Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 5 metztli julio

## Nechihualiztli

* Nemachiyōtīlli:MEXf1823 1824 - Tzintiliztli itech Tlahtohcayotl Yancuic León ipan Mexico tlalli.

## Tlacatiliztli

## Miquiztli

## Tonalilhuitl
# Xochitl

Xochitl
Xochitl
Xochitl
**Xochitl** (caxtillantlahtolcopa *Flor*) itoca tlamantli cuauhcopa.

## Xochitechcopa

Tlein xoxohuic cahqui ichin tlalticpactli, tiquin tocayotia cuahuimeh, xihuitl, zacatl, ihuan cequime mo miahtia ican tlein itoca toctzintli. Inon toctli panquiza ichin xochitl. Tlein xoxohuic quipiya xochitl axcan quilia *magnoliofitas*.
Xochitl tictocayotia ce tlamantli mozcaltia ichin xiuhmeh, canin motemaca tlein itoca mihtiliztli.

## Cemmelahualiztli

Ca icecniquizaliz in xochitl ic mocopina in tlanelhuayotl xinachtlanelhuayotl. Ca nechihualiztli ic tlanechicoliztli izhuatl yeh iuhqui mocuepa oc yeh cencah oc yeh ahmo miyac.

Zan ica in xochitl tlatoquillotihticah ic tziquiquiyotl *(pedúnculo)*, in mopatlahua itlatzacuiticayo iuh mochihuaz in xochitlalilli *(receptáculo)* in canin tlatlalihtihcac nepapan cecniquizaliztli. Ipan tziquiquiyotl achtza motta izhuapil in itoca tziquizhuatl *(brácteas)* in ichihchiuhcayo ca quipachoa ain xochitl. Inin tziquizhuatl zan ica onoca huel cualneci in zan nehhuiyan xochitl, in ye iuh motta ipan in *bugambilia*, in canauhxochitl ihuan in cuetlaxochitl.

Cequi xochitl monetechtlalia iuhqui tlaolololli ihuan quipiya in ixconexiliztli zan ce xochitl. Inexcuitil on, in coctelxochitl, in cocoxochitl ihuan in *crisantema*.

Ipan xochitlalilli cah in xochicecniquizaliztli mani yahualiuhqui ihticpa netocayotilo malacachohqui ihuan ca nahui: in xochicomatl, in xochicopilli, in xochitepolli ihuan in xochitepilli.

Quichiuhticah in xochicomatl ic xoxoctic tlacotonyotl netocayotilo xochicontlacotonyotl. Quemmanyan -ma tel- in tlapalloh xochicomatl. Hueliz *monosépalo* ahnozo *polisépalo*.

Quichiuhticah in xochicopilli ic nepapan tlapaltlacotonyotl netocayotilo xochizhuatl. hueliz cexochizhuatl ahnozo miyacxochizhuatl.

In xochicomatl ihuan in xochicopilli ca xochiquimiliuhcayotl auh itlamaniliz ic quipachoz in xochitepolli ihuan in xochitepilli, in teyacatih cecniquizaliztli itech xochitl.

Ca xochitepolli in oquichxochitl itlacopinalizcecniquizaliz, tlachiuhticah ic xochitepilolli (ca iuhqui tepolli). Cecen xochitepilolli quipiya ce itetepontepilol *(filamento)* ihuan ce icua in *antera* itoca, ipan *antera* quipiya ome xiquipiltontli in canin mochihua in xochitextli *(polen)*. In ome xiquipiltontli tlatoquillotihtihcac ic ce amatlacotonyopilli netenehualo *conectivo*.

Ca xochitepilli in zihuaxochitl itlacopinalizcecniquizaliz, tlachiuhticah ic achtapayolchiuhqui, in tziquicomoltemimilli ihuan in xochitexcelilli. Ihtic achtapayolchiuhqui mantoc in achtapayolli *(óvulos)*, inin zatepan yez in achtli.

## Oc no xiquitta

* Quilitl
* Cuetlaxochitl
* Tzincuauhyotl
* Tlanelhuatl
* Xochihcualli
* Izhuatl
* Xochicozcatl

## Tlahtolcaquiliztiloni
# Tzincuauhyotl

Nemachiyōtīlli:Tzintiliztli

In tzīncuauhyōtl īiuhcayo
**Tzīncuauhyōtl**, nō mihtoā quiyotl, tetepontli. Tlanelhuayōtl īnōncuahquīzaliz achi mochipa, ehēcayōtlye oc nō huēyiya in ne tlanelhuatl īhuān quitoquillōtiā in izhuatl, in xōchitl, *etc*. Quipiya miyac tlalhuacocohtli in quihuīca izhuāxoxohuitl. In iquin quitecpichalhuiā tlacualli.

Monāmiqui in tzīncuauhyōtl (ītlan tlanelhuayōtl ahxōchitl) īpan āmomoxtli, ocopetlatl īhuān in *licopodios*; īhuān īpan mochi nēzcānāmictli, mā zo tēl īpan cequi tepitōnilli, iuh in *remolacha* īhuān occē tlanelhuayōtl in ahyēctli motēnēhua *acaules*(ahtzīncuauhyōtl).

Ītamachīuhca yez zan tepitōn īpan cequi āmomoxtli ixquichca cempōhualli centamachīhualli īpan *eucaliptus*, īhuān mahtlāctli ahnozo mahtlāctliomōme centamachīhualli īpan *diámetro* (īpan Āhuēhuetl Santa María del Tule, Oax.).

Ye iuh nohuianyōh mihtoā in ihcuāc huēyiya oc ye cencah mācuīlli centamachīhualli, cuauhuātzalloh tzīncuauhyōtl īhuān cuammāyeh ca cuahuitl; ca cuauhtōntli in ahci oc ye ahmo mācuīlli centamachīhualli nōīhuān cuauhuātzalli; ca xihuitl in tlanelhuayōtl in tlein quipiya xoxoctic tzīncuauhyōtl, pōpoztectli tzīncuauhyōtl īhuān ic nōncuahquīzqui ahmo quipanahuiā cē ahnozo ōme centamachīhualli īpan cuauhtic. Motlachiya miyac cuahuitl intlā cēcān nemi hueli motomāhuaz ixquichca huēyi cuahuitl ahnozo zan cuauhtōntli.

Motecpāna in tzīncuauhyōtl ic cāhuitl in moztlātiliā (cēxiuhtica, ōnxiuhtica ahnozo mochi xoxoctic).

Nō motecpāna ic iuh huēyiya in cuammāitl (papanhuetzqui, tēīxnāmicqui ahnozo malacachōlli).

Nō motecpāna ic cānin nemi (ehēcayōtl ahnozo tlanitlālli).

## Oc no xiquitta

* Xochitl
* Tlanelhuatl
* Xochihcualli