# မြိတ်ကျွန်းစု

| မြိတ်ကျွန်းစု Lgong Moken ပသျှူးကျွန်းစု |
| --- |
| ကျွန်းစု (Archipelago) |
| Mergui Archipelago |
|  |
| မြိတ်ကျွန်းစု တည်နေရာပြမြေပုံ |
| ကိုဩဒိနိတ်: ﻿ / ﻿ |
| နိုင်ငံ |  မြန်မာ |
| တိုင်းဒေသကြီး | တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး |
| အဓိကကျွန်းကြီးများ | ကတန်ကျွန်း၊ လန်ပိကျွန်း၊ ဇဒတ်ကြီးကျွန်း၊ ပြင်စဘုကျွန်း၊ မလိကျွန်း |
| ဧရိယာ |
|  • စုစုပေါင်း | ၃၅၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၄၀၀ စတုရန်းမိုင်) |
| ကျွန်းအရေအတွက် | ၈၀၀ ကျော်ခန့် |

**မြိတ်ကျွန်းစု** (အင်္ဂလိပ်: *Mergui Archipelago* သို့မဟုတ် *Myeik Archipelago*) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်စွန်း တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ကမ်းရိုးတန်းအလွန်တွင် တည်ရှိသည်။ အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးရှိသော သဘာဝကျွန်းပေါင်း ၈၀၀ ကျော်ခန့်ဖြင့် စုဖွဲ့ထားပြီး မလေးကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေဘက်ရှိ ကပ္ပလီပင်လယ် (Andaman Sea) အတွင်း၌ တည်ရှိသည်။ အနောက်နိုင်ငံသားများနှင့် သမိုင်းမှတ်တမ်းအချို့တွင် *ပသျှူးကျွန်းစု* ဟုလည်း လူသိများသည်။

## ပထဝီဝင်

မြိတ်ကျွန်းစုရှိ ပါလောပါတက်ကျွန်း (Smart Island) ၏ သဘာဝကမ်းခြေအလှ
ကတန်ကျွန်းသည် မြိတ်ကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်ပြီး စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၇၀ ခန့် ကျယ်ဝန်းကာ ‌မြိတ်မြို့၏ အနောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဒုတိယအကြီးဆုံးကျွန်းမှာ ကက်သရင်ကျွန်း ဖြစ်ကာ၊ တစ်ကျွန်းလုံး ထူထပ်သော အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းနေပြီး ကမ်းစပ်တစ်လျှောက်တွင် လမုတောများ ထူထပ်စွာ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။

မြိတ်ကျွန်းစုအတွင်းရှိ အခြားထင်ရှားသော ကျွန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -

* ကတန်ကျွန်း (King Island) — ကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံးကျွန်း။
* မလိကျွန်း (Mali Kyun) — မြိတ်ကျွန်းစု၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးကျွန်း။
* ခရစ္စတီးကျွန်း (Christie Island) — မြိတ်ကျွန်းစု၏ တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးကျွန်း။
* လန်ပိကျွန်း (Lampi Island) — သဘာဝအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ် တည်ရှိရာကျွန်း။
* ပြင်စဘုကျွန်း (Princsep Island)
* အော်ရိယိုကျွန်း (Auriol Island)
* ဘန်တင့်ကျွန်း (Bentinck Island)
* ဒေါင်းကျွန်း (Ross Island)
* ကွမ်းသီးကျွန်း (Kabosa Island)
* ကံမော်ကျွန်း (Kanmaw Kyun)
* လမင်းကျွန်း (Lamin Island)
* လက်စွပ်အော်ကျွန်း (Domel Island)
* ငွေကျွန်း (Money Island)
* စပိုင်ကျွန်း (Sabi Island)
* စခန်းသစ်ကျွန်း (Sellore Island)
* တနင်္သာရီကျွန်း (Tenasserim Island)
* သူဌေးကျွန်း (Thahtay Kyun) — အပန်းဖြေဟိုတယ်နှင့် ကာစီနိုလုပ်ငန်းများရှိရာကျွန်း။
* သံကျွန်း (Davis Island)
* သရောသဟန်ကြီးကျွန်း (Elphinstone Island)
* ဇဒတ်ကြီးကျွန်း (Saint Matthew's Island)

## ကျွန်းစု၏ တည်နေပုံနှင့် သဘာဝအလှအပများ

မြိတ်ကျွန်းစုသည် လူသားတို့၏ ဖျက်ဆီးမှုဒဏ်မှ ကင်းလွတ်နေသေးပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလှပဆုံးနှင့် သဘာဝအတိုင်း အပျက်စီးမရှိဆုံး ကျန်ရစ်နေသည့် "နောက်ဆုံးသော ပရဒိသုဘုံ" (The Last Paradise on Earth) ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံထားရသည်။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် ကပ္ပလီပင်လယ်အလှတို့ ဆုံစည်းရာ ကမ်းရိုးတန်းအလွန်တွင် ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ်များ သန်းကြွယ်စိမ်းမြကဲ့သို့ တည်ရှိနေကြသည်။

### ထူးခြားဆန်းပြားသော ပထဝီဝင် တည်နေပုံ

ကျွန်းစုအတွင်းရှိ ကျွန်းများသည် သမီးကညာဆန်လှသော သဲသောင်ပြင်ဖြူဖြူများ၊ ရှေးဟောင်း မိုးသစ်တောကြီးများနှင့် ထုံးကျောက်တောင်ကုန်းကြီးများ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျွန်းအချို့တွင် ပင်လယ်ရေတိုက်စားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် သဘာဝလိုဏ်ဂူကြီးများ၊ ကျောက်ဆောင် ကတုတ်ကျင်းများနှင့် ရေအောက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများ ရှိကြရာ စွန့်စားသွားလာလိုသူ ခရီးသွားများအတွက် အထူးဆွဲဆောင်မှုရှိသော ပထဝီဝင်အနေအထား ဖြစ်သည်။

### ကြည်လင်စိမ်းမြသော ရေအောက်ကမ္ဘာနှင့် သန္တာကျောက်တန်းများ

မြိတ်ကျွန်းစု၏ အဓိက အသက်ရှူရပ်စရာ အလှတရားမှာ မိုင်ပေါင်းများစွာအထိ ရေအောက်ခြေကို ကောင်းကင်ယံကဲ့သို့ ထိုးဖောက်မြင်ရလောက်အောင် ကြည်လင်ပြာလဲ့နေသည့် ပင်လယ်ရေပြင်ပင် ဖြစ်သည်။ ရေအောက်ကမ္ဘာတွင် တောက်ပစုံလင်လှသော သန္တာကျောက်တန်းစိုက်ခင်းကြီးများ၊ ဝေလငါးမန်း၊ လင်းပိုင်၊ ရေလိပ်ကြီးများနှင့် ဆန်းပြားသော ရေနက်ပိုင်း ရေနေသတ္တဝါများ ရှင်သန်ကျက်စားနေသဖြင့် ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ရေငုပ်ခြင်း (Scuba Diving & Snorkeling) ဝါသနာရှင်များအတွက် အိပ်မက်နိုင်ငံတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

### အမွှာပင်လယ်အော်နှင့် အပန်းဖြေကမ်းခြေအလှများ

ဤကျွန်းစုတွင် ထူးခြားထင်ရှားလှသော အလှတရားတစ်ခုမှာ ကျွန်းတစ်ခုတည်းတွင် ပင်လယ်အော်နှစ်ခု ဝဲယာရံခတ်ထားသည့် ပါလောပါတက်ကျွန်း (Smart Island) ကဲ့သို့သော အမွှာကမ်းခြေများ တည်ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။ ဘေးဘက်တစ်ချက်တွင် လှိုင်းလေငြိမ်သက်ပြီး အုန်းတောများ ဝန်းရံနေသည့် ရေပြာကမ်းခြေရှိသကဲ့သို့၊ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ လှိုင်းလုံးကြီးများ ရိုက်ခတ်နေသည့် ကျောက်စရစ်ခဲ ကမ်းခြေမျိုးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထူးခြားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။

### ပင်လယ်ပျော် ဆလုံလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု

သဘာဝတရား၏ အလှအပများအပြင် ပင်လယ်ပြင်ကို အိမ်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး လှေလှော်ရွက်တိုက် နေထိုင်တတ်ကြသည့် ကမ္ဘာ့နောက်ဆုံးသော ပင်လယ်ပျော် လူမျိုးစု (Sea Gypsies) ဟု ခေါ်သည့် "ဆလုံလူမျိုး" (မော်ကင်း) တို့၏ ရိုးရာဓလေ့နှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပုံစံများကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ မြင်တွေ့နိုင်ခြင်းက မြိတ်ကျွန်းစုသို့ လာရောက်ရသည့် ထူးခြားသော လူမှုယဉ်ကျေးမှု ဆွဲဆောင်မှု (Cultural Tourism) တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။

## ဂေဟစနစ်

မြိတ်ကျွန်းစုသည် ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ သန္တာကျောက်တန်းများနှင့် အဏ္ဏဝါဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ပေါကြွယ်ဝရာ နယ်မြေဖြစ်သည်။ သို့သော် လက်ရှိတွင် ALDFG (Abandoned, Lost or otherwise Discarded Fishing Gear) ဟု ခေါ်ဝေါ်သော စွန့်ပစ် သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံးငါးဖမ်းပိုက်များနှင့် ကြိုးများကြောင့် မြိတ်ကျွန်းစုရှိ ရေအောက်နေရာ ၈၇ ခုခန့်တွင် ဂေဟစနစ် ပျက်စီးစပြုနေပြီ ဖြစ်သည်။ ယင်းအရာများသည် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဆင့်ရှိ သန္တာကျောက်တန်းများနှင့် ရေအောက်ကျောက်ဆောင်များပေါ်သို့ ကျရောက်ရစ်ပတ်မိသဖြင့် ရှားပါးရေနေသတ္တဝါများ သေဆုံးခြင်းနှင့် သန္တာကျောက်တန်းများ အရောင်ချွတ်ပျက်သုဉ်းခြင်း (Coral Bleaching) ကို ဖြစ်စေလျက်ရှိသည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

* ဆလုံလူမျိုး (ပဒေါင်း/မော်ကင်း)
* မြိတ်မြို့
* လန်ပိကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်

## ကိုးကား

## ပြင်ပလင့်ခ်များ

* Reading list of books on the Mergui Archipelago and the Moken people
* Helfer in the Islands - a web-app based on the journal of Dr. Johann W. Helfer in the Mergui Archipelago, 1838-40 28 September 2021 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .
* အက်ဒမန်ကလပ် (သူဌေးကျွန်း)