Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# چو

چو
**چو** ماده‌ای هسته که پوست جه دپوشیه بـــیّه و دار تنه، چله، ریشه و... ره تشکیل دنه.

## منبع

* ویکی‌پدیای همکاری‌کانندگون، «wood»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه (بازیابی ۱ خرداد ۱۳۹۶)
# سالتا اوستان

سالتا اوستانپرچمآرم و نشون

نوم| رسمی نوم | Provincia de Salta (اٮسپانیولی)  |
| محلی نوم | Provincia de Salta (اٮسپانیولی)  |

تاریخچه| بساتن زمون |
۱۸۱۴  |

اداری تقسیمات| کشور |
آرژانتین  |
| جورته تقسیمات |
آرژانتین  |
| نیشتگا |
سالتا   |
| اداری تقسیمات |   لیست…
بخش آنتا  — بخش د کاچی  — بخش کافایات  — بخش کاپیتال (سالتا)  — Cerrillos Department  — بخش چیکوآنا  — بخش خنرال گومس (سالتا)  — بخش خنرال سن مارتین (سالتا)  — بخش د گوآچیپاس  — بخش ایرویا  — بخش لا پوما  — بخش د لا کالدرا  — La Candelaria  — La Viña Department  — بخش د لاس آندز  — بخش د متان  — بخش مولینوس  — بخش اوران  — بخش ریواداویا (سالتا)  — Departamento de Rosario de la Frontera  — Rosario de Lerma Department  — بخش سن کارلوس (سالتا)  — بخش سانتا ویکتوریا   |

حکومت| قوه مقننه |
Legislature of Salta Province   |
| شهردار/فرماندار |
Gustavo Sáenz  (۲۰۱۹ – )  |

جوغرافی ویژگیون| گتی |
۱۵۵٬۴۸۸ ک‌م²  |
| بلندی |
۱٬۲۴۶ متر  |

جمیعت| جمیعت |
۱٬۴۴۱٬۳۵۱ (سرشماری) (۲۰۲۲)  |

دیگر معلومات| محلی زوون |   لیست…
South Bolivian Quechua  — Iyojwa'ja Chorote  — Pilagá  — Joseph Mfonyam  — Wichí Lhamtés Nocten  — Wichí Lhamtés Güisnay  — Santiagueño Quechua  — Wichí Lhamtés Vejoz  — Tapieté   |
| جوغرافی کد |
3838231  |
| ایزو 3166 |
AR-A  |
| وبسایت |
salta.gob.ar (ایسپانیولی)  |

**سالتا اوستان** اتا آرجانتین ره ایالت هسته که ونه گت‌ترین شهر نوم ره سالتا گنّه.
سال ۲۰۲۲ میلادی گِدِر، سالتا اوستان دله ۱,۴۴۰,۶۷۲ نفر جمیعت دئینه.
این اوستانِ گتی *(= مساحت)* ۱۵۵,۴۸۸ ک‌م۲ هسته.

## منابع
# آلاسکا

|  |
| --- |
| **آلاسکا Alaska** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| آلاسکا پرچم | آلاسکا نشون |
| آلاسکا ِنقشه، متحده ایالاتِ نقشه سَره میِّن هسته |

 |
| **نیشتنگا** | جونو |
| **گت‌ترین شهر** | انکوریج |
| **منطقه** | غربی ایالات |
| **زوون** | انگلیسی زوون |
| **گتی** |  |
|  - کیلومتر مربع جه | ۱۷۲۳۳۳۷ |
| **خاشک جائون ِگتی** | ۱۴۷۷۹۵۰ |
| **ئویِ میزان** | ۹۴٬۷۴۳ (۲۴۵٬۳۸۳) |
| **جمعیت** |  |
|  - سرشماری ۲۰۱۲ | ۷۳۱۴۴۹ |
|  - ناخالص تولید | ۴۵٬۶۰۰ |
| **تاریخ ملحق بینّ متحده ایالات جه** | ۳ ژانویه ۱۹۵۹  |
| **ایالتِ اختصاری حرف** | AK |
| **وب‌گاه رسمی ایالت** | www.AK.gov |

**آلاسکا** (انگلیسی جه: *Alaska*) اتا ایالت نوم هسته که متحده ایالات امریکا دله دره. این ایالت غربی ِمنطقه دله دره و ونه نیشتنگا جونو هسته. این ایالت ۷۳۱۴۴۹ نفر جمعیت دانّه و ونه گتی ۱۷۲۳۳۳۷ کیلومترمربع هسته. این ایالت تاریخ ۳ ژانویه ۱۹۵۹ دله، متحده ایالات آمریکایِ ایالت بگردسته و اسا ونه گت‌ترین شهر انکوریج هسته.

آلاسکا اتا جزیره‌مونا هسه که آمریکای قاره شمالی وَر کَته. آلاسکا متحده ایالات ِگت‌ترین ایالت هسه ولی ونجه زمینی راه ندانّه.

## منابع

* ویکی‌پدیای کارزنون، «List of states and territories of the United States»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۳).
* ویکی‌پدیای کارزنون، «ایالت‌های ایالات متحده آمریکا»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۳).

## بیرون بگردستن

* آلاسکا ِرسمی سایت
# ژرمنی زوونون

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ژرمنی زوونون |  |

 |
| خانواده | هندو-اروپایی زوونون + هندو-اروپایی زوونون
	- ژرمنی زوونون
 |
| ایزو 639-2 | gem  |
| ایزو 639-5 | gem  |
| ایزو 639-6 | grmc  |
|  |
|

---

 |
| کد ره دچی‌ین - دچی‌ین   |

**ژرمنی زبونون** اتا شاخه هندواروپایی خانواده چه هسه که مردمونی نزدیک به ۵۱۵ میلیون نفر گپ بزن بومی در اروپا، آمریکای شمالی، اقیانوسیه و جنوب آفریقا دارنه. انگلیسی، ۲ میلیارد نفر گپ بزنی همرا ، پرگپ بزن ترین ژرمنی زبون جهان دله هسه همه ژرمنی زبونوون نیاژرمنی جا ریشه دارننه که در آهن عصر اسکاندیناوی گپ بزن داشته.

## رج‌وَندی

امروزه‌روز، این زبوونون هسنه که ژرمنی هستنه:

**شمالی ژرمنی زبونون ایسلندی
* فارویی
* نروژی
* دانمورکی
* سوئدی

**غربی ژرمنی زبونون اسکاتس
* انگلیسی
* فریزی
* هلندی
* آلمانی پایین (جیر)
* آلمانی بالا (جور)

## منابع
# ۱۹۸۹

|  |  |
| --- | --- |
| **قرن:**  | قرن ۱۹ - **قرن ۲۰** - قرن ۲۱ |
| **دهه:** |  ‎۱۹۵۰  ‎۱۹۶۰  ‎۱۹۷۰  ‎۱۹۸۰  ‎۱۹۹۰  ‎۲۰۰۰  ‎۲۰۱۰   |
| **سال:** | ‎۱۹۸۶ ‎۱۹۸۷ ‎۱۹۸۸ - **‎۱۹۸۹** - ‎۱۹۹۰ ‎۱۹۹۱ ‎۱۹۹۲ |

**سال ۱۹۸۹ دیگر تقویم‌ها جه**| **میلادی گریگوری** | ۱۹۸۹  |
| **تبری** | ۱۵۰۰ – ۱۵۰۱ |
| **هجری شمسی** | ۱۳۶۷ – ۱۳۶۸ |
| **هجری قمری** | ۱۴۰۹ – ۱۴۱۰ |
| بهایی | ۱۴۵ – ۱۴۶ |
| کبیسه؟ | نا |
| رُم بساته بیّن په | ۲۷۴۲ |
| ارمنی | ۱۴۳۸ - ԹՎ |
| بربری | ۲۹۳۹ |
| بودایی | ۲۵۳۳ |
| برمه‌ای | ۱۳۵۱ |
| رومی | ۷۴۹۷ – ۷۴۹۸ |
| قبطی | ۱۷۰۵ – ۱۷۰۶ |
| اتیوپیایی | ۱۹۸۱ – ۱۹۸۲ |
| عبری |  ۵۷۴۹ – ۵۷۵۰  |
| هندی |  |
|  - ویکرم سموت | ۲۰۴۴ – ۲۰۴۵ |
|  - ملی هند | ۱۹۱۱ – ۱۹۱۲ |
|  - کالی یوگا | ۵۰۹۰ – ۵۰۹۱ |
| هولوسین | ۱۱۹۸۹ |
| کره‌ای | ۴۳۲۲ |
| خورشیدی تایلندی | ۲۵۳۲ |
| ه • گ • د |

**۱۹۸۹** میلادی تقویم ِاتا سال هسته.
چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۹ ره مر ِسال دونستنه.

## دکته‌ئون

* برلین دیفار جر هایته
* جی پونزده کشورون اولین‌کش جلسه هدانه
* سلمان رشدی ره خمینی مرتد بنومسته و باته وه ره هرکجه وونه، بکوشین

## بزائه‌ئون

* ۲۳ ژوئیه - دنیل ردکلیف، انگلیسی بازیگر
* ۱۳ دسامبر - تیلور سوییفت، خونش‌کر

## بمرده‌ئون

* ۷ ژانویه - هیروهیتو، جاپونِ سلطون
* ۲۳ ژانویه - سالوادور دالی، نقاش
* ۲۳ ژوئن - میشل عفلق، بعث تئورسین
* ۱۴ دسامبر - آندره ساخاروف، فیزیکدان

## منابع
# ایکس ری

رونتگن ِزنایِ دَسِّ عکس که سال ۱۸۹۶ بَییت بیّه
**ایکس-ری** (X-ray) ات‌جور الکترومغناطیسی اشعه هسته که ونه طول موج حدود ۰/۰۱ تا ۱۰ نانومتر معادل ۳۰ پتاهرتز تا ۳۰ اگزاهرتز (۱۶ ۱۰×۳ تا ۱۹ ۱۰×۳ هرتز) و ونه انرژی میون ۱۰۰ الکترون‌ولت تا ۱۰۰ کیلو الکترون‌ولت بائه. این اشعه بلورشناسی و آدمون ِبدن دله‌یِ عکسبرداری سَره کاربرد دانّه.

ایکس-ری ره سال ۱۸۹۵ ویلهلم رونتگن، آلمانی فیزیکدون کشف هاکرده و چون ونه ماهییت ره نَدونِسته وه ره *ایکس* (X) بنومسته. این اشعه فقط فلزات و هستکا جه رَد نوانه. اولین عکس ایکس ره رونتگن شه زِنایِ دَس جه بَییته که ونه دَسِّ حلقه عکس دله دَکِته.

و همینطور لقب فرهاد توانا(farhadXRay) یوتوبر و استریمر ایرانی است

## منابع

* American National Standard: *Radiational Safety in X-Ray Diffraction and Fluorescence Analysis Equipment* National Bureau of Standards Handbook, 1972.
* Cullity, B.D., *Elements of X-Ray Diffraction*, Addison-Wesley, 1978.

## نگارخنه

* ایکس-ری ِتولید هاکردن ِتوضیحات
*
*

## دپیته چرخه‌تو

* براگ قانون
* ایکس ری تلسکوپ
* *ایکس-ری (فیلم ۱۸۹۷)*
# کبیسه

**کَبیسه** ات روز نوم هسته که هر چن سال، تقویم دله اضافه کنّه که چند سالیِ کسری ره بَیرن. مثلاً شمسی تقویم دله هر دور که زمین ات بار کامل خورشید دوره چرخ هایره، ونه یک سال نوم بَیره ولی این مدت دقیقاً ۳۶۵ یا ۳۶۶ روز نوونه؛ مثلاً وونه ۳۶۵ روز و ۶ ساعت. همینسه هر چار سال ونه ۳۶۶ روزه بوو که اون شیش ساعت جبران بووئه. قمری تقویم دله که ماه ِگِردِش سر حیساب-کیتاب کننه، هر سه سال یا بعضی گدر دِ سال کبیسه یلنه. مازرونی تقویم دله کبیسه روز ره پتک ماه دله گیرنه و اون سال که کبیسه هسته، این ماهِ نوم ونه شیشک بوئه.

## منابع

* فارسی ویکی‌پدیا
# گرد بینینگ

گرد بینینگ

شخصی معلومات| بزا-روز |
۲۰ ژوئیه ۱۹۴۷  (78 سال) فرانکفورت آم ماین   |
| نوم، ماری زوون جه | Gerd Binnig  (آلمانی)  |
| تولدِ نوم | Gerd Karl Binnig  (آلمانی)  |
| ملیت |
آلمان (۱۹۴۹ – ) آلمان تحت اشغال متفقین  (۱۹۴۷ – ۱۹۴۹)  |
| تحصیلات |
دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ  دانشگاه گوته فرانکفورت   |
| گپ بزوئن زوون |
آلمانی  |

دیگه چیون| پیشه |
فیزیک‌دان   |
| کارفرما |
آی‌بی‌ام  (۱۹۷۸ – ) دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ   |
| تخصص |
فیزیک  |
| عضو | * International Member of the National Academy of Sciences  در : آکادمی ملی علوم  (۱۹۸۷ – )
 |

اعمال| جوایز |   لیست…
* Kavli Prize in Nanoscience  (۲۰۱۶)
* membre d'honneur du Physikalischer Verein  (۲۰۰۴)
* Bavarian Maximilian Order for Science and Art  (۱۹۹۸)
* National Inventors Hall of Fame  (۱۹۹۴)
* Urania Medal  (۱۹۹۱)
* مدال الیوت کرسون  (۱۹۸۷)
* نوبل فیزیک جایزه (۱۹۸۶)
* King Faisal International Prize in Science  (۱۹۸۴)
* EPS Europhysics Prize  (۱۹۸۴)
* Klung Wilhelmy Science Award  (۱۹۸۳)
* Gustav Hertz Prize  (۱۹۸۳)
* Great Cross with Star and Sash of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany
* IBM Fellow
* Bavarian Order of Merit
 |

**گرد بینینگ** اتا آلمان فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۸۶ میلادی، میکروسکوپ الکترونی تونلی روبشی بساتن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع

* ویکی‌پدیای کارزنون، «فهرست برندگان جایزه نوبل فیزیک»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۱۷ مرداد ۱۴۰۲).
* “The Nobel Prize in Physics 1986”. Nobelprize.org. Retrieved 1 July 2023.
# ۱۶ ژانویه

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| دسامبر | **ژانویه** | فوریه |
|  |  |  |  |  |  |  |
| ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ |
| ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ |
| ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ |
| ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ |
| ۲۹ | ۳۰ | ۳۱ |
|  \* \* میلادی تقویم \* \*  |

**۱۶ ژانویه** سالِ شونزهمین روز، گریگوری تقویم دله، هسته و این روز دله ۳۴۹ روز سال جه باقی بموندسته (روز کبیسه سال دله).

## اتفاقات

* ۱۵۴۷ - **ایوان چاروم** که وه ره «ترسناکِ ایوان» نوم اشناسِنّه، روسیه دله شاه بیّه.
* ۱۹۴۵ - بوداپست دله نازی آلمان اتا تازه جنگ ره شروع هاکرده تا سرخ ارتش ِمحاصره ره بشکنه.
* ۱۹۷۹ - **محمدرضا شاه**، ایران ِآخرین شاه، شه کشور جه فرار هاکرده.
* ۲۰۱۳ - **مذهبون آزادی روز** آمریکا متحده ایالات دله.

## بزائه‌ئون

* ۱۸۸۹ - طاها حسین، مصر ِادیب و نویسنده.

## بمرده‌ئون

## دپیته چرخه‌تو

* ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۱۶ ژانویه

## بریم بگردستن

* بی‌بی‌سی: در این روز
* امروز در تاریخ
# ۱۹۸۰

|  |  |
| --- | --- |
| **قرن:**  | قرن ۱۹ - **قرن ۲۰** - قرن ۲۱ |
| **دهه:** |  ‎۱۹۵۰  ‎۱۹۶۰  ‎۱۹۷۰  ‎۱۹۸۰  ‎۱۹۹۰  ‎۲۰۰۰  ‎۲۰۱۰   |
| **سال:** | ‎۱۹۷۷ ‎۱۹۷۸ ‎۱۹۷۹ - **‎۱۹۸۰** - ‎۱۹۸۱ ‎۱۹۸۲ ‎۱۹۸۳ |

**سال ۱۹۸۰ دیگر تقویم‌ها جه**| **میلادی گریگوری** | ۱۹۸۰  |
| **تبری** | ۱۴۹۱ – ۱۴۹۲ |
| **هجری شمسی** | ۱۳۵۸ – ۱۳۵۹ |
| **هجری قمری** | ۱۴۰۰ – ۱۴۰۱ |
| بهایی | ۱۳۶ – ۱۳۷ |
| کبیسه؟ | أره |
| رُم بساته بیّن په | ۲۷۳۳ |
| ارمنی | ۱۴۲۹ - ԹՎ |
| بربری | ۲۹۳۰ |
| بودایی | ۲۵۲۴ |
| برمه‌ای | ۱۳۴۲ |
| رومی | ۷۴۸۸ – ۷۴۸۹ |
| قبطی | ۱۶۹۶ – ۱۶۹۷ |
| اتیوپیایی | ۱۹۷۲ – ۱۹۷۳ |
| عبری |  ۵۷۴۰ – ۵۷۴۱  |
| هندی |  |
|  - ویکرم سموت | ۲۰۳۵ – ۲۰۳۶ |
|  - ملی هند | ۱۹۰۲ – ۱۹۰۳ |
|  - کالی یوگا | ۵۰۸۱ – ۵۰۸۲ |
| هولوسین | ۱۱۹۸۰ |
| کره‌ای | ۴۳۱۳ |
| خورشیدی تایلندی | ۲۵۲۳ |
| ه • گ • د |

**۱۹۸۰** میلادی تقویم ِاتا سال هسته.
چینی‌ها، شه تقویم جه، ۱۹۸۰ ره شادی ِسال دونستنه.
این سال کبیسه بی‌یه.

## دکته‌ئون

## بزائه‌ئون

## بمرده‌ئون

* سهراب سپهری
* آلفرد هیچکاک
* محمدرضا شاه

## منابع