Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 9 oktober

|  |
| --- |
| sep - **oktober** - nov |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **9 oktober**

## Gebeurtenissen

* ...

## Geboren

* ...

## Uut de tied

* ...
# 24 november

|  |
| --- |
| okt - **november** - dec |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **24 november**

## Gebeurtenissen

* ...

## Geboren

* ...

## Uut de tied

* ...
# Neolithicum

Et **neolithicum** of de **junge steentied** is ne prehistoriese tied dee wöd ekenmarkt deur techniese en sociale veranderingen. Dizze kwamen veurt uut de oavergäng van ne jager-verzamelaar-samenleaving (mit n rondtrekkend bestoan) noar ne samenleaving egroand op laandbouw en veeteelt, mit sedentarisme (et vörmen van neaderzettingen). Zie gingen veurröa anleggen veur slechte tieden.

Et neolithicum zol in meerdere plaetse op de weald unofhänkelek van mekare op rundumme dezelfde tied untstoan wean en zich van doaruut oaver de hele weald verspreid hebben. Den anvang van et neolithicum en de rapheid woarmet et zich untwekkelden, verskilt van regio tot regio.

De veurnoamste verni-jingen waren: et gebruuk van warktugen van epoliesten steen, keramies voatwark (ebakken pötte), de untdekking van de metoalbewarking (kopper), et wiel en et skrift.

|  |
| --- |
| **Bronnen / wellen:** |
|  |
# 17e eeuw

Decennia - Eeuwen - 16e eeuw - **17e eeuw** - 18e eeuw

## 17e eeuw

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jaoren '90 | 1590 | 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 |
| Jaoren '0 | 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 |
| Jaoren '10 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 |
| Jaoren '20 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 |
| Jaoren '30 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 |
| Jaoren '40 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 |
| Jaoren '50 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 |
| Jaoren '60 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 |
| Jaoren '70 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 |
| Jaoren '80 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 |
| Jaoren '90 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 |
| Jaoren '0 | 1700 | 1701 | 1702 | 1703 | 1704 | 1705 | 1706 | 1707 | 1708 | 1709 |

## Belangrieke gebeurtenissen

* Tachtigjaorige Oorlog
* Opkoms en bleuitied van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC)
* De vier Engelse oorlogen
* Opkoms van de mederne wetenschap
* Ontdekkingsreizen
* Kolonisasiepreces

## Belangrieke personen

* Lodewijk XIV (de *Zunnekoning*)
* Johan van Oldenbarnevelt
* 't Huus van Oranje
* Johann Sebastian Bach
* Oliver Cromwell
* René Descartes
* Pierre de Fermat
* Georg Friedrich Händel
* Gottfried Wilhelm Leibniz
* Isaac Newton
* Rembrandt van Rijn
* Johan de Witt
* Johannes Vermeer
* Michiel Adriaenszoon de Ruyter

Schrijfmeesters:

* Jan van der Velde
* Lieven Coppenol
* Maria Strik
# 12e eeuw

Decennia - Eeuwen - 11e eeuw - **12e eeuw** - 13e eeuw

## 12e eeuw

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jaoren '90 | 1090 | 1091 | 1092 | 1093 | 1094 | 1095 | 1096 | 1097 | 1098 | 1099 |
| Jaoren '0 | 1100 | 1101 | 1102 | 1103 | 1104 | 1105 | 1106 | 1107 | 1108 | 1109 |
| Jaoren '10 | 1110 | 1111 | 1112 | 1113 | 1114 | 1115 | 1116 | 1117 | 1118 | 1119 |
| Jaoren '20 | 1120 | 1121 | 1122 | 1123 | 1124 | 1125 | 1126 | 1127 | 1128 | 1129 |
| Jaoren '30 | 1130 | 1131 | 1132 | 1133 | 1134 | 1135 | 1136 | 1137 | 1138 | 1139 |
| Jaoren '40 | 1140 | 1141 | 1142 | 1143 | 1144 | 1145 | 1146 | 1147 | 1148 | 1149 |
| Jaoren '50 | 1150 | 1151 | 1152 | 1153 | 1154 | 1155 | 1156 | 1157 | 1158 | 1159 |
| Jaoren '60 | 1160 | 1161 | 1162 | 1163 | 1164 | 1165 | 1166 | 1167 | 1168 | 1169 |
| Jaoren '70 | 1170 | 1171 | 1172 | 1173 | 1174 | 1175 | 1176 | 1177 | 1178 | 1179 |
| Jaoren '80 | 1180 | 1181 | 1182 | 1183 | 1184 | 1185 | 1186 | 1187 | 1188 | 1189 |
| Jaoren '90 | 1190 | 1191 | 1192 | 1193 | 1194 | 1195 | 1196 | 1197 | 1198 | 1199 |
| Jaoren '0 | 1200 | 1201 | 1202 | 1203 | 1204 | 1205 | 1206 | 1207 | 1208 | 1209 |

## Belangrieke gebeurtenissen

* Kruustochen
* Opkoms van Venetië en Genua.
# Paus

De benaming **paus** betekent letterlik vaor en is de titel van 't heufd van de hiërarchie van de rooms-kattelieke Karke. 't Hef beide 'ne Griekse (*pappas*) en Latiense (*papa*) herkomst.

De Paus, de Bischop van Rome, en Petrus zien Opvolger, onderscheidt de rooms-kattelieke Karke van andere Karken. De Paus wordt ezeen as zichbaore bron en fundaosie van de ienheid van de bischoppen liekegoed as de hiele karke. De veurige paus, Paus Johannes Paulus II, is op 2 april 2005 uut de tied ekommen. Nao 'ne stemming in de conclaaf wordt Duutse kardinaal Joseph Ratzinger op 16 april 2005 ekeuzen tot de nieje Paus, Paus Benedictus XVI.

Paus Gregorius XII uut 1852 stiet bekend veur de invoering van de gregoriaanse kelender.

## Nedersaksisch

* Grunnegs: *paauws*, *paaps(t)*

## Oetgaonde verwiezings

* 't Vaticaan
*
*
* Paus Benedict XVI (Duuts)