Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Nanacatl

| **Nanacatl** |
| --- |
| *Amanita muscaria* (basidiomiceto), *Sarcoscypha coccinea* (ascomiceto),
moho negro del pan (zigomiceto),
quitridio, *Penicillium*.*Amanita muscaria* (basidiomiceto), *Sarcoscypha coccinea* (ascomiceto),
moho negro del pan (zigomiceto),
quitridio, *Penicillium*. |
| **Tlamatilizneneuhcayotl** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Dominio: | Eukarya  |
| Yoliztlahtocayotl: | Nanacatl L., 1753 |

 |
| Divisiones |
| * Chytridiomycota
* Zygomycota
* Glomeromycota
* Basidiomycota
* Ascomycota

Nuevas divisiones propuestas
* Microsporidia
* Blastocladiomycota
* Neocallimastigomycota
 |

**Nanacatl** (*Fungi*).

* cuauhnanacatl
* micohuāni nanacatl
* tēīhuintīni nanacatl
* teōnanacatl
* tlazōlnanacatl
* tzontecomananacatl
* xelhuāznanacatl
* zacananacatl

Nanacatl.
## Nō xiquitta

* Chahuiztli
# Huehcauhahtlapalli

| Huēhcāuhahtlapalli Fósiles: Nemachiyōtīlli:Fossil rangeJurásico |
| --- |
| *Huēhcāuhahtlapalli* lithographica*Huēhcāuhahtlapalli* lithographica |
| **Tlamatilizneneuhcayotl** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Yoliztlahtocayotl: | Animalia  |
| Conemecayotl: | Chordata  |
| Tlamaniztli: | Aves  |
| Tenahuatiliztli: | Archaeopterygiformes  |
| Cenyeliztli: | Archaeopterygidae  |
| Neneuhcāyōtl: | Archaeopteryx Meyer, 1861 [*nomen conservandum*] |

 |
| Especies |
| * *A. lithographica* Meyer, 1861 (tipo)
* *A. bavarica* Wellnhofer, 1993
 |

Archæopteryx ītōcā zēn Tēpouhtitlāzcuetzpalli - Tōtōtl. Ītōcā **Archæopterix** īnezcayōtia **Huēhuēaztli**
# Tlanelhuayomatiliztli

**Tlanelhuayōmatiliztli** (īpan greciatlahtōlli *botané*, tlanelhuatl) ca machiliztli in tēchmachtiā ītlatzīntiliz, īchihchīuhcayo, ītech cuahuitl īpatlaliz, īhuipāntiliz, tlālpan ītecpāntiliz īhuān intlā necōni.
In oc tlanelhuayōmatiliztli quipiya tētlanēhui nōncuahquīzaliztli ic quitēnnōnōtza cēcen tlahtōlpechtiliztli. Iz motēnēhua in tēyacatih:

### Nohuianyoh

* Tlamantilizzōtl,tēchmachtiā in ītlamantiliz īhuān cecniquīzaliztli īmachiyo in quipiya in tlanelhuayōtl.
* Iuhquiyōmatiliztli, tēchmachtiā in quēnamih huēyiyaz in īcecniquīzaliz tlanelhuatl.

### Nōncuahquīzqui

* Mecatecpāntiliztli, in tlein quitecpāna, quihuipāna in tlanelhuayōtl.; quichīhua tlaololōlli in centiliztli ic zan quipiya cē tlanelhuayōtl ītloc occē tlanelhuayōtl, oc cennemi ahnozo occē īnoquīpan ōcennen.
* Ecología, Tēchmachtiā in netēicniuhtiliztli īntzālan tlanelhuayōtl īhuān yōlqueh in īntech nemih.
* Tlanelhuayōtl Īcemānāhuacāyo, tēchmachtiā in quēnamih tlālpan momohmoyāhua īhuān tleica ihui on.
* Tlatēctli Tlanelhuayōmatiliztli, tēchmachtiā in iuh tlamaniliztli, in tleh necōni, in tleh pahtli, in tleh cualōni.

### Tlamantilizzōtl īhuān Iuhquiyōmatiliztli

In tlanelhuayōtl quinēxtiā cē netecpāntlāliliztli huel yōlcuecuepqui, ihui oc in etl quipiya tētlanēhui cecni quīzaliztli īpampa īnemiliz, occē tlanelhuayōtl mā tēl neneuhqui nemi, ahnēci nepapan cecniquīzaliztli īhuān cequi tlanelhuayōtl ahtle quipiya; ca neīxcuītīlli in teōnanacatl, ahmo tiquittah tlanelhuatl, tzīncuauhyōtl, izhuatl, ahmo nō xōchitl.
In occē tlanelhuayōtl oc ye cencah cemani, monequi motta in tēnenehuixca netecpāncātlāliliztli ītech yōlqueh.

## Tlahtōlcaquiliztilōni

## No xiquitta

* Izhuatl
* Tlanelhuatl
* Tzīncuauhyōtl
* Xōchihcualli
* Xōchitl

* + Acocohtli
	+ ahuacuahuitl
	+ ahuacuauhtomatl
	+ ahuehuetl
	+ amacapoli
	+ ayohtli
	+ cacahuacuahuitl
	+ Huauhtli
	+ huexotl
	+ omixochitl
	+ pochotl
	+ teocuahuitl
	+ Xīcama, Xīcamatl
	+ Xitomātl, Xitomatl
	+ yolloxochitl
	+ zacatontli, zacatl
	+ Zotolin

* Yōlizmatiliztli
* Ahhuatl
* Ahhuayoh, ahhuayo, huihuitzyo
* Āhuacatl, ahuacatl
* Āhuatomatl, ahuatomatl
* Āhuatl, ahuatl
* Āhuazhuatl, ahuazhuatl
	+ Cuahuacazhuatl
* Amatlapaloa
* Amatlapalpatlactotonti
* Amatlapalpatlahuac
* Amatlapalpitzatoton
* Amatlapale
* Ayecohtli, ayecotli
* Cacahuatetl
* Camohtli
* Chīlli, chilli
* Cuauhchicahuac
* Cuauhnacayotl
* Cuauhnelhuatl
* Cuauhtepitztli
* Cuauhtextli
* Cuāuhtlā, cuauhtla
* Etl
* Tlīletl, tliletl, tlilletl
* Tlīlxōchitl, tlilxochitl
* Tōctli, toctli
* Tzītzicāztli, tzitzicaztli

* Xiuhnelhuatl
* Xōchicualcuahuitl, xochicualcuahuitl
* Xocotl, xochicuallo
* Xōchitl, xochitli, xōchime, xochime
* Xōnacatl, xonacatl
* Zacatl
# Tlīlxōchitl

| **Tlīlxōchitl** |
| --- |
| Dibujo de la planta de la vainillaDibujo de la planta de la vainilla |
| **Tlamatilizneneuhcayotl** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Yoliztlahtocayotl: | Tlanelhuayōtl  |
| Nexeloliztli: | Teconxinachtli  |
| Tlamaniztli: | Centzīntiliztica  |
| Tenahuatiliztli: | Orchidales  |
| Cenyeliztli: | Orchidaceae  |
| Tlanicenyeliztli: | Vanilloideae  |
| Calpolli: | Vanilleae  |
| Tlanicalpolli: | Vanillinae  |
| Neneuhcāyōtl: | *Vanilla*
*ITIS 43714* Mill. |

 |
| Yōllamantli/Tlanelhuatlamantli Yōlmachiyōtl/Tlanelhuamachiyōtl |
| *Vanilla mexicana* Miller 1786 |
|  In tlīlxōchitl īchān |
| Yōllamantli |
|
Ver texto |
| Sinonimia |
| * *Myrobroma* Salisb.
 |

**Tlīlxōchitl** (caxtillāntlahtōlli *Vanilla*).

Tlīlxōchitl
In tlīlxōchitl īpan in *Badiano āmōxtli* (circa 1580) ōtlahcuilolo īpan nāhuatlahtōlli.
Huiquimedia Commons quipia occequin tlahcuilolli  Tlīlxōchitl (*Vanilla*) itechcopa.
# 1967

◄ |
Mācuīlpōhualxihuitl 19 |
**Mācuīlpōhualxihuitl 20**
| Mācuīlpōhualxihuitl 21
| ►

◄◄ |
◄ |
1963 |
1964 |
1965 |
1966 |
**1967**
| 1968
| 1969
| 1970
| 1971
| ►
| ►►

**1967** (7 ācatl) ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1960s mahtlācxihuitl.

## Mochīhualiztli

## Tlācatiliztli

* Nemachiyōtīlli:USAf Tlamahtlācti 28 - Julia Roberts, tlahtohcāyōtēcatl īxiptlayōllācatl.

## Miquiztli

## Nō xiquitta

* 1967 cuīcapan.
# 1924

◄ |
Mācuīlpōhualxihuitl 19 |
**Mācuīlpōhualxihuitl 20**
| Mācuīlpōhualxihuitl 21
| ►

◄◄ |
◄ |
1920 |
1921 |
1922 |
1923 |
**1924**
| 1925
| 1926
| 1927
| 1928
| ►
| ►►

**1924** (3 tecpatl) ītōcā cē xihuitl īpan mācuīlpōhualxihuitl 20 īpan 1920s mahtlācxihuitl.

## Mochīhualiztli

## Tlācatiliztli

## Miquiztli
# Pichilemu tlālolīniliztli īpan 2010

Nemachiyōtīlli:Tlahcuilolli-CHL

Tlālolīniliztli 6.9 Richter, īpan 11:39:48 niman nicān cāhuitl, 40 km Pichilemu.

## Tlahtōlcaquiliztilōni

Huiquimedia Commons quipia occequin tlahcuilolli  Pichilemu tlālolīniliztli īpan 2010 itechcopa.