Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Our

En menskenour
En **our** is en orgaan wårmed as organismen gelüüd wårneamen künnet un wat (by sougdeers) sorget dat se oaverende blyvet (in eavenwicht). By sougdeers hevt et our döärgåns dree deylen: den ourskelp (et butenste deyl), et middenour un et binnenour. Et butenste deyl besteyt uut den ourskelp un et höyrkanaal. Ümdat et butenste deyl as eanigste to seen is, wördt in gewoane språke med et our meysttyds enkel et butenste deyl bedoold. Et middenour besteyt uut de sounöömde paukenkamer (tympaniske rüümde) un dree höyrbeyntjes. Et binnenour ligt in den höyrgang un hevt en paar unmisbåre deylen: de halvcirkuläre kanalen, dee helpet by eavenwicht un et volgen med de ougen as eyne in beweaging is, et utrikel un de sakkule, wårmed eyne rechtup stille kan blyven stån. Ouk sit hyr de kochlea, wat höyren möägelik maket. Warvelden hebbet meysttyds de oren lyk verdeyld an weaderskanten an den kop, wat helpet by et richten wår gelüüd vandan kümt.

An et our kan eyne flink wat last krygen, sou as infektys un skade. Ourseekdes künnet uutgroien töt douvheid, oursusen un eavenwichtsstoornissen sou as düseligheid. Al künnet vöäle van disse klachten ouk untstån döär harsenletsel.

Al dusenden jåren wordet in verskillende kulturen rund de wearld de ouren upesmükked med ringe, hangers un andere syrråden. Ouk sint lüde gevölig vöär wo as see meynet at öäre ouren der uutseet. Lüde låtet sik mangs opereren as see meynet dat öäre ouren der anders uutseen of anstån müt.

| t Minskenlief |
| --- |
| **HEUFD**: schijdel - steern – ogen – oren – noster – revel – tonge – tanden – kaive – oetkiek – kin – waang

**HAALS**: sloek – oadamsabbel - nekken
**TÖRSE**: scholders – roggezoel – borstkas – borst – ribben – onderlief – navvel
Slaachtsorgoanen (hoantje/puut/aaier/klits/schij/aaierstokken/boarmouder) – hup – aars – fotse
**LEDEN**: aarm – elboog – onderaarm – pols – haand – vinger (doem/wieske/laange/ring/lutje) – bain – knoa – dij – knij – kuut – hak – enkel – voude – toon
**HUUD**: hoar |
# Vilnius

Oversicht van vöärname gebouwen in Vilnius
**Vilnius** (/Litouwske uutspråke: [ˈvʲɪlʲnʲʊs] ⓘ) is de höyvdstad un grötste stad van Litouwen. Per juli 2023 woanden der ungeväär 593.436 lüde. Med vöärstäden der by stigt dat töt üm de 718.507. Vilnius ligt in et süüdousten van Litouwen un is de eynnågrötste stad van de Baltiske Ståten (of de grötste, a'j de böker van Litouwen müt gelöyven). De regeyring van Litouwen sit der un ouk et gemeyndebestüür.

Vilnius steyt bekend üm de olde gebouwen in de Olde Binnenstad. Wyd un syd steyt et bekend as eyne van de bestbewårde binnenstäden van Europa un dårümme is et al seyd 1994 beskarmd up de wearldarvgoodlyste van UNESCO. De bouwstyl steyt bekend as vilniaansk barok. Et is eyne van de grötste barokstäden up et noorden van de alpen un ouk de meyst oustelike.

Litouwen was eyne van de handelsstäden in de tyd van de Hanse. Al in de tyd van et Poolsk-Litouwske Gemeynebest stünd de stad to book as kultureel middelpunt, un der woanden al vöäle volker döär melkander. Vöär den Tweyden Wearldoorlog un de dåruut voordkummende Holocaust was Vilnius en vöärnaam trefpunt vöär jöäden, un et wör selvs et *Jerusalem van Litouwen* enöömd. Do as Napoleon der döärhen küm in 1812 nöömden hee et et 'Jerusalem van et Noorden'.

In 2009 was Vilnius de Kulturele Höyvdstad van Europa, tohoupe med Linz in Oustenryk. In 2021 wör Vilnius aneweasen as eyne van de 25 Wearldstäden van de Tokumst. Vilnius is en vöärnaam wearldhandelscentrum. Et steyt 76. van de wearld un 29. van Europa up de Global Financial Centres Index. In 2023 küm de NAVO in Vilnius by mekander.

Vilnius is aneslöäten by Eurocities un de Uny van Höyvdstäden in de Europääske Uny.