# ဟော့ကင်းလူမျိုး

ဟော့ကင်းလူမျိုးစု
(မင်နန်လူမျိုး)|  |
| --- |
| တရုတ်အမည် |
| ရိုးရာ တရုတ် | 閩南人 |
| ရိုးရှင်းသော တရုတ် | 闽南人 |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Mǐnnánrén |
| Southern Min |
| Hokkien POJ | Bân-lâm-lâng |

 |
| Alternative Chinese name |
| ရိုးရာ တရုတ် | 福建人 |
| ရိုးရှင်းသော တရုတ် | 福建人 |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Fújiànrén |
| Southern Min |
| Hokkien POJ | Hok-kiàn-lâng |

 |
|  |
|  |
| လူဦးရေ စုစုပေါင်း |
| သန်း ၅၀ ကျော် (ခန့်မှန်း) |
| အများစု နေထိုင်သည့် နေရာ |
|  ထိုင်ဝမ် | ၁၆.၅ သန်း (ထိုင်ဝမ်လူဦးရေ၏ ၇၀%) |
|  တရုတ် | ၁၅ သန်း+ (ဖူကျန်းတောင်ပိုင်း) |
|  မလေးရှား | ၂.၅ သန်း+ |
|  စင်ကာပူ | ၁.၁ သန်း+ |
|  အင်ဒိုနီးရှား | ၁ သန်း+ |
|  ဖိလစ်ပိုင် | ၁ သန်းခန့် |
|  မြန်မာ | ၄ သိန်းဝန်းကျင် |
|  အမေရိကန် | ၂ သိန်းခန့် |
| ဘာသာစကား |
| တောင်ပိုင်းမင်းဘာသာစကား (Min Nan)၊ ဟော့ကင်းစကား၊ ထိုင်ဝမ်ဟော့ကင်းစကား |
| ကိုးကွယ်မှု |
| တရုတ်ရိုးရာဘာသာ၊ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၊ တာအိုဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ |
| ဆက်စပ် တိုင်းရင်းသား အုပ်စုများ |
| ဟန်တရုတ်မျိုးနွယ်စုများ (အထူးသဖြင့် ထီယိုချူးလူမျိုး၊ ဟတ်ကာလူမျိုး၊ ကွမ်တုံးလူမျိုး) |

**ဟော့ကင်းလူမျိုး** သို့မဟုတ် **မင်နန်လူမျိုး** (တရုတ်: 闽南人/閩南人၊ မင်နန်ရန်) သည် ဟန်တရုတ် မျိုးနွယ်စုကြီး၏ ပင်မအုပ်စုခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း ဖူကျန်းပြည်နယ် (အထူးသဖြင့် ဖူကျန်းတောင်ပိုင်း မင်နန်ဒေသ) မှ မြစ်ဖျားခံ ဆင်းသက်လာကြသူများဖြစ်ပြီး တောင်ပိုင်းမင်ဘာသာစကား (မင်နန်း) ၏ အဓိကအုပ်စုခွဲဖြစ်သော ဟော့ကင်းစကား ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုကြသည်။

သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒေသအလိုက် အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဆိုကြရာ တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် မင်နန်လူမျိုး၊ ထိုင်ဝမ်တွင် ဟောက်လောက်လူမျိုး (Hoklo/Holo) သို့မဟုတ် ဘန်လမ်လူမျိုး (Bân-lâm-lâng) ဟုလည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ အပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင် ဟော့ကင်းလူမျိုး၊ဟုတ်ကင်လူမျိုး သို့မဟုတ် ဖူကျန်းလူမျိုး (တရုတ်: 福建人၊ Hok-kiàn-lâng) ဟုလည်းကောင်း အများဆုံး လူသိများသည်။ လက်ရှိတွင် ဟော့ကင်းလူမျိုးများကို တရုတ်ပြည်မကြီး၊ ထိုင်ဝမ်၊ စင်ကာပူ၊ မလေးရှား၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အခြားအရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ တို့တွင် ထင်ရှားသော လူဦးရေအင်အားဖြင့် တွေ့ရှိရသည်။ဟော့ကင်းလူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားထင်ရှားသော ယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် ဗိသုကာလက်ရာများကို ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဗိသုကာလက်ရာများ ဖြစ်ကြသော ဟော့ကင်းဘုရားကျောင်းများနှင့် ဘုံကျောင်းများတွင် မြင့်မား၍ ဘေးသို့စွင့်ကားကာ အဆုံးသတ်တွင် ငှက်မြီးကဲ့သို့ ကော့ညွတ်တက်သွားသော အမိုးခေါင်မိုးများ ပါရှိပြီး၊ အဆောက်အအုံများအတွင်း၌ သစ်သားနှင့် ကြွေထည်မြေထည်များကို အသုံးပြု၍ အနုစိတ် လက်ရာမြောက်စွာ မွမ်းမံအလှဆင်လေ့ရှိသည်။ ထိုင်ဝမ်သုံး ဟော့ကင်းစကား အပါအဝင် ဟော့ကင်းဘာသာစကားများသည် တောင်ပိုင်းမင်းဘာသာစကားစု၏ အဓိကကျသော မဏ္ဍိုင်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် အခြားသော တောင်ပိုင်းမင်အုပ်စုခွဲများ ဖြစ်ကြသည့် ထီယိုချူး (Teochew)၊ ဇောင်ရှန် (Zhongshan)၊ ဟိုင်နန် (Hainanese) နှင့် လဲ့ကျိုး (Leizhou) စကားများနှင့် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ အပြန်အလှန် နားလည်သဘောပေါက်နိုင်စွမ်း (Mutually intelligible) ရှိကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း

ဟော့ကင်း (မင်နန်) လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးနောက်ခံသည် တရုတ်ပြည်မကြီး မြောက်ပိုင်း ရေဝေရေလဲဒေသဖြစ်သော မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းတစ်ဝိုက်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၃ ရာစုနှင့် ၄ ရာစု ကျင့်မင်းဆက် (Jin dynasty) ကာလအတွင်း မြောက်ပိုင်းမှ တိုင်းတစ်ပါးသားများ ဝင်ရောက်ကျူးကျော်မှု ကြောင့် ဟန်တရုတ်အများအပြားသည် စစ်ဘေးလွတ်ရာ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဖူကျန်းဒေသသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် အလုံးအရင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသူများသည် ဖူကျန်းရှိ အဓိကမြစ်ကြီး ရှစ်သွယ်ကို အခြေပြု၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် သမိုင်းတွင် "မြစ်ရှစ်သွယ်တစ်လျှောက် ဟန်များအခြေချခြင်း"ဟု လူသိများသည်။

တန်မင်းဆက် နှင့် ဆောင်မင်းဆက် များအတွင်း မြောက်ပိုင်းမှ ဟန်တရုတ်များ ထပ်မံရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံ ပိုင်ယွဲ့ မျိုးနွယ်စုများနှင့် ရောနှောပေါင်းစပ်ကာ မိမိတို့၏ သီးခြားဝိသေသဖြစ်သော "မင်နန်" (ဖူကျန်းတောင်ပိုင်း) ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။ ဆောင်မင်းဆက်ကာလတွင် ဖူကျန်းတောင်ပိုင်းရှိ ချွမ်ကျိုး နှင့် ကျန်းကျိုး မြို့များသည် နိုင်ငံတကာ ရေကြောင်းပိုးလမ်းမကြီး၏ အရေးပါသော ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးများ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ဟော့ကင်းလူမျိုးများသည် ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေးတွင် ထိပ်တန်းမှ ဦးဆောင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၇ ရာစု မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းပြီး ချင်းမင်းဆက် (Qing dynasty) တက်လာချိန် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် ဟော့ကင်းလူမျိုးများသည် အိမ်နီးချင်း ထိုင်ဝမ်ကျွန်းသို့ ပင်လယ်ကိုဖြတ်ကျော်၍ အလုံးအရင်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြရာ တဖြည်းဖြည်းနှင့် ထိုင်ဝမ်လူဦးရေ၏ အဓိကအစုအဝေး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများကြောင့် ၎င်းတို့သည် ရေကြောင်းလမ်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာ၊ စင်ကာပူ၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် ဖိလစ်ပိုင် အစရှိသည့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ (နန်ယန် - Nanyang) သို့ အကြီးအကျယ် ထပ်မံရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြပြီး ဒေသခံစီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများတွင် အဓိကမဏ္ဍိုင်အဖြစ် ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။

## မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ နောက်ခံသမိုင်း

မျိုးဗီဇဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ဟော့ကင်းလူမျိုးများသည် ဘာသာစကားနှင့် မနုဿဗေဒသမိုင်းအရ တရုတ်မြောက်ပိုင်း ဟန်တရုတ် များမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသော်လည်း၊ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ တောင်ပိုင်းတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့စဉ်အတွင်း ဒေသရင်း တောင်ပိုင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် ဗီဇချင်း သိသာစွာ ပေါင်းစပ်သွားခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။

ဖခင်ဖက်မှ ဆင်းသက်မှုကို ဖော်ပြသည့် Y-DNA လေ့လာမှုများအရ ဟော့ကင်းအမျိုးသားများ၏ ပင်မမျိုးဗီဇစုသည် တရုတ်မြောက်ပိုင်း ဟန်တရုတ်များတွင် အတွေ့ရဆုံးဖြစ်သည့် Haplogroup O3 (O-M122) ဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်းခြေ ၆၅% မှ ၈၀% အထိ ရှိသည်။ သမိုင်းဦးကာလနှင့် စစ်မက်ဖြစ်ပွားချိန်များတွင် တရုတ်မြောက်ပိုင်းမှ ဟန်တရုတ်အမျိုးသားများသည် တောင်ပိုင်းဖူကျန်းဒေသသို့ စနစ်တကျ အုပ်စုလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်ဟူသော သမိုင်းအထောက်အထားကို သိပ္ပံနည်းကျ ခိုင်မာစေသည်။

သို့ရာတွင် မိခင်ဖက်မှ ဆင်းသက်မှုကိုပြသသည့် mtDNA ကို စစ်ဆေးသည့်အခါ ဟော့ကင်းလူမျိုးများတွင် မြောက်ပိုင်းဗီဇများထက် တောင်ပိုင်းဒေသခံ ပိုင်ယွဲ့ အနွယ်ဝင်များ၊ခရာ-ဒိုင်၊ ဩစထရိုနီးရှန်း (Austronesian) မျိုးနွယ်စုများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည့် Haplogroup O1 (O-M119) နှင့် Haplogroup O2 ဗီဇများက ပိုမိုမြင့်မားစွာ လွှမ်းမိုးနေသည်ကို တွေ့ရသည်။

ဗီဇစု (Autosomal DNA) ကို ခြုံငုံဆန်းစစ်ချက်များအရ ဟော့ကင်းလူမျိုးများသည် မြောက်ပိုင်းမှ ဆင်းသက်လာသော ဟန်တရုတ် အမျိုးသားများနှင့် ဖူကျန်းဒေသခံ တောင်ပိုင်းမျိုးနွယ်စု အမျိုးသမီးများ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ သွေးနှောပေါင်းစပ်ခြင်း ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဗီဇအရ တရုတ်မြောက်ပိုင်းသားစစ်စစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဟော့ကင်းလူမျိုးများသည် အိမ်နီးချင်း ကွမ်တုံးလူမျိုးများကဲ့သို့ပင် တောင်ပိုင်းခရာ-ဒိုင်နွယ်ဝင် ကျွမ့် (Zhuang) လူမျိုး၊ ဒိုင်း (Dai) လူမျိုးများနှင့် ဗီဇချင်း ပိုမိုနီးစပ်မှု ရှိကြသည်။ ကွမ်တုံးလူမျိုးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရင် ဟော့ကင်းလူမျိုးတွေမှာ တရုတ်မြောက်ပိုင်း ဟန်တရုတ် (တိဗက်-ဗမာနွယ်) ဗီဇအချိုးအစား ပိုမိုမြင့်မားစွာ ကျန်ရှိနေသည်။

## ထင်ရှားသော ဟော့ကင်းနွယ်ဖွားများ

ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးနှင့် သိပ္ပံကဏ္ဍတို့တွင် ထိပ်တန်းမှ ပါဝင်နေကြသည့် အကျော်အမော်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက်မှ ကဏ္ဍအလိုက် အထင်ရှားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်အချို့ကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

### စီးပွားရေးနှင့် လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများ

* **တန်ကတ်ကီး (Tan Kah Kee / 陈嘉庚):** (၁၈၇၄–၁၉၆၁) အရှေ့တောင်အာရှ၏ ထင်ရှားသော ဟော့ကင်းနွယ်ဖွား ရာဘာလုပ်ငန်းရှင်ကြီးနှင့် အလှူရှင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စင်ကာပူနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ (အထူးသဖြင့် ရှမန်တက္ကသိုလ် - Xiamen University) တို့တွင် ပညာရေးကဏ္ဍ တိုးတက်မှုအတွက် အဓိက ပံ့ပိုးကူညီခဲ့သူ မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်သည်။
* **ရောဘတ်ကွတ် (Robert Kuok / 郭鹤年):** မလေးရှားနိုင်ငံ၏ အချမ်းသာဆုံး ဆယ်စုနှစ်များစွာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဆန်၊ သကြား၊ အိမ်ခြံမြေနှင့် Shangri-La ဟိုတယ်လုပ်ငန်းစုကြီးကို ပိုင်ဆိုင်သည့် "သကြားဘုရင်" (Sugar King) ဟု လူသိများသော ဟော့ကင်းနွယ်ဖွား ဘီလီယံနာကြီး ဖြစ်သည်။
* **မိုမိုဖုကု အန်ဒို (Momofuku Ando / 安藤百福):** ထိုင်ဝမ်ဖွား ဟော့ကင်းနွယ်ဖွား ဂျပန်လူမျိုး လုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် **ခေါက်ဆွဲခြောက် (Instant Noodles)** နှင့် Nissin Foods လုပ်ငန်းကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
* **ဟင်နရီဆီ (Henry Sy / 施至成):** ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ကုန်တိုက်လုပ်ငန်းစုကြီးဖြစ်သော SM Investments ကို တည်ထောင်ခဲ့သူ၊ ဖိလစ်ပိုင်၏ အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် နှစ်ရှည်လများ ရပ်တည်ခဲ့သည့် ဖူကျန့်ဖွား ဟော့ကင်းလူမျိုး ဖြစ်သည်။

### နိုင်ငံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး

* **လီကွမ်ယူ (Lee Kuan Yew / 李光耀):** (၁၉၂၃–၂၀၁၅) ခေတ်သစ်စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ဖခင်ကြီးအဖြစ် တင်စားခံရပြီး စင်ကာပူနိုင်ငံကို တတိယကမ္ဘာမှ ပထမကမ္ဘာ့အဆင့်သို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည့် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မိခင်ဘက်မှ ဟော့ကင်းနွယ်ဖွား သွေးနှောပြီး ဖခင်ဘက်မှ ဟတ်ကာ (Hakka) နွယ်ဖွား ဖြစ်သည်။
* **လီရှန်လုန်း (Lee Hsien Loong / 李显龙):** လီကွမ်ယူ၏ သားကြီးဖြစ်ပြီး စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ (လက်ရှိ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင် ဝန်ကြီး) ဖြစ်သည်။
* **ကိုရစုန် အကွီနို (Corazon Aquino / 施明娴):** ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး သမ္မတ (၁၁ ယောက်မြောက် သမ္မတ) ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ဘိုးဘွားများမှာ ဖူကျန့်ပြည်နယ်မှ ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် ဟော့ကင်း တရုတ်မျိုးနွယ်များ ဖြစ်ကြသည်။
* **စိုင်အင်းဝမ် (Tsai Ing-wen / 蔡英文):** ထိုင်ဝမ် (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ) ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး သမ္မတ ဖြစ်ပြီး ဟော့ကင်း (မင်နန်) မျိုးနွယ်စုနှင့် ရိုးရာတိုင်းရင်းသား (Paiwan) သွေးနှောထားသူ ဖြစ်သည်။

### သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ

* **ရှုချန် (Shuki Chien / 钱煦):** ဇီဝအင်ဂျင်နီယာပညာရပ် (Bioengineering) တွင် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အမေရိကန် အမျိုးသားသိပ္ပံဆု (National Medal of Science) ရရှိခဲ့သူ ဟော့ကင်းနွယ်ဖွား ဖြစ်သည်။
* **ဂျန်ဆင် ဟွမ် (Jensen Huang / 黄仁勋):** ကမ္ဘာကျော် နည်းပညာနှင့် AI ချစ်ပ်ပြား ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်သော **NVIDIA** ကို တည်ထောင်သူနှင့် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် (CEO) ဖြစ်ပြီး ထိုင်ဝမ်၊ တိုင်နန်ဖွား ဟော့ကင်းလူမျိုး ဖြစ်သည်။

### အနုပညာနှင့် ဖျော်ဖြေရေး

* **လင်းဂျန်ဂျေး / ဂျေဂျေလင်း (JJ Lin / 林俊杰):** စင်ကာပူနိုင်ငံသား ကမ္ဘာကျော် ကန်တိုပေါ့ပ်နှင့် မန်ဒိုပေါ့ပ် တေးသံရှင်၊ တေးရေးဆရာ ဖြစ်ပြီး ဖူကျန့်၊ ကင်မန် (Kinmen) နွယ်ဖွား ဟော့ကင်းလူမျိုး ဖြစ်သည်။
* **မစ်ရှဲလ်ယိုး (Michelle Yeoh / 杨紫琼):** အော်စကာဆုရ မလေးရှားနိုင်ငံဖွား ကမ္ဘာကျော် မင်းသမီးကြီး ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည်လည်း ဟော့ကင်းနွယ်ဖွား မိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကားချက်များ