Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 4 november

|  |
| --- |
| okt - **november** - dec |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **4 november**

## Gebeurtenissen

* 2008: Barack Obama wörd as eerstn Afro-Amerikaan ekeuzn töt presideant van De Verenigde stoatn.

## Geboren

* ...

## Uut de tied

* ...
# Mars (planeet)

|  |
| --- |
| **Mars**  |
|  |
| **Kenmarken** |
| **Umdreajing en bane** |

**Mars** is nen planeet in ons zunnestelsel. Van de zunne oet bekekken is t den veerden planeet, den boetensten naober van de Eerde. Den planeet is verneumd naor Mars, den god van den oorlog in t olde Rome. Mars wörd ok wal den rooien planeet eneumd. Dat kump deurdat der nogal wal iezeroxide (zeg maor iezeroer, of roest) in de grond an t öppervlak zit, wat n rood-broen anzeen gif.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Dit artikel is eskreaven in et achterhooksk.* |
# Keulen

Blik op 't centrum van Keulen. Van links naor rechts de olde binnenstad, de Kölner Philharmonie, 't Museum Ludwig, de Dom, de Hohenzollernbrogge, 't centraol stesjon en de Musical Dome**Keulen** (Duuts: *Köln*, Keuls: *Kölle*; Nedersaksische uutspraoke: *Keuln* of *Köln*) is een stadsdistrict (*kreisfreie Stadt*) en metropool in de Duutse dielstaot Noordrien-Westfaolen. De stad lig an weerskaanten van de Rien, ten noorden van Bonn en ten zuden van Neuss en Düsseldörp. Mit 1.017.155 inwoners op 31 december 2011 is Keulen de vierde stad van Duutslaand en de grootste in de dielstaot. In 't stedelijke gebied woont zo'n tweeënhalf miljoen lu. Keulen is de heufdstad van 't Regierungsbezirk Keulen en de officieuze heufdstad van 't Rienlaand.

De geschiedenis van de stad giet meer as 2000 jaor terogge. Vanof de middelieuwen speulde Keulen een belangrieke rolle in karke en poletiek. Töt end 13e ieuw heurden 't bi'j 't Keurvörstendom Keulen. De stad is beroemd um zien rieke geschiedenis, 't culturele en bouwkundige arfgoed en een köppel grote en internationaole evenementen, zoas 't karneval en de haandelsbeurzen. Keulen hef ien van de oldste universiteiten van Europa en dielt een vliegveld mit Bonn.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Dit stok is eschreven in 't Zuudwest-Zuud-Drèents van de Drèents-Oaveriesselse grèensstreek.* |
# Oost-Europa

Oost-Europa in et blauw
**Oost-Europa** is een omvangriek diel van et Europese kontinent. In engste zin wodden de volgende lanen, van noord naor zuud, tot Oost-Europa rekend:

* Ruslaand in et westen van de Oeral (Europees Ruslaand)
* Kazachstan (Europees gedielte, Europees Kazachstan)
* Wit-Ruslaand
* Oekraïne
* Moldavië

De definisie is in de geschiedenis ok hiel wat veraanderd, vrogger (tiedens de Koolde Oorlog) omvatte Oost-Europa, et gedielte aachter et iezeren gedien. Hieronder een overzicht van lanen die hiertoe reken wodde:

* De Sovjet-Unie in et westen van de Oeral en in et noorden van de Kaukasus:
	+ Europees Ruslaand
	+ Estlaand
	+ Letlaand
	+ Litouwen
	+ Wit-Ruslaand
	+ Oekraïne
	+ Moldavië
* Polen
* de Deutsche Demokratische Republik
* Tsjechoslowakije
* Hongarije
* Roemenië
* Joegoslavië
* Bulgarije
* Albanië

Mit de rume definisie rekenen wi'j alle Europese lanen die diel uumaekt hebben van et Oostblok tot Oost-Europa. Van disse lanen rekenen wi'j Estlaand, Letlaand en Litouwen ok wel tot Noord-Europa. Polen, Duutslaand, Tsjechoslowakije en Hongarije rekenen wi'j ok wel tot Centraol-Europa en Krowatië, Bosnië-Herzegovina, Servië, Montenegro, Macedonië, Bulgarije en Albanië rekenen wi'j meestal tot Zuud-Europa. Roemenië en Slovenië wodden ofwisselend tot Centraol-Europa en Zuud-Europa rekend.
# 1 november

|  |
| --- |
| okt - **november** - dec |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 |   |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **1 november**

## Gebeurtenissen

* ...

## Geboren

* ...

## Uut de tied

* ...
# Pebliek domein

Symbool, zunder rechtsgeldigheid, det gebruukt wördt um an te gèven det een wark in 't peblieke domein heurt
Warken in 't **peblieke domein** bint warken waorvan de intellectuele eigendomsrechten bint verleupen, niet meer geldig bint of niet van toepassing bint. Veurbielden bint 't wark van Shakespeare en Beethoven, de mieste vrogge stomme films, de formules van de Newtoniaanse netuurkunde en de patenten op 't gemotoriseerde vliegen. De term wördt gewoonlijk niet gebruukt as de schöpper van een wark daor nog een bepaolde maote van recht op hef: in zokke gevallen wördt ezegd det 't wark een licensie hef, of mit toestemming gebruukt wördt.

In informeel taalgebruuk slat 't peblieke domein op warken die pebliek beschikber bint, intied det de formele term slat op warken die *gien* privé-eigendom kunt wèzen of die *wal* pebliek eigendom kunt wèzen. Umdet rechten per laand of rechtsgebied bepaold wördt, kan 't wèzen det d'r in een bepaold rechtsgebied rechten geldt op een bepaold wark en in een aander rechtsgebied niet. Sommige rechten mut per laand vastelegd wörden; 't ontbreken van zokke registratie in een laand waor dit opgiet gef dan an det 't wark in 't peblieke domein heurt.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Dit stok is eschreven in 't Zuudwest-Zuud-Drèents van de Drèents-Oaveriesselse grèensstreek.* |
# 15 oktober

|  |
| --- |
| sep - **oktober** - nov |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **15 oktober**

## Gebeurtenissen

* ...

## Geboren

* 1844 - Friedrich Nietzsche, Duuts filosoof en filoloog

## Uut de tied

* ...
# 7 oktober

|  |
| --- |
| sep - **oktober** - nov |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **7 oktober**

## Gebeurtenissen

* ...

## Geboren

* ...

## Uut de tied

* ...
# 8 december

|  |
| --- |
| nov - **december** - jan |
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 |
| 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
| 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 |
| 28 | 29 | 30 | 31 |   |   | >> |

De volgende gebeurtenissen vunnen of vienen plaose op **8 december**

## Gebeurtenissen

* ...

## Geboren

* ...

## Uut de tied

* ...
# 1977

**Eeuwen:** < | 19e eeuw | **20e eeuw** | 21e eeuw | >

**Decennia:** < | 1950-1959 | 1960-1969 | **1970-1979** | 1980-1989 | 1990-1999 | >

**Jaoren:** << | < | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | **1977** | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | > | >>

## Geboarn

* 7 mei - Tessa Boomkamp, Tweantse zängeresse, drumster en gitariste.
* 16 juli - Hendrik Jan Bökkers, Nederlaandse muzikaant

## Oet de tied

* 16 augustus - Elvis Presley
# Geschiedenis

Et woord **geschiedenis** wodt meerstal bruukt veur infermaosie over et vleden, zoas in de "geologische geschiedenis van de eerde". As studieveld verwiest et naor de "geschiedenis van de meenske", dat wat vaastelegd is over et vleden van de meenselike maotschoppi'je. Een aandere definisie van geschiedenis kan wezen: "Geschiedenis is de wetenschop die him bezighoolt mit de bestudering van de meenske in zien vleden, en die deur de wetenschop vanuut et heden et vleden perbeert te begriepen."

Geschiedenis wodt baseerd op een grote diversiteit an bronnen, inklusief schreven en drokte bronnen, vraoggesprekken (mondelinge geschiedenis) en archeologie. Pattie benaoderings bin in de iene periode gebrukeliker as in de aandere. Ok is de studie van geschiedenis onderhevig an modetrends. De gebeurtenissen uut de periode veur et schreven woord staot bekend as de prehistorie (letterlik *de veurgeschiedenis*).

## Discipline

* Archeologie
* Genealogie
* Historiografie
* Mythologie
* Paleontologie

## Hulpwetenschoppen van de geschiedenis

* Chronologie
* Kodikologie
* Epigrafie
* Hagiografie
* Heraldiek
* Metrologie
* Naemkunde
* Numismetiek
* Diplomatiek
* Paleografie
* Zegelkunde
* Vexillografie

## Periode

* Ieuwen
* 365 daegenschema
* Prehistorie – ooldhied - et oolde Iegypte – middelieuwen – renaissance – berok - de verlochting – ni'jste tied
* De klassieken