Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# တိန့်ရှောင်ဖိန်

| **တိန့်ရှောင်ဖိန် Deng Xiaoping** |
| --- |
|  တိန့်ရှောင်ဖိန် (၁၉၇၉) |
| **အမည်ရင်း** | တိန့်ရှဲန်းစိန့် (鄧先聖) |
| **မွေးသက္ကရာဇ်** | ၁၉၀၄ ဩဂုတ် ၂၂ ကွမ်အန်း၊ စီချွမ်းပြည်နယ်  |
| **ကွယ်လွန်** | ၁၉၉၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ (၉၂) ပေကျင်းမြို့ |
| **နိုင်ငံသား** |  တရုတ် |
| **လူမျိုး** | တရုတ် |
| **အလုပ်အကိုင်** | နိုင်ငံရေးသမား |
| **ကြင်ဖော်** | 張錫瑗（1928－1929） 金維映（1931—1940） 卓琳（1939－1997） |

**တိန့်ရှောင်ဖိန်** (鄧小平) (မူလအမည် တိန့်ရှဲန်းစိန့်; 鄧先聖) (၁၉၀၄ ဩဂုတ် ၂၂ - ၁၉၉၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉) သည် တရုတ်ပြည် စီချွမ်းပြည်နယ် ကွမ်အန်းခရိုင် ဖိုင်ဖန်းရွာရှိ ဟတ်ကားမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ၎င်းသည် တရုတ် ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်၊ တရုတ် ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်နှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ အရေးပါသော ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီက သူ့အား မာ့ခ်စ်ဝါဒီ၊ တော်လှန်ရေးသမား၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူ၊ နိုင်ငံခြားရေး သံတမန်ဟု အမွန်းတင်ကာ တရုတ်ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒနှင့် ခေတ်သစ်တည်ဆောက်ရေး စီမံကိန်းကို ဦးဆောင်ရေးဆွဲသူဟု မှတ်ယူထားသည်။ သူ့တသက်တွင် နိုင်ငံတော်နှင့် အစိုးရ အကြီးအကဲ စသည့်ရာထူးများကို မရယူခဲ့သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထိ တရုတ်ပြည်ကို ကြီးစိုးခဲ့သည်။

တိန့်ရှောင်ဖိန်သည် တရုတ်ပြည်အား ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ဆီသို့ ဦးဆောင်သွားခဲ့သူ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအိုတို့တွင် ကျင့်သုံးနေသည့် တပြည်ထောင် နှစ်စနစ်ကို အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ သူချမှတ်ခဲ့သည့် မူဝါဒများသည် ၂၀ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်အပေါ်သာမက ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး အခြေအနေကိုလည်း အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ သက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း တိုင်းမ်မဂ္ဂဇင်းက ၎င်းအား မျက်နှာဖုံးတွင် ၈ ကြိမ်ဖော်ပြခဲ့ပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၈၅ ခုနှစ်၏ ဩဇာအကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။。

## ကိုးကား
# ကွေ့လိန်မြို့

| ကွေ့လိန်မြို့ Guilin 桂林市 |
| --- |
| မြို့ |
|  |
| လီမြစ်နှင့် ဆင်နှာမောင်းတောင် မြင်ကွင်း ၏ မြင်ကွင်းပုံ |
| နိုင်ငံ |  တရုတ် |

ကွေ့လိန်မြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဂွမ်ရှီကျွမ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသရှိ ပရီဖက်ချာ အဆင့် မြို့တော် တစ်ခုဖြစ်ကာ လီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဟူနန်ပြည်နယ် နှင့် ကပ်လျှက် တည်ရှိသည်။ မြို့အမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ပင်လုံးကြိုင်ပန်းတော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး မြို့တော် အတွင်းတွင် ပင်လုံးကြိုင် ပန်းပင် အမြောက်အမြား ရှိသည်။ ကွေ့လိန်မြို့မှာ ထုံးမြေပြင် အသွင် ရှုခင်းများကြောင့် ထင်ရှားပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၏ လူကြိုက်များသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာ နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

* ကွေ့လိန်မြို့
*
*
*
*
*
*
*
*

## ကိုးကား
# မိုးဇီမြို့

| မိုးဇီ 蒙自市 |
| --- |
| ခရိုင်အဆင့်ရှိ မြို့ |
|  |
|  |
| မိုးဇီLocation in Yunnan |
| ကိုဩဒိနိတ် (Mengzi City government): ﻿ / ﻿ |
| နိုင်ငံ | တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ |
| ပြည်နယ် | ယူနန် |
| ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု | ဟောင်ဟေ |
| ဧရိယာ |
|  • စုစုပေါင်း | ၂၁၇၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၈၃၉ စတုရန်းမိုင်) |
| ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင်အမြင့် | ၁၃၁၀ မီတာ (၄၃၀၀ ပေ) |
| လူဦးရေ (2010 census) |
|  • စုစုပေါင်း | ၄၁၇၁၅၆ |
|  • သိပ်သည်းမှု | ၁၉၀/km၂ (၅၀၀/sq mi) |
| အချိန်ဇုန် | China Standard (UTC+8) |
| Postal code | 661100 |
| ဧရိယာကုဒ် | 0873 |
| Climate | Cwa |
| ဝဘ်ဆိုက် | MZXZFW.gov.cn |

မိုးဇီမြို့ ( တရုတ်: 蒙自 )သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။ စီမံခန့်ခွဲမှုအရ ၎င်းသည် ခရိုင်အဆင့်မြို့ ဖြစ်ပြီး ၁၇၅ ကီလိုမီတာ (၁၀၉ မိုင်) တွင်တည်ရှိသည့် ဟောင်ဟေ ဟနီနှင့် ယီ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု ၏ ပင်မမြို့ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ ကူမင်းမြို့ဖြစ်ပြီး ၎င်းမြို့၏အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် မြေဩဇာကောင်းသောချိုင့်ဝှမ်း၏ချိုင့်ဝှမ်းတွင်ကုန်းပြင်မြင့် ၁,၃၁၀ မီတာ (၄,၃၀၀ ပေ) ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်တွင်တည်ရှိပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ နေထိုင်သူ ၄၁၇၁၅၆ ယောက်နေထိုင်ခဲ့သည်။
# ယန်ဇီမြစ်

ယန်ဇီမြစ်၏ ဆည်းဆာအလှ
**ယန်ဇီမြစ်** (揚子江) သည် အာရှတိုက်တွင် အရှည်လျားဆုံးနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် အရှည်လျားဆုံး မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ယန်ဇီမြစ်ကို တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်းတွင် ချန်ကျန်း (ရှည်လျားသောမြစ်, 長江) ဟု အဓိက ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲလေ့ရှိသည်။ ၆၃၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၉၁၅ မိုင်) ရှည်လျားသည့် ယန်ဇီမြစ်သည် တရုတ်ပြည် အနောက်ပိုင်းဒေသ တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ရေခဲမြစ်များမှ မြစ်ဖျားခံကာ အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်၍ အနောက်တောင်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများကို ဖြတ်သန်းပြီး ရှန်ဟိုင်းမြို့၌ အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်ဝါမြစ်နည်းတူ ယန်ဇီမြစ်သည် တရုတ်သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။

တိဗက်ပြည် ကွန်လွန်တောင်တန်းတွင် မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ယူနန်၊ ဆီချွမ်၊ ဟူပေ၊ ဟူနန်၊ ကျိယန်ဆီ၊ အန်ဟွီပြည်နယ်များကို ဖြတ်သန်း၍
ပင်လယ်ဝါထဲသို့ စီးဝင်လေသည်။ မြစ်အောက်ပိုင်းလောက် ၌သာ ယန်ဆီမြစ် (ယန်ဆီကျန်)ဟု အမည်တွင်၍ ကျန်အပိုင်း များ၌ အမည်အမျိုးမျိုး ရှိလေသည်။ ယန်ဆီမြစ်သည် တရုတ် နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းကို အနောက်ဘက်မှ အရှေ့ဘက်သို့ ဖြတ်၍ စီးဆင်းသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ် ရေးအတွက် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်ပေသည်။ ယန်ဆီမြစ် နှင့်တကွ ယင်း၏ မြစ်လက်တက်များတို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်း
သော မြစ်ဝှမ်းဒေသမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၇ဝဝဝဝဝ နီးပါး မျှ ရှိသည်။

ယန်ဆီမြစ်သည် မိုင် ၃ဝ မှ မိုင် ၄ဝ အထိ ကျယ်၏။ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများသည် မြစ်ဝအနီး၌ တည်ရှိသော ရှန်ဟိုင်းမြို့မှ အထက်သို့ မိုင် ၆၂ဝ ခန့် ဝေးသော ဟန်ကောင် မြို့အထိ ဆန်တက်နိုင်သည်။ တစ်ဖန် ဟန်ကောင်မြို့မှ မြစ်တွင်း ခုတ်မောင်းသောသင်္ဘောဖြင့် အထက်သို့ မိုင် ၅ဝဝ ခန့် သွား ရောက်နိုင်သေးသည်။ အီချန်မြို့ အထက်ပိုင်း၌မူကား မြစ်ကြောင်းသည် ရေစီးသန်၍ ချောက်ကြီးများ ရှိခြင်းကြောင့် လှေငယ် တက်စင်းများဖြင့်သာ သွားလာနိုင်လေသည်။

ယန်ဆီမြစ်ဖျားခံရာ ဒေသသည် မြင့်မားသော တောင် တန်းများဖြစ်သောကြောင့် ရေစီးအလွန်သန်၍ မြစ်ကမ်းပါးများ သည်လည်း မြင့်သည်။ မြစ်အောက်ပိုင်းတွင်မူ ရေစီးနှေး၍ နုံးထူသည်။ မြစ်တစ်လျှောက်၌ အိုင်များရှိရာ၊ မြစ်ရေလျှံသော အချိန်ကာလတွင် ဟွန်ဟိုမြစ်လောက် လယ်ယာအိမ်ခြေ အပျက်အစီးမများချေ။ မြစ်အတွင်း လှေများပေါ်၌၎င်း၊ မြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်၌၎င်း တရုတ်အမျိုးသား မြောက်မြားစွာ နေထိုင်ကြ သည်။ ယန်ဆီမြစ်ဝှမ်းတွင် ပိုးမွေးမြူခြင်း၊ ဆန်စပါး၊ ဝါနှင့် လက်ဖက်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်းများကို အကြီးအကျယ် လုပ်
ကိုင်ကြ၏။

ယန်ဆီမြစ်တစ်လျှောက်ရှိ ထင်ရှားသောမြို့များမှ ရှန်ဟိုင်းမြို့၊ နန်းကင်းမြို့၊ ကျူကျန်မြို့၊ အန်ကင်းမြို့၊ ဟန်ကောင်မြို့၊ ဝူချန်မြို့၊ အီချန်မြို့နှင့် ချုန်ကင်းမြို့များ ဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
# ဘီး (အလှပြင်ပစ္စည်း)

၁၈၇၀ ခုနှစ်၊ အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် Felix Schurig ဖြင့် သူမ၏ ဆံပင်ကို ဖြီးနေပုံ
**ဘီး** သည် လူများ အသုံးပြုသည့် ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အသွားများပါရှိပြီး ဦးရေနှင့် ဆံပင်တို့ကို သန့်ရှင်းရန်၊ အလှပြင်ရန်နှင့် ထိန်းသိမ်းပြုပြင်ရန် စသည်တို့အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ဘီးသည် ရှေးအကျဆုံးပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ပါရှားပြည် (ယခု အီရန်) နိုင်ငံတွင် ရှေးနှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကတည်းက နေထိုင်သူများသည် ဘီးကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

## အကြောင်းအရာ ဖော်ပြချက်

ခေတ်မီသတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ဘီး
Local artisan cutting and filing animal horn to make combs in Alappuzha, Kerala

ဘီးတွင် အရိုးတံတစ်ခုနှင့် အသွားများ ပါရှိသည်။ အသွားများသည် ရိုးတံပေါ်သို့ ထောင့်မတ်ကျအနေအထားဖြင့် တည်ရှိသည်။ ဘီးပြုလုပ်နိုင်သည့် ပစ္စည်းများစွာ ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် ပလတ်စတစ်၊ သတ္ထု သို့မဟုတ် သစ်သားတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ ထို့ပြင် တိရစ္ဆာန်တို့၏ အစွယ်များ၊ လိပ်ခွံများဖြင့်လည်း ပြုလုပ်ကြသည်။သို့သော်လည်း ထိုသို့ တိရစ္ဆာန်များမှ ထုတ်လုပ်ကာ အသုံးပြုမှုကို လျှော့ချလာကြသည်။ သစ်ပင်မှ ပြုလုပ်ရာတွင် ချယ်ရီသား၊ boxwood နှင့် အခြားသော အသားကောင်းမွန်သည့် သစ်သားများကို အသုံးပြုကြသည်။ အရည်အသွေးကောင်းမွန်သည့် သစ်သားဘီးများကို လက်ဖြင့်ပြုလုပ်လေ့ရှိပြီး အချောကိုင်ကြသည်။

ဘီးများသည် လုပ်ဆောင်ချက်ပေါ်မူတည်ကာ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ဆံပင်ကို ပြင်ဆင်ရာတွင် အသုံးပြုမည့်ဘီးသည် အသွားစိပ်ရမည်၊ ဆံပင်များကို ခွဲခွာနိုင်ရန် သွယ်၍ ရှူးသော လက်ကိုင်ပါရမည်။ ဆံပင်ဖြီးရာတွင် အသုံးပြုမည့် ဘီးများ၏ တစ်ဝက်သည် အသွားကျယ်ကာ အခြားတစ်ဝက်သည် ဆံမင်များကို သန့်ရှင်းရာတွင် အသုံးပြုသည်။ Hot comb များကို မြောက်အမေရိကတွင် ကိုလိုနီခေတ်များ အတောအတွင်း ဖြောင့်စင်းသောဆံပင်များတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။

ဝက်မှင်ဘီး (hairbrush) သည် လက်ဖြင့် အသုံးပြုရန်နှင့် လျှပ်စစ်ဖြင့် အသုံးပြုရန် တို့မှ ဖြစ်လာသည်။ ၎င်းသည် ဘီးတစ်ခုထက် ပိုမိုကြီးသည်။ ဆံပင်ပုံစံများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ စတိုင်များ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဆံပင်များ သန့်ရှင်းခြင်း စသည်တို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။ ၁၉ ရာစုတွင် ဘီးနှင့် ဝက်မှင်ဘီး (hairbrush) ကို ပေါင်းစပ်ကာ သိသိသာသာ အသုံးပြုလာကြသည်။

## ရုပ်ပုံများ

* Images
* ရှေးခေတ်အီဂျစ်များ အသုံးပြုခဲ့သည့် ဘီး၊ ဘီစီ ၁၅ ရာစု
* Etruscan comb, c. seventh century BC.
* Scythian comb, c. 400 BC
* Ancient Roman comb
* The world's oldest runic inscription (160 AD) on the Vimose comb, Denmark
* A liturgical comb, possibly made in Italy, fifteenth century
* A set of combs found on the 16th-century ship *Mary Rose*
* Ivory sculptured comb of the sixteenth century
* Head louse comb
* A Punjabi wooden comb
* Indian metal comb for keeping hair in place, adorned with a pair of birds. After removing the central stopper, perfume can be poured into the opening in order to moisten the teeth of the comb and the hair of the wearer.

## အသုံးပြုမှုနှင့် အမျိုးအစား

ဘီးများကို ရည်ရွယ်ချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ သမိုင်းအထောက်အထားအရ ရှည်လျားသော ဆံပင်များကို ထိန်းသိမ်းရာတွင်လည်းကောင်း၊ ဆံပင်များကို လှပအောင် ပြင်ဆင်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ကျစ်ဆံမြီးပုံ ဆံပင်ပြုလုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း စသည်တို့တွင် အဓိက အသုံးပြုကြသည်။

အလုပ်ရုံများနှင့် လက်မှုပညာလုပ်ငန်းများတွင် အစေ့မှ ဝါချည်ကို ခွဲထုတ်ရန်နှင့် အခြားအစအနများကို စစ်ထုတ်ရန် ဘီးများကို အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
# လက်ရေးလှ

**စာလုံးအလှ**ရေးနည်း ( ဂရိ: καλλιγραφία) သည် အမြင်အာရုံကိုဖမ်းစားစေသည့် စာအရေးအသားအနုပညာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုအရာသည် ကျယ်ပြန့် ပြီး စိတ်ကူးစိတ်သန်း​ဖြင့် စာလုံးဒီဇိုင်း လှပအောင် ဖန်တီးကြခြင်းဖြစ်သည်။

## ကိရိယာများ

စာလုံးအလှရေးသားရန် အောက်ပါပစ္စည်းများကို လိုအပ်သည်။

* ဗိုင်းလိပ်တန်
* Dip ကလောင်
* မှင်ဖြီး
* ခဲတံ
* ဖောင်တိန်

သီချင်းမင်းဆက် မှ Mi Fu မှ *စာလုံးအလှရေးသည်*
Wiltshire, အင်္ဂလန်၊ Malmesbury Abbey တွင်ပြသထားသည့် လက်တင် ကျမ်းစာ ၁၄၀၇ ပါလက်ရေးလှစာလုံးသည်ပြသထားသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း တစ်ခုတွင်အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့်ဖတ်ရှုခြင်းအတွက်ဤကျမ်းစာကိုဂျယ်ရတ်ဘရီးလ်ကဘယ်လ်ဂျီယံတွင်လက်ဖြင့်ရေးသားခဲ့သည်။ကလောင်တံထိပ်ဖျားပိုင်းရှိ အစိတ်အပိုင်းများ၏အမည်

## ပြင်ပလင့်များ

* စာလုံးအလှ ( Lettering Daily ) တွင်အဓိကသမိုင်းဝင်အရေးအသားများစာရင်း (ရိုးရှင်းသောပုံစံ) စာရင်း
* လက်ရေးလှ at DMOZ
* ပြင်သစ် Renaissance Paleography ၎င်းသည် ၁၃၀၀ မှ ၁၇၀၀ အထိဂရုတစိုက်ရွေးချယ်ထားသောပြင်သစ်စာမူပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ကိုပြသထားပြီး၎င်းကိုစာဝှက်ဖော်ရန်နှင့်ကူးရေးရန်အတွက်ကိရိယာများပါဝင်သည့်ပညာရပ်ဆိုင်ရာထိန်းသိမ်းထားသည့်နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# လီဆန်းမိခင်

|  |
| --- |
| **လီဆန်းမိခင်** |
| လီဆန်းမိခင် (ဝါ) လီဆန်းတောင်သခင်မ (ဝါ) လီဆန်းမယ်တော်

လီဆန်းမိခင်၏ရုပ်တု |
| ရိုးရာ တရုတ် | 驪山老母 |
| ရိုးရှင်းသော တရုတ် | 骊山老母 |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Líshān Lǎomǔ |

 |

လီဆန်းမိခင်သည် တရုတ်ရိုးရာဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များနှင့် လီဆန်းတောင်တစ်ဝိုက်တွင်ထင်ရှားသော မသေမျိုးအမတေပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။ တောက်ဝါဒီကျမ်းဂန်စာရင်းတို့၌ ၎င်းသည် မပါဝင်သော်လည်း များစွာသော တောက်ဝါဒဘုရားကျောင်းများ၌ ၎င်းအား တရိုတသေအလေးထားဂါရဝပြု၍ ကန်တော့ကြသည်။ ၎င်းကို အချို့သောတောက်ဝါဒီကိုးကွယ်သူများက ကျောက်စိမ်းဧကရာဇ်နှင့် ဗုဒ္ဓတို့ထက် ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

လီဆန်းမိခင်အကြောင်းကို တရုတ်ပြည်ထုတ် အဘိဓာန်များ၊ ရည်ညွှန်းကျမ်းများနှင့် ခေတ်အဆက်ဆက်စွယ်စုံကျမ်းများတွင်တခမ်းတနားအလေးပေးဖော်ပြကြသည်။၎င်းသည် လီဆန်းတောင်ပေါ်၌ ကျင့်ကြံအားထုတ်၍ ပေါက်မြောက်သွားသောသူတော်စင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဟူ၍တရုတ်လူမျိုးတို့က အထင်ရှိကြ၍ လီဆန်းတောင်တစ်ဝိုက်ကိုးကွယ်သော ဒေသန္တရရိုးရာနတ်တစ်ပါးဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်၏နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့်ဘာသာရေးကဏ္ဍများ၌ ထင်ရှားတွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။

## အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်း

တရုတ်ပြည်၏ နာမည်ကြီးဝတ္ထု ၄ ခုအဝင် "Journey of the west" (အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်း)ဝတ္ထု၌ ၎င်းသည်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍ၌ ပါဝင်သည်။ စွန်းဝူခုန်းတို့၏ ဆရာတပည့် စိတ်ဓာတ်ကို ခိုင်မာခြင်းရှိမရှိစမ်းသပ်ရန် ကွမ်ရင်ဖူဆ(အဝလောကိတေသွာရဗောဓိသတ္တ)၊ပုရှန်းဖူဆ(သမန္တဘဒြဗောဓိသတ္တ)၊ဝူစွန်းဖူဆ(မဉ္ဇူသီရိဗောဓိသတ္တ)တို့နှင့်အတူ ပူပေါင်း၍ စမ်းသပ်ကြလေသည်။ ထို့ပြင် မကသေးလီဆန်းမိခင်သည် ကမ္ဘာဦးမဖြစ်ပေါ်မီကပင် တည်ရှိခဲ့သောကြောင့် အကျင့်စရဏအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သက်တမ်းအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဝါရ​င့်​နေပြီဖြစ်ရာ၎င်းအား ကွမ်ရင်ဖူဆ၊ပုရှန်းဖူဆနှင့်ဝန်ရှူးဖူဆတို့က တရိုတသေအလေးပြုဆက်ဆံရလေသည်။ထို့ပြင်မကသေး လီဆန်းမိခင်သည် တရုတ်ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု၌ထင်ရှားသော အနောက်တိုင်းမယ်တော်ရှီဝမ်းမူ(Queen mother of the west)၊ကြယ်နတ်မင်း၏မယ်တော်ဖြစ်သော ဖီလန်ပေါ်ဖူဆ(အာကာသဂဗ္ဘဗောဓိသတ္တ,Pilanpo)၊လနတ်သမီး ချန့်အိုဒေဝီ(Deity of the moon)တို့နှင့်လည်းတရင်းတနှီးရှိကြောင်းသိရသည်။အချို့သောသုတေသီများကမူ
"လီဆန်းမိခင်"သည် "အနောက်တိုင်းမယ်တော်ရှီဝမ်းမူ"၊"နွီဝါးမယ်တော်"၊"ဝူရှန်းလောင်းမူ"တို့မှ ဆင်းသက်လာသော ကိုယ်ပွား​ဖြစ်ကြောင်း၊၎င်းတို့၏ဂုဏ်တော်မှပေါက်ဖွားလာသောနတ်ဖြစ်ကြောင်း၊အသွင်ကွဲနတ်တစ်ပါးသာဖြစ်ကြောင်း ထင်ကြေးပေးအမျိုးမျိုးဆိုကြသည်။အချို့ကမူ "သိုးမူယွမ်ကျွင်း နက္ခတ်တာရာဒေဝီမယ်တော်"၏ လူ့ဇာတိခံဖြစ်ကြောင်းလည်းဆိုသည်။(အနောက်ဖက်သို့ခရီးသွားခြင်း)ဝတ္ထုမြန်မာပြန်များ၌မူ ၎င်းကို "လီဆန်းမေမေ"၊"လီဆန်းမယ်တော်"ဟူ၍ ပြန်ကြသည်။တရုတ်ဘာသာတတ်ကျွမ်းသူများကမူ "လီဆန်းမယ်မယ်"၊"လီဆန်းတောင်သခင်မ"၊"လီဆန်းတောင်ကတော်"၊"လီဆန်းတောင်မယ်တော်"၊"လီဆန်းတောင်ဘွားဘွား"၊"လီဆန်းတောင်စောင့်နတ်" ဟူ၍အမျိုးမျိုးပြန်ဆိုနိုင်ကြောင်းဆိုသည်။

ရုပ်သံစာတန်းထိုးများ၌မူ "လီဆန်းမိခင်"ဟူ၍ပြန်ဆိုကြသည်။
# ကာတွန်းဇာတ်ကောင်

ကာတွန်းဆရာများသည်မိတို့်၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ပိုမိုပေါ်လွင်စေရန် ကိုယ်ပိုင်ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များကို ဖန်တီးရေးဆွဲလေ့ဇာတ်သရုပ်မျိုးစုံတန်ဆာဆင်လျက်ကပြရပေသည်။ အငို၊အရယ်၊အထေ့၊အမဲ့နှင့်ပြုံးပျော်ရယ်မောမှု၊ဝမ်းနည်းမှု၊ ကျေနပ်မှု၊ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့မှု၊အံဩမှု၊ဒေါသဖြစ်မှု စသောစိတ်ခံစားမှုများကို စာရှုသူ(ကာတွန်းဖတ်သူ)၊ပရိသတ်တို့၏ ရင်ထဲတွင် တင်ကျန်နေစေရန် ၊မျက်စိထဲတွင် ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်းပေါ်လာစေရန် ရှုခင်းမျိုးစုံ၊ဇာတ်ပို့၊ဇာတ်ရံ စသဖြင့် ဇာတ်သရုပ်မျိုးစုံတန်ဆာဆင်လျက်ကပြရပေသည်။

ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များသည် ကာတွန်းဆရာ၏ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ဆိုလိုရင်းပေါ်လွင်အောင် ရေးဆွဲရသည့် အနုပညာမြောက် ပစ္စည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။

စုံထောက်၊မုဆိုး၊လူ့ဂွစာ၊ငို့ဘ၊ ကလေး စသောသူတို့ကို အခြေပြု၍ လောကဓလေ့ နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရေးဆွဲလေ့ရှိကြသည်။

ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များ၏ သရုပ်သကန်နှင့် သဘာဝသည် ကော်မစ်ကာတွန်း(ကာတွန်းဇာတ်လမ်းရှည်)များရေးဆွဲရာတွင် များစွာအထောက်အကူပြုပေသည်။

စုံထောက်ကာတွန်းများ၌ စုံထောက်ကြီး ဦးရှံစားထောက်ကြီး ဦးနံပြား၊ မုဆိုးကာတွန်း၌ တွတ်ပီ၊ဖိုးထော် စသော ဇာတ်ကောင်များသည်ထင်ရှားသည်။ တိရစ္ဆာန်များလှုပ်ရှားစကာပြောသော ကာတွန်းများ၌ တီထွင်ပါရဂူဖိုးဆိတ်ဖြူ၊ မျောက်ညို,လူ့ဂွစာများ၌ ဦးကပ်စီး၊ဦးစိတ်တို​စ သော ဇာတ်ကောင်များသည်လဲ အထူး ထင်ရှားသည်။

ဇာတ်ကောင်အတည်တကျမဟုတ်ဘဲ ဆိုလိုရင်းကိုကွက်မိစေရန် အလျဉ်းသင့်သလို ဖန်တီးရေးဆွဲသည့်ဇာတ်ကောင်များလဲရှိသည်။

ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များကို ရေးဆွဲရာ၌ သင့်လျော်သော အချိုးတစ်ခုကို စံထားလျက် ရေးဆွဲရန်အထူးလိုအပ်လှပေသည်။ ဥပမာအားဖြင့်- ကာတွန်း​​ငွေကြည်၏ ကာတွန်းအချိုးသည် ၄ချိုး၊ကာတွန်းမြင့်စိုးလေး၏ ကာတွန်းအချိုးသည် ခေါင်း၂ဆ၊ ကိုယ်၁ဆ ဖြစ်သည်။

ကာတွန်းဇာတ်ကောင်အသစ်များသည်လည်း ခေတ်၊ စနစ်နှင့်အညီပေါ်ထွက် နေဦးမည်သာဖြစ်သည်။

ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များသည် ဖျော်ဖြေရန်၊ပညာပေးရန် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် တစ်ထောင့်တစ်နေရာမှ အကျိုးပြုလျက်ရှိပေသည်။

## ကိုးကား
# ဒီ ဂျူရီ

ဥပဒေ နှင့် အစိုးရ တွင် ဒီ ဂျူရီ (အင်္ဂလိပ်: de jure) သည် လက်တွေ့တွင် အမှန်တကယ်တည်ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မတည်ရှိသည်ဖြစ်စေ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု ခံထားရစေသည့် အာဏာကို ဖော်ညွှန်းသည်။ တစ်နည်းဆိုလျှင် အာဏာကို ပြည်သူတို့ က အပ်နှင်းခြင်းကို လက်ခံထားသည့် အစိုးရဖြစ်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ဒီ ဖက်တို ("မြေပြင်အရ") သည် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခံရခြင်း မရှိသော်လည်း လက်တွေ့တွင် တည်ရှိနေသောအခြေအနေများ ကိုဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကားချက်များ
# စန်ရှင်သွေ

စန်ရှင်သွေ| 三星堆 |
| Sanxingdui bronze heads with gold foil masks |
| Location within Sichuan |
| တည်နေရာ | Guanghan |
| ဒေသ | Sichuan |
| ကိုဩဒိနိတ် | ﻿ / ﻿ |
| သမိုင်းကြောင်း |
| ယဉ်ကျေးမှုများ | Baodun Sanxingdui |

**စန်ရှင်သွေ**ဟူသောအမည်သည် တရုတ်ဘာသာစကားတွင် "ကြယ်သုံးပွင့်"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန နှင့် ကြေးခေတ် ယဉ်ကျေးမှုပစ္စည်းများကို အလေးပေးပြသထားသည့် ၊တရုတ်နိုင်ငံ၊ စီချွမ်ပြည်နယ်၊ ကွမ်ဟန်မြို့ရှိ ပြတိုက်၏အမည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင်ပဏာမတွေ့ရှိချက်အပြီးတွင် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ သည်ဘီစီ ၁၂ ရာစုမှ ၁၁ ရာစုအတွင်း ရေဒီယိုကာဗွန်ချိန်းတွေ့ခြင်းမှ ထူးခြားသော ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များသည် Sanxingdui ယဉ်ကျေးမှုအတွက် နေရာတစ်ခု ကိုရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များကရှေးဟောင်း Shu နိုင်ငံနှင့်ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို Guanghan မြို့အနီးရှိ Sanxingdui ပြတိုက်တွင် ပြသထားသည်။

## နောက်ခံ

Jinsha Site ပြတိုက် ရှိရွှေမျက်နှာဖုံး။
ပြူးမျက်စိနှင့်တစ်ဦးကကြီးမားသောကြေးဝါဦးခေါင်း, Cancong တစ်ဦးပုံဖော်တင်ဆက်ဖြစ်၏ Semi-ဒဏ္ဍာရီပဌမမင်းယုံကြည်သည် Shu
စန်ရှင်သွေနေရာကိုယဇ်ပူဇော်ရာနေရာ၊ နန်းတော်၊ အလုပ်ရုံများနှင့်လူနေအိမ်တို့အဖြစ်ခွဲထားသည်
ဒုတိယယဇ်ပူဇော်ရာတွင်း၌တွေ့ရသောကြေးဝါပစ္စည်းများတွင်အထီးပန်းပုများ၊ တိရစ္ဆာန်များနှင့်ဆိုင်သောပန်းပုများ၊ ခေါင်းလောင်းများ၊ နဂါးများ၊ မြွေများ၊ ကျောက်မျက်များ၊ ကျောက်ပြားများ၊ ဓားများနှင့်ပြွန်များပါ ၀ င်သည်။ ကျောက်စိမ်းများမှပြုလုပ်သောအရာများသည်ရွှေနှင့်ပြုလုပ်ထားသောအရာများဖြစ်သည်။ ဆင်စွယ်အမြောက်အမြားလည်းရှိ၏။ သုတေသီများသည် တရုတ်အနုပညာ သမိုင်းတွင်လုံးဝမသိသောအနုပညာစတိုင်တစ်ခုကိုရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်၊ အဘယ်မြစ်၏အခြေခံနှင့်အဝါရောင်မြစ်ယဉ်ကျေးမှု (များ) ၏သမိုင်းကြောင်းနှင့်ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများဖြစ်သည်။

## ယဉ်ကျေးမှု

စန်ရှင်သွေယဉ်ကျေးမှု| ဒေသ | Chengdu Plain |
| ခေတ်ကာလ | Bronze Age China |
| ရက်စွဲ | c. 1700 – c. 1150 BCE |
| အစွဲပြုပေးသောနေရာ | စန်ရှင်သွေ |
| ယခင် | Baodun culture |
| ဆက်ခံ | Shi'erqiao |
|  |
| တရုတ်အမည် |
| တရုတ် | 三星堆文化 |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Sānxīngduī wénhuà |

 |
|  |

စန်ရှင်သွေမှကြေးဝါပင်
## ကိုးကား