Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# هانس بته

هانس بته

مقوم|
 اداری رئیس انجمن فیزیک آمریکا  ۱۹۵۵ – ۱۹۵۵ → انریکو فرمی – ریمند ثیر بیرج  ←  |

شخصی معلومات| بزا-روز |
۲ ژوئیه ۱۹۰۶  استراسبورگ  |
| نوم، ماری زوون جه | Hans Albrecht Bethe  (آلمانی)  |
| تولدِ نوم | Hans Albrecht Eduard Bethe  (آلمانی)  |
| بمردن |
۶ مارس ۲۰۰۵  (98 سال) ایتاکا (نیویورک)  |
| مِزار |
Pleasant Grove Cemetery   |
| ملیت |
رایش آلمان  متحده ایالات آمریکا (۱۹۴۱ – )  |
| کار محل |
توبینگن   |
| تحصیلات |   لیست…
دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ  (۱۹۲۶ - ۱۹۲۸) دانشگاه گوته فرانکفورت  (۱۹۲۴ - ۱۹۲۶)    رشته: فیزیک دانشگاه کمبریج  (۱۹۲۹ - ۱۹۳۰) دانشگاه ساپینزا رم  (۱۹۳۰ - ۱۹۳۱) Goethe-Gymnasium   |
| گپ بزوئن زوون |
انگلیسی — آلمانی  |
| هویت |
یهودی  |

خانواده| پی‌یر |
Albrecht Bethe   |
| همسر |
Rose Ewald   |
| فامیل |
پائول پیتر اوالد  (father-in-law )  |

دیگه چیون| پیشه‌ئون |
فیزیک‌دان  استاد دانشگاه  فیزیکدان هسته‌ای  دانشمند   |
| کارفرما |
دانشگاه ابرهارد کارلز توبینگن  (۱۹۳۱ – ۱۹۳۳) دانشگاه کرنل  (۱۹۳۳ – ۱۹۷۵) پروژه منهتن (۱۹۴۳ – )  |
| استاد |
آرنولد زومرفلد   |
| رساله‌یِ ناظر |
آرنولد زومرفلد   |
| تخصص |
اخترفیزیک   |
| عضو |   لیست…
* انجمن سلطنتی
* آکادمی علوم طبیعی لئوپلدینه آلمان
* فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
* آکادمی ملی علوم
* foreign member  در : آکادمی علوم روسیه  (۱۹۹۴ – )
* مجمع فیلسوفان آمریکا  (۱۹۴۷ – )
* جامعه اخترشناسی آمریکا
* انجمن فیزیک آمریکا
 |
| جائونی که دیه |
پروژه منهتن  |

اعمال| مهمترین کارون |   لیست…
* Bethe ansatz
* Bethe–Feynman formula
* "Bethe-Tait" accident
* Mott–Bethe formula
* Bethe strings
* Bethe formula
* Bethe-Slater curve
* Bethe lattice
* Ionisationsverlust
 |
| جوایز |   لیست…
* membre d'honneur du Physikalischer Verein  (۲۰۰۴)
* جایزه بروس  (۲۰۰۱)
* Oersted Medal  (۱۹۹۳)
* Royal Society Bakerian Medal  (۱۹۹۳)
* جایزه صلح آلبرت اینشتین  (۱۹۹۲)
* Oskar Klein Medal  (۱۹۹۰)
* نشان زرین لومونسف  (۱۹۸۹)
* Leo Szilard Lectureship Award  (۱۹۸۱)
* Niels Bohr International Gold Medal  (۱۹۷۶)
* نشان ملی علوم  (۱۹۷۵)
* نوبل فیزیک جایزه (۱۹۶۷)
* جایزه رامفورد  (۱۹۶۳)
* مدال ادینگتون  (۱۹۶۱)
* جایزه انریکو فرمی  (۱۹۶۱)
* مدال فرانکلین  (۱۹۵۹)
* Foreign Member of the Royal Society  (۱۹۵۷)
* Member of the National Academy of Sciences of the United States  (۱۹۵۷)
* مدال ماکس پلانک  (۱۹۵۵)
* نشان هنری دراپر  (۱۹۴۸)
* عضو انجمن فیزیک آمریکا
* Fellow of the American Academy of Arts and Sciences
* Royal Society Bakerian Medal
* Pour le Mérite for Sciences and Arts order
 |

امضا

**هانس بته** اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۶۷ میلادی، هسته‌ای واکنشون و اساره‌ئون ِانرژی سر تحقیق هاکردن وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع

* ویکی‌پدیای کارزنون، «فهرست برندگان جایزه نوبل فیزیک»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۱۷ مرداد ۱۴۰۲).
* “The Nobel Prize in Physics 1967”. Nobelprize.org. Retrieved 1 July 2023.
# سوالبارد

سوالبارد

جوغرافی| بلند چکل |
نیوتون‌تاپن   |
| گتی |
۶۱٬۰۲۲ ک‌م²  |
| ارتفاع، آزاد ئو جه |
۱٬۷۱۳ متر  |

جمعیت| نیشتگا |
لانگیربین  |
| رسمی زوون(ون) |
نروژی  |
| جمعیت |
۲٬۶۶۸  |

نٮظام| حکومت نوع |
نظام پارلمانی   |
| حکومت رئیس |
Lars Fause  (۲۰۲۱ – )  |

إقتٮصاد| پول واحد |
کرون نروژ   |

دیگه چیون| وبسایت |
sysselmesteren.no (نروژی)  |

**سوالبارد** اتا شه‌گردون مجمع الجزیره نوم هسته که نروج شنه و شمالی یخ بزه اوقیانوس دله کته.

## منابع
# نیما (فلکی صورت)

نیما| فلکی صورت |
| نیما اساره‌ئون فهرست |
| لاتین نوم | Sagittarius |
| فارسی نوم | کمان |
| عربی نوم | قوس |
| بُعد | ۱۹ ساعت |
| میل | −۲۵° |
| پهنه | درجه مربع |
| رتبه | ۱۵ |
| نزدیکترین اساره فاصله | سال نوری |
| گت‌ترین اساره نوم | جنوبی قوس  |
| مشهود بین عرض‌های °۵۵+ و °۹۰- بهترین زمان مشاهده در ماه اوت  |

**نیما**، **کِمون** یا **قوس(لاتین جه:* Sagittarius*)* (نماد:♐)
گتی: ۸۶۷ درجه مربع (پونزدهمین)

## اساره‌ئون

* اپسیلون قوس به ایسم جنوبی‌نیما طیف B۹ IV و ونه فاصله ۸۵ نوری سال زمین جه هسته. این اساره قدر۱٫۹ قوس ِفلکی ِصورت ِدرخشونترین اساره محسوب وانه.
* قوس فلکی صورت نزدیکترین اساره زمین جه: رز ۱۵۴ (۹٫۶۸ سال نوری)

## آسمون عمقی اجرام

این فلکی صورت ۱۵ مسیه جرم دانّه. دلیلش هم این هسته که راستای راه شیری کهکشون قرار دانّه.

1. مسیه ۸
2. مسیه ۱۷
3. مسیه ۱۸
4. مسیه ۲۰
5. مسیه ۲۱
6. مسیه ۲۲
7. مسیه ۲۳
8. مسیه ۲۴
9. مسیه ۲۵
10. مسیه ۲۸
11. مسیه ۵۴
12. مسیه ۵۵
13. مسیه ۶۹
14. مسیه ۷۰
15. مسیه ۷۵

## فلکی صور همسایه‌ئون

1. دلو
2. سپر
3. عقرب
4. جنوبی تاج
5. جدی

## منبع

* صورت‌های فلکی، دکتر گری مکلر (فارسی)
* Wikipedia contributors, "Sagittarius (constellation)," Wikipedia, The Free Encyclopedia,
# زاکا گادرشمارکا

**امروزشمبه**

۲۰ وَهمِنه ما ۱۵۳۷ تبری

---

۲۳ خرداد ۱۴۰۵ شمسی

---

۱۳ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی

---

۲۷ ذی‌الحجّه ۱۴۴۷ قمری

**میلادی تِمِنا** که وه ره **گریگوری تمنا** هم گانّه، ات‌تی جهونی تقویم هسته که دِوازّه ما دارنه و وشون همه 28 تا 31 روزونه:

## میلادی ماهون

**میلادی ماه‌ئون** نوم اینان هستنه:

| رج | یادبودِ لینک | انگلیسی | طبری تلفظ | فارسی تلفظ | روز |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | \* | January | جانویه | ژانویه | ۳۱ |
| ۲ | \* | February | فوریه | فوریه | ۲۸ یا ۲۹ |
| ۳ | \* | March | ما/ر/ج | مارس (مارچ) | ۳۱ |
| ۴ | \* | April | اِفریل | آوریل (اپریل) | ۳۰ |
| ۵ | \* | May | مه | مه (می) | ۳۱ |
| ۶ | \* | June | جوئن | ژوئن | ۳۰ |
| ۷ | \* | July | جلای(جئییه) | ژوئیه (جولای) | ۳۱ |
| ۸ | \* | August | آگِست(ات) | آگوست (اوت) | ۳۱ |
| ۹ | \* | September | سفتومور | سپتامبر | ۳۰ |
| ۱۰ | \* | October | اکتِوِر | اکتبر | ۳۱ |
| ۱۱ | \* | November | نووموِر | نوامبر | ۳۰ |
| ۱۲ | \* | December | دیسوموِر | دسامبر | ۳۱ |

## منابع
# جنوبی استرالیا

جنوبی استرالیاپرچمآرم و نشون

نوم| نومِ ریشه |
جنوب  — استرالیا   |
| رسمی نوم | State of South Australia (اٮنگٮلیسی)  |
| محلی نوم | State of South Australia (اٮنگٮلیسی)  |

تاریخچه| بساتن زمون |
۲۸ دسامبر ۱۸۳۶  |

اداری تقسیمات| کشور |
استرالیا (۱۹۰۱ – )  |
| جورته تقسیمات |
استرالیا  |
| نیشتگا |
آدلاید   |
| اداری تقسیمات |   لیست…
Adelaide  — Burnside  — Campbelltown  — Charles Sturt  — Holdfast Bay  — Marion  — Mitcham  — Mount Gambier  — Norwood, Payneham and St Peters  — Onkaparinga  — شهر پلی فورد  — Port Adelaide Enfield  — Port Augusta  — Port Lincoln  — Prospect  — Salisbury  — Tea Tree Gully  — Unley  — Victor Harbor  — West Torrens  — Whyalla  — Adelaide Hills  — Alexandrina  — Barossa  — Barunga West  — Berri and Barmera  — District Council of Ceduna  — Clare and Gilbert Valleys  — District Council of Cleve  — Coober Pedy  — Copper Coast Council  — Elliston  — Flinders Ranges Council  — District Council of Franklin Harbour  — Goyder  — Grant  — Kangaroo Island Council  — District Council of Karoonda East Murray  — District Council of Kimba  — Kingston District Council  — District Council of Lower Eyre Peninsula  — Loxton Waikerie  — Adelaide Plains  — Mid Murray Council  — Mount Barker District  — District Council of Mount Remarkable  — Naracoorte Lucindale Council  — Northern Areas  — District Council of Orroroo Carrieton  — Peterborough District Council  — Renmark Paringa  — Robe  — Southern Mallee  — District Council of Streaky Bay  — Tatiara  — The Coorong  — District Council of Tumby Bay  — Wakefield  — Wattle Range Council  — Wudinna District Council  — Yankalilla  — Yorke Peninsula  — آنانگو پیتان‌تاتارا یانکونی‌تاتارا  — Maralinga Tjarutja  — Port Pirie  — Roxby Downs  — Walkerville  — Light Region  — Murray Bridge  — Gawler  — Cardwell  — MacDonnell  — Buckingham  — Robe  — County of Frome  — Robinson  — Hore-Ruthven  — Adelaide  — Stanley  — Elizabeth  — Morialta   |

حکومت| قوه مجریه |
Government of South Australia   |
| قوه مقننه |
Parliament of South Australia   |
| شهردار/فرماندار |
Peter Malinauskas  (۲۰۲۲ – )  |

جوغرافی ویژگیون| گتی |
۹۸۴٬۳۲۱ ک‌م²  |
| بلندی |
۱۶۲ متر  |

جمیعت| جمیعت |
۱٬۸۹۱٬۷۰۰ (population estimation ) (۲۰۲۴)  |

دیگر معلومات| زمونی ناحیه |
یوتی‌سی ۹:۳۰+   |
| تابستونی ساعت |
یوتی‌سی ۱۰:۳۰+   |
| محلی زوون |   لیست…
Barngarla  — Antakarinya  — Wirangu  — Adnyamathanha  — Ngarrindjeri  — Ngamini  — Bungandidj  — Nauo  — Arabana  — Dhirari  — Pitjantjatjara  — Kaurna  — Yandruwandha  — Yitha Yitha  — Narungga  — Yankunytjatjara  — Guyani  — Kokata  — Pirlatapa  — Yawarawarga  — Pintiini  — Diyari  — Yarluyandi  — Yardliyawarra  — انگلیسی — Barossa German   |
| تلفن پیش‌شماره |
08  |
| جوغرافی کد |
2061327  |
| ایزو 3166 |
AU-SA  |
| وبسایت |
sa.gov.au (انگلیسی استرالیایی (fa) )  |

خاخِربخوندست شهرون| دِ گالی شهرون |
استان اوکایاما  (۱۹۹۳ – )  |

**جنوبی استرالیا** یا **ساؤث استرالیا** اتا استرالیایِ ایالت نوم هسته که ونه نیشتگا نوم ره آدلاید گننه.
این اوستان سال ۲۰۲۳ گِدر، ۱,۸۴۴,۶۱۶ نفر جمیعت داشته.
این ایالتِ گتی هم ۱,۰۴۴,۳۵۳ کیلومترمربع هسته
و استرالیای پارلمون دله ۱۰ تا نماینده دارنه.

## منابع
# ماه دکتی

ژوئن 2011 کامل ماه دکتی
**ماه دکتی** یا فارسی زبون دله ماه گرفتی یا خسوف وقتی پیش اینه که زمین میونِ ماه و خورشید قرار گیرنه.با اینکه هر ماه اتا بار زمینِ دور خورشید گردنه ولی ماه دکتی هر ماه اتفاق نکفنه .

### ماه دکتی ِعلت

علت هم اینتا هسِّه که صفحه ای که در کره سماوی ماه ونه دله حرکت کنِّه و صفحه ی حرکت زمین با هم 5 درجه زاویه دارننه.که اینتا باعث بونه که هر ماه این سه کره منظومه خورشیدی اتا خط دله نکفن.

### مدت ماه گرفتگی

ماه دکتی مدت زمان مثل خورشید بیتن (کسوف) کتاه نیه وونه علت هم گت تر بین زمین هسِّه. ( ونه قطر دِ برابرِ ماه هسِّه)

### ناقص ماه دکتی

ناقص ماه دکتی دله فقط اتا کم سایه زمین ماهِ رو کفنه.

### ماه دکتی نیمسایه

اینتا ماهدکتی دله زمینِ سایه ماه ره نرسنه و ماه قرمز تیره بدی بونه.
# مجاری

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | مجاری |  |

 |
| magyar nyelv، magyar |
|  |
|

---

 |
| گنش‌کرون |  |
| کشور |  |
| بومی جائون | بورگنلاند مجارستون اسلواکی  |
| جمله‌دله‌یِ ترتیب |  |
| خانواده | زبان‌های اورالی (fa)  + زبان‌های اورالی (fa)
	- زبان اوگریک (fa)
		* مجاری
 |
| ایزو 639-1 |  |
| ایزو 639-2 |  |
| ایزو 639-3  |  |
|  |
|

---

 |
|  **این زوونِ ویکی‌پدیا** |
| کد ره دچی‌ین - دچی‌ین   |

**مجاری** اتا فینو-اوگری زوون هسته که ویشته مجارستون وَری گپ زنه. مجاری ره لاتین خط جه نویسنّه. این زوون اروپا دله تک-تینار هسته و اوگریِ چلّه جه فقط همین زوون باقی بمونسته.

## منابع
# کلرادو

|  |
| --- |
| **کلرادو Colorado** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| کلرادو پرچم | کلرادو نشون |
| کلرادو ِنقشه، متحده ایالاتِ نقشه سَره میِّن هسته |

 |
| **نیشتنگا** | دنور |
| **گت‌ترین شهر** | دنور |
| **منطقه** | جنوب غربی ایالات |
| **زوون** | انگلیسی زوون |
| **گتی** |  |
|  - کیلومتر مربع جه | ۲۶۹۶۰۲ |
| **خاشک جائون ِگتی** | ۲۶۸۴۳۲ |
| **ئویِ میزان** | ۴۵۲ (۱٬۱۷۱) |
| **جمعیت** |  |
|  - سرشماری ۲۰۱۲ | ۵۱۸۷۵۸۲ |
|  - ناخالص تولید | ۲۵۹٬۷۰۰ |
| **تاریخ ملحق بینّ متحده ایالات جه** | ۱ اوت ۱۸۷۶  |
| **ایالتِ اختصاری حرف** | CO |
| **وب‌گاه رسمی ایالت** | www.CO.gov |

**کلرادو** (انگلیسی جه: *Colorado*) اتا ایالت نوم هسته که متحده ایالات امریکا دله دره. این ایالت جنوب غربی ِمنطقه دله دره و ونه نیشتنگا دنور هسته. این ایالت ۵۱۸۷۵۸۲ نفر جمعیت دانّه و ونه گتی ۲۶۹۶۰۲ کیلومترمربع هسته. این ایالت تاریخ ۱ اوت ۱۸۷۶ دله، متحده ایالات آمریکایِ ایالت بگردسته و اسا ونه گت‌ترین شهر دنور هسته.

## منابع

* ویکی‌پدیای کارزنون، «List of states and territories of the United States»، انگلیسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۳).
* ویکی‌پدیای کارزنون، «ایالت‌های ایالات متحده آمریکا»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۳۱ ژوئیه ۲۰۱۳).

## بیرون بگردستن

* کلرادو ِرسمی سایت
# موزامبیک

موزامبیکRepública de Moçambique  (پرتغالی)
 **ملّی شعار:**
Come to where it all started  (انگلیسی)
Dewch i'r fan lle cychwynwyd y cyfan  (ولزی)  **ملّی سرود:**
سرود ملی موزامبیک

جوغرافی| بلند چکل |
مونته بینگا   |
| جول‌ترین نقطه |
کانال موزامبیک  (۰ متر)  |
| گتی |
۸۰۱٬۵۹۰ ک‌م²  |

جمعیت| نیشتگا |
ماپوتو  |
| رسمی زوون(ون) |
پرتغالی  |
| جمعیت |
۲۹٬۶۶۸٬۸۳۴ (۲۰۱۷)  |
| مرد |
۱۶٬۱۷۶٬۲۱۷ (۲۰۲۲) — ۱۴٬۸۵۱٬۷۸۷ (۲۰۱۹) — ۱۵٬۲۹۳٬۲۹۹ (۲۰۲۰) — ۱۵٬۷۳۷٬۲۲۴ (۲۰۲۱)  |
| زن |
۱۶٬۷۹۳٬۳۰۲ (۲۰۲۲) — ۱۵٬۴۳۳٬۸۰۸ (۲۰۱۹) — ۱۵٬۸۸۴٬۹۴۰ (۲۰۲۰) — ۱۶٬۳۳۹٬۸۴۹ (۲۰۲۱)  |
| شهری جمعیت |
۱۲٬۵۹۰٬۰۷۰ (۲۰۲۲) — ۱۱٬۰۶۲٬۷۲۲ (۲۰۱۹) — ۱۱٬۵۵۹٬۰۲۰ (۲۰۲۰) — ۱۲٬۰۶۹٬۹۶۱ (۲۰۲۱)  |
| روستایی جمعیت |
۲۰٬۳۷۹٬۴۴۸ (۲۰۲۲) — ۱۹٬۲۲۲٬۸۷۳ (۲۰۱۹) — ۱۹٬۶۱۹٬۲۱۹ (۲۰۲۰) — ۲۰٬۰۰۷٬۱۱۱ (۲۰۲۱)  |
| امید زندگی |
۵۸٫۳۱۱ (۲۰۱۶)  |

نٮظام| بالاترین مقوم |
Daniel Chapo  (۲۰۲۵ – )  |
| حکومت رئیس |
Maria Benvinda Levy  (۲۰۲۵ – )  |
| موقننه قووه |
Assembly of the Republic   |
| قضائیه قووه |
Supreme Court of Mozambique   |
| موجریه قووه |
government of Mozambique   |

دکته إتفاقون| بساتن |
۲۵ ژوئن ۱۹۷۵  |

جینی ضریب| عدد |
۵۴ (۲۰۱۴)  |

إنسانی توسعه شاخص| شاخص |
۰٫۴۴۶ (۲۰۲۱)  |
| بیکاری نرخ |
۲۳ (۲۰۱۴)  |

إقتٮصاد| پول واحد |
مثقال موزایکی  — اسکودوی موزامبیک   |
| مرکزی بانک |
Bank of Mozambique   |
| أفزوده أرزش مالیات نرخ |
۱۷  |
| قانونی سند |
۱۸  |

نمادون| اینترنت کد |
‎.mz‏   |
| دریایی شىناسایی إشماره |
650  |
| ایزو ۳۱۶۶–۱ آلفا-۲ |
MZ  |
| تٮلفون کُد |
+258  |

دیگه چیون| رانندگی جهت |
چپ   |
| قطار حرکت جهت |
چپ   |
| وبسایت |
portaldogoverno.gov.mz  |

**موزامبیک**  اتا کشور نوم هسه که آفریخا قاره دله دره.

## جوغرافی

اینتا کشور گتی۷۸۳۰۳ کیلومترمترموربع هسه.اینتا کشور۵/۱۴میلیون نفرجمعیت دارنه.ونه نیشته‌گا نوم ماپوتو هسه.

## فرهنگ

ونه مردم ویشتر پرتغالی زوون ره گپ زنه و مسیحی دین ره په‌روو هسنه.

## سیاست

اینتا کشور حوکومت جوموری هسه.

## ایقتصاد

اینتا کشور پیل یکا نوم ایسکودو هسه.

## تاریخ

اینتا کشور قدیم دله پرتغال کولونی بیه.

## دپت چرخه‌توئون

## منابع
# صهیونیسم

| **سیاسی ایدئولوژیون**
این سری مقالات سیاست ِشِنهن . ب . و |
| --- |
| آنارشیسم |
| پروگرسیویسم |
| لیبرالیسم |
| لیبرترینیسم |
| دموکراسی |
| پوپولیسم |
| سوسیال دموکراسی |
| سوسیالیسم |
| کمونیسم |
| فدرالیسم |
| فیمینیسم |
| سبز ایدئولوژی |
| سیاسی اسلام |
| محافظه‌کاری |
| کاپیتالیسم |
| توتالیتاریسم |
| صهیونیسم |
| ناسیونالیسم |
| فاشیسم |
| شوونیسم |
| *سیاسی ایدئولوژیون رج* |

**صهیونیسم** اتا ملی و قومی نهضت هسه که یهودون میون دره. صهیونیستون گنه که فلسطین یهودیون کشور هسه و وشون ونه اونجه دوون. اینتا نهضت شه نوم ره صهیون کوه جا بیته که اورشلیم غربی‌جنوب ور دره. اینتا نهضت مازرونیِ ۱۴۰۹ سال دله سوییس ِبال ِشهر دله پا بَیته.

ونه مؤسس اتا یهود نویسنده بی‌یه که مجارستون کشور دله نیشت‌بی‌یه و ونه نوم تئودور هرتزل بی‌یه. وه اتا کیتاب بنویشته که ونه نوم یهود دنیا بی‌یه و ونه دله بوته که اینتا طایفه ونه شه وسر اتا کشور دارن و اینتا کشور ونه فلسطین دله که وشون قدیم اونجه دَیینه بوئه. ونه هارشا اول یهودیون میون خله هوادار ناشته اینتا وسر که وشون نخاسنه که اروپا ره ول هکنن بورن اتا آسیایی کشور دله که اروپا واری پیشرفته نیّه.

ولی بعدن بد اتفاقونی که یهودون وسر دکته باعث بیه تا وشون هرتزل هارشا ره قبول هکنن. بعد صهیونیست جهانی سازمان درست بیه که شه چلّه‌ئونی، یهود آژانس و هاگانا واری، داشته که اولی یهودون ره ورده فلسطین و دومی یهودون جا اونجه پشتیبونی کرده و عربون ره اسلحه پشتی در کرده یا کشته. وشون آخر سر بتونسنه اسرائیل دولت ره خاورمیونه دله درست هکنن.

## منابع
# باکو

باکوپرچمآرم و نشون

نوم| رسمی نوم | Bakı (آذری تورکی)  |
| محلی نوم | Bakı (آذری تورکی)  |
| جوایز | * لنین افتخاری مدال
 |

اداری تقسیمات| کشور |
آذربایجون (۱۹۹۱ – )  |
| جورته تقسیمات |
آذربایجون  |
| مرکزیت |
آذربایجون (۱۹۹۱ – )  |

حکومت| شهردار/فرماندار |
Eldar Azizov  (۲۰۱۸ – )  |

جوغرافی ویژگیون| گتی |
۲٬۱۴۰ ک‌م²  |
| بلندی |
−۲۸ متر  |

جمیعت| جمیعت |
۲٬۳۰۰٬۵۰۰ (۲۰۲۱)  |

دیگر معلومات| رسمی زوون |
آذری  |
| پُستی کد |
AZ1000  |
| تلفن پیش‌شماره |
12  |
| جوغرافی کد |
587081  |
| ایزو 3166 |
AZ-BA  |
| پلاکِ کد |
10 — 90 — 99  |
| وبسایت |
baku-ih.gov.az (آذری)  |

خاخِربخوندست شهرون| دِ گالی شهرون |   لیست…
کییف (۱۹۹۷ – ) — تفلیس (۱۹۹۳ – ) — استاوانگر  — کریستیانستد، یو اس ویرجین آیلندز  — وونگ تائو  — سیواس — بصره — بوردو (۱۹۷۹ – ) — هیوستون  (۱۹۷۶ – ) — استامبول — ازمیر (۱۹۸۵ – ) — ماینتس  (۱۹۸۴ – ) — ناپولی — سارایوو (۱۹۷۲ – ) — تبریز — جده — امان (۱۹۸۹ – ) — داکار — قونیه — سن پترزبورگ (۱۹۹۸ – ) — آکاپولکو٬ گوئررو  — بالاکوفو  — لندن — ونیز — پرتوریا — ریو دو ژانیرو — هونولولو شهرستان (۱۹۹۸ – ) — ابردین  — هونولولو (۱۹۹۸ – )  |

**باکو** یا **باکی** اتا شهر هسته که آذربایجون ِکشور ره نیشتگا هسته. اینتا شهر مازرون دریا کناره کته. ونه نوم قدیم فارسی دله «بادکوبه» بی‌یه که اسا اینتی‌چی بیّه. شهر اتا جزیره‌مونا سر قرار دارنه که وه ره آبشرون گننه.

## منابع
# سیریلیک الفبا

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | سیریلیک الفبا |  |

 |
| кириллица |
|  |
|

---

 |
| خانواده | موجود + موجود
	- موجودیت جمعی (fa)
		* سامانه (fa)
			+ سامانه مفهومی (fa)
				- نمادگان (fa)
					* خط
						+ natural writing system (en)
							- سیریلیک الفبا
 |
|  |
|

---

 |
| کد ره دچی‌ین - دچی‌ین   |

سرلیک کشورون نقشه.
**سیریلیک** یا **آزبوکا** اتا الفبایی خط هسته که مجارستون اول امپراتوری قرن ۱۰م میلادی گدر پرسلاو ادبیات مدرسه دله، بوریس اول بلغارستون که خاسته بلغارون شه بنویشتنی سیستم ره دارِن وسّه، بساته بیّه. این خط هنتا اساس اسلاوی الفبائون هسته و بعضی غیر اسلاوون هم ونجه کار زنّه.

## سیریلیک روسی دله

| گت  | خورد  | ایتالیک  | خورد ایتالیک  | نوم | آوانویسی | کاربرد ِمثال |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А | а | *А* | *а* | اَ | /a/ | **ا**دب |
| Б | б | *Б* | *б* | بِه | /b/ | نا**ب** |
| В | в | *В* | *в* | وِه | /v/ | **و**زن |
| Г | г | *Г* | *г* | گِه | /g/ | **گ‍ـ**ل |
| Д | д | *Д* | *д* | دِه | /d/ | **د**انوب |
| Е | е | *Е* | *е* | یِه | /je/ | **یِ‍ـ**ساری |
| Ё | ё | *Ё* | *ё* | یُ | /jo/ | ر**یو** |
| Ж | ж | *Ж* | *ж* | ژِه | / ʒ / | **ژ**اله |
| З | з | *З* | *з* | زِه | /z/ | **ز**ولنگ |
| И | и | *И* | *и* | ایـ | /i/ | شاد**ی** |
| Й | й | *Й* | *й* | ایـ کوتاه | /j/ | چا**ی** |
| К | к | *К* | *к* | کا | /k/ | پا**ک** |
| Л | л | *Л* | *л* | اِل | /l/ | فا**ل** |
| М | м | *М* | *м* | اِم | /m/ | جا**م** |
| Н | н | *Н* | *н* | اِن | /n/ | **ن‍**ور |
| О | о | *О* | *о* | آ | /o/ | **آ**سمون |
| П | п | *П* | *п* | پِه | /p/ | **پـ‍**اریس |
| Р | р | *Р* | *р* | اِر | /r/ | **ر**ادیو |
| С | с | *С* | *с* | اِس | /s/ | **س‍ـ**رای |
| Т | т | *Т* | *т* | تِه | /t/ | **تـ‍**ور |
| У | у | *У* | *у* | او | /u/ | ک**و**ل |
| Ф | ф | *Ф* | *ф* | اِف | /f/ | **ف‍ـ**از |
| Х | х | *Х* | *х* | خا | /x/ | ن**خ** |
| Ц | ц | *Ц* | *ц* | تْسه | /ts/ | ع‍**طس‍**ه |
| Ч | ч | *Ч* | *ч* | چِه | /t∫/ | **چـ‍**م |
| Ш | ш | *Ш* | *ш* | شا | /∫/ | آ**ش** |
| Щ | щ | *Щ* | *щ* | شْچا | /∫t∫/ | خرو**شْچ‍**ف |
| Ъ | ъ | *Ъ* | *ъ* | نشان سختی | & | مسـ‍**‌‌‌ـ‍ؤ**ول، وضـ‍**ـ‍ع** |
| Ы | ы | *Ы* | *ы* | یـِری | /ɨ/ | -- |
| Ь | ь | *Ь* | *ь* | نرمی ِنشون |  | معادل ندانّه |
| Э | э | *Э* | *э* | اِ | / ə / | **اِ**کباتان |
| Ю | ю | *Ю* | *ю* | یو | /ju/ | **یو**نان |
| Я | я | *Я* | *я* | یَه | /ja/ | **یَ‍ـ**لدا |

## منابع

* دستور تصویری زبان روسی – پهلوانوا، لبدیوا - برگردان اکبری پور ISBN-۹۶۴-۳۳۰-۰۴۰-۴

## پیوند به بیرون

* تبدیل حروف سیریلیک به حروف لاتین
* تبدیل متون فارسی نوشته شده به سریلیک (تاجیکی) به خط فارسی
* آموزش الفبای روسی (برای فارسی‌زبانان) سایت ریانووستی جه
* دسته‌بندی و تلفظ حروف سیریلیک (برای فارسی‌زبانان) سایت ریانووستی جه
* آموزش الفبای روسی (با صدا) سایت بی‌بی‌سی جه
# ویلیام شاکلی

ویلیام شاکلی

شخصی معلومات| بزا-روز |
۱۳ فوریه ۱۹۱۰  لندن  |
| نوم، ماری زوون جه | William Bradford Shockley  (انگلیسی)  |
| بمردن |
۱۲ آگوست ۱۹۸۹  (79 سال) استنفورد   |
| بمردن دلیل |
سرطان پروستات   |
| مِزار |
Alta Mesa Memorial Park   |
| ملیت |
بریتانیا متحده ایالات آمریکا  |
| تحصیلات |
مؤسسه فناوری کالیفرنیا  ( - ۱۹۳۲)    مدرک: لیسانس علوم  ام.آی.تی. ( - ۱۹۳۶)    مدرک: پی‌اچ‌دی   |
| گپ بزوئن زوون |
انگلیسی  |

خانواده| پی‌یر |
William Hillman Shockley   |
| مار |
May Bradford Shockley   |
| همسرون |
Jean Bailey  Emmy Lanning   |

دیگه چیون| پیشه‌ئون |
فیزیک‌دان  مخترع  استاد دانشگاه   |
| کارفرما |
آزمایشگاه‌های بل  استانفورد دانشگاه Shockley Semiconductor Laboratory   |
| رساله‌یِ ناظر |
جان سی اسلتر   |
| تخصص |
semiconductor physics   |
| سیاسی حزب |
جمهوری‌خاهون حزب  |
| عضو | * آکادمی ملی علوم  (۱۹۵۱ – )
* فرهنگستان هنر و دانش آمریکا
* انجمن فیزیک آمریکا
 |

اعمال| جوایز |   لیست…
* مدال افتخار آی‌تریپل‌ئی  (۱۹۸۰)
* National Inventors Hall of Fame  (۱۹۷۴)
* Holley Medal  (۱۹۶۳)
* Wilhelm Exner Medal  (۱۹۶۳)
* نوبل فیزیک جایزه (۱۹۵۶)
* جایزه کامستاک در فیزیک  (۱۹۵۳)
* Oliver E. Buckley Condensed Matter Prize  (۱۹۵۳)
* جایزه موریس لیبمن انجمن مهندسان برق و الکترونیک آمریکا  (۱۹۵۲)
* عضو انجمن فیزیک آمریکا
* شخص سال
 |

پلاک بنویشت

**ویلیام شاکلی** اتا آمریکا فیزیک‌دون بی‌یه. وه سال ۱۹۵۶ میلادی، نیمه‌هادیون سر تحقیق هاکرده و ترانریستور ره دَربَوِرده وسّه، نوبل فیزیک جایزه ره بیته.

## منابع

* ویکی‌پدیای کارزنون، «فهرست برندگان جایزه نوبل فیزیک»، فارسی ویکی‌پدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشی‌یه بَیی ۱۷ مرداد ۱۴۰۲).
* “The Nobel Prize in Physics 1956”. Nobelprize.org. Retrieved 1 July 2023.
# شمالی ماریانا

شمالی ماریاناSankattan Siha Na Islas Mariånas  (چامورو)
 **ملّی سرود:**
Gi Talo Gi Halom Tasi  Wikimedia | © OpenStreetMap

جوغرافی| بلند چکل |
Mount Agrihan   |
| جول‌ترین نقطه |
آروم اوقیانوس (۰ متر)  |
| گتی |
۴۶۴ ک‌م²  |
| ئو |
۹۰٫۷۷  |

جمعیت| نیشتگا |
Saipan   |
| رسمی زوون(ون) |
انگلیسی — چامورو — Carolinian   |
| جمعیت |
۴۷٬۳۲۹ (۲۰۲۰)  |

نٮظام| حکومت رئیس |
David M. Apatang  (۲۰۲۵ – )  |
| موقننه قووه |
Northern Mariana Islands Commonwealth Legislature   |
| قضائیه قووه |
Northern Mariana Islands Supreme Court   |
| موجریه قووه |
Government of the Northern Mariana Islands   |

دکته إتفاقون| بساتن |
۱۸۹۸  |

إقتٮصاد| پول واحد |
دلار   |

نمادون| اینترنت کد |
‎.mp‏   |
| دریایی شىناسایی إشماره |
536  |
| ایزو ۳۱۶۶–۱ آلفا-۲ |
MP  |
| تٮلفون کُد |
+1670  |

دیگه چیون| رانندگی جهت |
راست   |
| وبسایت |
gov.mp (انگلیسی)  |

**شمالی ماریانا** اتا جزیره هسته که آرام اوقیانوس دله دره و آمریکای متحده ایالات شنه. این منطقه میکرونزی دله کته.

## منابع
# بوکمال

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | بوکمال |  |

 |
| bokmål |
|

---

 |
| نروژی ِدِتا گِنِش این کشور ِرسمی زوون هَستنه. نروژ ِزوونون ِنقشه ره وینّی (سال ۲۰۰۷):      بوکمال      نینورسک      هر دِتا |
|

---

 |
| گنش‌کرون | 4000000   |
| کشور |  |
| بومی جائون | نروژ  |
| خط | لاتین خط  |
| خانواده | هندو-اروپایی زوونون + هندو-اروپایی زوونون
	- ژرمنی زوونون
		* زبان‌های ژرمنی شمالی (fa)
			+ نروژی
				- بوکمال
 |
| ایزو 639-1 |  |
| ایزو 639-2 |  |
| ایزو 639-3  |  |
|  **این زوونِ ویکی‌پدیا** |
| کد ره دچی‌ین - دچی‌ین   |

**بوکمال** اتا از دِتا استاندارد ِبنویشتنی زوون هسته که نروژ دله درنه. حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد نروژی‌ئون ونجه گپ زنّه.

## جستارهای وابسته

* نروژی
* نینورسک

## منابع

* انگلیسی ویکی‌پدیا
# سوت‌خونی

**سوت** یا **اساطیری داستان** ات‌تی موسیقی‌ ره گانّه که ونه دله خونشکرون اتا قهرمون وسّه شعر بخوندِن. مَـثِـل، *شاهنومه* و *هوجبر سلطون* دِتا **سوت‌خونی** هستنه. احتمالاً سوتِ نوم ره «سرود» کلمه جه بهیتنه.

## منابع
# اشتایرمارک

اشتایرمارکپرچمآرم و نشون

نوم| محلی نوم | Štajerska **زوون ِکد اٮشتٮفا هسته.**  |
| اختصاری نوم | ST  (آلمانی)  |

اداری تقسیمات| کشور |
اتریش (۱۹۵۵ – ) — جمهوری اول اتریش  (۱۹۱۹ – ۱۹۳۴)  |
| جورته تقسیمات |
اتریش  |
| نیشتگا |
گراتس  |
| اداری تقسیمات |   لیست…
بروک مورتسوچلاگ شهرستان — دویچلندسبرگ شهرستان — گراتس اومگبونگ شهرستان — هارتبرگ فورستنفلد  — لیبنیتس شهرستان — لوبن شهرستان — لیتسن شهرستان — مورو شهرستان — مورتال شهرستان — زودوستاشتایرمارک شهرستان — ویتسبرگ شهرستان — وایتس شهرستان — گراتس  |

حکومت| قوه مقننه |
Landtag of Styria   |
| شهردار/فرماندار |
Christopher Drexler  (۲۰۲۲ – )  |

جوغرافی ویژگیون| گتی |
۱۶٬۳۹۹٫۴ ک‌م²  |
| بلندی |
۲۰۰ متر — ۲٬۹۹۵ متر  |

جمیعت| جمیعت |
۱٬۲۷۱٬۷۱۶ (۲۰۲۵)  |

دیگر معلومات| زمونی ناحیه |
یوتی‌سی ۱:۰۰+   |
| تابستونی ساعت |
یوتی‌سی ۲:۰۰+   |
| محلی زوون |
آلمانی اتریشی   |
| جوغرافی کد |
2764581  |
| ایزو 3166 |
AT-6  |
| وبسایت |
verwaltung.steiermark.at (آلمانی، انگلیسی)  |

خاخِربخوندست شهرون| دِ گالی شهرون |
تاینان  — چستوهووا  (۲۰۰۰ – )  |

**اشتایرمارک** (آلمانی: *Steiermark*) اتا اتریش ره اوستان هسته. این اوستان گتِ شهر نوم ره گراتس گنه.
این اوستان سرجمع ۱۲۴۶۳۹۵ نفر جمیعت دارنه و ونه گتی ۱۶۴۰۰٫۷۵ ک‌م۲ هسته.

## منابع

* «Steiermark» ‎(چن زوونه)‎. ویکی‌دیتا. هارشی‌یه بیی ۲۱ مه ۲۰۲۵ گادِر.