Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ونسان ون گوگ

| **ونسان ون گوگفینسِنت فان خوخ** Vincent van Gogh |
| --- |
|

شه دکشی‌یه ون گوگ (۱۸۸۸)
 |
| اطلاعات کلی |
| **بزائنی روز** | ۳۰ مارس ۱۸۵۳ زوندِرت، شومالی برابانت، هولند |
| **بمردن** | ۲۹ ژوئیه ۱۸۹۰ (۳۷ سالگی) اور، پاریس پَلی، فرانسه |
| **ملیت** |  هولندی |
| **جنبش** | پست امپرسیونیسم |
| **زمینه فعالیت** | نقاشی، طراحی، چاپ |

**وَنسان وَن گوگ** یا **فینسِنت ویلم فان خوخ** (به هولندی: Vincent Willem van Gogh)‏ (۳۰ مارس ۱۸۵۳ - ۲۹ ژوئیه ۱۸۹۰) اتا گت هؤلندی نقاش بی‌یه. وه شه زندگی زمون خله معروف نیّه و شه زمون فقط اتا تابلو ره بروته، اما اسا وه ره پست امپرسیونیسم بتترین نقاشون جه إشناسنه.

ون گوگ جوونی دلالی کرده و هنری آثار ره خری‌یه-روته و معلمی جه هم ات‌گال بگذرونی‌یه. ات‌گال بورده بریتانیا دله و این‌صوه بورده بلجیک دله ملّایی و مسیحی دین ره معدن کارگرون وسه تبلیغ هاکنه. وه شه جدی کارون ره به عنوان طراح و نقاش سال ۱۸۸۰ و سن ۲۷ سالگی دله شروع هاکرده، و سن ۳۷ سالگی بمرده. ون گوگ شه نقاشی گرد ره ۱۰ سال آخر عمرش بساته که شامل بیش از ۹۰۰ نقاشی، بیش از ۱۱۰۰ طراحی و ۱۰ چاپ هستنه.

ون گوگ خله جیردست و فقیر آدمون ره کشی‌یه و *سیب‌زمینی‌خارون*، *تراس کافه شو گادر*، مناظر ره وه ره خش إمو و  *آفتابگردون*، *شوی اساره‌ئون* و شه‌دکشی‌یه هم ونه خار خار نقاشی هستنه. وه آخرسری روونی مریضی بیته، خادکاشی هاکرده و بمرده.

## نگارخنه

* *گلدون دله‌یِ سمشکه*، اوت ۱۸۸۸
* *اساره‌ئون شو* ، ۱۸۸۹
* *زندونی‌هایِ دگرسن*، ۱۸۹۰
* *آرل پل* ، ۱۸۸۸
* *گنّم‌جار و کلاج‌ئون*، ۱۸۹۰
* *تراس کافه شو گادر*، ۱۸۸۸
* *اسکلت که سیگار تش هکرده*، ۱۸۸۵
* *بی‌جان طبیعت، ابسنت شیشه*، ۱۸۸۷
* *کوئندم‌جار و سرو-دارون*، ۱۸۸۹

## پانویس

## منابع

* ویکی‌پدیای کارزنون، «ونسان ون گوگ»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۱۸ اکتبر ۲۰۰۷).
* گامبریچ، ارنست. *تاریخ هنر*. ترجمهٔ رامین، علی. چاپ چهارم، تهران: نشر نی، ۱۳۸۵، 3-470-312- ISBN 964. ‏
* مهرزاد محمودی، ونسان ون گوگ.

## پیوند به بیرون

* آثار ون گوگ؛ کعبهٔ هنردوستان وب‌گاه رادیو زمانه
* نامه‌های ون گوگ کامل و با حواشی به زبان انگلیسی
* وب‌گاه موزه ون گوگ در آمستردام
* عکس جاهایی که ون گوگ در فرانسه نقاشی کشیده
* مجموعه آثار ون گوگ
# ۱۹۸۸

|  |  |
| --- | --- |
| **قرن:**  | قرن ۱۹ - **قرن ۲۰** - قرن ۲۱ |
| **دهه:** |  ‎۱۹۵۰  ‎۱۹۶۰  ‎۱۹۷۰  ‎۱۹۸۰  ‎۱۹۹۰  ‎۲۰۰۰  ‎۲۰۱۰   |
| **سال:** | ‎۱۹۸۵ ‎۱۹۸۶ ‎۱۹۸۷ - **‎۱۹۸۸** - ‎۱۹۸۹ ‎۱۹۹۰ ‎۱۹۹۱ |

**سال ۱۹۸۸ دیگر تقویم‌ها جه**| **میلادی گریگوری** | ۱۹۸۸  |
| **تبری** | ۱۴۹۹ – ۱۵۰۰ |
| **هجری شمسی** | ۱۳۶۶ – ۱۳۶۷ |
| **هجری قمری** | ۱۴۰۸ – ۱۴۰۹ |
| بهایی | ۱۴۴ – ۱۴۵ |
| کبیسه؟ | أره |
| رُم بساته بیّن په | ۲۷۴۱ |
| ارمنی | ۱۴۳۷ - ԹՎ |
| بربری | ۲۹۳۸ |
| بودایی | ۲۵۳۲ |
| برمه‌ای | ۱۳۵۰ |
| رومی | ۷۴۹۶ – ۷۴۹۷ |
| قبطی | ۱۷۰۴ – ۱۷۰۵ |
| اتیوپیایی | ۱۹۸۰ – ۱۹۸۱ |
| عبری |  ۵۷۴۸ – ۵۷۴۹  |
| هندی |  |
|  - ویکرم سموت | ۲۰۴۳ – ۲۰۴۴ |
|  - ملی هند | ۱۹۱۰ – ۱۹۱۱ |
|  - کالی یوگا | ۵۰۸۹ – ۵۰۹۰ |
| هولوسین | ۱۱۹۸۸ |
| کره‌ای | ۴۳۲۱ |
| خورشیدی تایلندی | ۲۵۳۱ |
| ه • گ • د |

**۱۹۸۸** میلادی تقویم ِاتا سال هسته.
چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۸ ره هشتر (اٮژدٮها) ِسال دونستنه.
این سال کبیسه بی‌یه.

## دکته‌ئون

* شوروی دله این سال پروستریکا برنومه ره شروع هاکردنه که اصلاحات هاکنن
* عراق و ایران جنگ دله حلبچه ره شیمیایی بمب دمبدانه
* ایران-کنترا ماجرا لو بورده
* شوروی هشت‌سال اشغال په، افغانستان ره سر بی‌یشته و بورده
* ایران و عراق جنگ تموم بیّه و دِ طرف آتش‌بس هدانه
* مهران کریمی ناصری اتا فردوگاه دله گیر دکته و چندین سال وسّه همونجه بموندسته

## بزائه‌ئون

## بمرده‌ئون

## منابع

1. بور ۱۹۹۹
# ۱۹۶۰

|  |  |
| --- | --- |
| **قرن:**  | قرن ۱۹ - **قرن ۲۰** - قرن ۲۱ |
| **دهه:** |  ‎۱۹۳۰  ‎۱۹۴۰  ‎۱۹۵۰  ‎۱۹۶۰  ‎۱۹۷۰  ‎۱۹۸۰  ‎۱۹۹۰   |
| **سال:** | ‎۱۹۵۷ ‎۱۹۵۸ ‎۱۹۵۹ - **‎۱۹۶۰** - ‎۱۹۶۱ ‎۱۹۶۲ ‎۱۹۶۳ |

**سال ۱۹۶۰ دیگر تقویم‌ها جه**| **میلادی گریگوری** | ۱۹۶۰  |
| **تبری** | ۱۴۷۱ – ۱۴۷۲ |
| **هجری شمسی** | ۱۳۳۸ – ۱۳۳۹ |
| **هجری قمری** | ۱۳۷۹ – ۱۳۸۰ |
| بهایی | ۱۱۶ – ۱۱۷ |
| کبیسه؟ | أره |
| رُم بساته بیّن په | ۲۷۱۳ |
| ارمنی | ۱۴۰۹ - ԹՎ |
| بربری | ۲۹۱۰ |
| بودایی | ۲۵۰۴ |
| برمه‌ای | ۱۳۲۲ |
| رومی | ۷۴۶۸ – ۷۴۶۹ |
| قبطی | ۱۶۷۶ – ۱۶۷۷ |
| اتیوپیایی | ۱۹۵۲ – ۱۹۵۳ |
| عبری |  ۵۷۲۰ – ۵۷۲۱  |
| هندی |  |
|  - ویکرم سموت | ۲۰۱۵ – ۲۰۱۶ |
|  - ملی هند | ۱۸۸۲ – ۱۸۸۳ |
|  - کالی یوگا | ۵۰۶۱ – ۵۰۶۲ |
| هولوسین | ۱۱۹۶۰ |
| کره‌ای | ۴۲۹۳ |
| خورشیدی تایلندی | ۲۵۰۳ |
| ه • گ • د |

**۱۹۶۰** میلادی تقویم ِاتا سال هسته.
چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۶۰ ره گَل ِسال دونستنه.
این سال کبیسه بی‌یه.

## دکته‌ئون

## بزائه‌ئون

## بمرده‌ئون

## منابع
# بنه شنش

بنه شنش مرکزئون جئان دله
1960 بنه شنش کا والدیوا دله بموئه و قوتدارترین بنه شنشی بیه کا تاریخ دله داشتداری بویه.
پرونده:IranEarthquakeHazard.gifبنه شنش خَطِر ایرون دله
**بنه شنش** یا **بونهین** یا **زلزله** (انگلیسی جه: *earthquake; همچنین به‌عنوان quake, tremor یا temblor*) بنه شنش هاکردن ره گننه کا ونه چسّایی بنه پوسسه ولاشتیئون(گسلئون) سنگون تخلیه بوه انرجیوئون لار بوین هسه. اونتا جئی کا بنه شنش منشاء هسه ره بنه شنشگا (هایپوسنتر) گننه و ونه جورین نخطه ره بنه شنشگا دله ره بنه شنش سرین مرکز(اپیسنتر) گننه. اونتا شنشئونی کا پستر(قبلتر) زلزله انه ره پسابنه شنش گننه و اونا شنشئون کا زلزله پیش(بعد) اننه ره بنه شنش پیشی گننه. هرچه پسا بنه شنش ویشتر بوئه، بنه شنش ریشتر دی پریکتر(کمتر) بونه.

## توضیح

**زلزله** اتا طبیعی بلا هسته که بنه تکوم خرنه چون ونه درون جه انرژی خانه در-بزنه و گسل وَرن‌دیم جه انرژی رها وونه. هر روز-إنه شه خله پچ-پچیک زلزله إنه که خله‌شون ره دکّل احساس نکمبی. اینتی رِز-رِزِ زلزله ره گنّه خِش هسته چون انرژی ره ذره-ذره‌تِک خالی کنده و جمع نوونه که مردم ره ات‌دفعه کار دمبده. ولی زلزله اگه خله قِد داره، تونده سونامی یا تشفشون همراه اتفاق دکفه یا حتا قاره‌ای صفحه‌ئون ره جابجا هاکنه. زلزله‌یِ قِد ره ریشتر ِیکا جه قایده گیرنه.

## ممبعئون

## بریم بگردستن

* پدیده زلزله، مهدی وجودی
* انواع گوناگون امواج زلزله (اٮنگٮلیسی)
* بی‌بی‌سی فارسی - چگونگی وقوع زلزله
* وبگاه لرزه‌جوی earthquaketrack.com (با تأخیر چندساعته)
# ۲۳ ژوئن

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| مه | **ژوئن** | ژوئیه |
|  |  |  |  |  |  |  |
| ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ |
| ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ |
| ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ |
| ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ |
| ۲۹ | ۳۰ |
|  \* \* میلادی تقویم \* \*  |

**۲۳ ژوئن** روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه ۱۷۴اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، ۱۷۵اُمین روز إستِنه. ۲۳ ژوئن جه، تا خانه سال سَر بوو، ۱۹۱ روز کار دارنه.

## اتفاقات

## دپیته چرخه‌تو

* ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۲۳ ژوئن

## بریم بگردستن

* BBC: On This Day
* The New York Times: On This Day
# ۲۰ ژوئن

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| مه | **ژوئن** | ژوئیه |
|  |  |  |  |  |  |  |
| ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ |
| ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ |
| ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ |
| ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ |
| ۲۹ | ۳۰ |
|  \* \* میلادی تقویم \* \*  |

**۲۰ ژوئن** روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه ۱۷۱اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، ۱۷۲اُمین روز إستِنه. ۲۰ ژوئن جه، تا خانه سال سَر بوو، ۱۹۴ روز کار دارنه.

## اتفاقات

## دپیته چرخه‌تو

* ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۲۰ ژوئن

## بریم بگردستن

* BBC: On This Day
* The New York Times: On This Day
# ایدی راما

ایدی راما

مقوم|
نخست وزیر آلبانی ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۳ |

شخصی معلومات| بزا-روز |
۴ ژوئیه ۱۹۶۴  (61 سال) تیرانا  |
| نوم، ماری زوون جه | Edi Rama  (آلبانیایی)  |
| تولدِ نوم | Edvin Kristaq Rama  (آلبانیایی)  |
| ملیت |
آلبانی  |
| تحصیلات |
University of Arts (Albania)  دانشسرای عالی ملی هنرهای زیبای پاریس   |
| گپ بزوئن زوون |
آلبانیایی — فرانسوی — انگلیسی — ایتالیایی  |
| زوونی که نوشته |
آلبانیایی  |
| دین |
کاتولیک  |

خانواده| پی‌یر |
Kristaq Rama   |
| مار |
Aneta Rama   |
| برار-خاخِر |
Olsi Rama   |
| همسرون |
Matilda Makoçi  (۱۹۸۶ - طلاق ۱۹۹۱) Delina Fico  (۱۹۹۱ - طلاق ۱۹۹۷) Linda Rama  (۲۰۱۰ - )  |

دیگه چیون| قد |
۲۰۱ سانتی‌متر  |
| پیشه‌ئون |   لیست…
سیاستمدار نقاش  روزنامه‌نگار  بازیکن بسکتبال  مجسمه‌ساز  رئیس حکومت  شهردار هنرمند  |
| کارفرما |
دانشگاه هاروارد  دانشگاه ماساچوست در بوستون   |
| سیاسی حزب |
حزب سوسیالیست آلبانی |
| جائونی که دیه |
World Economic Forum Annual Meeting 2018  نشست سالانه مجمع جهانی اقتصاد ۲۰۲۳   |
| وبسایت |
edirama.al (آلبانیایی)  |
| وبلاگ |
edirama.al (آلبانیایی)  |

اعمال| مهمترین کارون | * Pikëllimi i netëve kosovare
 |
| مجموعه کارون |
National Art Gallery of Albania   |
| جوایز |   لیست…
* Order of Prince Yaroslav the Wise, 1st class  (۲۸ دسامبر ۲۰۲۳)
* Order of Minerva  (۲۰۲۲)
* Commander of the Order of Saint-Charles  (۱۰ آوریل ۲۰۱۹)
* لژیون دونور (فرمانده)  (۲۰۱۷)
* honorary citizen of Ulcinj  (۲۰۱۵)
* World Mayor  (۲۰۰۴)
* Gold Medal of Independence
 |

امضا

**ایدی راما** یک سیاستمدار، نویسنده، نویسنده و بازیکن بسکتبال سابق آلبانیایی است که ۴۲ نخست وزیر آلبانی و [[وزیر امور خارجه (آلبانی) وزیر امور خارجه از سال ۲۰۱۳ و ۲۰۱۹ میلادی بوده است.
راما از سال ۲۰۰۵ نیز رئیس حزب سوسیالیست آلبانی بوده است. پیش از انتخاب وی به عنوان نخست وزیر، راما تعدادی از پست های دیگر را برگزار کرد. او در سال ۱۹۹۸ وزارت فرهنگ (آلبانی) وزیر فرهنگ، جوانان و ورزش منصوب شد، موقعیتی که تا سال ۲۰۰۰ برگزار شد.

## منابع
# ایران و آمریکا جنگ

ایران و آمریکا جنگ|  |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
| نوع | عملیات نظامی (fa)  air offensive (en)  warfare and armed conflicts (en)  جنایت تجاوز (fa)   |
| جزئی از | بحران خاورمیانه (۲۰۲۳–اکنون) (fa)  و درگیری ایران و اسرائیل (fa)   |
| توم | ۲۸ فوریه ۲۰۲۶  -  |
| تقویم روز | ۲۰۲۶  |
| ← ایران-اسراییل جنگ  |
| جایی که دره | تهرون قم کرمانشاه اصفهان کرج بندر بوشهر میناب متحده ایالات آمریکا اسرائیل ایران ری  |
| کشور | ایران  |
| اهداف (fa)  | ایران  |
| بمرده‌ئون آمار |  حداقل ۴٬۸۵۹ ۱۳ متحده ایالات آمریکا ۱۵ اسرائیل ۱٬۴۴۴ ایران ۶۸۷ لبنان  |
| مجروح آمار | ۱۲٬۰۰۰  |
| مرتکب | اسرائیل متحده ایالات آمریکا  |
| فیلم-عکس |
|  |
| شاملِ |
| **کشته شدن سید علی خامنه‌ای (fa)حملات ایران به امارات متحده عربی (fa)حملات ایران به بحرین (fa)جنگ ۲۰۲۶ لبنان (fa)حملات اسفند ۱۴۰۴ ایران به قطر (fa)حملات ایران به عربستان سعودی (fa)حملات پهپادی به آکراتاری و داکیلیا (fa)حملات ایران به کویت (fa)حمله اسرائیل به دبستان دخترانه در میناب (fa)حملات ایران به جمهوری آذربایجان (fa)**   |
|  |

**ایران جنگ** اتا درگیری هسته که ۱۴۰۴ اسفندماه نهم روز (۲۰۲۶ فوریه ماه ۲۸) شروع بیه و دمباله دارنه. این روز، که اتا شنبه روز بی‌یه، آمریکا بالون راهی هاکرده تهران دله علی خامنه‌ای سره‌خنه ره رقد بدا و وه ره بکوشته و ات‌دقستی خله فرماندهون و نظامی مراکز ره هدف بیته. دونالد ترامپ باته ۳ یا ۴ هفته ونه حمله کشنه و اسراییل ره هم شه ور متحد داشته. ایران حکومت ، تلافی وسه هرمز تنگه ره دوسته و کشتیون هدار ره سد هاکرده و خلیج عربی کشورون ره بمب و پهپاد بوارسته. نهایتاً پاکستان میونجی بیه که د طرف لسی هادن و هنیشن گپ بزنن که جنگ سر بوو.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا
# ۲۰۲۶

|  |  |
| --- | --- |
| **قرن:**  | قرن ۲۰ - **قرن ۲۱** - قرن ۲۲ |
| **دهه:** |  ‎۱۹۹۰  ‎۲۰۰۰  ‎۲۰۱۰  ‎۲۰۲۰  ‎۲۰۳۰  ‎۲۰۴۰  ‎۲۰۵۰   |
| **سال:** | ‎۲۰۲۳ ‎۲۰۲۴ ‎۲۰۲۵ - **‎۲۰۲۶** - ‎۲۰۲۷ ‎۲۰۲۸ ‎۲۰۲۹ |

**سال ۲۰۲۶ دیگر تقویم‌ها جه**| **میلادی گریگوری** | ۲۰۲۶  |
| **تبری** | ۱۵۳۷ – ۱۵۳۸ |
| **هجری شمسی** | ۱۴۰۴ – ۱۴۰۵ |
| **هجری قمری** | ۱۴۴۷ – ۱۴۴۸ |
| بهایی | ۱۸۲ – ۱۸۳ |
| کبیسه؟ | نا |
| رُم بساته بیّن په | ۲۷۷۹ |
| ارمنی | ۱۴۷۵ - ԹՎ |
| بربری | ۲۹۷۶ |
| بودایی | ۲۵۷۰ |
| برمه‌ای | ۱۳۸۸ |
| رومی | ۷۵۳۴ – ۷۵۳۵ |
| قبطی | ۱۷۴۲ – ۱۷۴۳ |
| اتیوپیایی | ۲۰۱۸ – ۲۰۱۹ |
| عبری |  ۵۷۸۶ – ۵۷۸۷  |
| هندی |  |
|  - ویکرم سموت | ۲۰۸۱ – ۲۰۸۲ |
|  - ملی هند | ۱۹۴۸ – ۱۹۴۹ |
|  - کالی یوگا | ۵۱۲۷ – ۵۱۲۸ |
| هولوسین | ۱۲۰۲۶ |
| کره‌ای | ۴۳۵۹ |
| خورشیدی تایلندی | ۲۵۶۹ |
| ه • گ • د |

**۲۰۲۶** یا **2026** میلادی تقویم ِدله اتا سال هسته.

## دکته‌ئون

اولین دوره فوتوال جهونی جام شه نو سیستم جه شمالی امریکا دله برگزار وونه که کشورون تعداد ویشته وونه.

### خورون

* ژانویه
* فوریه
* مارس
* آوریل
* مه
* ژوئن
* ژوئیه
* آگوست
* سپتامبر
* اکتبر
* نوامبر
* دسامبر

## منابع
# روسیه-اکراین جنگ

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | اوکراین ِ۲۰۲۲ جنگ |  |

 |
| روسیه و اکراین اختلاف **دمبال‌سر جه** |
| نقشه درگیری‌های تا ۲۴  فوریه ۲۰۲۲
     مناطق تحت کنترل اوکراین      مناطق تحت اشغال روسیه |
|

---

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| تاریخ | ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ (۲۰۲۲-02-۲۴) – امروز |
| **شروع** | ۲۰ فوریه ۲۰۱۴  |
| کشور |  اوکراین  روسیه  بلاروس |
| محل | آزوف دریا، و روستو اوبلاست، و اوکراین، و کریمه  |
| وضعیت | فعال
* روس‌ها دکلستنه اکراین دله
* اوکراین رئیس‌جمهور ولادیمیر زلنسکی ، حکومت نظامی اعلام هاکرده
 |

 |
| جنگ‌کَرون
  |
| * **روسیه بلاروس
* دونتسک
* لوهانسک
 | * **اوکراین**
 |
|  فرمونده
  |
| * **ولادیمیر پوتین میخائیل میشوستین
* سرگئی شویگو
* سرگئی لاوروف
* والری گراسیموف
* الکساندر لوکاشنکو
* دنیس پوشیلین
* ولادیمیر پاشکوف
* لئونید پاسچنیک
* سرگئی کوزلوف
 | * **ولودیمیر زلنسکی دنیز شمیهال
* الکسی رزنیکوف
* دیمیترو کولبا
* اولکسی دانیلوف
* والری زالوژنی
* سرهی شاپتالا
* روسلان خمچاک
 |
|  قواء
  |
| * **روسیه: ۹۰۰۰۰۰ (نیروهای مسلح)
* ۵۵۴۰۰۰ (شبه نظامی)
* ۲۰۰۰۰۰۰ (ذخیره)
* همراه با ۱۷۵۰۰۰ سرباز تا ۱۹۰۰۰۰نفر در مرز اوکراین
* **دونتسک: ۲۰۰۰۰
* **لوهانسک: ۱۴۰۰۰
 | * **اوکراین: ۲۰۹۰۰۰ (نیروهای مسلح)
* ۱۰۲۰۰۰ (شبه نظامی)
* ۹۰۰۰۰۰ (ذخیره)
 |
|  تلفات و خسارتون
  |
|  **ادعای روسیه:** بمباران ۲ کشتی غیرنظامی سقوط ۱ سوخو-۲۵ سقوط ۱ آنتونوف ای‌ان-۲۶ (کشته شدن خدمه) **ادعای اوکراین:** ۸۰۰ کشته ۴+ اسیر نابودی ۳۰+ تانک انهدام ۱۳۰ خودروی زرهی انهدام۷ هواپیما انهدام ۶ هلیکوپتر |  **ادعای اوکراین:** کشته شدن ۴۰+ سرباز چند ده مجروح سرنگونی ۱ هواپیمای ترابری (کشته شدن ۵ سرنشین) **ادعای روسیه:** نابودی پایگاه‌های هوایی نظامی و سامانه‌های پدافند هوایی اوکراین تسلیم شدند ۱۴ سرباز سرنگونی ۴ هواپیمای جنگی سرنگونی ۱ هلیکوپتر جنگی سرنگونی ۴ پهپاد |
|

---

 |
| ۱۸ غیرنظامی اوکراینی کشته شدند ۱۰۰۰۰۰ غیرنظامی آواره شدند ۱ شناور متعلق به ترکیه آسیب دید **ادعای اوکراین:**در مجموع ۱۳۷ اوکراینی کشته و ۳۱۶ نفر زخمی شدند |
| کد ره دچی‌ین - دچی‌ین   |

**اکراین و روسیه جنگ** ات‌سری اختلافات په اتفاق دکته که سال‌ها تلمبار بیی‌بینه. این جنگ ره ۲۴ فوریه ۲۰۲۲، روسیه شروع هاکرده و شه ارتش ره برسنی‌یه اکراین دله. روسیه تا اکراین، خله روسیه‌یِ ارتش قوی‌ته هسته و اکراینی‌ها فقط ناتویِ پشتی سر حیساب کاردنه ولی ناتویِ اعضا باتنه که این جنگ دله مستقیم شرکت نکانّه و فقط اکراین ره پشتیبانی دله کومک کانّه.

## پیش‌دکتون

این حمله بعد این اتفاقات پیش بموئه که اکراین انقلاب دله اتا روسیه-طرفدار رییس‌جمهور ره مردم بیتنه و اتا غربیون-طرفدار دولت ره ونه جا سر هنیشنینه. این گادِر روسی مردمون که اکراین دله دینه، اعتراض هاکردنه و مناطقی که اکثریت روسی بینه، جدیدِ دولت ره برسمیت نشناسینه. کریمه رسماً اتا رفراندوم جه شه استقلال و بعد روسیه دله عضو بیّن ره اعلام هاکرده و دِتا سامون‌سری شهر، دونتسک و لوهانسک، هم جنگ راه دمبدانه و باتنه که سیواخاه هستنه و شه‌گردون دولت دارنه. اکراین وشون‌ها ره سرکوب هاکرده که روسیه داد در-بمو و باته که این دِتا شهر ِجمهوریون ره برسمیت اشناسنه. این سمت جا، اکراین گاته خانه ناتو دله عضو بوو و اینتی روسیه امنیت تهدید بی‌یه. اینتی بیّه که روسیه شه ارتش ره برسنی‌یه که دکلِن اکراین درون.

## په‌نویس

منبع خطا: برچسب `<ref>` برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با `<references group="lower-alpha"/>` یافت نشد.
# ۱۸۹۳

|  |  |
| --- | --- |
| **قرن:**  | قرن ۱۸ - **قرن ۱۹** - قرن ۲۰ |
| **دهه:** |  ‎۱۸۶۰  ‎۱۸۷۰  ‎۱۸۸۰  ‎۱۸۹۰  ‎۱۹۰۰  ‎۱۹۱۰  ‎۱۹۲۰   |
| **سال:** | ‎۱۸۹۰ ‎۱۸۹۱ ‎۱۸۹۲ - **‎۱۸۹۳** - ‎۱۸۹۴ ‎۱۸۹۵ ‎۱۸۹۶ |

**سال ۱۸۹۳ دیگر تقویم‌ها جه**| **میلادی گریگوری** | ۱۸۹۳  |
| **تبری** | ۱۴۰۴ – ۱۴۰۵ |
| **هجری شمسی** | ۱۲۷۱ – ۱۲۷۲ |
| **هجری قمری** | ۱۳۱۰ – ۱۳۱۱ |
| بهایی | ۴۹ – ۵۰ |
| کبیسه؟ | نا |
| رُم بساته بیّن په | ۲۶۴۶ |
| ارمنی | ۱۳۴۲ - ԹՎ |
| بربری | ۲۸۴۳ |
| بودایی | ۲۴۳۷ |
| برمه‌ای | ۱۲۵۵ |
| رومی | ۷۴۰۱ – ۷۴۰۲ |
| قبطی | ۱۶۰۹ – ۱۶۱۰ |
| اتیوپیایی | ۱۸۸۵ – ۱۸۸۶ |
| عبری |  ۵۶۵۳ – ۵۶۵۴  |
| هندی |  |
|  - ویکرم سموت | ۱۹۴۸ – ۱۹۴۹ |
|  - ملی هند | ۱۸۱۵ – ۱۸۱۶ |
|  - کالی یوگا | ۴۹۹۴ – ۴۹۹۵ |
| هولوسین | ۱۱۸۹۳ |
| کره‌ای | ۴۲۲۶ |
| خورشیدی تایلندی | ۲۴۳۶ |
| ه • گ • د |

**۱۸۹۳** میلادی تقویم ِاتا سال هسته که کبیسه نیه.
این سالِ اولین‌روز (۱ ژانویه) یه‌شمبه بی‌یه.

## دکته‌ئون

## بزائه‌ئون

## بمرده‌ئون

## منابع

* ویکی‌پدیای کارزنون، «1893»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی 1 May 2024).
# ۱۹۰۵

|  |  |
| --- | --- |
| **قرن:**  | قرن ۱۹ - **قرن ۲۰** - قرن ۲۱ |
| **دهه:** |  ‎۱۸۷۰  ‎۱۸۸۰  ‎۱۸۹۰  ‎۱۹۰۰  ‎۱۹۱۰  ‎۱۹۲۰  ‎۱۹۳۰   |
| **سال:** | ‎۱۹۰۲ ‎۱۹۰۳ ‎۱۹۰۴ - **‎۱۹۰۵** - ‎۱۹۰۶ ‎۱۹۰۷ ‎۱۹۰۸ |

**سال ۱۹۰۵ دیگر تقویم‌ها جه**| **میلادی گریگوری** | ۱۹۰۵  |
| **تبری** | ۱۴۱۶ – ۱۴۱۷ |
| **هجری شمسی** | ۱۲۸۳ – ۱۲۸۴ |
| **هجری قمری** | ۱۳۲۲ – ۱۳۲۳ |
| بهایی | ۶۱ – ۶۲ |
| کبیسه؟ | نا |
| رُم بساته بیّن په | ۲۶۵۸ |
| ارمنی | ۱۳۵۴ - ԹՎ |
| بربری | ۲۸۵۵ |
| بودایی | ۲۴۴۹ |
| برمه‌ای | ۱۲۶۷ |
| رومی | ۷۴۱۳ – ۷۴۱۴ |
| قبطی | ۱۶۲۱ – ۱۶۲۲ |
| اتیوپیایی | ۱۸۹۷ – ۱۸۹۸ |
| عبری |  ۵۶۶۵ – ۵۶۶۶  |
| هندی |  |
|  - ویکرم سموت | ۱۹۶۰ – ۱۹۶۱ |
|  - ملی هند | ۱۸۲۷ – ۱۸۲۸ |
|  - کالی یوگا | ۵۰۰۶ – ۵۰۰۷ |
| هولوسین | ۱۱۹۰۵ |
| کره‌ای | ۴۲۳۸ |
| خورشیدی تایلندی | ۲۴۴۸ |
| ه • گ • د |

**۱۹۰۵** میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۰۵ ره مر ِسال دونستنه.
این سال کبیسه نیه.

## دکته‌ئون

## بزائه‌ئون

## بمرده‌ئون

## منابع
# ۱۹۰۸

|  |  |
| --- | --- |
| **قرن:**  | قرن ۱۹ - **قرن ۲۰** - قرن ۲۱ |
| **دهه:** |  ‎۱۸۷۰  ‎۱۸۸۰  ‎۱۸۹۰  ‎۱۹۰۰  ‎۱۹۱۰  ‎۱۹۲۰  ‎۱۹۳۰   |
| **سال:** | ‎۱۹۰۵ ‎۱۹۰۶ ‎۱۹۰۷ - **‎۱۹۰۸** - ‎۱۹۰۹ ‎۱۹۱۰ ‎۱۹۱۱ |

**سال ۱۹۰۸ دیگر تقویم‌ها جه**| **میلادی گریگوری** | ۱۹۰۸  |
| **تبری** | ۱۴۱۹ – ۱۴۲۰ |
| **هجری شمسی** | ۱۲۸۶ – ۱۲۸۷ |
| **هجری قمری** | ۱۳۲۵ – ۱۳۲۶ |
| بهایی | ۶۴ – ۶۵ |
| کبیسه؟ | أره |
| رُم بساته بیّن په | ۲۶۶۱ |
| ارمنی | ۱۳۵۷ - ԹՎ |
| بربری | ۲۸۵۸ |
| بودایی | ۲۴۵۲ |
| برمه‌ای | ۱۲۷۰ |
| رومی | ۷۴۱۶ – ۷۴۱۷ |
| قبطی | ۱۶۲۴ – ۱۶۲۵ |
| اتیوپیایی | ۱۹۰۰ – ۱۹۰۱ |
| عبری |  ۵۶۶۸ – ۵۶۶۹  |
| هندی |  |
|  - ویکرم سموت | ۱۹۶۳ – ۱۹۶۴ |
|  - ملی هند | ۱۸۳۰ – ۱۸۳۱ |
|  - کالی یوگا | ۵۰۰۹ – ۵۰۱۰ |
| هولوسین | ۱۱۹۰۸ |
| کره‌ای | ۴۲۴۱ |
| خورشیدی تایلندی | ۲۴۵۱ |
| ه • گ • د |

**۱۹۰۸** میلادی تقویم ِاتا سال هسته. چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۰۸ ره شادی ِسال دونستنه.
این سال کبیسه بی‌یه.

## دکته‌ئون

## بزائه‌ئون

## بمرده‌ئون

## منابع
# ۱۹۳۴

|  |  |
| --- | --- |
| **قرن:**  | قرن ۱۹ - **قرن ۲۰** - قرن ۲۱ |
| **دهه:** |  ‎۱۹۰۰  ‎۱۹۱۰  ‎۱۹۲۰  ‎۱۹۳۰  ‎۱۹۴۰  ‎۱۹۵۰  ‎۱۹۶۰   |
| **سال:** | ‎۱۹۳۱ ‎۱۹۳۲ ‎۱۹۳۳ - **‎۱۹۳۴** - ‎۱۹۳۵ ‎۱۹۳۶ ‎۱۹۳۷ |

**سال ۱۹۳۴ دیگر تقویم‌ها جه**| **میلادی گریگوری** | ۱۹۳۴  |
| **تبری** | ۱۴۴۵ – ۱۴۴۶ |
| **هجری شمسی** | ۱۳۱۲ – ۱۳۱۳ |
| **هجری قمری** | ۱۳۵۲ – ۱۳۵۳ |
| بهایی | ۹۰ – ۹۱ |
| کبیسه؟ | نا |
| رُم بساته بیّن په | ۲۶۸۷ |
| ارمنی | ۱۳۸۳ - ԹՎ |
| بربری | ۲۸۸۴ |
| بودایی | ۲۴۷۸ |
| برمه‌ای | ۱۲۹۶ |
| رومی | ۷۴۴۲ – ۷۴۴۳ |
| قبطی | ۱۶۵۰ – ۱۶۵۱ |
| اتیوپیایی | ۱۹۲۶ – ۱۹۲۷ |
| عبری |  ۵۶۹۴ – ۵۶۹۵  |
| هندی |  |
|  - ویکرم سموت | ۱۹۸۹ – ۱۹۹۰ |
|  - ملی هند | ۱۸۵۶ – ۱۸۵۷ |
|  - کالی یوگا | ۵۰۳۵ – ۵۰۳۶ |
| هولوسین | ۱۱۹۳۴ |
| کره‌ای | ۴۲۶۷ |
| خورشیدی تایلندی | ۲۴۷۷ |
| ه • گ • د |

**۱۹۳۴** میلادی تقویم ِاتا سال هسته.
چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۳۴ ره سک ِسال دونستنه.
این سال کبیسه نیّه.

## دکته‌ئون

## بزائه‌ئون

## بمرده‌ئون

## منابع
# ۲۹ ژوئن

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| مه | **ژوئن** | ژوئیه |
|  |  |  |  |  |  |  |
| ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ |
| ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ |
| ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ |
| ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ |
| ۲۹ | ۳۰ |
|  \* \* میلادی تقویم \* \*  |

**۲۹ ژوئن** روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه ۱۸۰اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، ۱۸۱اُمین روز إستِنه. ۲۹ ژوئن جه، تا خانه سال سَر بوو، ۱۸۵ روز کار دارنه.

## اتفاقات

## دپیته چرخه‌تو

* ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۲۹ ژوئن

## بریم بگردستن

* BBC: On This Day
* The New York Times: On This Day
# ۱ ژوئیه

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ژوئن | **ژوئیه** | آگوست |
|  |  |  |  |  |  |  |
| ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ |
| ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ |
| ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ |
| ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ |
| ۲۹ | ۳۰ | ۳۱ |
|  \* \* میلادی تقویم \* \*  |

**۱ ژوئیه** روزی هسه که گریگوری تقویم دله، هر سالِنه ۱۸۲اُمین روز کَفِنه و اگه سال کبیسه بوئه، ۱۸۳اُمین روز إستِنه. ۱ ژوئیه جه، تا خانه سال سَر بوو، ۱۸۳ روز کار دارنه.

## اتفاقات

* 1903 - تور دو فرانس اولین‌کش برگزار بیه.
* ۱۹۲۱ - چین کمونیست حزب ره بساتنه.
* ۱۹۶۰ - قوام نکرومه، غنایِ رییس جمهور بیه.
* ۱۹۶۰ - سومالی مستقل کشور بیه.
* ۱۹۶۷ - بروندی و روآندا سیوا کشور بینه.
* ۱۹۶۷ - اروپای اقتصادی اتحادیه شکل بیته.
* ۱۹۶۸ - شصت و دِ تا کشور ان پی تی ره امضا هکردنه.
* ۱۹۷۹ - واکمن جه رونمایی هکردنه.
* ۲۰۱۳ - کرواسی، اروپای اتحادیه دله عضو بیه.

## دپیته چرخه‌تو

* ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۱ ژوئیه

## بریم بگردستن

* BBC: On This Day
* The New York Times: On This Day
# صربی

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | صربی |  |

 |
| српски језик، srpski jezik، српски |
| گنش‌کرون |  |
| کشور |  |
| بومی جائون | مونته نگرو صربستون  |
| جمله‌دله‌یِ ترتیب | فاعل-فعل-مفعول  |
| خانواده | هندو-اروپایی زوونون + هندو-اروپایی زوونون
	- زبان‌های بالتی اسلاوی (fa)
		* اسلاوی زوونون
			+ زبان‌های اسلاوی جنوبی (fa)
				- Western South Slavic (en)
					* زبان صربی کرواتی (fa)
						+ گویش اشتوکاوی (fa)
							- Eastern Herzegovinian (en)
								* صربی
 |
| ایزو 639-1 | sr  |
| ایزو 639-2 | srp  |
| ایزو 639-3  | srp  |
|  |
|

---

 |
|  **این زوونِ ویکی‌پدیا** |
| کد ره دچی‌ین - دچی‌ین   |

**صربی** اتا لهجه از صربوکرواتی ِزوون هسته که اسلاوی زوونون و هندواروپایی زوونون دسته دله جا دارنه. صربی ره سیریلیک خط جه نویسنّه. صربی، صربستون ِاصلی زوون هسته و بوسنی و هرزگوین دله هم نصف شه‌خد زوون ره صربی گننه و مونته‌نگرو مردم هم بعضی‌شون شه زوون نوم ره صربی اِلنه و بعضی دیگه مونته‌نگرویی اسم ره ونه سر النه. کوزوو دله هم چنتا شهر دله صربون این زوون جه گپ زننه و وشون زوون رسمیت دارنه.

## منابع

شابلون:اسلاوی زوونون
# آلبانیایی

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | آلبانیایی |  |

 |
| Gjuha shqipe |
|  |
|

---

 |
| گنش‌کرون | 6200000   |
| کشور |  آلبانی |
| جمله‌دله‌یِ ترتیب | فاعل-فعل-مفعول  |
| خانواده | هندو-اروپایی زوونون + هندو-اروپایی زوونون
	- Albanian (en)
		* آلبانیایی
 |
| ایزو 639-1 |  |
| ایزو 639-2 |  |
| ایزو 639-3  |  |
|  |
|

---

 |
|  **این زوونِ ویکی‌پدیا** |
| کد ره دچی‌ین - دچی‌ین   |

**آلبانیایی** اتا زوون هسته که آلبانی و کوزوو دله مردم اصلی زبون هسته. اینتا زوون بالکان ِباقی زوون‌ها ره نموندنه و ونه ریشه فرق کنده و هندو-اروپایی زوونون جه هسته. آلبانیایی و یونانی این منطقه دله قدیمی‌تر هستنه و باقی مردمونی که بالکان دله درنه، اسلاو یا آلتایی تبار داشتنه و چن قرن دمبال‌ته شه کوچ ره بیاردنه اینجه.

## منابع