank as opperras zeet liektrök met teggenstanders doarvan. Biej ne besprekking van immigratiewetten in januari 2018 neumen he noar verluud El Salvador, Haïti, Honduras en Afrikaanse landen 'shithole countries' (apenlanden). Völ leu vunden dat racistisch. Juli 2019 veroordelen et Hoes van Ofveerdigden em veur racistische opmearkingen oawer veer vrouwleu in et kongres dee der veur de Demokratische Partiej zatten. In zien kampagne veur herverkiezing in 2024 gebreuk hee steeds ontmenselikende taal en racistische stereotiepen.

Juni 2020 gebrökken federale agenten troangas en andere volksbeheersingstaktieken biej de protesten um George Floyd, um de vreadzame wettige gaddering oet mekaar te drieven op Lafayette Square veur et Witte Hoes. Doarnoa leut Trump zich met nen Biebel in de hand fotograferen biej de St. John's Episcopal Curch. Kearkleiders hebt zien anpak van de demonstranten en fotomoment ofkeurd.

### Vrouwleu

Trump steet der um bekend dat he openboar vrouwleu kleineert. Hee maakt smerige opmearkingen, kraakt of hoo as ze der oetzeet en gef ze scheldnamen. Oktober 2016 kwam der ne geheime opname noar boeten woarin te heuren is at he opgef oawer zonder instemming vrouwleu kussen en anraken: 'A'j bekend bint kom iej oaweral met vort en kö'j alles doon ... iej griept ze zo biej de kut biej.' Hee zea dat was 'kleedkamerproat'. Do as de media der breedoet oawer verdan deu, kwam zien eerste openboare verontscholdiging. Sind de joaren '70 hebt 28 vrouwleu nen anklacht teggen em indeend veur verscheidene vörme van vergriep: anranding, vergriep an minderjoarigen, seksueel geweld, fysiek misbroek, kussen en betasten zonder tostemming, onder rökke kieken en tovallig binnenlopen as miss-kandidoaten zich net an et umtrekken bint.

### Opjutten töt politiek geweld

Volgens kennis is der ne toname van politiek geweld in de VS en dat is an Trump te danken. Zowal veur as teggen em is der meer geweld. Hee hef geern ekstremisme, geleuft an samenzweringen as QAnon en sprek zich nich oet teggen ultrarechtse opstandige groepen.

Oet onnerzeuk blik, Trump ziene oetspraken stoat in verband met ne toname in haatgeweld en dat anderen noe ok meer dörft umdat 'n president ok geregeld racistische dinge zeg. Onnerzeukers meent ok, Trump zien kwoadsprekkeriej oawer en onbewiesboare anklachten teggen de doolwitten dee de opreurders van de zesjanuariopstand anvöllen is nen vörm van stochastisch terrorisme (stokkeriej). Meerdere anklaagden hiervan wiest op ziene oetspraken dat ze doardeur opjutted warren en dus strafvermindering verdeent. ABC News onderzöcht minstens 54 gevallen woarin veural blanke kearls veurnamelik minderheden anvöllen hadden en em as inspiratie neumen.

In een presidentieel debat van 2020 weigern Trump zich oet te sprekken teggen de Proud Boys, ne groep dee bekend steet as strieders veur een blank opperras. Hee zea 'Proud Boys, blief stoan en stoa stil,' wat de groep meer anmeldingen opleawern. Trump döt net of et zesjanuariopreur niks geks was en stelt et in ziene opmearkingen verdan lichter veur. Ok hef he alle opreurders strafvermindering gevven, wat volgens antiterrorismekenners anzet veur meer politiek geweld kan wen.

**Valse of misleidende oetsproaken en samenzweringen**

Trump röp in et openboar vaak zo mer wat, zo slim as ze dat in de Amerikaanse politiek nog nich zeen hebt. Feitencheckers van biejveurbeeld de Washington Post loopt stelselmoatig allens van em noa. Zee kwammen op 30.573 foute of misleidende oetsproaken in zien eerste ambtstermien. Dat wörden der verdan meer noar moate zien presidentschop vörderden. Ziene legeriej is een kenmeark van zien presidentschop en steet bekend as brandspuiten (zovöl oetspraken de weerld in helpen dat et nich meer biej te holden is).

In de eerste 100 dagen van zien tweeden termien mos Trump et hebben van foute, misleidende en oawerdrevvene oetsproaken um ziene besloeten te rechtveerdigen. Zien tweeden termien bleef he valsheden rondstreien, mer noe nich meer zo breed; hee höl zich biej een vaste koppel valsheden.

Völ van zien oetsproaken hadden gin gevolgen. Mer der bint der wat woar wat vanof hank: biej de pandemie van COVID-19 zea hee, een medicien teggen malaria zol ok wa helpen. Dat leavern grote tekörten op in de VS, woarop Afrika en Zuud-Azië in paniek ok rap et medicien gungen insloan. Ziene anvallen op poststemmen en andere wiezen van verkiezingen maken, de leu hadden minder vertrouwen in de hele verkiezingstied. Ziene misinformatie oaver de COVID-19-pandemie vertroagen en verzwakken de pleeg der umhen. Zich verontscholdigen döt he nich. Töt 2018 woagen zich de media der nich an et legen te neumen, zölfs noadat hee onwoarheden bleef herhalen.

Al veur at he president wör was Trump geveulig veur samenzweringen. In 2011 was Trump grötsten anjager van de 'birther'-samenzwering, woarin der twiefeld wör an de geboortestea van Barack Obama, 'n eersten zwarten president van et land. Hee zol boeten de VS geboren wean. Trump gung der greuts op, hee har de regering zowied kreggen Obama zien geboortepapieren oet te gevven. Doarnoa meanen he, dee warren vervalst. In september 2016 mos he veur et volk togevven dat Obama toch wa in de VS geboren was. Doar gung he oawerhen met de bewering at de geruchten van Hillary Clinton kwammen, do as zee et teggen Obama opnöm in de presidentskampagne van 2008.

Trump zeg der vaak biej, hee hef et van een ander. Andere dingen woar hee geern oawer döt is klimaatontkenning, knooien van de Oekraïne in de verkiezingen van de VS en et verband tusken inenten en autisme. Noa de verlöaren presidentsverkiezing van 2020 bleef he herhalen dat et allemoal deurstokken kaart was, iets wat de media nen 'Groten Leugen' neumen.

### Verholding met de media

In zien kampagne van 2016 profiteerden Trump van gratis massalen media-andacht. As dat betaald had mötten, was he der 2 miljard dollar an kwiet west. As presidentskandidoat en president bescholdigden hee de media deurlopend van beveuroordeeldheid. Hee neumden ze 'nepneis' en 'teggenstanders van et volk'.

In zien eersten termien wörden persveurlichtingen teruwdreid van honderd in 2017 töt twee in 2019. Twee verslaggewers veur et Witte Hoes nöm he ere perskaarten of. De rechtbanken gavven ze eer wier. In 2024 zea Trump reggelmoatig dat hee kritiek en politiek andersdenken wol verbeden. Verslaggewers mossen anklaagd worden as ze ear bronnen nich vriejgevven wollen. Mediabedriewen mossen eren pas inleawern as ze em in een kwoad daglicht stelden.

Zien tweeden termien halen Trump dinge oet teggen de media wat in Amerika nog nooit eerder doan was. Volgens gescheedkunnigen leek et wa wat op wat diktators doot um politieke teggenstanders oet te schakeln en vriejheid van meninggevven en persvriejheid in te perken. De Federale Communicatie Commissie sturen hee of op mediakanalen woarvan hee menen at ze zich negatief oawer em oetleuten. Resultoat doarvan is dat mediabedrieven ere journalisten metgevt, ze mut mer wat minder kritisch wean op Trump. Doarmet nemp de persvriejheid of, volgens wetenschoppelike en journalistieke bronnen.