Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ၁၉၇၉

|  |
| --- |
| **၁၉၇၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |

|  |  |
| --- | --- |
| ထောင်စုနှစ်: | ၂ ထောင်စုနှစ် |
| ရာစုနှစ်များ: | * ၁၉ ရာစုနှစ်
* **၂၀ ရာစုနှစ် ၂၁ ရာစုနှစ်
 |
| ဆယ်စုနှစ်များ: | * ၁၉၅၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၆၀ ဆယ်စုနှစ်
* **၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ် ၁၉၈၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်
 |
| ခုနှစ်များ: | * ၁၉၇၆
* ၁၉၇၇
* ၁၉၇၈
* **၁၉၇၉ ၁၉၈၀
* ၁၉၈၁
* ၁၉၈၂
 |

**၁၉၇၉** (MCMLXXIX) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် တနင်္လာနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၁၉၇၉ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၉၇၉ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၇၉ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၁၀ ကြိမ်မြောက် နှင့် နောက်ဆုံးခုနှစ် ဖြစ်သည်။

## ဇန်နဝါရီလ

(၁) ရက်။

## ဖေဖော်ဝါရီလ

(၁) ရက်။

## မတ်လ

(၁) ရက်။

## ဧပြီလ

(၁) ရက်။

## မေလ

(၁) ရက်။

## ဇွန်လ

(၁) ရက်။

## ဇူလိုင်လ

(၁) ရက်။

## ဩဂုတ်လ

(၁) ရက်။

## စက်တင်ဘာလ

(၁) ရက်။

## အောက်တိုဘာလ

(၁) ရက်။

## နိုဝင်ဘာလ

(၁) ရက်။

## ဒီဇင်ဘာလ

(၁) ရက်။

## ကိုးကား
# ဖန်

**ဖန်** (တစ်ခါတရံတွင် **မှန်** ဟု ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းတတ်။) (အင်္ဂလိပ်: **glass**) သည် များသောအားဖြင့် အောက်စီဂျင်နှင့် ဆီလီကွန်ဒြပ်စင်တို့က ပုံဆောင်ခဲ စီရီမှု မရှိစွာဖွဲ့စည်းထားသည့် ပကတိအားဖြင့် အလင်းဖောက်တတ်သော၊ အခြားဒြပ်များနှင့် ဓာတ်ပြုခဲသော ဒြပ်ပေါင်းပစ္စည်းမျိုး ဖြစ်သည်။ သဲကို အရည်ပျော်သည် အထိ အပူပေးပြီးနောက် ပုံသွင်းခြင်းဖြင့် ဖန်ကို ဖန်တီးယူကြသည်။

## အသုံးပြုပုံများ

အလင်းဖောက်သဖြင့် အဆောက်အဦအတွင်းသို့ နေ အလင်းသာ ပိုများများဝင်လျက် နေ၏အပူတို့ လျော့နည်းစွာ ဝင်စေလိုသည့်အခါ ပြတင်းပေါက်အဖြစ် ဖန်ကို အသုံးကြသည်။ အရောင်များ ထည့်သွင်းသည့် ဖန်စများကို စီခြယ်လျက် ခရစ်ယာန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း စသည့် အဆောက်အဦတို့တွင် အလှဆင်သည့် ရောင်စုံဖန်စီ ပြတင်းများလည်း ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။

အခြားဒြပ်များနှင့် ဓာတ်ပြုခဲသဖြင့် ရေ၊ အရည်များကို ထည့်စရာ ခွက်၊ ပုလင်းများအဖြစ် ပုံသွင်း အသုံးပြုကြသည်။

ဖန်ကို အလင်းဖြတ်လျှင် အလင်း၏ သွားနှုန်း *တနည်းအားဖြင့်* လျော့ကျတတ်သဖြင့် အလင်းယိုင်မှု ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် ဤသဘောတရားကို အသုံးပြုလျက် ဖန်၏ ပုံပန်းအထူအပါးကို သင့်လျော်အောင် စီရင်ခြင်းဖြင့် မှန်ဘီလူးစသည့် ကိရိယာများ ပြုလုပ်တတ်လာကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း

ဖန်ကို အရည်ဟု ဆိုကြသော ရှေးခေတ် ယုံကြည်ချက်မှာ ရှေးအဆောက်အဦးများရှိ ပြတင်းတံခါးများတွင် တပ်ဆင်ထားသော မှန်ချပ်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အောက်ခြေထူ၍ အပေါ်ပိုင်းတွင် အနည်းငယ်ပါးလေ့ရှိသည်။ အမှန်မှာ မှန်ချပ်များ ပြုလုပ်စဉ်က ထုတ်လုပ်မှုနည်းစံနစ် မမှန်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

* သက္ကရာဇ် ၄ရာစုခန့်က ရောမတွင် အသုံးပြုသော ဖန်ခွက်အချို့
* ရေထည့်ထားသော ဖန်ခွက်တစ်လုံး
* ဖန်လုံးတလုံး
* ခရစ်ယာန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတခု၌ တွေ့ရသော ရောင်စုံဖန်စီ ပြတင်းပေါက်များ

## အခြားလင့်ခ်များ

* Corning Museum of Glass
* A comprehensive guide to art glass and crystal around the world 26 December 2010 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
* Working Description Furnace & Moleria - Murano Glass
* Informative website about the glass industry
* Substances used in the Making of Colored Glass 30 November 2005 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
* Almost 400 articles and images about glass (mostly art glass) 22 October 2018 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
# ဆန်မာရီနိုနိုင်ငံ

| ဆန်မာရီနို သမ္မတနိုင်ငံ* *Repubblica di San Marino*  (အီတလီ)
* *Ripóbblica d' San Marein*  (Romagnol)
 |
| --- |
|
အလံတော်

အမှတ်တံဆိပ်

 |
| **ဆောင်ပုဒ်:**"Libertas" (လက်တင်) "Freedom" |
| **နိုင်ငံတော် သီချင်း:Inno Nazionale della Repubblica* "National Anthem of the Republic" |
|  ဆန်မာရီနိုနိုင်ငံ၏ တည်နေရာ  (green)ဥရောပတိုက်အတွင်း  (agate grey)  –  [Legend] |
| မြို့တော် | ဆန်မာရီနိုမြို့ ﻿ / ﻿ |
| အကြီးဆုံးမြို့ | ဒိုဂါနာမြို့ ﻿ / ﻿ |
| ရုံးသုံး ဘာသာစကားများ | အီတလီ |
| အခြားဘာသာစကားများ | Romagnol dialect |
| ကိုးကွယ်မှု | ၉၇% ရိုမန်ကက်သလစ် ၃% အခြား |
| လူမျိုး | Sammarinese |
| အစိုးရ | ပြည်ထောင်စု assembly-independent diarchic directorial republic |
| • Captains Regent | ဖရန်စစ္စကို မူဆိုနီ ဂျာကိုမို ဆီမွန်ချီနီ |
| ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | Grand and General Council |
| လွတ်လပ်ရေးရ |
| • ရောမအင်ပါယာမှ | ၃၀၁ (ရိုးရာအရ) |
| • ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးနိုင်ငံမှ | ၁၂၉၁ (de jure) |
| • ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေ | * 8 October 1600 (statutes)
* 12 July 1978 (Declaration of Citizen Rights)
 |
| ဧရိယာ |
| • စုစုပေါင်း | ၆၁.၂ km2 (၂၃.၆ sq mi) (အဆင့်: ၁၉၀) |
| • ရေထု (%) | ၀ |
| လူဦးရေ |
| • ၂၀၂၁ ခန့်မှန်း | ၃၃,၆၀၀ (အဆင့် - ၂၂၁) |
| • သိပ်သည်းမှု | ၅၂၀/km2 (၁,၃၄၆.၈/sq mi) (အဆင့် - ၂၃) |
| GDP (PPP) | ၂၀၁၇ ခန့်မှန်း |
| • စုစုပေါင်း | $၂.၀၉ ဘီလီယံ (အဆင့် - ၁၇၅) |
| • Per capita | $၆၀,၆၅၁ (အဆင့် - ၁၁) |
| GDP (nominal) | ၂၀၁၇ ခန့်မှန်း |
| • စုစုပေါင်း | $၁.၅၅ ဘီလီယံ (အဆင့် - ၁၇၄) |
| • Per capita | $၄၄,၉၄၇ (အဆင့် - ၁၃) |
| HDI (၂၀၁၃) | ၀.၈၇၅ အလွန်မြင့် · ၂၆ |
| ငွေကြေး | ယူရို (€) (EUR) |
| အချိန်ဇုန် | CET (UTC+01) |
| • နွေရာသီ (DST) | CEST (UTC+02) |
| ယာဉ်ကြောစနစ် | ညာ |
| တယ်လီဖုန်းကုဒ် | +၃၇၈ (+39 0549 calling via Italy) |
| သူတော်စင် | စိန့် မာရီနက်စ်] စိန့် အာဂါသာ |
| Internet TLD | .sm |
| 1. By tradition.
2. List of countries by Human Development Index.
 |
| Sources:  |

**ဆန်မာရီနိုနိုင်ငံ**သည် အီတလီကျွန်းဆွယ်၌ ဒေဒြီယက် တစ် ပင်လယ်ကမ်းခြေအနီး အီတလီပိုင် ရီမီနီမြို့နှင့် မဝေး ကွာလှပေ။ စတုရန်းမိုင် ၃၈ မိုင်မျှသာ ကျယ်ဝန်းလျက်၊ ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် အသေးငယ်ဆုံးသော သမ္မတနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်၏။ ထိုသို့အရွယ်အားဖြင့် သေးငယ်သော်လည်း၊ ဥရောပတိုက်၌ ရှေးအကျဆုံး နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံနှင့် ချစ်ကြည်ရေး စာချုပ်ချုပ်ခဲ့၍၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ် တွင် တစ်ကြိမ်ထပ်မံ ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ယင်းနိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ၁၃၅ဝဝ ယောက်ဖြစ်သည်။

ထိုနိုင်ငံကို ၄ ရာစုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု အဆို ရှိ၏။ ၁၆၃၁ ခုနှစ်တွင် ရောမရဟန်းမင်း အဋ္ဌမအာဗန်က လွတ်လပ်သော တိုင်းပြည်အဖြစ်ဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခဲ့၏။ ထို နိုင်ငံ၏ မြို့တော်မှာ ဆန်မာရီ နိုမြို့ဖြစ်သည်။ တောင်တန်း တစ်ခု၏ တောင်စောင်းတွင် မြို့တည်ထားသည်။ ဆန်မာရီနိုမြို့ရှိ ကောက်ကွေ့၍ မညီမညာရှိသော ရှေးလမ်းငယ်ကလေး များမှာ အလွန်ပင်ကျဉ်းမြောင်းလှသဖြင့် အများအားဖြင့်
ယာဉ်များ၊ ရထားများပင် သွား၍မဖြစ်နိုင်ချေ။ လမ်းဘေးရှိ ကျောက်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသော လူနေအိမ်များမှာလည်း ယိုင်နေသဖြင့် လမ်းပေါ်သို့ပြို၍ ကျမည်ကိုပင် အထူးစိုးရိမ်ရ တော့၏။ ဆန်မာရီနိုမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၄ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ဘဏ္ဍာရေးအတွက် အစိုးရက စာပို့တိုက်တံဆိပ်တော်အခွန်များ စည်းကြပ်ကောက်ခံ၏။ တိုင်းသူပြည်သားမှာ အီတလီတို့နှင့် သွေးနီးစပ်သူများဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
# ၁၇ ဇူလိုင်

|  |
| --- |
|  |

ဇူလိုင်လ၊ (၁၇)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၉၈)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၁၉၉)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၆၇) ရက် ကျန်သေးသည်။

## ဖြစ်စဉ်များ

* ၂၀၂၅ - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၄၁/၂၀၂၅ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။

## မွေးဖွားသူများ

## ကွယ်လွန်သူများ

## ပွဲတော်ရက်များ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
# တရုတ် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ

| Chinese Civil War |
| --- |
|  ၁၉၄၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ဆန့်တန်တိုက်ပွဲအတွင်း ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မှ ချန်ကျိအား တိုက်ခိုက်နေပုံ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ရက်စွဲ | Encirclement Campaigns; April 1927 - December 1936 Intermittent clashes; January 1941 - July 1945 Full-scale war; March 1946 - May 1950 War declared over by the ROC in 1991 |
| နေရာ | တရုတ် |
| အခြေအနေ | * ပြည်မကြီးတွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်
* တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံအစိုးရ ထိုင်ဝမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့
* အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သို့ ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ရေးထိုးခြင်းမရှိ
 |

 |
| စစ်ရင်ဆိုင်သူများ |
|  တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ |  တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ **၁၉၄၉ နောက် -**  တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတ နိုင်ငံ |
| တပ်မှူးများနှင့် ခေါင်းဆောင်များ |
|  ချန်ကေရှိတ် |  မော်စီတုန်း |
| စစ်အင်အား |
|
4,300,000 (July 1945) 3,650,000 (June 1948) 1,490,000 (June 1949) |
1,200,000 (July 1945) 2,800,000 (June 1948) 4,000,000 (June 1949) |
| အသေအပျောက် |
|
1928-1936: ~2,000,000 Military Casualties
1946-1949: ~1,200,000 Military Casualties  |

**တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ** (國共內戰) သည် ထိုစဉ်က တရုတ်နိုင်ငံရေး ပါတီနှစ်ခု ဖြစ်သည့် အာဏာရ ကွန်မင်တန်ပါတီနှင့် အတိုက်အခံ ကွန်မြူနစ်ပါတီတို့အကြား ဖြစ်ပွားသည့် စစ်ပွဲဖြစ်သည်။ ယင်းစစ်ပွဲသည် ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စတင်ခဲ့သည်။ ယင်းစစ်ပွဲသည်လည်း အနောက်တိုင်းမှ ထောက်ခံသည့် ကွန်မင်တန်နှင့် ဆိုဗီယက်တို့က အားပေးသည့် ကွန်မြူနစ်တို့အကြား ခံယူချက် သဘောတရား၊ အယူအဆနှင့် နိုင်ငံရေးမူဝါဒ ရည်မှန်းချက် ကွဲပြားလျက်ရှိကြောင်း ထင်ဟပ်ပြနေသည်။ ကွန်မြူနစ်၏ သမိုင်းတွင် ယင်းစစ်ပွဲကို (အရင်းရှင်စနစ်၊ မြေရှင်စနစ် လက်အောက်မှ) **လွတ်မြောက်ရေး စစ်ပွဲ** (解放戰爭) ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲမှာ ဒုတိယ တရုတ် ဂျပန် စစ်ပွဲ (ဂျပန်တော်လှန်ရေးစစ်ပွဲ) ဖြစ်ပွားချိန်အထိ ကြိုးကြားကြိုးကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဂျပန်တော်လှန်ရေး စစ်ပွဲတွင် ကော်မင်တန်နှင့် ကွန်မြူနစ်တို့ ဒုတိယအကြိမ် လက်တွဲကာ ကျူးကျော်ရေးသမားများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ တရုတ်ပြည်တွင်း ဝရုန်းသုန်းကား အခြေအနေသည် ဂျပန်တို့အဖို့ တရုတ်ကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ကာ တရုတ်အရှေ့ပိုင်း ဒေသများအား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် အခွင့်ကောင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီး ဂျပန်တို့စစ်ရှုံးခဲ့သည့်အလျောက် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုများ အဆုံးသတ်သွားသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်၌ စကေးပြည့် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ ထပ်မံဖြစ်ပွားပြန်သည်။

၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ကော်မင်တန် အမျိုးသားတပ်များ ထိုင်ဝမ်သို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ပြီး ကွန်မြူနစ်တို့က တရုတ်ပြည်မကြီးကို ဆက်လက်ထိန်းချုပ်ကာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ဖက်အကြား ကြီးမားသည့် တိုက်ပွဲများ ရပ်နားခဲ့သည်မှာ ယနေ့အထိ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ဖက်အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သို့မဟုတ် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်များ ရေးထိုးခဲ့ခြင်း မရှိသောကြောင့် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ် တရားဝင် အဆုံးသတ်သွားပြီလားဆိုသည်ကို အငြင်းပွားမှုများ ရှိနေသေးသည်။ ယနေ့တွင် ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြား နှစ်ဖက်ကမ်းအကြား စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အပိုင်းမှ နီးနီးကပ်ကပ် ကူးလူးဆက်ဆံမှုများ တနေ့တခြား များပြားလာပြီ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# ရေမြေ့သခင်

**ရေမြေ့သခင်**(အင်္ဂလိပ်: Monarch)ဟူသည် သက်ဦးဆံပိုင်စနစ် ကျင့်သုံးသည့် နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲကို ရည်ညွှန်းသော စကားဖြစ်သည်။ ရေမြေ့သခင်သည် ၎င်း၏ နိုင်ငံ၌ အမြင့်ဆုံးသော အာဏာကို ဆုပ်ကိုင်ထား၍သော်လည်းကောင်း အခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ရေမြေ့သခင် ကိုယ်စား အာဏာကို အပ်နှင်းပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ရေမြေ့သခင်သည် နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် အခွင့်အရေးကို ဆုပ်ကိုင်နိုင်သော ဥပဒေရေးရာ အခွင့်အရေးကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ သို့မဟုတ် အမွေဆက်ခံ၍ ဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံ၏ ရေမြေ့သခင်အဖြစ် တင်မြှောက်၍ ရနိုင်သော မိသားစုများ သို့မဟုတ် နန်းတော်အတွင်း သတ်မှတ်ထားသော ထုံးနည်းအတိုင်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရလေ့ ရှိသည်။

ဘုရင်အုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ကို သက်ဦးဆံပိုင်စနစ် (Monarchy) ဟုခေါ်သည်။ ဘုရင်များသည်တိုင်းပြည်ကို ဘဝတစ်သက်တာ သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ယောက်က ထီးနန်းကိုလာရောက်ဖြုတ်ချသည်အထိအုပ်ချုပ်သည်။

က‌လေးငယ်တစ်ဦးကို ဘုရင်အဖြစ်မြှောက်တင်ပါက regent ခေါ် ကြားခံလူတစ်ဦးက ထိုကလေးငယ်လူကြီးဖြစ်သည်အထိ အုပ်ချုပ်ပေးရသည်။ ဘုရင်ကို စည်းမျဉ်းခံဘုရင် (constitutional monarch) နှင့် ပကတိဘုရင် (absolute monarch) ဟူ၍ခွဲခြားနိုင်သည်။

## ကိုးကား
# ရှံမင်းဆက်

| Shang (Yin) 商 (殷) |
| --- |
|  |
| မြို့တော် | * Yan (奄)
* Yin (near modern Anyang)
* Zhaoge
 |
| အစိုးရ | Monarchy |

**ရှန်မင်းဆက်** ( တရုတ်: ) အစသမိုင်းကြောင်း **(အယဉ်မင်းဆက်အဖြစ်လူသိများ**殷代; တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည် တရုတ် မင်းဆက် အလယ်၌အုပ်ချုပ်ကြောင်းနှင့်လျှော့ချ အဝါရောင်မြစ် ထဲမှာချိုင့်ဝှမ်း ဒုတိယထောင်စုနှစ်ဘီစီ, semi-ဒဏ္ဍာရီဆက်ခံ Xia မင်းဆက် နှင့်လိုက် Zhou မင်းဆက် ။ အဆိုပါ Shang ၏ဂန္ထဝင်အကောင့်ထိုကဲ့သို့သော *စာရွက်စာတမ်းများစာအုပ်*, *ဝါး Annals* နှင့် *Grand သမိုင်းပညာရှင်* *၏မှတ်တမ်းများ* အဖြစ်မှလာသည်။ Liu Xin လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ခန့်တွက်ချက်ခဲ့သည့်တွက်ချက်မှုအပေါ်အခြေခံသည့်ရိုးရာသက္ကရာဇ်စဉ်အရရှန်သည် ၁၇၆၆ မှ ၁၁၂၂ အထိအုပ်ချုပ်ခဲ့သည် ဘီစီဘီစီ၊ သို့သော် *ဝါးမှတ်တမ်း၏* "လက်ရှိစာသား" ကို အခြေခံ၍ သက္ကရာဇ်စဉ်အရ ၁၅၅၆ မှ ၁၀၄၆ အထိအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဘီစီ။ Xia-Shang-Zhou သက္ကရာဇ်စဉ်အရစီမံကိန်းသည် သူတို့ကိုဂ။ 1046 မှ 1600 ဘီစီအီးသည် Erligang နေရာ၏ကာဗွန် ၁၄ ရက်ကိုအခြေခံသည်။
# သမိုင်းပညာရှင်

သမိုင်းစာ‌ပေကိုကျွမ်းကျင်သောပညာရှင်ဆရာကြီး (သမိုင်းဆိုင်ရာစာတမ်းများ၊ သမိုင်းသုတေသန ဆောင်းပါးများရေးသား ပြုစုရေးသားသောသမိုင်းစာ‌ပေကိုကျွမ်းကျင်သော ပညာရှင်) ကို **သမိုင်းပညာရှင်** ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ သမိုင်း ဆိုသည်မှာ လူသားတို့၏ အတိတ်ကာလကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ သမိုင်းဟူသည်မှာ အစဉ်မှတ်သားရအောင်ပြုလုပ်သောသမိုင်းဆိုင်ရာ စာပေကိုဆိုလိုသည်။ ဘုရား ၊ ဂူ၊ ကျောင်း၊ တန်ဆောင်း၊ စဆွံ၊ ဓမ္မသာလာ၊ တန်တား၊ ပုဂ္ဂိုလ်ထူး၊အကြောင်းအရာထူး၊ သမိုင်းဆိုင်ရာရှေးဟောင်းစာပေများ၊ သမိုင်းဆိုင်ရာခေတ်သစ်စာပေများ၊သမိုင်းဆိုင်ရာအကြောင်းအရာများ စသည်တို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ စကားပြေဖြင့် ဖြစ်စေလင်္ကာဖြင့်ဖြစ်စေ စီကုံးရေးသားထားသည်များကို *သမိုင်း* ဟုခေါ်သည်။ သမိုင်းစာ‌ပေများစွာကို ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုသော၊ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြသော၊ သမိုင်းသုတေသန စာတမ်းများပြုစုရေးသားသော၊ ကျွမ်းကျင်သော**ဆရာ** ကို **သမိုင်းပညာရှင်** ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မြန်မာ့သမိုင်း ပညာရှင်များတွင် သမိုင်းပါမောက္ခ ဆရာကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်း သည် ဩဇာအကြီးမားဆုံးသော သမိုင်း ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဆရာကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် သမိုင်းဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများနှင့်သုတေသန ပြုလုပ်မှုပေါင်းများစွာ၊ စာတမ်းနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာစာပေကိစ္စပေါင်း များစွာကို အနစ်နာခံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော နိုင်ငံချစ် ကမ္ဘာသိပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးအဖြစ် မော်ကွန်းထိုးလောက်သည့် ဆရာကြီး တစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။ သမိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး ဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့် သည်လည်း သမိုင်းဆိုင်ရာစာတမ်းနှင့်စာပေများစွာကို ရေးသားလျက်သော၊ ထင်ရှားသော၊ ဗဟုသုတများသော သမိုင်းပညာရှင်ဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သမိုင်းသုတေသန စာတမ်းများပြုစုထုတ်ဝေလျက်ရှိပါသည်။

## ကျမ်းကိုးစာရင်း
# မြို့တော်

**မြို့တော်**ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ (သို့မဟုတ်) ပြည်နယ်တစ်နယ် (သို့မဟုတ်) ဒေသတစ်ခု၏ အုပ်ချုပ်ရေးအရ အဆင့်အမြင့်ဆုံးသော အစိုးရရုံးထားရှိသည့် မြို့ကို ဆိုလိုသည်။ သို့သော် အချို့နိုင်ငံများတွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေးနှင့် ဥပဒေပြုရေးတို့တွင် အချင်းချင်းလွှမ်းမိုးမှုမရှိစေရန် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရန် တစ်မြို့၊ တရားရုံးချုပ်ရုံးစိုက်ရန် တစ်မြို့၊ လွှတ်တော်တည်ရှိရာ တစ်မြို့ သီးသန့်ခွဲထုတ်ထားတတ်သည်။ (ဥပမာ = တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ)

## မြို့တော်များ

တိုက်အသီးသီးရှိလူဦးရေအများဆုံးမြို့တော်များ (လူဦးရေ ပေါ်မှာ မူတည်)--

* အာဖရိက:အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ကိုင်ရိုမြို့ (၇,၉၃၃,၂၃၆)
* အာရှ:ဂျပန်နိုင်ငံ၊တိုကျိုမြို့ (၁၂,၇၉၀,၀၀၀)
* ဥရောပ: ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ (၂၀,၆၅၄,၀၀၀)
* မြောက်အမေရိက:မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊မက္ကဆီကိုမြို့ (၈,၆၅၈,၅၇၆)
* အိုးရှင်းနီးယား:နယူးဇီလန်နိုင်ငံ၊ဝယ်လင်တန်မြို့ (၄၄၅,၄၀၀)
* တောင်အမေရိက:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၊ဘိုဂိုတာမြို့ (၇,၅၅၄,၀၀၀)
* ဥရောပသမဂ္ဂ:အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊လန်ဒန်မြို့ (၈,၂၇၈,၂၅၁)
# ယန်းဂွီဖေး

| Imperial Consort Yang 楊貴妃 မဟာသုဓမ္မာအဂ္ဂဒေဝီ |
| --- |
|  |
| မွေးဖွား | **Yang Yuhuan** (楊玉環) ၇၁၉ Yongle, China |
| ကွယ်လွန် | ၁၅ ဇူလိုင်၊ ၀၇၅၆(756-07-15) (အသက် ၃၇) Mawei Station, Xianyang, Shaanxi, China |
| ထာဝရ အိပ်စက်ရာ နေရာ | Mawei Station, Xianyang, Shaanxi (grave later not excavated) |
| အိမ်ထောင်ဖက် | Li Mao ထန်ဧကရာဇ် စွမ်းကျွန်း |
| ခမည်းတော် | Yang Xuanyan |
| မယ်တော် | Lady of Liang |

**ယန်းယွိဟွမ်း** (楊玉環၊ ၇၁၉ – ၇၅၆) လို့ အမည်ရင်းဖြစ်တဲ့ **မဟာသုဓမ္မာအဂ္ဂဒေဝီ** (太真貴妃၊ တရုတ်: Tàizhēn Guìfēi; ဗီယက်နမ်: Thái Chấn Quý phi); ကိုရီးယား: Taejin Gwibi (태진귀비); ဂျပန်: Taishinkihi (たいしんきひ)) သည် သူမ၏ အလှနှင့် ဘဝအတွက် အရှေ့အာရှ ယဉ်ကျေးမှုစက်ဝန်းတွင် ကျော်ကြားသော သမိုင်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ် အရှေ့အာရှ၏ အလှဆုံး အမျိုးသမီး လေးဦးထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် လူသိများသည်။

သူမသည် ထန်မင်းဆက်ဧကရာဇ် စွမ်းကျွန်း၏ အချစ်တော်ကိုယ်လုပ်တော်ဖြစ်သည်။ မဟာသုဓမ္မာအဂ္ဂဒေဝီနှင့် စွမ်းကျွန်းတို့ရဲ့ အချစ်ဇာတ်လမ်းကို သာယာဝပြောသော ထန်မင်းဆက်၏ ခမ်းနားထည်ဝါပြီး ခမ်းနားထည်ဝါသော အခြေအနေတွင် မကြာခဏ ပြောပြလေ့ရှိသည်။ ယန်းယွိဟွမ်းကို စွမ်းကျွန်း၏ အလွန်အကျွံ ချစ်မြတ်နိုးမှုကြောင့် ထန်မင်းဆက် ကျဆင်းရခြင်းမှာ ယန်းယွိဟွမ်းကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု လူအများက ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။

## မူလအခြေအနေ

တန်၏သမိုင်းစာအုပ်အသစ် (新唐書) နှင့် တန်၏ရှေးဟောင်းသမိုင်းစာအုပ် (舊唐書) နှစ်ခုစလုံးအရ မဟာသုဓမ္မာအဂ္ဂဒေဝီသည် ရှူကျုံး (ခေတ်သစ် ချွန်းကျုံး(崇州市)) ရှိ မြေယာတရားသူကြီး ယန်းစွမ်းယိန် (楊玄琰) ၏သမီးဖြစ်သည်။ မိသားစုသည် ဟွာအီင်း ကောင်တီ (ခေတ်သစ် ရှန်စီးပြည်နယ် ဟွာအီင်းမြို့) မှဖြစ်သည်။ သူမ၏မိသားစုသည် ဖူးကျုံးပြည်နယ် ယွန်လခရိုင် (ခေတ်သစ် ရှန်းစီးပြည်နယ် ယွင့်ချန်းမြို့ ယွန်ကျိမြို့နယ်) တွင်မွေးဖွားသည့် ဟွန်းနွန် ယန်းနွယ် (弘农杨氏) မှဖြစ်သည်။

## နန်းတွင်းဘဝ

| ကာလ | တော်ဝင်ဘွဲ့အမည် | နန်းတွင်းအဆင့် |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ၇၃၃–၇၄၀ | **အမရာမင်းကြီးမ**
壽王妃 | **မင်းကြီးမ**
(မင်းသားတွေရဲ့ ဇနီး) | ထန်ဧကရာဇ် စွမ်းကျွန်း၏ မင်းသားတော် ရှုန့်မင်းကြီး၏ နန်းရမိဖုရား |
| ၇၄၀–၇၄၅ | **မဟာသုဓမ္မာသီလရှင်**
太真道士 | **သီလရှင်** | ထန်ဧကရာဇ် စွမ်းကျွန်းက တာအိုဘာသာသီလရှင်အဖြစ် ခိုင်းစေခဲ့သည်။ |
| ၇၄၅–၇၄၆ | **ယန်းနွယ်စုမှ မောင်းမ**
娘子 杨氏 | **မောင်းမ** | ထန်ဧကရာဇ် စွမ်းကျွန်း၏ ကိုယ်လုပ်တော် |
| ၇၄၆–၇၅၆ | **ယန်းနွယ်စုမှ အဂ္ဂဒေဝီ**
貴妃 杨氏 | **အဂ္ဂဒေဝီ**
(貴妃) | ကိုယ်လုပ်တော်သခင်ကြီး၊
ဘုရင်မင်းမြတ်၏ မောင်းမမိဿံများထဲတွင် အဆင့်အမြင့်ဆုံး အမျိုးသမီး |
# တားမြစ်ထားသော မြို့တော်

| တားမြစ်ထားသော မြို့တော် 故宫 |
| --- |
|  |
| class=notpageimage| တားမြစ်ထားသော မြို့တော် 故宫၏ တည်နေရာပြ မြေပုံတားမြစ်ထားသော မြို့တော် (ပေကျင်းမြို့)Show map of central BeijingShow map of ပေကျင်းမြို့အားလုံး ပြသရန် |
| တည်ထောင်ခြင်း | ၁၉၂၅ |
| တည်နေရာ | 4 Jingshan Front St, Dongcheng, ပေကျင်းမြို့၊ တရုတ်နိုင်ငံ |
| ကိုဩဒိနိတ် | ﻿ / ﻿ |
| အမျိုးအစား | အနုပညာပြတိုက်၊ တော်ဝင်နန်းတော်၊ သမိုင်းဝင်နေရာ |
| လည်ပတ်သူများ | ၁၆.၇ သန်း |
| ပြတိုက်မှူး | Wang Xudong |
|  |
| ဧရိယာ | ၇၂ ဟက်တာ |
| တည်ဆောက် | ၁၄၀၆–၁၄၂၀ |
| ဗိသုကာ | Kuai Xiang |
| ဗိသုကာစတိုင် | တရုတ်ဗိသုကာ |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် | en.dpm.org.cn (အင်္ဂလိပ်) dpm.org.cn (တရုတ်) |
| ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ |
| အစိတ်အပိုင်း | Imperial Palaces of the Ming and Qing Dynasties in Beijing and Shenyang |
| ရွေးချယ်သည့် စံနှုန်း | ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ: i, ii, iii, iv |
| ရည်ညွှန်း | 439-001 |
| စာရင်းသွင်းခြင်း | ၁၉၈၇ (၁၁ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး) |
|  |

**တားမြစ်ထားသောမြို့တော်** (The Forbidden City) သည် တရုတ် ဧကရာဇ် တို့၏ နန်းတော်ဖြစ်ပြီး မင်မင်းဆက်မှ ချင်းမင်းဆက် (မန်ချူးခေတ်) အထိ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုနန်းတော် အဆောက်အဦးမှာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ပေကျင်းမြို့ အလယ်တွင် တည်ရှိပြီး ယခုအခါတွင် နန်းတော်ပြတိုက်အဖြစ် ပြုလုပ်ထားသည်။ ဧကရာဇ်များနှင့် တော်ဝင် မိသားစုများသည် နှစ် ၅၀၀ တိုင်အောင်ပင် ယင်းအဆောက်အဦးတွင် စံမြန်းနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး တရုတ်မင်းဆက်များ အရေးပါသည့် ပွဲလမ်းသဘင်များ ကျင်းပရာနေရာ၊ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာ ဌာန အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။

ယင်းနန်းတော်ကို ၁၄၀၆ ခုနှစ်မှ ၁၄၂၀ ခုနှစ်အတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ၇၂၀၀၀၀ စတုရန်းမီတာ ကျယ်ဝန်းပြီး အဆောင်ပေါင်း ၉၈၀ ပါဝင်သည်။ တရုတ်ဗိသုကာ လက်ရာ၏ စံနမူနာဖြစ်ပြီး အရှေ့အာရှနှင့် အခြားဒေသများ၏ ဆောက်လုပ်ရေး နည်းစနစ်များကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး ပျဉ်ထည် အဆောက်အဦး အစုအဖွဲ့အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ကာ ကမ္ဘာ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။

## ကိုးကား

## ပြင်ပလင့်ခ်များ

* Wikimedia Commons ရှိ နန်းတော်ပြတိုက် နှင့်ပတ်သက်သော မီဒီယာများ
* Palace Museum official site (Digital Palace Museum)
* Forbidden city 5 March 2016 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
* National Palace Museum (Taipei) official site
* Forbidden City, a photographic tour 13 March 2007 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
* Satellite photograph of the Forbidden City
* UNESCO World Heritage Centre – panographies (360 degree imaging) 5 May 2008 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
# မြစ်ဝကျွန်းပေါ်

မြစ်ဝဒေသများသည် မြစ်တစ်ခုမှ ပင်လယ်နှင့်ဆုံရာ မြစ်များထဲမှရေချိုနှင့် သမုဒ္ဒရာမှ ရေငန်တို့ ဆုံတွေ့ရာနေရာများ ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ဝဒေသများတွင် မြစ်ဝ၌ မြစ်ကသယ်ဆောင်လာသော နုံးအနယ်အနှစ်များ ပို့ချသောကြောင့် မြေဆီဩဇာကောင်း သော မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ကို ဖြစ်စေသည်။

ပင်လယ်နှင့်ဆုံရာ မြစ်ဝဒေသများသည်-

* ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ ဇီဝဒေသဘောအရ ထုတ်လုပ်မှုအားအကောင်းဆုံးသောဂေဟ စနစ်များဖြစ်သည်။
* အမြဲစိမ်းအပင်များဖြင့် နေစွမ်းအင်ကို အာဟာရစွမ်းအင်အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးသော အစားအစာကွန်ရက် စနစ် အဖြစ် စုပုံရာ အရင်းအမြစ်များ ဖြစ်သည်။
* အပင်အမျိုးအစား အချို့အတွက်သာ ပေါက်ရောက်ရှင်သန်နိုင်သည်။ (ဤအပင်မျိုးများသည် ပင်လယ်နှင့်ဆုံသော မြစ်ဝဒေသမှာ ရှိနေသည့် ရုပ်ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေမှာသာ ရှင်သန်နိုင်သည်။)
* သဘာဝတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အချို့၏ ဘဝသက်တမ်း အဆင့်အချို့တွင်၊ ခိုလှုံကျက် စားနေထိုင်ရာ အရေးပါသည့် ဒေသဖြစ်သည်။

ပင်လယ်နှင့်ဆုံရာ မြစ်ဝဒေသများ၌ ရေချိုသည် ပင်လယ်ရေငန်ထက်ပို၍ ပေါ့ပါးသဖြင့်၊ ရေငန်၏အပေါ်မှနေ၍ စီးဆင်းကြ သည်။ သမုဒ္ဒရာထဲမှနေ၍ သယ်ဆောင်လာသော အာဟာရဓာတ်များသည် မြစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကြသောကြောင့် အပင်များ ကြီးထွားရန်မြေဆီဩဇာ ထက်သန်သောနေရာများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။ အမှန်တွင် ဤမြစ်ဝဒေသများ သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဇီဝဗေဒသဘောအရ ထုတ်လုပ်မှုအကောင်းဆုံး ဂေဟစနစ်များ တည်ရှိရာနေရာအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

အချို့သော အပင်အမျိုးအစားများသည် မြစ်ဝဒေသများ၏ ထူးခြားသော ရုပ်အခြေအနေများမှာသာလျှင် ရှင်သန်နိုင်ကြပြီး အချို့အပင်များသည် မြစ်ဝဒေသများမှာပင် နေရာရွေး၍ ပေါက်ရောက်တတ်ကြသည်။ မြစ်ဝဒေသများတွင် အပင်များပေါက် ရောက်ခြင်းနှင့် နေရာရွေးချယ်၍ ပေါက်ရောက်ခြင်းအတွက် အဓိက အကြောင်းအချက်မှာ ရေတွင်အငန်ဓာတ် ပါဝင်ခြင်း ကြောင့် သို့မဟုတ် ဆားငန်ပေါက်မှုကြောင့် ဖြစ်သည်။

အပူပိုင်းဒေသရှိ ပင်လယ်နှင့်တွေ့ဆုံသော မြစ်ဝများတွင် ပေါက်ရောက်သော ဒီရေရောက်လမုတောများသည် ထူးခြားသည့် သစ်တောတမျိုးဖြစ်ပြီး၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ဂေဟစနစ်၏ အရေးပါသည့် အစိတ်အပိုင်း တခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဒီရေ ရောက်လမုတောများသည် ဒီရေလှိုင်းများ မြင့်တက်လာမှုမှ ကာကွယ်ပေးသည့် သဘာဝအတားအဆီးတခု ဖြစ်ရုံမျှသာ မက ငါးမျိုးစိတ်များနှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ မှီခိုခိုလှုံနေထိုင်ရန် အသိုက်အမြုံအဖြစ် အကောင်းဆုံး ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။

## ဆက်စပ်လေ့လာရန်

* ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ

## ကိုးကား
# ယွမ်မင်းဆက်

| Great Yuan 大元 ᠶᠡᠬᠡ ᠶᠤᠸᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ |
| --- |
|  |
|  |
| လက်ရှိအခြေအနေ | Khagan-ruled division of the Mongol Empire Conquest dynasty in China |
| မြို့တော် | Khanbaliq (ပေကျင်းမြို့) |
| ကိုးကွယ်မှု | ဗုဒ္ဓဘာသာ (တိဘက် ဗုဒ္ဓ as *de facto* state religion), Heaven worship, Shamanism, Taoism, Confucianism, Chinese folk religion, Chinese Nestorian Christianity, Roman Catholic Christianity, Judaism, Chinese Manichaeism, Islam, Legalism |
| အစိုးရ | Monarchy |
| ငွေကြေး | Predominantly Paper Currency (Chao), with a small amount of Chinese cash in use |

## မှတ်စု

## ကိုးကား
# ဟတ်ကာဘာသာစကား

| ဟတ်ကာစကား |
| --- |
| 客家話 / 客家话 *Hak-kâ-fa*
{ဟတ်ကာစကား} |
| Hak-kâ-fa/Hak-kâ-va (*Hakka/Kejia*) written in Chinese characters |
| ဒေသခံ | Mainland China, Hong Kong, Macau, Taiwan |
| ဒေသ | ပြည်မတရုတ်: အရှေ့မြောက်ကန်တုံ, နှင့်ဖူကျန့်, ကျန်ဇီ, တောင်ပိုင်း ဟူနန် and the midwest of Sichuan Hong Kong: New Territories (older generations since younger Hakkas mostly speak Cantonese due to language shift and social assimilation) |
| လူမျိုးစု | Hakka |
| ဒေသခံ ပြောဆိုသူများ | 47.8 million (2007း) |
| ဘာသာစကား မိသားစု | တရုတ်-တိဗက်နွယ်
* Sinitic
	+ **ဟတ်ကာစကား**
 |
| စာအရေးအသားစနစ် | hanzi, romanization |
| တရားဝင် အခြေအနေ |
| ရုံးသုံး အဖြစ် အသုံးပြုမှု | Taiwan  |
| လူနည်းစု ဘာသာစကားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း | Taiwan (a statutory language for public transportation; government sponsor of Hakka-language television station) |
| ဘာသာစကားကုဒ်များ |
| ISO 639-3 | `hak` |
| Glottolog | `hakk1236` |
| Linguasphere | `79-AAA-g > 79-AAA-ga
(+ 79-AAA-gb transition to 79-AAA-h)` |
|  |
|

A Hakka Chinese speaker, recorded in Taiwan.

|  |
| --- |
| Hakka |
| ရိုးရာ တရုတ် | 客家話 |
| ရိုးရှင်းသော တရုတ် | 客家话 |
|  |
| Hakka | hag5 ga1 fa4 *or* hag5 ga1 va4 |
|  |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Kèjiāhuà |
| Wu |
| Romanization | Kah-ka-ho |
| Gan |
| Romanization | Khak-ka-ua |
| Hakka |
| Romanization | hag5 ga1 fa4 *or* hag5 ga1 va4 |
| Yue: Cantonese |
| Yale Romanization | haak gā wá |
| Jyutping | haak3 gaa1 waa2 |
| Southern Min |
| Hokkien POJ | Kheh-oē (客話) |

 |

**ဟတ်ကာစကား** (အင်္ဂလိပ်: **Hakka**) သည် တရုတ်ဘာသာစကား မျိုးကွဲများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည် ။ ဟတ်ကာ ၏ အဓိပ္ပာယ် သည် ဧည့်သည် ဖြစ်သည် ။ ထိုဧည့်သည်သည်မြောက်ပိုင်းကနေ တောင်ပိုင်းသို့ စစ်ပြေးလာကြရာ ကွမ်တုံပြည်နယ်နှင့်ဖူကျန်ပြည်နယ် ကြားတွင် မြေဝိုင်းအိမ်ရာများဖြင့်ဆောက် လုပ်နေထိုင်ကြသည်။ ဧည့်သည် လူထုဖြစ်လာကြရာမှ ဧည့်သည်စကား ဟတ်ကာစကားဖြစ်လာသည်။
ဖူကျန့်ပြည်နယ် ကွမ်တုံပြည်နယ် ပြည်မ Chinaနှင့် Taiwan, ဟောင်ကောင်, မကာအို စသည် တောင်ပိုင်းတရုတ်ဒေသ အပြင် အရှေ့အာရှ, ၊အရှေ့တောင်အာရှတို့နှင့်အတူ overseas Chinese ကမ္ဘာ့အနှံအပြားတွင် ဟတ်ကာလူမျိုး နှင့် ဟတ်ကာစကားပြော အသိုက်အဝန်းဖြင့် နေထိုင်ကြသည်။

## ကိုးကား

ကိုးကား အမှား - `<ref>` tags exist for a group named "မှတ်စု", but no corresponding `<references group="မှတ်စု"/>` tag was found.