# Germaanse taelen

Verspreiding van Germaanse taelen:
██ Deens

██ Duuts

██ Engels

██ Ieslaands

██ Nederlaands en Afrikaans

██ Noors

██ Zweeds

De **Germaanse taelen** vormen een subgroep van de Indo-Europese taelen. Et bestaot uut zoe'n 15 erkende levende taelen en omdebi'j 4 uutsturven taelen, die allegere uut et Proto-Germaans vortkommen. Ze worden vanoolds spreuken in Noordwest- en Centraol-Europa en Skandinavië. Deur migraosie en kolonisaosie hebben verskillende taelen uut disse groep (benaemen et Engels en et Nederlaands, en in mindere maote et Duuts) heur naor aandere dielen van de wereld verspreid. De Germaanse taelen bin onder te verdielen in drie subgroepen: de West-Germaanse taelen, de Noord-Germaanse taelen en de uutsturven Oost-Germaanse taelen. Ze worden tegenwoordig wereldwied as moerstael spreuken deur meer as 550 miljoen meensken.

De grootste Germaanse tael is et Engels, moerstael van een peer honderd miljoen meensken en tegenwoordig de *lingua franca* van de wereld. Duuts is een tael die deur meer as honderd miljoen Europeanen spreuken wordt. Disse taelen bin ok beide wereldtaelen. Nederlaands wordt deur zoe'n 28 miljoen meensken spreuken, en zien dochtertael Afrikaans deur zoe'n 16 miljoen (waorvan et merendiel as twiede en darde tael). Kleinere Germaanse taelen bin et Zweeds, Deens, Noors, Ieslaands, Faeröers, Fries, Limburgs, Luxemburgs, Nedersaksisch, Skots en Jiddisj. In totaol praoten zoe'n 559 miljoen meensken een Germaanse tael as eerste tael.

## Klassifikaosie

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Veur-Romeinse Iezertied 500 – 100 BC | Early Vrogge Romeinse Iezertied 100 BC – 100 AD | Late Romeinse Iezertied 100 – 300 | Grote volksverhuzing 300 – 600 | Vrogge middelieuwen 600 – 1100 | Middelieuwen 1100 – 1350 | Laete middelieuwen 1350 – 1500 | Vrogmoderne Tied 1500 – 1700 | Moderne Tied 1700 tot now |
| Oergermaans | West-Germaans | Herminoons (Elve-Germaans) | Primitief Hoogduuts | Ooldopperduuts, Longobardisch | Middelopperduuts | Vrogni'jopperduuts | Opperduutse variëteiten |
| Standardduuts |
| Istveoons (Wezer-Rien-Germaans) | Primitief Frankisch | Ooldfrankisch | Ooldmiddelduuts | Middelmiddelduuts | Vrogni'jmiddelduuts |
| Middelduutse variëteiten |
| Jiddisj |
| Ooldnederfrankisch (Ooldnederlaands) | Vroglimburgs-- Middelnederlaands | Laetlimburgs-- Middelnederlaands | Vroglimburgs | Limburgs |
| Vrogmiddel- nederlaands | Laetmiddel- nederlaands | Vrogni'jnederlaands | Nederlaandse variëteiten |
| Afrikaans |
| Ingveoons (Noordzee-Germaans) | Primitief Saksisch (Zuudoost-Ingveoons) | Ooldsaksisch | Middelsaksisch | Nedersaksische variëteiten |
| Anglo-Fries (Noordwest- Ingveoons) | Primitief Fries | Ooldfries | Middelfries | Friese variëteiten |
| Primitief Anglisch | Ooldengels (Anglo-Saksisch) | Vrog- middelengels | Laet- middelengels | Vrog- modern engels | Engelse variëteiten |
| Vrogskots | Middelskots | Skotse varieteiten |
| Noord-Germaans | Oernoords | Runen- ooldwestnoords | Ooldieslaands | Laetooldieslaands | Ieslaands |
| Ooldnoors | Ooldfaeröers | Faeröers |
| Ooldnorn | Norn | uutsturven |
| Middelnoors | Noors |
| Runen- ooldoostnoords | Vrogoolddeens | Laetoolddeens | Deens |
| Vrogooldzweeds | Laetoldzweeds | Zweeds |
| Dalekarlische dialekten |
| Runen- ooldgotlaands | Vrogooldgotlaands | Laetooldgotlaands | Gotlaands |
| Oost-Germaans | Gotisch | (niet-vaastlegde Gothische dialekten) | Krim-Gotisch | uutsturven |
| Vandaols | uutsturven |
| Boergondisch | uutsturven |

|  |
| --- |
| Indo-europeeske talen > **germaanske talen** > |
| **noordgermaanske talen**: | **westgermaanske talen**: | **oustgermaanske talen**: |
| däänsk | färöösk | noorsk | norn\* | sweedsk | yslandsk | afrikaansk | düütsk | engelsk | freesk | jiddisj | limbörgsk | luxembörgsk | neaderlandsk | sassisk | skotsk | wilmesauersk\*\* | burgondisk\* | gotisk\* | vandaalsk\* | krimgotisk\* |
|  | \* = uutstorven taal       \*\* = mid uutstarven bedreigd |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Dit artikel is skreaven in et stellingwarvsk, in de Algemene Nedersaksiese Schriefwieze.* |