# မွေးဖွားနှုန်း

နိုင်ငံအလိုက် မွေးနှုန်းကြမ်းပြ မြေပုံ
**မွေးဖွားနှုန်း** (**Birth rate**) ကို **လူတိုးနှုန်း** (natality) နှင့် **မွေးနှုန်းကြမ်း** (crude birth rate) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး သတ်မှတ်ကာလတစ်ခုအတွင်း လူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် အသက်ရှင်လျက် လူသားမွေးဖွားမှု စုစုပေါင်းအရေအတွက်ကို ထိုကာလ၏ နှစ်အလိုက် အရှည်ဖြင့် စားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အသက်ရှင်လျက် မွေးဖွားသူဦးရေကို ပုံမှန်အားဖြင့် အထွေထွေ မွေးဖွားမှု မှတ်ပုံတင်ခြင်းစနစ် သို့မဟုတ် သန်းခေါင်စာရင်းများမှ ရယူသည်။ မွေးဖွားနှုန်းကို (သေဆုံးနှုန်းနှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုနှုန်းများနှင့်အတူ) လူဦးရေတိုးပွားနှုန်း တွက်ချက်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ခန့်မှန်းခြေ ပျမ်းမျှလူဦးရေကို နှစ်လယ်လူဦးရေအဖြစ် ယူနိုင်သည်။

အကြမ်းသေဆုံးနှုန်းကို မွေးနှုန်းကြမ်း (CBR) မှ နုတ်လိုက်သောအခါ ရလဒ်မှာ သဘာဝတိုးပွားနှုန်း (RNI) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် (ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုမပါဝင်သော) လူဦးရေပြောင်းလဲမှုနှုန်းနှင့် ညီမျှသည်။

စုစုပေါင်း (အကြမ်း) မွေးဖွားနှုန်းကို—ပုံမှန်အားဖြင့် လူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် မွေးဖွားမှုအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး—အသက်အပိုင်းအခြားအလိုက် သတ်မှတ်ထားသောနှုန်းများ (အသက်အုပ်စုတစ်ခုစီရှိ လူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင်၊ သို့မဟုတ် ပို၍များသောအားဖြင့် အမျိုးသမီး ၁,၀၀၀ လျှင် မွေးဖွားမှုဦးရေ) နှင့် ခွဲခြားထားသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "birth rate" ဟူသော ဝေါဟာရကို ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ပထမဆုံး သိရှိရသည်။

ကမ္ဘာ့သမိုင်းဝင်နှင့် ခန့်မှန်းခြေ မွေးနှုန်းကြမ်းများ (၁၉၅၀–၂၀၅၀)
UN, medium variant, 2019 rev.| ခုနှစ်များ | CBR | ခုနှစ်များ | CBR |
| --- | --- | --- | --- |
| ၁၉၅၀–၁၉၅၅ | ၃၆.၉ | ၂၀၀၀–၂၀၀၅ | ၂၁.၀ |
| ၁၉၅၅–၁၉၆၀ | ၃၅.၄ | ၂၀၀၅–၂၀၁၀ | ၂၀.၃ |
| ၁၉၆၀–၁၉၆၅ | ၃၅.၂ | ၂၀၁၀–၂၀၁၅ | ၁၉.၅ |
| ၁၉၆၅–၁၉၇၀ | ၃၄.၀ | ၂၀၁၅–၂၀၂၀ | ၁၈.၅ |
| ၁၉၇၀–၁၉၇၅ | ၃၁.၄ | ၂၀၂၀–၂၀၂၅ | ၁၇.၅ |
| ၁၉၇၅–၁၉၈၀ | ၂၈.၅ | ၂၀၂၅–၂၀၃၀ | ၁၆.၆ |
| ၁၉၈၀–၁၉၈၅ | ၂၇.၇ | ၂၀၃၀–၂၀၃၅ | ၁၆.၀ |
| ၁၉၈၅–၁၉၉၀ | ၂၇.၄ | ၂၀၃၅–၂၀၄၀ | ၁၅.၅ |
| ၁၉၉၀–၁၉၉၅ | ၂၄.၂ | ၂၀၄၀–၂၀၄၅ | ၁၅.၀ |
| ၁၉၉၅–၂၀၀၀ | ၂၂.၂ | ၂၀၄၅–၂၀၅၀ | ၁၄.၆ |

၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှမွေးဖွားနှုန်းမှာ စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၇ ဦး ဖြစ်သည်။ သေဆုံးနှုန်းမှာ ၁,၀၀၀ လျှင် ၇.၉ ဦး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် RNI မှာ ၀.၉၁ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှမွေးဖွားနှုန်းမှာ ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ အဆိုအရ ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၉.၆၁၁ ဦး ရှိပြီး CIA ၏ အဆိုအရ စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၉.၁၅ ဦး ရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် ၂၀.၀၉ ဦးနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၀ ဦးမှ ၂၀ ဦးအထိ မွေးဖွားနှုန်းကို နိမ့်သည်ဟု သတ်မှတ်ပြီး ၁,၀၀၀ လျှင် ၄၀ ဦးမှ ၅၀ ဦးအထိကို မြင့်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၇ ဦးနှုန်းဖြင့် ပျမ်းမျှမွေးဖွားနှုန်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် တစ်စက္ကန့်လျှင် ခန့်မှန်းခြေ ၄.၃ ဦး သို့မဟုတ် တစ်မိနစ်လျှင် ၂၆၀ ဦးခန့် မွေးဖွားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်စက္ကန့်လျှင် လူနှစ်ဦး သို့မဟုတ် တစ်မိနစ်လျှင် ၁၂၁ ဦးခန့် သေဆုံးသည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ်များမှစ၍ ကမ္ဘာ့မွေးဖွားနှုန်းနှင့် သေဆုံးနှုန်းသည် အချိန်နှင့်အမျှ ယေဘုယျအားဖြင့် ကျဆင်းလာခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်း COVID-19 ကပ်ရောဂါကာလအတွင်း ပိုလျှံသေဆုံးမှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့သေဆုံးနှုန်း မြင့်တက်ခဲ့သည်။

## နိုင်ငံရေး

အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံတွင် မိသားစုစီမံကိန်း မရှိခြင်းနှင့် ကလေးများ၊ မွေးကင်းစများ များပြားလွန်းခြင်း၏ ဆိုးကျိုးများကို ပြသထားသော ဆိုင်းဘုတ်
မွေးဖွားနှုန်းသည် နိုင်ငံတော်အစိုးရများအတွက် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာနှင့် မူဝါဒချမှတ်ရသည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အချို့သော အစိုးရများ (အီတလီနှင့် မလေးရှားတို့ အပါအဝင်) သည် ငွေကြေးမက်လုံးများ သို့မဟုတ် မိခင်အသစ်များအတွက် ပံ့ပိုးကူညီရေးဝန်ဆောင်မှုများ ပေးအပ်ခြင်းဖြင့် မွေးဖွားနှုန်းကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် အခြားနိုင်ငံများတွင် မွေးဖွားနှုန်းကို လျှော့ချရန် မူဝါဒများရှိသည် (ဥပမာ၊ ၁၉၇၉ မှ ၂၀၁၅ အထိ အသက်ဝင်ခဲ့သော တရုတ်နိုင်ငံ၏ တစ်အိမ်ထောင်လျှင် ကလေးတစ်ဦး မူဝါဒ)။ မွေးနှုန်းကြမ်းကို တိုးမြှင့်ရန် မူဝါဒများကို မွေးဖွားနှုန်းမြှင့်တင်ရေးမူဝါဒများ (pro-natalist policies) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး မွေးနှုန်းကြမ်းကို လျှော့ချရန် မူဝါဒများကို မွေးဖွားနှုန်းလျှော့ချရေးမူဝါဒများ (anti-natalist policies) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အီရန်နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများတွင် သန္ဓေတားခြင်းဆိုင်ရာ ပိုမိုကောင်းမွန်သော သတင်းအချက်အလက်နှင့် ၎င်း၏ရရှိနိုင်မှုကဲ့သို့သော အကျပ်ကိုင်မှုမရှိသည့် ဆောင်ရွက်ချက်များမှ ရလဒ်ကောင်းများ ရရှိခဲ့သည်။

အမျိုးသမီးများကို ဖွံ့ဖြိုးရေးဆောင်ရွက်ချက်များ၏ ရှေ့တန်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခြင်းသည် မွေးဖွားနှုန်းကျဆင်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်လားဟူသော ဆွေးနွေးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် အစိုးရမူဝါဒများသည် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးများ၊ လိင်နှင့် မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးတို့ကို မြှင့်တင်ခြင်းဖြင့် မွေးဖွားနှုန်းကို လျှော့ချရန် အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် မြင့်မားသော မွေးဖွားနှုန်းများသည် ကျန်းမာရေးပြဿနာများ၊ ပျမ်းမျှသက်တမ်း နိမ့်ပါးခြင်း၊ လူနေမှုအဆင့်အတန်းနိမ့်ပါးခြင်း၊ အမျိုးသမီးများအတွက် လူမှုအဆင့်အတန်း နိမ့်ပါးခြင်းနှင့် ပညာရေးအဆင့်နိမ့်ပါးခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ လူဦးရေအကူးအပြောင်း သီအိုရီက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံသည် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် လူမှုရေးပြောင်းလဲမှုကို ကြုံတွေ့ရသည်နှင့်အမျှ ၎င်း၏လူဦးရေတိုးပွားမှုသည် ကျဆင်းလာပြီး မွေးဖွားနှုန်းများသည် ညွှန်ပြချက်တစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်ဟု ယူဆသည်။

၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ၊ ဘူခါရက်စ်၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့လူဦးရေညီလာခံတွင် အမျိုးသမီးရေးရာကိစ္စများသည် အတော်အတန် အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။ မိသားစုအစီအစဉ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၁၃၇ နိုင်ငံက ကမ္ဘာ့လူဦးရေဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်စီမံချက်တစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ဆွေးနွေးမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် နိုင်ငံအများအပြားသည် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းကို ဆန့်ကျင်စဉ်တွင် သန္ဓေတားဆေးနှင့် ကွန်ဒုံးကဲ့သို့သော ခေတ်သစ် သန္ဓေတားခြင်း နည်းလမ်းများကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။ လူဦးရေဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများအပြင် အမျိုးသမီးများကို ဆွေးနွေးမှုတွင် ပါဝင်စေလိုသော ဆန္ဒတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး အမျိုးသမီးများ၏ အဆင့်အတန်းမြှင့်တင်ရေး၊ မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်၊ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့အတွက် ဆောင်ရွက်ချက်များ လိုအပ်ကြောင်း သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။

## လူဦးရေထိန်းချုပ်ခြင်း

၂၀ ရာစုတွင် အာဏာရှင်အစိုးရများစွာသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အတင်းအကျပ် စွက်ဖက်မှုများဖြင့် မွေးဖွားနှုန်းကို တိုးမြှင့်ရန် သို့မဟုတ် လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ နာမည်ဆိုးဖြင့် အကျော်ကြားဆုံး မွေးဖွားနှုန်းမြှင့်တင်ရေး မူဝါဒများထဲမှတစ်ခုမှာ ၁၉၆၇-၁၉၉၀ ခုနှစ်များအတွင်း ကွန်မြူနစ်ရိုမေးနီးယားတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင် နီကိုလေး ချောင်ရှက်စ်ကူး လက်ထက်တွင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းနှင့် သန္ဓေတားခြင်းကို ဥပဒေပြင်ပ ပြုလုပ်ခြင်း၊ အမျိုးသမီးများအတွက် ပုံမှန်ကိုယ်ဝန်စစ်ဆေးခြင်း၊ ကလေးမရှိသူများအပေါ် အခွန်စည်းကြပ်ခြင်းနှင့် ကလေးမရှိသူများကို ဥပဒေအရ ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းတို့ ပါဝင်သော အလွန်ပြင်းထန်သည့် မွေးဖွားနှုန်းမြှင့်တင်ရေးမူဝါဒကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ဤမူဝါဒကို ရုပ်ရှင်နှင့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များတွင် ပုံဖော်ထားသည် (ဥပမာ *4 Months, 3 Weeks and 2 Days* နှင့် *Children of the Decree*)။ ဤမူဝါဒများသည် နှစ်အနည်းငယ်ကြာ မွေးဖွားနှုန်းကို ယာယီမြင့်တက်စေခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် တရားမဝင်ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း ပိုမိုအသုံးပြုလာမှုကြောင့် ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ချောင်ရှက်စ်ကူး၏ မူဝါဒသည် တရားမဝင်ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချမှုများကြောင့် အမျိုးသမီး ၉,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရပြီး ကလေးများကို ပြုစုပျိုးထောင်ရန် မတတ်နိုင်သော မိဘများက ရိုမေးနီးယားမိဘမဲ့ဂေဟာများတွင် ထားရှိခဲ့ရသည့် ကလေးအများအပြား၊ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် (မိဘမဲ့ဂေဟာများစွာ ပိတ်သိမ်းလိုက်ပြီး ကလေးများ လမ်းပေါ်ရောက်သွားချိန်) လမ်းပေါ်ကလေးများ၊ နေအိမ်များနှင့် ကျောင်းများတွင် လူပြည့်ကျပ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဤပြင်းထန်သော မွေးဖွားနှုန်းမြှင့်တင်ရေးမူဝါဒသည် နောင်တွင် ရိုမေးနီးယားတော်လှန်ရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းကို ဖြုတ်ချကာ ကွပ်မျက်ခဲ့သည့် မျိုးဆက်တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။

ချောင်ရှက်စ်ကူး၏ မွေးဖွားနှုန်းမြှင့်တင်ရေးမူဝါဒနှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်ဘက်မှာ ၁၉၇၈ မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ အသက်ဝင်ခဲ့သော တရုတ်နိုင်ငံ၏ တစ်အိမ်ထောင်လျှင် ကလေးတစ်ဦးမူဝါဒဖြစ်ပြီး အတင်းအဓမ္မ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းကဲ့သို့သော အလွဲသုံးစားမှုများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤမူဝါဒသည် နိုင်ငံအတွင်း လိင်အလိုက်ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း အလေ့အထနှင့် မညီမျှသော လိင်အချိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟုလည်း အပြစ်တင်ခံရသည်။ တင်းကျပ်သော မိသားစုအရွယ်အစား ကန့်သတ်ချက်များနှင့် သားယောက်ျားလေးများကို ပိုမိုနှစ်သက်မှုတို့ကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် သမီးမိန်းကလေးများမှာ မိဘများအတွက် သားယောက်ျားလေးရရှိရန် အခွင့်အရေးကို ဆုံးရှုံးစေသည်ဟု ယူဆသောကြောင့် မလိုလားအပ်သူများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် လိင်သိရှိနိုင်သည့် နည်းပညာများနှင့် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း တိုးတက်လာမှုနှင့်အတူ တစ်အိမ်ထောင်လျှင် ကလေးတစ်ဦးမူဝါဒသည် တဖြည်းဖြည်း တစ်အိမ်ထောင်လျှင် သားတစ်ဦးမူဝါဒအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။

နိုင်ငံများစွာတွင် လွန်ခဲ့သောဆယ်စုနှစ်များအတွင်း မွေးဖွားနှုန်း တည်ငြိမ်စွာ ကျဆင်းလာရခြင်းမှာ သန္ဓေတားဆေးများ ရရှိနိုင်မှု၊ ပညာရေးကို ညီတူညီမျှ ရရှိနိုင်မှုနှင့် လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အလမ်းများ တိုးမြှင့်လာမှုတို့ကြောင့်သာမက စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ နောက်ခံအမျိုးမျိုးရှိသည့် အမျိုးသမီးများသည် ကလေးနည်းနည်းသာ ယူရန် ရွေးချယ်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ၁၉၉၉ ခုနှစ်မတိုင်မီကထက် အမျိုးသမီးများသည် ကလေးနှစ်ဦး (သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍) ယူနိုင်ခြေ နည်းပါးလာသည်ဟု ဩစတြေးလျ လူဦးရေပညာရှင် ဂျက် ကောလ်ဒ်ဝဲလ်က ဆိုသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသမီးများသည် ကွန်ဒုံးနှင့် သန္ဓေတားဆေးကဲ့သို့သော သန္ဓေတားပစ္စည်းများကို စိတ်အားထက်သန်စွာ အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။ ယင်းလေ့လာမှုက မိသားစုစီမံကိန်းကို မည်သည့်နေရာတွင်မဆို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ပြီး လက်ခံနိုင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ကောလ်ဒ်ဝဲလ်က စိုက်ပျိုးရေးတိုးတက်မှုများက လုပ်သားလိုအပ်ချက်ကို လျော့နည်းစေသည်ဟုလည်း ယုံကြည်သည်။ လယ်ထွန်ရန် မလိုအပ်သော ကလေးများသည် ပိုလျှံလာပြီး ပညာရေး အနည်းငယ် လိုအပ်လာသောကြောင့် မိသားစုများ သေးငယ်လာကာ အမျိုးသမီးများ အလုပ်လုပ်နိုင်ပြီး ပိုမိုမြင့်မားသော ရည်မှန်းချက်များ ရှိလာကြသည်။ အခြားသော အကျပ်ကိုင်မှုမရှိသည့် မိသားစုစီမံကိန်းမူဝါဒ ဥပမာများမှာ အီသီယိုးပီးယား၊ ထိုင်းနှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့ ဖြစ်ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ပြည်သူများ၏ ဘဝကဏ္ဍတိုင်းကို ထိန်းချုပ်ရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ထားသော တင်းကျပ်သည့် စစ်အာဏာရှင်အစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်များသည် နိုင်ငံ၏လူဦးရေကို နှစ်ဆတိုးစေလိုခဲ့သည်။ သူတို့၏အမြင်တွင် အမျိုးသမီးများ၏အလုပ်မှာ နိုင်ငံ၏လုပ်သားအင်အားကို ဖြည့်တင်းရန် ကလေးများမွေးဖွားပေးရန်ဖြစ်သောကြောင့် မိသားစုစီမံကိန်းကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးများသည် ဤမူဝါဒကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး ဩစတြေးလျအမျိုးသားတက္ကသိုလ်မှ ပီတာ မက်ဒေါ်နယ်က ၎င်းသည် အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံမှ ခိုးသွင်းလာသော သန္ဓေတားပစ္စည်းများ၏ မှောင်ခိုဈေးကွက်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာစေသည်ဟု ငြင်းခုံသည်။

၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲ ပြီးဆုံးပြီး ငါးနှစ်အကြာတွင် အီရန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အလျင်မြန်ဆုံး မှတ်တမ်းတင်ထားသော မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှုကို တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။ တော်လှန်ရေးနေရာတွင် စားသုံးသူဝါဒနှင့် အနောက်တိုင်းဆန်မှုက အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ တီဗီများနှင့် ကားများနှင့်အတူ ကွန်ဒုံးနှင့် သန္ဓေတားဆေးများ ပါလာခဲ့သည်။ အီရတ်ကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်သားများ မွေးထုတ်ပေးရန် မျှော်လင့်ခံခဲ့ရသည့် အမျိုးသမီးမျိုးဆက်တစ်ခုရှိခဲ့သော်လည်း နောက်မျိုးဆက်တွင် အမျိုးသမီးများသည် အသစ်တွေ့ရှိသော ဇိမ်ခံပစ္စည်းအချို့ကို ခံစားရန် ရွေးချယ်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအတွင်း အီရန်အမျိုးသမီးများသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကလေး ၈ ဦးခန့် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ယင်းအချိုးကို သဘောထားတင်းမာသော အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတ မက်မွတ် အဟ်မဒီနီဂျဒ်က ပြန်လည်အသက်သွင်းလိုခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ အီရန်၏ မွေးဖွားနှုန်းသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၇ ဦးဖြစ်သည်။ အချို့သော လေ့လာသူများက ၎င်းကို အစ္စလာမ်မစ်တန်ဖိုးများရှိသောနိုင်ငံများအပေါ် အမျိုးသမီးများအတွက် လွတ်လပ်မှုဆိုင်ရာ အနောက်တိုင်းတန်ဖိုးများ၏ အောင်ပွဲဟု ဆိုကြသည်။

အစ္စလာမ်ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များသည် အခြားသော မူဆလင်နိုင်ငံများရှိ အမျိုးသမီးများအပေါ်တွင်လည်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု နည်းပါးလာသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၃၀ အတွင်း တူရကီ၏ အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေးဦးရေ မျိုးပွားနှုန်းသည် ၄.၀၇ မှ ၂.၀၈ သို့ ကျဆင်းခဲ့သည်။ တူနီးရှားသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေးဦးရေ ၄.၈၂ မှ ၂.၁၄ သို့ ကျဆင်းခဲ့ပြီး မော်ရိုကိုတွင် ၅.၄ မှ ၂.၅၂ သို့ ကျဆင်းခဲ့သည်။

ကက်သလစ်ဘာသာ အများစုကိုးကွယ်ရာ လက်တင်အမေရိကတွင်လည်း မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှု လမ်းကြောင်းများ တွေ့မြင်ရသည်။ ဘရာဇီးအမျိုးသမီးများသည် လွန်ခဲ့သော ၂၅ နှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ကလေးထက်ဝက်သာ မွေးဖွားကြသည်- အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၇ ဦးနှုန်းဖြစ်သည်။ ဗာတီကန်သည် အခြားသော သဘောထားတင်းမာသော ကက်သလစ်နိုင်ငံများရှိ အမျိုးသမီးများအပေါ် ယခုအခါ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု နည်းပါးလာသည်။ မက္ကဆီကို၊ အယ်လ်ဆာဗေဒို၊ အီကွေဒေါ၊ နီကာရာဂွါ၊ ကိုလံဘီယာ၊ ဗင်နီဇွဲလားနှင့် ပီရူးနိုင်ငံများအားလုံးသည် တူညီသောကာလအတွင်း မျိုးပွားနှုန်း သိသိသာသာ ကျဆင်းမှုကို တွေ့ခဲ့ရပြီး အားလုံးသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေးခြောက်ဦးကျော်မှ သုံးဦးအောက်သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်သည် ဘရာဇီးအမျိုးသမီး လေးဆယ်ရာခိုင်နှုန်းသည် ကလေးမွေးဖွားပြီးနောက် သားကြောဖြတ်ခြင်း (sterilised) ခံယူရန် ရွေးချယ်ကြသည်။ အချို့လေ့လာသူများက ၎င်းကို ကက်သလစ်တန်ဖိုးများရှိသော နိုင်ငံများအပေါ် အမျိုးသမီးများအတွက် လွတ်လပ်မှုဆိုင်ရာ ခေတ်သစ်အနောက်တိုင်းတန်ဖိုးများ၏ အောင်ပွဲဟု ဆိုကြသည်။

## နိုင်ငံအလိုက် မွေးဖွားနှုန်းများ

CIA ၏ *The World Factbook* အရ၊ မွေးဖွားနှုန်းအမြင့်ဆုံးနိုင်ငံမှာ နိုင်ဂျာဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၆.၄၉ ဦးမွေးဖွားကာ မွေးဖွားနှုန်းအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံမှာ ထိုင်ဝမ်ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၁၃ ဦးမွေးဖွားသည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ်များ (မွေးဖွားနှုန်းမှာ ၁,၀၀၀ လျှင် ၃၆ ဦးရှိစဉ်) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ကမ္ဘာ့မွေးဖွားနှုန်းသည် ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၆ ဦး ကျဆင်းခဲ့သည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ နိုင်ဂျာတွင် လူဦးရေတစ်ထောင်လျှင် ၄၉.၄၄၃ ဦး မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် လူဦးရေတစ်ထောင်လျှင် ၈ ဦးဖြင့် ကမ္ဘာ့မွေးဖွားနှုန်းအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၁၂၆ သန်းရှိပြီး နိုင်ဂျာတွင် ၂၁ သန်းရှိသော်လည်း နှစ်နိုင်ငံစလုံးတွင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၌ ကလေးမွေးဖွားမှု ၁ သန်းခန့် ရှိခဲ့သည်။

### မြန်မာနိုင်ငံ

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကလေး(၂)ယောက်နှုန်းခန့်သာ မွေးဖွားနေခြင်းဖြစ်၍ နိုင်ငံ၏ ကလေးမွေးနှုန်းသည် မိဘနှစ်ပါးကို ပြန်လည်အစား ထိုးသည့် Replacement level fertility သို့ ရောက်ရှိနေသည်။

### ဆာဟာရအောက်ပိုင်း အာဖရိက

ဆာဟာရအောက်ပိုင်း အာဖရိက ဒေသသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မွေးဖွားနှုန်းအမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အထိ နိုင်ဂျာ၊ မာလီ၊ ယူဂန်ဒါ၊ ဇမ်ဘီယာနှင့် ဘူရွန်ဒီတို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မွေးဖွားနှုန်းအမြင့်ဆုံးနိုင်ငံများဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ မျိုးပွားနှုန်း-ဝင်ငွေ ဝိရောဓိ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ဤနိုင်ငံများသည် အလွန်ဆင်းရဲသောကြောင့် ထိုနိုင်ငံများရှိ မိသားစုများတွင် ကလေးများစွာရှိခြင်းသည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေပုံရသည်။ ဝင်ငွေနှင့် မျိုးပွားနှုန်းကြား ပြောင်းပြန်ဆက်နွယ်မှုကို လူဦးရေ-စီးပွားရေး *"ဝိရောဓိ"* ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ ဩဇာညောင်းသော သောမတ်စ် မားလ်သတ်စ်က အကြံပြုခဲ့သည့်အတိုင်း ပိုမိုများပြားသော အရင်းအမြစ်များသည် သားသမီးပိုမိုထုတ်လုပ်နိုင်မှုကို ဖြစ်စေမည်ဟူသော အယူအဆကြောင့်ဖြစ်သည်။

### အာဖဂန်နစ္စတန်

အာဖဂန်နစ္စတန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၁ ခုမြောက် မွေးဖွားနှုန်းအမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး အာဖရိကမဟုတ်သောနိုင်ငံများအနက် မွေးဖွားနှုန်းအမြင့်ဆုံးလည်းဖြစ်သည် (၂၀၁၆ ခုနှစ်အထိ)။ အာဖဂန်နစ္စတန်၏ လျင်မြန်သောလူဦးရေတိုးပွားမှုသည် လူဦးရေတည်ငြိမ်မှုကို ဟန့်တားပြီး မိခင်နှင့် မွေးကင်းစကလေးကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်သောအခါ ပြဿနာတစ်ရပ်ဟု ယူဆသည်။ မိသားစုကြီးများထားရှိရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများမှာ ရိုးရာဓလေ့၊ ဘာသာရေး၊ အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးတို့၏ မတူညီသော အခန်းကဏ္ဍများနှင့် သားယောက်ျားလေးများစွာ ရရှိလိုသည့် ယဉ်ကျေးမှုဆန္ဒတို့ ပါဝင်သည်။

### ဩစတြေးလျ

သမိုင်းကြောင်းအရ ဩစတြေးလျသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၃.၁၄ ဦးအထိ အမြင့်ဆုံးသို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မျိုးပွားနှုန်းမှာ အတော်အတန်နိမ့်ကျခဲ့သည်။ ယင်းနောက်တွင် ကျဆင်းမှုတစ်ခု ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အလယ်လောက်အထိ ကျဆင်းမှုကို ပြောင်းပြန်လှန်ရန် တစ်ကြိမ်တည်း ငွေကြေးမက်လုံးတစ်ရပ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည့်အချိန်အထိ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က ဟောင်းဝါဒ်အစိုးရသည် မီးဖွားခွင့်အစား မွေးကင်းစကလေးတိုင်း၏ မိဘများအား ဝင်ငွေစစ်ဆေးမှုမရှိသော 'မီးဖွားခွင့်ထောက်ပံ့ကြေး' (Maternity Payment) ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ 'Baby Bonus' ဟု သိကြသော ဤထောက်ပံ့ကြေးမှာ ကလေးတစ်ဦးလျှင် ဩစတြေးလျဒေါ်လာ ၃,၀၀၀ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဩစတြေးလျဒေါ်လာ ၅,၀၀၀ အထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အရစ်ကျ ၁၃ ကြိမ်ခွဲ၍ ပေးချေခဲ့သည်။

ဩစတြေးလျ၏ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာ ၂၈ နှစ်အတွင်း အနိမ့်ဆုံး ၅.၂% သို့ ရောက်ရှိနေချိန်တွင် ထိုစဉ်က ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ပီတာ ကော့စတယ်လိုက ထို့ထက်ပို၍ နိမ့်ကျရန် အခွင့်အလမ်းရှိသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျအတွက် စီးပွားရေးမျှော်မှန်းချက်ကောင်းများနှင့်အတူ ကော့စတယ်လိုက လူဦးရေကို တိုးချဲ့ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ခဲ့ပြီး မိသားစုတိုင်းတွင် "အမေ့အတွက်တစ်ယောက်၊ အဖေ့အတွက်တစ်ယောက်နှင့် နိုင်ငံအတွက်တစ်ယောက်" ဟူ၍ ကလေးသုံးယောက်ရှိသင့်သည်ဟူသော ၎င်း၏ကျော်ကြားသည့် ပြောဆိုချက်ဖြင့် ဆိုခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျ၏ မျိုးပွားနှုန်းသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၉၅ ဦးဖြင့် နှစ် ၃၀ အတွင်း အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း အစားထိုးမျိုးပွားနှုန်းအောက်တွင် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။

စီးပွားရေးသတင်းအချက်အလက်ကုမ္ပဏီ IBISWorld မှ Phil Ruthven က မျိုးပွားနှုန်းမြင့်တက်မှုသည် ငွေကြေးမက်လုံးများထက် အချိန်ကာလနှင့် ပိုမိုဆက်စပ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ Generation X သည် ယခုအခါ အသက် ၂၅ မှ ၄၅ နှစ်ကြားဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးအများအပြားသည် အလုပ်အကိုင်အတွက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းကို နှစ်အနည်းငယ်ရွှေ့ဆိုင်းထားကြရာ နှစ်များကုန်ဆုံးလာပြီး ၎င်းတို့၏ ဇီဝနာရီများ တရွေ့ရွေ့လည်နေသည်ကို များစွာသောသူတို့က ခံစားမိလာကြသည်။

၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် Baby Bonus ကို Family Tax Benefit A ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် Baby Bonus သည် ဩစတြေးလျတွင် ၎င်း၏အမွေကို ချန်ထားရစ်ခဲ့သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျ၏ မျိုးပွားနှုန်းသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၉၁ ဦးသို့ အနည်းငယ်သာ ကျဆင်းခဲ့သည်။

### ပြင်သစ်

ပြင်သစ်သည် မွေးဖွားနှုန်း ဆက်တိုက်ကျဆင်းပြီးနောက် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များနှောင်းပိုင်းက အနိမ့်ဆုံးအဆင့်များမှ မျိုးပွားနှုန်းကို မြှင့်တင်ရာတွင် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်းမျိုးပွားနှုန်းသည် ၁.၆၆ အထိ နိမ့်ကျခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၀ ခုနှစ်များအလယ်တွင် အစိုးရ၏ တက်ကြွသော မိသားစုမူဝါဒကြောင့်ဟု ဆိုနိုင်ကာ ၎င်းသည် မြင့်တက်လာပြီး ၂၀၀၈ မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ ပျမ်းမျှ ၂.၀ ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။

ပြင်သစ်သည် မွေးဖွားနှုန်းပြန်လည်တိုးတက်စေရန် အဓိကဆောင်ရွက်ချက်နှစ်ရပ်ဖြစ်သည့် မိသားစုအကျိုးခံစားခွင့်များ (*les allocations familiales*) နှင့် ဝင်ငွေခွန်၏ မိသားစုမြှောက်ဖော်ကိန်း (*le quotient familial*) တို့အပေါ် အခြေခံသည့် ခိုင်မာသော မက်လုံးပေးမူဝါဒကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးချိန်မှစ၍ ပြင်သစ်တွင် အစောပိုင်းမိသားစုမူဝါဒသည် ကလေးများစွာရှိသော မိသားစုကို ကလေးများက ထောက်ပံ့ရန် လိုအပ်သည့် မိသားစုအစဉ်အလာပေါ်တွင် အခြေခံထားသောကြောင့် တတိယမြောက်ကလေးသည် ကလေးများစွာရှိသော မိသားစုအတွက် မိသားစုထောက်ပံ့ကြေးများနှင့် ဝင်ငွေခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်များမှ အကျိုးခံစားခွင့်ရရှိစေသည်။ ၎င်းသည် ကလေးသုံးဦးရှိသော မိသားစုများအား ကလေးမရှိသော အိမ်ထောင်စုများနှင့် တူညီသော လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို ခံစားနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်သည်။

အထူးသဖြင့် ပြင်သစ်ဝင်ငွေခွန်စနစ်သည် ကလေးမရှိသော တစ်ကိုယ်ရေအရွယ်ရောက်သူများထက် ကလေးရှိသော မိသားစုများကို ပိုမိုများပြားသော အခွန်သက်သာခွင့်များ ရရှိစေရန် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤဝင်ငွေခွန်စည်းကြပ်မှုစနစ်ကို ဝင်ငွေခွန်၏ မိသားစုမြှောက်ဖော်ကိန်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မိသားစုဆိုင်ရာအချက်၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ လူနေမှုအဆင့်အတန်းတူညီသည့်တိုင် ကလေးဦးရေများစွာရှိသော အိမ်ထောင်စုများသည် ပိုမိုသော အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်အကျိုးခံစားခွင့်များ ရရှိနိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှစ၍ အခွင့်အလမ်းညီမျှမှုရှိစေရန်အတွက် တစ်ကိုယ်ရေမိဘမိသားစုများနှင့် ဆင်းရဲသောမိသားစုများ၏ ကလေးများကဲ့သို့သော ထိခိုက်လွယ်သည့် မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ကူညီရန်ကို အာရုံစိုက်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမျိုးသမီးအများအပြား လုပ်သားဈေးကွက်တွင် စတင်ပါဝင်လာသည်နှင့်အမျှ အစိုးရသည် ကလေးထိန်းခွင့်အတွက် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုနှင့် ကလေးထိန်းဌာနများဆိုင်ရာ မူဝါဒများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အစိုးရသည် မိသားစုသုခချမ်းသာနှင့် အမျိုးသမီးများ၏ အလုပ်သမားပါဝင်မှုကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် ရွေးချယ်ခွင့်လွတ်လပ်မှုကို အာမခံရန်နှင့် တရားဝင်အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းကို လျှော့ချရန်အလို့ငှာ ကလေးနှစ်ဦးရှိသော အမျိုးသမီးများအတွက် မိဘပညာရေးထောက်ပံ့ကြေး (*l'allocation parentale d'éducation*) ကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။

ထို့ပြင်-

* နို့စို့ကလေးထိန်းထောက်ပံ့ကြေး၊ မိသားစုထောက်ပံ့ကြေးနှင့် ကလေးများစွာရှိသော မိသားစုအတွက် မိသားစုထောက်ပံ့ကြေး၊ နှင့် အစိတ်အပိုင်းများစွာပါသော မိသားစုပင်စင်အစီအစဉ်တို့လည်း ရှိသည်။
* ဆေးကုသစရိတ်အားလုံး၊ ဆေးရုံတက်ကုသစရိတ်များ၊ ကိုယ်ဝန် ခြောက်လအကြာတွင် ကျခံသော ဆေးကုသစရိတ်များကို အမျိုးသားလူမှုဖူလုံရေးစနစ်ရှိ အမျိုးသားကျန်းမာရေးအာမခံ၏ ၁၀၀% အဖြစ် အကျုံးဝင်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအာမခံစနစ်နှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ဥပဒေအရ ခွင့်ရက်စနစ်တို့လည်း ရှိသည်။

### ဂျာမနီ

၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီ၏ မွေးဖွားနှုန်းသည် ၁,၀၀၀ လျှင် ၈.၃ ဦးသာ ရှိပြီး ဗြိတိန်နှင့် ပြင်သစ်တို့ထက် နိမ့်ကျသည်။

### အိုင်ယာလန်

၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်၏ မွေးဖွားနှုန်းသည် ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၆.၅ ဦးဖြစ်သည် (အီးယူတွင် ဒုတိယအဆင့်ရှိနိုင်ငံဖြစ်သော ဗြိတိန်ထက် ၃.၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိုများသည်)။ ၎င်းသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၀.၅ ဦးသို့ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။

### ဂျပန်

ဂျပန်၏ သမိုင်းဝင်လူဦးရေ (၁၉၂၀–၂၀၁၀) နှင့် ခန့်မှန်းလူဦးရေ (၂၀၁၁–၂၀၆၀)
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် မွေးနှုန်းကြမ်း (ဆိုလိုသည်မှာ လူဦးရေ၏ အသက်ဖြန့်ဝေမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းမရှိသော) အနိမ့်ဆုံးဖြစ်ပြီး စိန့်ပီအဲရ်နှင့် မီကွီလွန်နှင့် မိုနာကိုတို့ကသာ ပို၍နိမ့်ကျသော မွေးနှုန်းကြမ်းများရှိသည်။ ဂျပန်တွင် သက်ကြီးရွယ်အိုများသော်လည်း လူငယ်အနည်းငယ်သာရှိသော မညီမျှသည့် လူဦးရေရှိပြီး ကြီးမားသောပြောင်းလဲမှုများမရှိပါက အနာဂတ်တွင် ပိုမိုအစွန်းရောက်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ဂျပန်လူမျိုး အရေအတွက်တိုးလာကာ လက်မထပ်ရသေးဘဲ နေထိုင်ကြသည်- ၁၉၈၀ နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်ကြားတွင် လက်မထပ်ရသေးသော လူဦးရေရာခိုင်နှုန်းသည် ၂၂% မှ ၃၀% နီးပါးအထိ တိုးလာခဲ့ပြီး လူဦးရေသည် ဆက်လက်အသက်ကြီးရင့်လာကာ ၂၀၃၅ ခုနှစ်တွင် လူလေးဦးတွင် တစ်ဦးသည် ၎င်းတို့၏ ကလေးမွေးဖွားနိုင်သောနှစ်များအတွင်း အိမ်ထောင်မပြုတော့ပေ။ ဂျပန်လူမှုဗေဒပညာရှင် မဆဟီရို ယာမာဒါက အသက် ၂၀ ကျော် ၃၀ ကျော်အရွယ်တွင် မိဘများနှင့်အတူ ဆက်လက်နေထိုင်သော လက်မထပ်ရသေးသည့် အရွယ်ရောက်သူများအတွက် "ပါရာဆိုက်တစ်ကိုယ်ရေသမားများ" ဟူသော ဝေါဟာရကို တီထွင်ခဲ့သည်။

### တောင်ကိုရီးယား

တမ်းပလိတ်:More sources

၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအဖွဲ့ (OECD) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးကတည်းက တောင်ကိုရီးယား၏ မျိုးပွားနှုန်းသည် ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၁ ဦးသာ မွေးဖွားခဲ့ပြီး OECD နိုင်ငံများအနက် အနိမ့်ဆုံးမျိုးပွားနှုန်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆက်တွဲလေ့လာမှုများက ကိုရီးယားသည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်စံချိန်ကို ချိုးဖျက်လိုက်ပြီး မျိုးပွားနှုန်းသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေးတစ်ဦးအောက်သို့ ကျဆင်းသွားကြောင်း ဖော်ပြသည်။ တောင်ကိုရီးယား၏ စုစုပေါင်းမျိုးပွားနှုန်းသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ၄.၅၃ မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ၂.၀၆ သို့ သိသိသာသာကျဆင်းခဲ့ပြီး အစားထိုးမျိုးပွားနှုန်းအဆင့် ၂.၁၀ အောက်သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ နိမ့်ကျသောမွေးဖွားနှုန်းသည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်များတွင် အရှိန်မြှင့်လာခဲ့ပြီး မျိုးပွားနှုန်းမှာ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ၁.၄၈၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၁.၂၃ သို့ ကျဆင်းခဲ့ကာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ၀.၇၂ သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

တောင်ကိုရီးယား၏ စီးပွားရေးအကျပ်အတည်း၏ ဥပမာတစ်ခုမှာ အိမ်ရာဈေးကွက်ဖြစ်သည်။ အိမ်ငှားသူများသည် အိမ်ဝယ်ရန်၊ ငှားရမ်းရန် သို့မဟုတ် Jeonse ငှားရမ်းမှုစနစ်ကို အသုံးပြုရန် ရွေးချယ်နိုင်သည်။ အိမ်ရှင်များသည် ငှားရမ်းသူများအား အာမခံငွေအဖြစ် အိမ်ခန်းတန်ဖိုး၏ ၇၀% အထိ ကြိုတင်ပေးသွင်းရန် တောင်းဆိုပြီး စာချုပ်သက်တမ်းအတွင်း (ပုံမှန်အားဖြင့် နှစ်နှစ်) အိမ်ငှားခအခမဲ့ နေထိုင်ခွင့်ရရှိသည်။ စာချုပ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် အာမခံငွေကို အိမ်ငှားသူထံ ၁၀၀% ပြန်လည်ပေးအပ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ အိမ်ရှင်များသည် အာမခံငွေကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပြီး အိမ်ခန်းတန်ဖိုးများ မြင့်တက်လာမှုအပေါ် မှီခိုအားထားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းသည် အတိုးနှုန်းထက် ပိုမိုမြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ခန်းတန်ဖိုးများ ထိုးကျသွားခဲ့သည်။ မကြာသေးမီက အစိုးရ၏ ကန့်သတ်ချက်များ (အိမ်ငှားသူများအား ဈေးကစားခြင်း၏ သားကောင်များမဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်သည်) သည် အိမ်ရှင်များအတွက် စာချုပ်သက်တမ်းတိုးခြင်းအပေါ် ရရှိနိုင်သော အမြတ်ကို ကန့်သတ်ခဲ့သည်။

တောင်ကိုရီးယားအစိုးရသည် မိဘများအား ငွေကြေးဆိုင်ရာ မက်လုံးများစွာ ပေးအပ်သည်၊ သို့သော် မိခင်ရော ဖခင်ပါ မိဘအသစ်များစွာသည် မီးဖွားပြီးနောက်ပိုင်း မိဘခွင့်ရက်ကို အပြည့်အဝအသုံးချရန် ငြင်းဆန်ကြသည်။ အချို့ဖခင်များသည် "အမေခွင့်ရက်" ယူခြင်းအတွက် လှောင်ပြောင်ခံရမည်ကို ကြောက်ရွံ့ကြပြီး အလုပ်လုပ်ကိုင်သော မိဘနှစ်ဦးစလုံးသည် ၎င်းတို့၏ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းလုပ်ငန်းများတွင် "နောက်ကျကျန်ရစ်ခြင်း" ၏ အမည်းစက်ကို ကြောက်ကြသည်။ တောင်ကိုရီးယား၏ ကော်ပိုရိတ်လောကသည် မိသားစုလိုအပ်ချက်များကို အလွန်အလေးမထားပေ။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းကို ပြစ်မှုမြောက်ခြင်းမှ ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ ကွာရှင်းခြင်းသည် ကလေးမွေးဖွားမှုကို ဟန့်တားသည့် နောက်ထပ်အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကွာရှင်းမှုသည် လွန်ခဲ့သော နှစ် ၅၀ အတွင်း မြင့်တက်လာခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၇ ခုနှစ် စီးပွားရေးအကျပ်အတည်း (IMF အကျပ်အတည်း) နောက်ပိုင်းတွင် မိသားစုများကို အထူးတလည် ထိခိုက်စေခဲ့သည်၊ အဘများသည် မိသားစုကို ငွေကြေးမထောက်ပံ့နိုင်သောကြောင့် မိသားစုကို စွန့်ခွာသွားကြသည်။

### ထိုင်ဝမ်

၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ထိုင်ဝမ်အစိုးရက မျိုးပွားနှုန်းတိုးမြှင့်ရန် ချဉ်းကပ်နည်းများကို အစိုးရက အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏မွေးဖွားနှုန်းသည် ယခင်နှစ်တွင် ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

### ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း

၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ အမျိုးသားစာရင်းအင်းရုံး (ONS) က ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၌ အသက်ရှင်လျက်မွေးဖွားမှု ၂.၄ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ယူကေတွင် နှစ် ၄၀ အတွင်း အမြင့်ဆုံးမွေးဖွားနှုန်းဖြစ်သည်။ သို့သော် မွေးဖွားမှုနှင့် မွေးဖွားနှုန်းအတွက် ယူကေ၏ စံချိန်တင်နှစ်မှာ ၁၉၂၀ ခုနှစ်ဖြစ်သည် (ထိုစဉ်က ONS က "ခန့်မှန်းခြေ သန်း ၄၀ ခန့်ရှိသော လူဦးရေ" အတွက် မွေးဖွားမှု ၉၅၇,၀၀၀ ကျော်ကို အစီရင်ခံခဲ့သည်)။

### အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု

နှစ်သုံးဆယ်ကြာ အတော်အတန်တည်ငြိမ်သော မွေးဖွားနှုန်းတစ်ခုပြီးနောက် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစတင်၍ အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၄၄ နှစ်ကြား အမျိုးသမီး ၁၀၀ လျှင် အသက်ရှင်လျက်မွေးဖွားမှုဦးရေသည် ကျဆင်းမှုတစ်ရပ် ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် မျိုးပွားနှုန်းသည် ကျဆင်းသည့်လမ်းကြောင်းတွင် ရှိနေပြီး ယခုအခါ အစားထိုးနှုန်းဖြစ်သော ၂.၁ မွေးဖွားမှုအောက်တွင် ရှိသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်း မွေးဖွားနှုန်းများ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ မဟာစီးပွားရေးကျဆင်းမှုသည် အစောပိုင်းကာလတွင် ကျဆင်းမှုကို အထောက်အကူပြုခဲ့ပုံရသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် လေ့လာမှုတစ်ခုက ကျဆင်းမှုကို ဖြစ်စေသော အခြားစီးပွားရေး၊ မူဝါဒ သို့မဟုတ် လူမှုရေးဆိုင်ရာအချက်ကို မဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပါ။ ကျဆင်းမှုသည် "ကလေးမွေးဖွားခြင်းအတွက် နှစ်သက်မှုများ၊ ဘဝအတွက် ရည်မှန်းချက်များနှင့် မိဘအုပ်ထိန်းမှုစံနှုန်းများတွင် ပြောင်းလဲမှုများ" ရှိခဲ့သောကြောင့် ကလေးမွေးဖွားသည့်အရွယ်ကို ဖြတ်သန်းလာသော မကြာသေးမီက အုပ်စုများ၏ ဘဝဦးစားပေးမှုများ ပြောင်းလဲလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။

ပြူးသုတေသနစင်တာမှ လေ့လာမှုတစ်ခုက လူမျိုးနှင့် လူမျိုးနွယ်စုအလိုက် စီးပွားရေးအခက်အခဲများနှင့် မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှုကြား ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဟစ်စပန်းနစ်များ (စီးပွားရေးကျဆင်းမှုဒဏ်ကို အထူးသဖြင့် ခံစားခဲ့ရသည်) သည် အထူးသဖြင့် ကော့ကေးရှင်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အကြီးမားဆုံးသော မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈-၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဟစ်စပန်းနစ်အမျိုးသမီးများအတွက် မွေးဖွားနှုန်း ၅.၉ ရာခိုင်နှုန်း၊ အာဖရိကန်အမေရိကန်အမျိုးသမီးများအတွက် ၂.၄ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် လူဖြူအမျိုးသမီးများအတွက် ၁.၆ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့သည်။ ဟစ်စပန်းနစ်များကြားတွင် အတော်အတန်ကြီးမားသော မွေးဖွားနှုန်းကျဆင်းမှုများသည် အလုပ်အကိုင်များနှင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုဆိုင်ရာ ၎င်းတို့၏ အတော်အတန်ကြီးမားသော စီးပွားရေးကျဆင်းမှုများကို ထင်ဟပ်စေသည်။ အမျိုးသားကျန်းမာရေးစာရင်းအင်းစင်တာနှင့် အမေရိကန်သန်းခေါင်စာရင်းဗျူရိုတို့မှ အချက်အလက်များကို အသုံးပြုထားသော စာရင်းဇယားများအရ ၂၀၀၇ မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ ဟစ်စပန်းနစ်များကြား အလုပ်အကိုင်နှုန်းသည် ၁.၆ ရာခိုင်နှုန်းအမှတ် ကျဆင်းခဲ့ပြီး လူဖြူများအတွက် ၀.၇ အမှတ် ကျဆင်းမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည်လည်း အလားတူပုံစံကို ပြသသည်— ဟစ်စပန်းနစ်များကြား အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် ၂၀၀၇ မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ ၂.၀ ရာခိုင်နှုန်းအမှတ် တိုးလာခဲ့ပြီး လူဖြူများအတွက် တိုးလာမှုမှာ ၀.၉ ရာခိုင်နှုန်းအမှတ်ဖြစ်သည်။ မကြာသေးမီက Pew Hispanic Center မှ အစီရင်ခံစာတစ်ခုက စီးပွားရေးကျဆင်းမှုစတင်ချိန်မှစ၍ ဟစ်စပန်းနစ်များသည် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုတွင် အကြီးမားဆုံးသော ဆုံးရှုံးသူများဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဟစ်စပန်းနစ်အိမ်ထောင်စုများသည် ၂၀၀၅ မှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ ၎င်းတို့၏ ပျမ်းမျှချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၏ ၆၆% ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက လူမည်းအိမ်ထောင်စုများသည် ၎င်းတို့၏ ပျမ်းမျှချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၏ ၅၃% ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး လူဖြူအိမ်ထောင်စုများသည် ၁၆% သာ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။

အခြားအကြောင်းအချက်များ (အမျိုးသမီးများ၏ လုပ်သားအင်အားပါဝင်မှု၊ သန္ဓေတားနည်းပညာနှင့် ပြည်သူ့မူဝါဒကဲ့သို့သော) သည် စီးပွားရေးပြောင်းလဲမှုက မျိုးပွားနှုန်းကို မည်မျှအကျိုးသက်ရောက်သည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ခက်ခဲစေသည်။ သုတေသနပြုချက်များအရ စီးပွားရေးကျဆင်းချိန်တွင် မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှု အများစုမှာ ကလေးမွေးဖွားခြင်းကို ရွှေ့ဆိုင်းခြင်းဖြစ်ပြီး ကလေးနည်းနည်းမွေးရန် (သို့မဟုတ် လုံးဝမမွေးရန်) ဆုံးဖြတ်ချက်မဟုတ်ကြောင်း၊ စီးပွားရေးအခြေအနေကောင်းမွန်လာသောအခါ လူများသည် ၎င်းတို့၏ ကလေးမွေးဖွားရန်အစီအစဉ်များကို "အမီလိုက်" ရန် စီစဉ်ကြကြောင်း ဖော်ပြသည်။ အသက်ငယ်သော အမျိုးသမီးများသည် အသက်ကြီးသော အမျိုးသမီးများထက် စီးပွားရေးအချက်များကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် အလားအလာပိုများပြီး အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့တွင် ကျန်ရှိသော မျိုးပွားနိုင်သည့်နှစ်များ ပိုမိုများပြားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန်အမျိုးသားကျန်းမာရေးအင်စတီကျုများက ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်းသည် ဆက်လက်ကျဆင်းနေကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်းများသည် အမေရိကန်သမိုင်းတွင် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်းများသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ ကျဆင်းခဲ့သည် (၂၀၀၅ မှ ၂၀၀၇ အထိ တိုးလာမှုမှလွဲ၍)။ ဤကဲ့သို့သော ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်း တည်ငြိမ်စွာကျဆင်းနေမှုမှ နောက်ထပ်ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ ၂၀၀၈ နှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကြားတွင် အသက် ၁၅ မှ ၁၉ နှစ်ကြား ဆယ်ကျော်သက်များအတွက် မွေးဖွားနှုန်း ခြောက်ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဤသို့ကျဆင်းလာသော်လည်း အမေရိကန်၏ ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်းများသည် အခြားသော ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများထက် မြင့်မားနေဆဲဖြစ်သည်။ လူမျိုးရေးကွဲပြားမှုများသည် ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားမှုနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နှုန်းများကို အကျိုးသက်ရောက်သည်- အမေရိကန်အိန္ဒိယ/အလက်စကာဒေသခံ၊ ဟစ်စပန်းနစ်နှင့် ဟစ်စပန်းနစ်မဟုတ်သော လူမည်းဆယ်ကျော်သက်ကိုယ်ဝန်ဆောင်နှုန်းများသည် ဟစ်စပန်းနစ်မဟုတ်သော လူဖြူဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်း၏ နှစ်ဆကျော်ရှိသည်။

ကလေးထောက်ပံ့ကြေး (child support) ကို တင်းကျပ်စွာ ကျင့်သုံးသော ပြည်နယ်များသည် လက်မထပ်ရသေးသော ဖခင်များကို ပေးချေစေရန် တင်းကျပ်မှုမရှိသော ပြည်နယ်များထက် လက်မထပ်ဘဲ မွေးဖွားမှု ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ နည်းပါးကြောင်း သုတေသီများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရလဒ်များအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ် ၅၀ စလုံးသည် ထိပ်ဆုံးမှ ပဉ္စမအဆင့်ရှိ ပြည်နယ်ကဲ့သို့ အနည်းဆုံး ၎င်းတို့၏ ကျင့်သုံးမှုအားထုတ်ချက်များတွင် ကောင်းမွန်စွာလုပ်ဆောင်ခဲ့မည်ဆိုပါက ၎င်းသည် တရားမဝင်မွေးဖွားမှုများ (out-of-wedlock births) တွင် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျသွားဖွယ်ရှိသည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လူဦးရေတိုးပွားနှုန်းသည် သမိုင်းဝင်နိမ့်ကျသောအဆင့်တွင် ရှိနေပြီး အဓိကအားဖြင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်များနှင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ်များအတွင်း အမေရိကန်မွေးဖွားနှုန်းများသည် မှတ်တမ်းတင်ဖူးသမျှ အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် မွေးဖွားနှုန်းနိမ့်ကျရခြင်းမှာ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကြောင့်ဟု ယူဆနိုင်ပြီး ယင်းကျဆင်းမှုက မိသားစုများအား ကလေးမွေးဖွားခြင်းကို ရွှေ့ဆိုင်းစေခဲ့ပြီး အမေရိကန်သို့ လာရောက်သော ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ နည်းပါးလာခဲ့သည်။ The Economist ၏အဆိုအရ ၂၀၁၀-၂၀၁၄ ခုနှစ်များတွင် အမေရိကန်၏ မွေးဖွားနှုန်းများသည် အမေရိကန်လူဦးရေ၏ အရွယ်အစားကို ထိန်းသိမ်းထားရန် လုံလောက်သော မြင့်မားမှု မရှိခဲ့ပါ။ ထိုကာလမှစ၍ မွေးဖွားနှုန်း (လူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် မွေးဖွားမှု) သည် အကြမ်းဖျင်း ၁၂ မှ ၁၀ ဝန်းကျင်သို့ ထပ်မံကျဆင်းခဲ့သည်။

## မွေးဖွားနှုန်းအပေါ် သက်ရောက်သည့် အကြောင်းအချက်များ

လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုညွှန်းကိန်း မြေပုံ။ အရောင်ရင့်လေ ပိုမြင့်လေဖြစ်သည်။ HDI မြင့်မားသောနိုင်ငံများတွင် များသောအားဖြင့် မွေးဖွားနှုန်းနိမ့်ကျပြီး မျိုးပွားနှုန်း-ဝင်ငွေ ဝိရောဓိဟု သိကြသည်။
လူဦးရေတစ်ခု၏ မွေးဖွားနှုန်းများကို လွှမ်းမိုးသည့် ရှုပ်ထွေးသောနည်းလမ်းများဖြင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်သော အကြောင်းအချက်များစွာရှိသည်။
ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများထက် မွေးဖွားနှုန်း နိမ့်ကျသည် (ဝင်ငွေနှင့်မျိုးပွားနှုန်း ကိုကြည့်ပါ)။ မိဘတစ်ဦး၏ ကလေးဦးရေသည် နောင်မျိုးဆက်တစ်ခုစီမှ လူတစ်ဦးစီတွင် နောက်ဆုံးတွင် ရရှိမည့် ကလေးဦးရေနှင့် ခိုင်မာစွာ ဆက်စပ်နေသည်။ မျိုးပွားနှုန်းတိုးမြင့်မှုနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆက်စပ်နေသော အကြောင်းအချက်များတွင် ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းမှု၊ ကလေးမွေးဖွားရန် ရည်ရွယ်ချက်၊ နှင့် မိခင်ဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုတို့ ပါဝင်သည်။ မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှုနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆက်စပ်နေသော အကြောင်းအချက်များတွင် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၊ ပညာရေး၊ အမျိုးသမီးအလုပ်သမားပါဝင်မှု၊ မြို့ပြနေထိုင်မှု၊ ဉာဏ်ရည်၊ အမျိုးသမီးအသက်အရွယ်ကြီးလာခြင်း၊ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးများ၊ မိသားစုစီမံကိန်းဝန်ဆောင်မှုများရရှိနိုင်မှုနှင့် (အနည်းငယ်မျှသာ) အမျိုးသားအသက်အရွယ်ကြီးလာခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ သို့သော် ဤအကြောင်းအချက်များစွာသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးနှင့်သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိဘဲ ဒေသနှင့် လူမှုရေးအဆင့်အတန်းအလိုက် ကွဲပြားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကမ္ဘာ့အဆင့်တွင် ဘာသာတရားသည် မျိုးပွားနှုန်းတိုးမြှင့်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးသည်လည်း မွေးဖွားနှုန်းကို သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်၊ အကြောင်းမှာ မကုသရသေးသော ကူးစက်ရောဂါများသည် မျိုးမပွားနိုင်ခြင်းပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး "မျိုးမပွားနိုင်ခြင်းခါးပတ်" (infertility belt) - အရှေ့ဘက်တွင် တန်ဇန်းနီးယားပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံမှ အနောက်ဘက်တွင် ဂါဘွန်အထိ အာဖရိကအလယ်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းသွားသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး အခြားအာဖရိကဒေသများထက် မျိုးပွားနှုန်းနိမ့်ကျသည်။

ဖခင်များ၏ မွေးစမှ ကလေးထိန်းသိမ်းမှုအသက် ၁၈ နှစ်တွင် ကုန်ဆုံးသည်အထိ ၎င်းတို့၏ကလေးများအပေါ် မိဘအခွင့်အရေးများကို သက်ရောက်သည့် ကလေးထိန်းသိမ်းမှုဥပဒေများသည် မွေးဖွားနှုန်းအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုပြည်နယ်များတွင် ကလေးထောက်ပံ့ကြေးကို တင်းကျပ်စွာ ကျင့်သုံးခြင်းသည် လက်မထပ်ရသေးသောဖခင်များကို ပေးချေစေရန် တင်းကျပ်မှုမရှိသောပြည်နယ်များထက် လက်မထပ်ဘဲမွေးဖွားမှု ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ နည်းပါးကြောင်း သုတေသီများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရလဒ်များအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ် ၅၀ စလုံးသည် ထိပ်ဆုံးမှ ပဉ္စမအဆင့်ရှိ ပြည်နယ်ကဲ့သို့ အနည်းဆုံး ၎င်းတို့၏ ကျင့်သုံးမှုအားထုတ်ချက်များတွင် ကောင်းမွန်စွာလုပ်ဆောင်ခဲ့မည်ဆိုပါက ၎င်းသည် တရားမဝင်မွေးဖွားမှုများတွင် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျသွားဖွယ်ရှိသည်။

အချို့သော ပညာရှင်များက ဘာသာရေးအုပ်စုများအတွင်းကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှုများကြားတွင် သိသိသာသာ မွေးဖွားနှုန်းကွဲပြားမှုများကြောင့် အနာဂတ်လူဦးရေစာရင်းများကို သိသိသာသာ သက်ရောက်မည့် "ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရွေးချယ်မှု" (cultural selection) ပုံစံတစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး ယင်းကွဲပြားမှုများကို ဝင်ငွေကဲ့သို့သော အကြောင်းအချက်များဖြင့် ရှင်းပြ၍မရနိုင်ပါ။ *Shall the Religious Inherit the Earth?* စာအုပ်တွင် အဲရစ် ကော့ဖ်မန်းက လူဦးရေဆိုင်ရာ လမ်းကြောင်းများသည် လာမည့်ရာစုနှစ်အတွင်း လူဦးရေ၏ဝေစုအဖြစ် ဘာသာရေးအခြေခံဝါဒီများ အလွန်အမင်းတိုးပွားလာမည်ကို ညွှန်ပြနေသည်ဟု ငြင်းခုံသည်။ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ စိတ်ပညာရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် မျိုးပွားနှုန်းကို အမြင့်ဆုံးဖြစ်စေသော မည်သည့်စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လက္ခဏာများအတွက်မဆို ရွေးချယ်မှုဖိအား (selection pressure) ဖြစ်ပေါ်သင့်သည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။

## မွေးနှုန်းကြမ်း

မွေးနှုန်းကြမ်းသည် တစ်နှစ်အတွင်း လူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် ဖြစ်ပွားသော အသက်ရှင်လျက်မွေးဖွားမှုဦးရေကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို လူဦးရေတိုးပွားမှုကို ခန့်မှန်းရန် ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုသည်။

## ကိုးကား

## မှတ်စု

* United Nations World Population Prospects: The 2008 Revision Population Database
* Audrey၊ Clark (1985)။ *Longman Dictionary of Geography, Human and Physical*။ New York: Longman။
* Douglas၊ Ian; Richard Huggett (2007)။ *Companion Encyclopedia of Geography*။ New York: Routledge။
* "Re-thinking the integration of women in population development initiatives"  (2009). *Development in Practice* **19** (7): 906–911. doi:10.1080/09614520903122352.
* World Birth rate by IndexMundi
*  26 May 2016 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .

## ပြင်ပလင့်

 Wikimedia Commons ရှိ Birth rate နှင့်ပတ်သက်သော မီဒီယာများ

* CIA World Factbook Birth Rate List by Rank