Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 21 febrewaori

|  |
| --- |
| jan - **febrewaori** - mrt |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | (30 feb) | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **21 febrewaori**

## Gebeurtenissen

* 1431 - 't Begin van 't preces tegen Jeanne d'Arc in Roeaan.
* 1816 - Nederlaand, Koning Willem II trouwt mit Anna Paulowna, een deerne van Tsaar Alexander I.

## Geboren

* 1728 - Peter III, tsaar van Ruslaand († 1762)
* 1979 - Jennifer Love Hewitt, Amerikaanse actrice en zangeres
* 1989 - Corbin Bleu, n Amerikaansen popzänger, daanser en muziekskriewer

## Uut de tied

* 1513 - Paus Julius II (68)
* 1730 - Paus Benedictus XIII (81)

## Viering/herdenking

* Sunte-Peterviering te Grou (Frieslaand), te vergelieken mit 't Sunterklaosfees
# West-Afrika

Doonkergreun: West-Afrika (subregio van de VN)

Lechtgreun: Maghreb, Ne ofzeunderlike strekke.
**West-Afrika**, **Westelik Afrika** of t **Westn van Afrika** is t westelike deel van t Afrikaanse wearlddeel. Vanoet politiek oogpeunt reknt de Verenigde Nasies de volgende 16 Afrikaanse laandn met ne strekke van ongevear 5 miljoen kilometer in t veerkaant bie West-afrika:

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Benin | Gambia | Liberia | Nigeria |
| Burkina Faso | Ghana | Mali | Senegal |
| Cape Verde | Guinea | Mauritanië | Sierra Leone |
| Ivoorkuste | Guinea-Bissau | Niger | Togo |

A'j t nauw bekiekt heurt de Kanariese Eilaandn dr ook bie, mer umdet dee bie Spanje bie an heurt, wordt ze meestal nit met ereknd.

Met oetzeundering van Mauritanië heurt al disse laandn bie Economiese Gemeenskop van West-Afrikaanse Stoatn (EGWAS) wat in mei 1975 is op erichet. t Verenigde Nasies-gebeed umvat ook t Sunte Helena-eilaand, n Brits oawerzees gebeed in n zudelikn Atlantiesen Oseaan.

## Kultuur

Ondaanks de grote verskeaidnheaid an kultuurn in West-Afrika zeent dr van Nigeria tot an Senegal algemene oawereenkomstn in kleare, kökngebroekn, muziek en ummegaanksvörme dee't nit völle met met groepn oet aandere deeln van Afrika deeld wordt. Dr hef lange ne kulturele oetwisseling ewest tusken de verskilnde gebeedn, wat terugge geet töt vuur de kolonisasie, met t zwöartepeunt woarskienlik tiedns t Ghanese Riek of nog earder.

## Achtergroond

West-Afrika ligt op t westn van nen deankbeeldigen van noord töt zuud kort bie de 10° oosterleankte n Atlantiesn Oseaan is de westelike en zudelike greanze van de West-Afrikaanse strekke. De noordelike greanze is de Sahara, woerbie't de Ranishoe-buging duur mekoar as de noordgreanze zeen wörd. De oostergreanze is wat meender nauwkurig; wat leu meant at denn ligt op de Benuekloof en aandern meant at he ligt op de liene tusken de Kameroenboarg töt an t Tsjaadmear.

De koloniale greanzn zeent te zeen in de hudige stoatn, dee't mangs volker met dezelfde etniese en kulturele achtergroond verdeelt oawer twee of mear laandn.

Wat sproake anbelangt zeent de West-Afrikaanse leu geliek in det ze ginne Bantoesproakn sprekt, in teegnstelling töt leu in Midn-Afrika en Zudelik Afrika.

## Verwiezingn
# Indisken Oceaan

Kaarte van den Indisken Oceaan
Den **Indisken Oceaan** is ne watermassa tüsken de wearlddeylen Afrika, Asie en Australie. In et süden geyt he oaver in den Südeliken Oceaan. De name hevt he te danken an et indiske skeereiland, wat der sowat in syn geheyl döär ümslöäten wördt. Med ne uppervlakte van 73.556.000 km² is et den up twey nå gröätsten oceaan van de wearld en neamt he 20% van et totale wateruppervlak in.

In döärsneyde is den Indisken Oceaan 3963 meter depe. Up syn deepst is he 7725 meter.

## Landskap

Et indiske skeereiland split et noordelike deyl van den Indisken Oceaan in twey seas: den Gulf van Bengalen in et ousten en de Arabiske Sea in et westen. Den Gulf van Bengalen löpt töt an de Andamanen en Nikobaren, wårnå de Andamanske Sea begint. Den ligt langs de küste van Süüdoust-Asie. Tüsken et vasteland van Afrika en et eiland Madagaskar ligt de Stråt van Mozambik. De oapen baaie up et süden van Australie nöömt se den Grouten Australisken Dray.

Seas en seastråten in den Indisken Oceaan sint:

* de Bab el Mandeb
* de Gulf van Aden
* de Gulf van Khambhat
* de Gulf van Kutch
* de Gulf van Mannar
* de Gulf van Oman
* de Lakkadivensea
* de Persisken Gulf
* de Roude Sea
* de Stråt van Malakka
* de Stråt van Palk

In 2000 legden de Internationale Hydrografiske Organisaty de noordgrense van den Südeliken Oceaan vaste up 60 gråd süderbreydte. Tegelyke is dat de hüdige südergrense van den Indisken Oceaan.

### Eiland(grup)en

* Amsterdam
* Andamanen
* Komoren
* Java
* Sumatra
* Celebes
* Kerguelen
* Madagaskar
* Maldiven
* Mauritius
* Nicobaren
* Réunion
* Seychellen
* Sri Lanka

### Vöärnaamste havens

Afrika
* Dar es Salaam (Tanzania)
* Durban (Süüdafrika)
* Mogadishu (Somalie)
* Mombassa (Kenia)

Oceanie
* Adelaide
* Perth

Asie
* Bombay (India)
* Kolombo (Sri Lanka)
* Karachi (Pakistan)
* Rangoon (Myanmar)

## Planten en deers

Den Indisken Oceaan is når verholding wårm. Plankton kan dårdöär håste nargens good gedyen, wat ne vöärname bowsteyn is vöär ekosystemen in oceanen. In vergelyk med andere oceanen hevt den Indisken dårdöär minder verskeidenheid in natuur.

In den Indisken Oceaan visket under meyr viskerslüde uut Rusland, Japan, Taiwan en Süüdkorea up garnalen en tonyn. Versmeyring döär dryvplastik en öäly en oaverbevisking sint ne bedreiging vöär under meyr dujongs, seahünde, walvisken en skildpädde.

### Versmeyring

Döär de Indiske Oceaan-gyre, nen grouten draykolk tüsken Afrika en Australie, höypet sik nen grouten barg dryvend plastik afval up, wat bekend steyt as de plastik suup.
# Noord-Korea

**Noord-Korea** is n land in t noorden van t Koreaanse skiereiland, in t noardoosten van Azië. Den offisiële name van Noord-Korea is de **Demokratiese Volksrepubliek Korea**, **조선민주주의인민공화국** in t Koreaanse skrift (Hangeul) en **朝鮮民主主義人民共和國** in Chinese karakters (Hanja). Umsgevear 3,3 miljoen van de rond de 24 miljoen inwonners laeft in de heufdstad Pyongyang.
# 15e eeuw

Decennia - Eeuwen - 14e eeuw - **15e eeuw** - 16e eeuw

## 15e eeuw

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jaoren '90 | 1390 | 1391 | 1392 | 1393 | 1394 | 1395 | 1396 | 1397 | 1398 | 1399 |
| Jaoren '0 | 1400 | 1401 | 1402 | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 |
| Jaoren '10 | 1410 | 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | 1418 | 1419 |
| Jaoren '20 | 1420 | 1421 | 1422 | 1423 | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | 1429 |
| Jaoren '30 | 1430 | 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | 1435 | 1436 | 1437 | 1438 | 1439 |
| Jaoren '40 | 1440 | 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 |
| Jaoren '50 | 1450 | 1451 | 1452 | 1453 | 1454 | 1455 | 1456 | 1457 | 1458 | 1459 |
| Jaoren '60 | 1460 | 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469 |
| Jaoren '70 | 1470 | 1471 | 1472 | 1473 | 1474 | 1475 | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 |
| Jaoren '80 | 1480 | 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | 1485 | 1486 | 1487 | 1488 | 1489 |
| Jaoren '90 | 1490 | 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 |
| Jaoren '0 | 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 |

## Belangrieke gebeurtenissen

* Ontdekking van de *nieje wereld* deur Columbus (1492)
* Renaissance
* Inname van Constantinopel deur de Osmanen (1453)
* Vervanging van sturmrammen en bliedes deur kanonnen.

## Belangrieke personen

* Jeanne d'Arc
* Christoffel Columbus
* Vasco da Gama
* Amerigo Vespucci
* Leonardo da Vinci
* Filips de Schone
* Paus Innocentius VIII
* Richard III van Engelaand
* Michelangelo
* Karel de Stoute
* Filips de Goeie
# 1974

**Eeuwen:** < | 19e eeuw | **20e eeuw** | 21e eeuw | >

**Decennia:** < | 1950-1959 | 1960-1969 | **1970-1979** | 1980-1989 | 1990-1999 | >

**Jaoren:** << | < | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | **1974** | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | > | >>

De volgende gebeurtenissen vunnen plaose in dit jaor

## Gebeurtenissen

* Normaal wöd op-ericht
* 25 april - Anjerrevolusie in Portugal
* 6 meie - Oftreden van Willy Brandt as bondskanselier van West-Duutslaand
* 15 juli - Militaire staotsgrepe op Cyprus, woarnoa Turkije op 20 juli ingrip
* 10 september - Guinee-Bissau wonnen onofhankelijk van Portugal
* 12 september - Haile Selassi wöd of-ezet as keizer van Ethiopië

## Geboaren

* 24 september - Jeroen Heubach, nen Tweantsen vootbalspöller, den bie FC Tweante spöld hef
* 3 oktober - Marianne Timmer, skeuvelloopster, Olympies kampioene
* 11 november - Jarno Hams, Twaentsen krachtsporter

## Uut de tied

* 8 meert - Wim Sonneveld (56), Nederlaansen grappenmaker
* Frans Roes (72), Achterhooksen skriever.
# Temperetuur

**Temperetuur** is een maote veur ho warm of koud iets is. Netuurkundig ezien is temperetuur 't uutdrokken van de hevigheid van de thermische beweging van atomen en moleculen.

't Woord wonnen oek wel gebruuk in de betekenis van koorse en butenluchtemperetuur.

## Meting van de temperetuur

De temperetuur wonnen emeten mit een thermometer. Bie veerof elegen objekken zoas sterns wonnen de temperetuur emeten via de straolingskromme.

### Celsius

't Nulpunt van de Celsiusschaole kump overene mit 't smeltpunt van waoter, en 100 graojen Celsius is 't kookpunt van waoter bie een luchdrok van 1 bar. Dit maak 't in de praktiek makkelijk disse twee iekpunten van de schaole mit enige nauwkeurigheid in elk laberetorium nao te maken.

### Fahrenheit

Tempereturen in Fahrenheit bin mit een redelijk makkelijke formule um te rekenen naor Celsius en ummekeerd:

* T(°C) = 5/9 \* ( T(°F) - 32 )
* T(°F) = ( 9/5 \* T(°C) ) + 32