# ایسلام

|
مجموعه مقاله‌های
**ایسلام** |
| --- |
| کیش بون |
|
تکوَری(توحید) پغوموری (نبوت) پرسایی(معاد) |
| **شیعه بونون** |
|
میرک(ایمامت) • دادکری(عدل) |
| **چلک** |
| نمازج • روجک • زیکات هَج • جییات |
| شیعه چلک |
| خِمس معروفِ امرکزی مونکر جه نهی هاکردن تَوِلا • تَبِرا |
| ایسلامی منوع |
| قورآن • عقل سنت (حدیث) |
| **شخصیّت‌ها** |
| محمد(ص)
علی  • فاطمه
اهل بیت
خلفای راشدین
امامان شیعه
صحابهٔ محمد(ص) |
| **مذهب‌ئون** |
| تسنن • تشیع • تصوف |
| **مذاهب فقهی** |
| جئفری • شافعی حنفی • مالکی حنبلی • مذاهب دیگر |
| **مذاهب کلامی** |
| امامیه اسماعیلیه • خوارج مرجئه • اشاعره معتزله • مذهبون دیگر |
| **علوم اسلامی** |
| حدیث • تفسیر فقه • کلام فلسفه • عرفان |
| **تاریخ اسلام** |
| امویان • عباسیون
فاطمیون • مملوکان
عوثمانی • صفویان
آخرالزمون |
| **جوغرافی اسلام** |
| مکه • مدینه
بیت‌المقدس
کوفه • نجف
کربلا • سامرا
کاظمین • مشهد
بغداد • دمشق
عربئون  • یمن
عیراق  • شام
ئیران • مصر
اندلس • شومال آفریخا
آسیای میونه  • هند
 |
|  |

**ایسلام** دین اتـّاپرستی و ابراهیمی ادیان جا هسته. اسلام کلمه که *«س-ل-م»* ریشه جه بموئه معنیای زیادی دانه. ونه اتا معنی *تسلیم بین* هسته. اینتا دین په‌روون ره *مسلمون* گانه.

مسلمون‌ها موعتقدنه که خِدا قورآن ره به محمد هدائه. مسلمونون به اینتا باورنه که خدا خله از پیومبرون وحی برسنیه و محمد وشون آخری نفر هسته.

## خدای نوم

قورآن دله **الله** هُما نوم هسته که بنویشته‌ئون عربی-ایسلامی دله ونه تیناری ره اشاره دارنه. البته هُما قورآن دله نومون زیادی دانه *کبیر، مجید، رحمون، رحیم و…*. ویشته نومون هُما ایسلام دله، نشون‌دهندهٔ برتری همیشگی وه هسّه و ساختارون این نوم‌ها، معمولاً صفتون عالی به‌کار بورده.

## گروهون (فرقه‌ئون)

بعد این که مسلمون‌های پیغمبر بمرده، وشون چن دسته بَیینه و فقه، خلافت، احکام و حتی قورانِ سَره اختلافاتی پدا هاکردنه که باعث بیّه مذاهب مختلفی وجود بئن. گت‌ترین مذهبون تسنن و تشیع هستنه که هرکامین شه چنتا چلّه دارنه.

### تسنن

* *گت بنویشت ره بخونین:* تسنن

وشون بر خلاف شیعیون ایمام علی ره ایمامت جه قبول ندانه ، وشون شه چنتا چلّه هستنه ولی ویشته ابوبکر و عومر و عوثمان ره شه خلیفه دونه و وشون پشت سر علی چارومین خلیفه هسته. تسنن دله خلافت اتا مقدس مقوم نی‌یه ولی این چارنفر که وشون ره خلفای راشدون گانّه، ره احترام یلنه چون پیومبر ِصحابه بینه. سُنّی‌ئون میون اختلافاتی فقه و عقیده وسّه وجود دارنه که وشون ره شافعی، مالکی، حنبلی و حنفی دله رَسِد کانده.

### تشیع

* *گت بنویشت ره بخونین:* تشیع

شیعه اصطلاح دتا معنا دنه ۱- توافق و هماهنگی دِ یا چن نفر اتا موضوع وسّه ۲- قبول هکردن ات نفر یا ات گروه و ونه په‌رووی. این نوم اون گروهی از مسلمون‌ها ره چک گیرنه که بعد پیومبر ایمام علی ره ونه جانشین دونّه. علی بن ابی‌طالب این مذهب دله قداست دارنه و ونه جانشین‌ئون هم اینتا ره به ارث وَرنه. شیعیون چندین چلّه دارنه: زیدیه، اسماعیلیه و امامیه واری. گت‌ترین گروه امامیه یا جعفریه هستنه که دوازده نفر ره ابی‌طالب زک و زا جه ایمام دونّه.

**خوراج**

خوارج یهنی اونونی کا دین و کیش جه دیرگا بوردنه. وشون تاریخ گردنه اون روج دله کا صفین کالجار دله عمرئاس بمو مئاویه اسپه را بته کا قوران ره نیزه سر بلن و بوم هچ فرمونی دنیه مگم خدای فرمون ، همینسه اموم علی اسپه اون تمان کا این ره بدینه بتنه اما دشت مسلمونمی چیسه ونه هدی جه کالجار هاکنیم و ونه پس که بوردنه اموم علی پیش بتنه ته ونه مئاویه جا سول هاکنی و اموم علی قبول هاکرده. سول گدر ایی عمرئاس چوچلبازی در بیارده و مئاویه ره مسلمونون خلیفه هاکرده و اموم علی ره پئی بزو و خوارج بوردنه امم علی پیش بتنه ته سول ره قبول هاکردی و ونا هاکردی، ونه توبه هاکرده، این بیه کا خوارج معتقد بینه هرکی وناکره، کافر و ونه توبه هاکنه ائر نکنه ونه بکوشت بوه. امروج اینه وشون بنوم فرقه ابازی اوممان دله زندگی کننه و وشون پاشایی دی ابازی هسه.

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا