# کارل فریدریش گاوس

WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

شخصی معلومات| بزا-روز |
۳۰ آوریل ۱۷۷۷  براونشوایگ   |
| نوم، ماری زوون جه | Johann Carl Friedrich Gauß  (آلمانی)  |
| تولدِ نوم | Johann Carl Friedrich Gauß  (آلمانی)  |
| بمردن |
۲۳ فوریه ۱۸۵۵ (۷۷ سال) (77 سال) گوتینگن، هانوور پادشائی |
| مِزار |
Albanifriedhof   نقشه سر  |
| ملیت |
آلمانی |
| اقامت |
پادشاهی هانوور  براونشوایگ   |
| تحصیلات |
University of Helmstedt  ( - ۱۷۹۹) دانشگاه گوتینگن  (۱۷۹۵ - ۱۷۹۸) Collegium Carolinum  (۱۷۹۲ - ۱۷۹۵)  |
| گپ بزوئن زوون |
لاتین — آلمانی — انگلیسی — فرانسوی  |
| زوونی که نوشته |
آلمانی — لاتین  |

خانواده| پی‌یر |
Gebhard Dietrich Gauss   |
| مار |
Dorthea Benze   |
| همسرون |
Friederica Wilhelmine Waldeck  (۱۸۱۰ - بمرده ۱۸۳۱) Johanna Osthoff  (۱۸۰۵ - بمرده ۱۸۰۹)  |
| وچون |   لیست…
Eugene Gauss  Therese Gauss  Wilhelmine Gauss  Joseph Gauß  Wilhelm Gauß   |

دیگه چیون| پیشه‌ئون |   لیست…
رقمدون geophysicist  ستاره‌شناس  science writer  فیزیک‌دان  surveyor  استاد دانشگاه  آماردان  geodesist   |
| کارفرما |
دانشگاه گوتینگن   |
| استاد |
Johann Christian Martin Bartels   |
| رساله‌یِ ناظر |
یوهان فریدریش پفاف  (۱۷۹۹)  |
| هم‌باز |
فورکوش بویویی   |
| تحت تأثیر |
لئونارد اویلر  — آدرین-ماری لژاندر   |
| تخصص |   لیست…
نظریه اعداد  — جبر  — آنالیز ریاضی  — هندسه دیفرانسیل  — الکترواستاتیک  — نورشناسی  — ریاضی — مکنیک — اساره‌دونی — ژئودزی  — فیزیک — الکترومغناطیس   |
| عضو |   لیست…
* انجمن سلطنتی  (۱۸۰۴ – )
* آکادمی سلطنتی علوم سوئد
* Niedersächsische Akademie der Wissenschaften zu Göttingen
* Saint Petersburg Academy of Sciences
* آکادمی علوم مجارستان
* فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
* Bayerische Akademie der Wissenschaften
* آکادمی علوم روسیه
* فرهنگستان علوم پروس
* آکادمی سلطنتی هنر و علوم هلند
* Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL
* Academy of Sciences of Turin  (۱۸۳۳ – )
 |

اعمال| مهمترین کارون |   لیست…
* روش گاوس-سایدل
* توزیع نرمال یا تابع گوسی
* قانون مغناطیسی گاوس
* Gauss's law for gravity
* قانون گاوس
* (۱۸۰۱) Disquisitiones Arithmeticae
* (۱۸۲۷) Disquisitiones generales circa superficies curvas
* (۱۸۴۰) Atlas des Erdmagnetismus: nach den Elementen der Theorie entworfen
 |
| تلمبار جا | * ETH Zurich University Archives  CH-001807-7:Hs 784
* کتابخانه ایالتی و دانشگاهی گوتینگن  Cod. Ms. Gauß
* Stadtarchiv Braunschweig  G IX 021
 |
| جوایز |
مدال کاپلی (۱۸۳۸) |

امضاپلاک بنویشتقور عکس

**کارل فریدریش گاوس** یا **گووس** (آلمانی جه: Carl Friedrich Gauß) (بزائه: ۳۰ آوریل ۱۷۷۷، براونشوایگ دله - بمرده: ۲۳ فوریه ۱۸۵۵، گوتینگن دله) گتِ آلمانی ریاضیدون بی‌یه. وه ره اتا از بتترین ریاضی‌دون‌های تموم ادوار دونّه و شاید بنشنه باتِن وه بتترین ریاضی‌دون بی‌یه؛ ونه لقب «ریاضی‌دون‌هایِ شازده» هسته.

## وچگی و نوجوونی

گاوس روز ٣٠ آوریل ١٧٧٧ اتا فقیر خانواده درون، شهر براونشوایگ دله، بزائه بیّه و همون وچگی جه خله ریاضی سَره استعداد داشته و تا شه بیست‌سالگی گادِر چنتا ریاضی مسئله ره حل هاکرده.

## جوونی و میون‌سالی

گاووس شه دکترای رساله دله جبر اساسی قضیه ره اثبات هاکارده. این مهم قضیه گانه که هر چن‌جمله‌یی درجهٔ n، با حیساب ونه تکراری ریشه‌ئون، nتا جواب دانّه. سال ١٧٩٩، گاوس ثابت هاکارده که WIKINIUM\_MATH\_PH\_1 (مختلط اعداد) اتا *جبری ِدَوِسته میدون* هسته. وه تا زمونی که زنده بی‌یه ٣ روش جه این قضیه ره ثابت هاکارده.

## پیری و بمردن

فیزیک دله هم وه مقالاتی منتشر هاکارده که *لنزها* و *مویینگی* نظريات خَوری بینه. وه ویلهلم وبر جه هم همکاری کارده تا چیزی بسازن که مغناطیس و ونه تغییرات ره بنه سَر سِراق هاده. ونه اولین مقاله که الکترومغناطیس خَوری بی‌یه سال ١٨٣٣ میلادی چاپ بیّه. ابزارونی که وشون دِ نفر بساتنه «مغناطیسی انحراف ِدستگاه» و «بایفیلار ِمغناطیس‌سنج» و «الکترومغناطیسی تلگراف» بینه.

## خانواده

گاووس موجستمه، براونشوایگ دله.
گاووس اولین زنا، یوآنا اوستاف، خله زود یعنی سال ١٨٠٩ میلادی بمرده و ونه بمردن په، گاووس ِاتا ریکا هم ١سالگی گادِر، سال ١٨١٠، بمرده. گاووس وشون بمردن په افسردگی بییته و تا آخر این درد ره شه همراه داشته.

وه دومین بار وسّه *مینا والدک*، که ونه قبلی زنایِ رَفِق بی‌یه، جه ازدواج هاکارده، ولی این اتا ازدواج هم خله خجیر نیّه و مینا سال ١٨٣١ اتا مریضی جه شه جان ره هدائه. ونه بمردن جه، *ترزه* که گاووس گتِ کیجا بی‌یه سِره‌ی نگهداشتن و گاووسِ پرستاری ره بعهده بَییته. گاووس شیش‌تا وچه داشته.

## منابع

* هاوارد دبلیو ایوز. *آشنایی با تاریخ ریاضیات*. مترجم: محمدقاسم وحیدی اصل. چاپ هشتوم. تهران: دانشگائی نشر مرکز، ۱۳۶۹. ۱۴۹. شابک ‎۹۶۴-۰۱-۸۰۴۳-۲.
* ایرانیکا

* Gauss Titan of Science, by G. Waldo Dunnington and Jeremy Gray
* Contemporary Abstract Algebra, 7th Edition, by Joseph Gallian
* Calculus: Early Transcendentals (8th Edition), p. 1165
* Men of Mathematics, 1937, by E.T. Bell