Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Cemanahuatl

Universum (oquinezcayōtia “Cemānāhuac”) - C. Flammarion, Woodcut, Paris 1888, Coloration
In **cemānāhuac** nozo **cemanahuatl** (caxtillantlahtolcopa: *Universo*) ītōca in nechicalli in nochīn cītlalīn huān cītlaltzitzimimeh. Īpān cemānāhuac moyōliliah nochītlacah ihuān nochīyōlcatzīntīn.

## Occe itoca in cemanahuatl

### 1. In ilhuicatl

In ilhuicatl quitenehua in tlayocoyalizotl, in ilhuicacayotl nozo ilhuicaccayotl ihuan in tlalticpactli

 quitenehua in tlalticpacayotl nozo tlalticpaccayotl .

### 2. Tlayocoyaliztli

In **tlayocoyaliztli**
 quitenehua in ilhuicacayotl, in tlayocoyalizotl.

## Toquiliztequitl

## Cemānāhuac ītōcā

In tōcāitl ic “cemānāhuac” achtō in Ixachitlāmpēhuālli, “cemānāhuac” oquinezcayōtia “imatiltlāllīn” (caxtillantlahtolcopa: *Mundo conocido*) ahnōzō “America”. Zatepān “cemānāhuac” oquipēhuāltia nezcayōtia “nochīn tlamantīn ma mochihua”.

## Noihuan xiquitta

* Ilhuicatlamatilizmatini
# Tonatiuh ichan

Tonatiuh ichan
Tonatiuh ichan inehnencacitlal
**Tonatiuh Ichan** nozo **Tonatiuhmecayotl**.

## Tonatiuh ichan inehnencacitlal

1. Payīnalcītlalli
2. Cītlalpōl
3. Tlālticpactli
4. Chīchīlcītlalli
5. Huēyitzitzimicītlalli
6. Tzitzimicītlalli
7. Ilhuicateōcītlalli
8. Tlāloccītlalli

* *Ceres*
* *Mictlāntēuccītlalli*
* *Orco*
* *Hauhmeya*
* *Cuahohuar (Quaoar)*
* *Maquemaque (Makemake)*
* *Gonggong*
* *Eris*
* *Sedna*
# Payīnalcītlalli

| Payīnalcitlālli  |
| --- |
|  |
| **Machiyōtl** |  |
| **Xonecuilli tlanōnōtzaliztli** |
| **Tōnatihuīc** | 0.387 ua |
| **Radio medio** | 57 910 000 km |
| **Excentricidad** | 0.20563069 |
| **Cītlalmalacaohcāhuitl** | 87d 23.3h |
| **Ohcetilizmalacaohcāhuitl** | 115.88 días |
| **Velocidad orbital media** | 47.8725 km/s km/s |
| **Īxpeyāhualiztli** | 7.004° |
| **Mētztli** | 0 |
| **Iuhcāyōtechcopa** |
| **Tlatēxxīnepalōni īpan** | 7.5×107 km² |
| **Pipincāyōtl** | 3.302×1023 kg |
| **Tlahco pozāhuacāyōtl** | 5.43 g/cm³ |
| **Tlaīxpayōtl etilizzōtl** | 2.87 m/s² |
| **Mimiloliztli cahuitl** | 58d 15.5088h |
| **Inclinación axial** | 0° |
| **Tlaīxpayōtl iztācayōtl** | 0.10 - 0.12% |
| **Velocidad de escape** | 4.25 |
| **Tlahco pani totōn. tōnal.** | 623 |
| **Tlahco pani totōn. yōhual.** | 103 |
| **Tlaīxpayōtl Totōncāyōtl** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| tlani | tlahco | pani |
| 90 | 440 | 700 |

 |
| **Ehēcaololōlli ītlanōnōtzaliz** |
| **Pātzoliztli īehēcaololōlli** | vestigios kPa |
| **Potasio** | 31.7 |
| **Sodio** | 24.9 |
| **Ehēcayoh (atómico)** | 9.5 |
| **Argón** | 7.0 |
| **Tōnatiuyoh** | 5.9 |
| **Ehēcayoh (molecular)** | 5.6 |
| **Ehēcatehuiltic** | 5.2 |
| **Dióxido de tecolli** | 3.6 |
| **Ātl** | 3.4 |
| **Āyōcoxqui** | 3.2 |
| **Nehnencācītlalli ītlachīhualiz** |
| **Tepoztin** | 70% |
| **Tecpactin** | 30% |

**Payīnalcitlālli** ahnozo **Xolocitlālli** (Latintlahtolcopa *Mercurius*; Mayatlahtōlcopa *Xux ek* quitōznehqui Chīlpancitlālli) ītōcā inic cē nehnencācītlalli Tōnatiuh Īchānco.

## Nehnencācītlalco

Nehnencācītlalco:
1. Ēhuayōtl (100-200km)
2. Mantli (600km)
3. Yōllōtl (1800km)
## Nehnencācītlalpan

## Ilhuicatl

## Xonecuilli auh tlanemiliztli

## Tlachiyaliztli

## Tlahcuilōlloh

## Nō xiquitta

## Tlahtōlcaquiliztilōni

## Occe neihcuiloliztli
# Citlalpol

| Citlālpōl  |
| --- |
|  |
| **Machiyōtl** |   |
| **Xonecuilli tlanōnōtzaliztli** |
| **Tōnatihuīc** | 0.72333199 ua |
| **Radio medio** | 108 208 930 km |
| **Excentricidad** | 0.00677323 |
| **Cītlalmalacaohcāhuitl** | 224.701 d |
| **Ohcetilizmalacaohcāhuitl** | 115.88 |
| **Velocidad orbital media** | 35.0214 km/s |
| **Īxpeyāhualiztli** | 3.39471° |
| **Mētztli** | 0 |
| **Iuhcāyōtechcopa** |
| **Tlatēxxīnepalōni īpan** | 4.60×108 km² |
| **Pipincāyōtl** | 4.869×1024 kg |
| **Tlahco pozāhuacāyōtl** | 5.24 g/cm³ |
| **Tlaīxpayōtl etilizzōtl** | 8.87 m/s² |
| **Mimiloliztli cahuitl** | -243.0817 d |
| **Inclinación axial** | 2.64° |
| **Tlaīxpayōtl iztācayōtl** | 0.65% |
| **Velocidad de escape** | 10.36 |
| **Mixpan totōncāyōtl** | -45 °C |
| **Tlaīxpayōtl Totōncāyōtl** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| tlani | tlahco | pani |
| 400 °C | 464 °C | 500 °C |

 |
| **Ehēcaololōlli ītlanōnōtzaliz** |
| **Pātzoliztli īehēcaololōlli** | 9,321.9 kPa |
| **Dióxido de tecolli** | 96% |
| **Ehēcatehuiltic** | 3% |
| **Dióxido de azufre** | 0.015% |
| **Āpōctli** | 0.002% |
| **Monóxido de tecolli** | 0.0017% |
| **Argón** | 0.007% |
| **Tōnatiuyoh** | 0.0012% |
| **Yancuīquehēcatl** | 0.0007% |
| **Sulfuro de carbono Cloruro de hidrógeno Fluoruro de hidrógeno** | Trazas |

In **Citlalpol** ahnozo **Tlahuizcitlaltlalli** ītōcā in inic ōme nehnencācītlalli Tōnatiuh Īchānco, īhuān in inic ēyi īpal īoctacayo. Cē nehnencācītlalli iuhquin teyoh īhuān tlālticpacāyōtl, achca quinōtzālo īnehnencācītlalihni in Tlālticpactli, in cānnel in ōntetl monenehuilia īpan in octacayōtl, in pipincāyōtl īhuān chīhualiztli, mānel cateh moch ahmo neneuhqui īpan in totōncāyōtl īhuān in ehēcaololōllōtl.

Mētztli īhuān Cītlalpōl.
Cītlalpōl īmachiyo.
Cītlalpōl īmachiyo iuhqui Tocōcōlhuān
## Occe neihcuiloliztli
# Huēyitzitzimicītlalli

| Huēyitzitzimicītlalli  |
| --- |
|  |
| **Machiyōtl** |  |
| **Xonecuilli tlanōnōtzaliztli** |
| **Tōnatihuīc** | 5.20336301 ua ua |
| **Radio medio** | 778 330 000 km |
| **Excentricidad** | 0.04839266 |
| **Cītlalmalacaohcāhuitl** | 11a 315d 1.1h |
| **Ohcetilizmalacaohcāhuitl** | 398.9 días |
| **Velocidad orbital media** | 13.0697 km/s km/s |
| **Īxpeyāhualiztli** | 1.30530°° |
| **Mētztli** | 63 |
| **Iuhcāyōtechcopa** |
| **Tlatēxxīnepalōni īpan** | 6.41×1010 km² |
| **Pipincāyōtl** | 1.899×1027 kg |
| **Tlahco pozāhuacāyōtl** | 1.33 g/cm³ |
| **Tlaīxpayōtl etilizzōtl** | 23.12 m/s² |
| **Mimiloliztli cahuitl** | 9h 55.5m |
| **Inclinación axial** | 3.12° |
| **Tlaīxpayōtl iztācayōtl** | 0.52% |
| **Velocidad de escape** | 59.54 |
| **Tlaīxpayōtl Totōncāyōtl** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| tlani | tlahco | pani |
| -163 °C | -121 °C | -75 °C |

 |
| **Ehēcaololōlli ītlanōnōtzaliz** |
| **Pātzoliztli īehēcaololōlli** | 70 kPa |
| **Āyōcoxqui** | >81% |
| **Tōnatiuyoh** | >17% |
| **Metano** | 0.1% |
| **Āpōctli** | 0.1% |
| **Amoníaco** | 0.02% |
| **Etano** | 0.0002% |
| **Fosfina** | 0.0001% |
| **Sulfuro de hidrógeno** | <0.0001% |

**Huēyitzitzimicītlalli**, **Mātlālcītlalli** ahnozo **Tezcatlipocacītlalli** (Latintlahtolcopa *Iuppiter*, caxtillantlahtolcopa *Júpiter*) ītōcāhuān inic mācuīlli (nozo chicuacē īca Ceres) nehnencācītlalli Tōnatiuh Īchānco.

In ōme chīchīltic neehēcanāmictiliztli
# Tlālmatiliztli

Zonas geológicas de la Tierra (USGS)

**Corteza oceánica**
   0-20 m

   20-65 m

   >65 m

**Zona geológicaEscudo**

   Plataforma

   Tepētl

   Cuenca

   Zona ígnea

   Corteza extendida

   Minerales

**Tlālmatiliztli** (Caxtillāntlahtōlli: *Geología*).

* Tehuilomatiliztli Cristalografía
* Oztōmatiliztli Espeleología
* Estratigrafía
* Geología del petróleo
* Geología económica
* Geología estructural
* Gemología
* Geología histórica
* Geología planetaria
* Geoquímica
* Tlāliuhcayōtl Geofísica
* Geotecnia
* Ātlālmatiliztli Hidrogeología
* Mineralogía
* Paleontología
* Tematiliztli Petrología
* Sedimentología
* Tlālolīniliztli
* Tletepēmatiliztli Vulcanología