Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dag

Een **dag** is de tied dee de eerde neudig hef veur een volledige umwenteling (um de Noord-Zuudas). Soms wonnen mit de term *dag* allinnig de tied tussen zunsopgang en zunsondergang bedoeld. Een iets nauwkeurigere andujing is **etmaol**. Een etmaol duur 24 ure en bevat alle vier de dagdelen, dit bin de mannen, de mirreg, de avend, en de nach.

De *zunnedag* (tied tussen 't weer even hoog an de hemel staon van de zunne) is neet even lang as de *steernsdag* (tied tussen 't weer op dezelfde plaotse staon van de steerns). 't Verschil is zo'n 4 menuten. Dit kump deurdat de eerde bie een umwenteling veerder ereisd is in heur baone um de zunne hinne.

De snelheid waormee de eerde um heur as drei, nimp langzaam of as gevolg van de getiejenwarking van de maone en de zunne. De dag wonnen dus steeds langer. Oek wissel de umwentelingssnelheid van de eerde mit de massaverdeling - krimpen de oceanen of de atmosfeer wat in deur ofkoeling, dan geet de eerde wat rapper dreien (behoud van dreimement). Soortgelieke verschillen bin mit mederne tiedmeetmethodes goed te zien.
# UTC

**UTC** staot veur U*niversal *T*ime *C*oordinated**, waorbi'j UT de eigenlike ofkotting is, mit de toevoeging dat et hier om mit de eerdrotaosie koordineerde tiedweergifte gaot. Et wodt ok "Zulu time" nuumd. Voluut wodt UTC meerstal **Coordinated Universal Time** nuumd. Et is bi'jkaans geliek an wat vrogger GMT (Greenwich Mean Time) nuumd wodde. UTC is liekewel een atoomtied, wielst GMT een astrenomische tied is. Om gien verschil te kriegen moeten d'r schrikkelsekondes bruukt wodden.

Bi'j greensoverschriedende toepassingen (bi'jgelieks et internet) wodden tiedstippen vaeke in UTC en op een universele meniere noteerd, o.a. mit behulpe van een 24-uursnetaosie zunder punten, am/pm enz. De netaosie *1315 UTC* betekent dus kwat over 1 middags neffens de standerdkonventie (op de nulmeridiaan).

Een praktisch veurbeeld van een veulbruukte situatie waorin de verwiezing naor de UTC belangriek is, is et gebruuk bi'j de plezierveert.

In pilotbooks, getiedentebellen en meteo wodt vaeke verwezen naor de "UTC-tied".
Et is an de gebruker van disse hulpmiddels om te weten hoe de tied in de zone waorin hi'j op dat mement is, hum verhoolt tot de "zoeloetied". Zien dat disse tied rond West-Europa tot 2 ure kan verschillen, kan bi'jgelieks bi'j getiedentebellen een grote misinterpretaosie optreden!

In een groot diel van West-Europa, waoronder Nederlaand en België, geldt in de wienter UTC+1 en in de zoemer UTC+2 (respektievelik 1 en 2 ure laeter as de wientertied in Groot-Brittannië).

|  |
| --- |
| Op et mement dat disse pagina laedde was et **2026-06-12T06:13** (UTC). |
| (W3C Date and Time Formats) | verni'jen ("purge") |
# Film (cinematografie)

Een **film** of rolprent is een verhael dat uutbeeld wodt in een serie rap opienvolgende stilstaonde beelden. De snelhied waormit de beelden projekteerd wodden is zodaonig dat disse beelden een vloeiende en kontinue beweging lieken te vormen.

In de cinematografie gaot et over vastelegde bewegende beelden, maekt deur de inwarking van locht op een lochtgevoelige laoge op een lange filmstroke, die deur de kamera rolt tiedens et opnemen. In disse laeste betekenis bin ok et geluudsspoor en eventuele aandere sporen inbegrepen.

De **filmindustrie** begon mit films zonder geluud, ok wel de stomme film nuumd. Laeter kwam de geluudsfilm, volgd deur de kleurefilm. De meeste films wodden in een bioskoop vertoond mit behulp van een filmprojektor (alhoewel digitaole projektie steeds vaeker veurkomp), mar d'r wodden ok veul tillevisiefilms maekt.

D'r bestaon verschillende genres. De cinematografie is de filmkeunst.

Een film wodt regisseerd deur een filmregisseur en produceerd deur een filmproducent.
# Zuud-Korea

**Zuud-Korea** is n land in t zuden van t Koreaanse skiereiland, in t noardoosten van Azië. Den offisiële name van Zuud-Korea is de **Republiek Korea**, **대한민국** in t Koreaanse skrift (Hangeul) en **大韓民國** in Chinese karakters (Hanja). Umsgevear de helfte van de rond de 50 miljoen inwonners laeft in de heufdstad Seoel of in t verstaedelikte gebeed derumhen. Dat gebeed is ene van de dichtstbevolkte regioos van de weald.