# ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့

| ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ |
| --- |
| အာကာသမှ ပါရှင်ပင်လယ်ကွေ့ လှမ်းမြင်ရပုံ |
| တည်နေရာ | အနောက်အာရှ |
| ကိုဩဒိနိတ် | ﻿ / ﻿ |
| အမျိုးအစား | ပင်လယ်ကွေ့ |
| ပင်မ ရေဝင်စီးကြောင်း | မိုမန်ပင်လယ်ကွေ့, Shatt al-Arab |
| ရေဝေကြောရှိရာ နိုင်ငံများ | အီရန်နိုင်ငံ, အီရတ်နိုင်ငံ, ကူဝိတ်နိုင်ငံ, ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ, ဘာရိန်းနိုင်ငံ, ကာတာနိုင်ငံ, အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ, နှင့် အိုမန်နိုင်ငံ |
|  |
| အကျယ်ဆုံး အလျား | ၉၈၉ km (၆၁၅ mi) |
| မျက်နှာပြင် ဧရိယာ | ၂၅၁,၀၀၀ km2 (၉၇,၀၀၀ sq mi) |
| ပျမ်းမျှအနက် | ၅၀ m (၁၆၀ ft) |
| အနက်ဆုံး အနက်အရှိုင်း | ၉၀ m (၃၀၀ ft) |
| ရေထုထည် | ၈,၇၈၀ km3 (၂,၁၀၀ cu mi) |

၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ISS မှ ညအချိန်တွင် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့။
**ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့** ၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် **အာရေဗျပင်လယ်ကွေ့** ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး သည် အနောက်အာရှရှိ မြေထဲပင်လယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရေပြင်သည် အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ် နှင့် အီရန် (ပါရှား) အကြားတွင် တည်ရှိသော အာရေဗျပင်လယ် နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ကြီး၏ တိုးချဲ့မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အရှေ့ဘက်ရှိ အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့ နှင့် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ရှတ်အယ်လ်-အာရပ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် အနောက်မြောက်ကမ်းရိုးတန်းကို ဖွဲ့စည်းသည်။

## ပထဝီဝင်

ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့သည် ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၂၅၁,၀၀၀ ခန့် ကျယ်ဝန်းပြီး အရှည် ၉၈၉ ကီလိုမီတာခန့် ရှိသည်။ ၎င်းကို ဝန်းရံထားသော နိုင်ငံများမှာ-

* အီရန်နိုင်ငံ
* အိုမန်နိုင်ငံ
* အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု
* ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ
* ကာတာနိုင်ငံ
* ဘာရိန်းနိုင်ငံ
* ကူဝိတ်နိုင်ငံ
* အီရတ်နိုင်ငံ

ပင်လယ်ကွေ့သည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၅၀ မီတာ (၁၆၀ ပေ) ခန့်သာ နက်သဖြင့် တိမ်သော ပင်လယ်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။

### သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်

ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်များ -

| နံပါတ် | နိုင်ငံ | ဧရိယာ (ကီလိုမီတာ ၂ ) |
| --- | --- | --- |
| ၁ | **အီရန်** | ၉၇,၈၆၀ |
| ၂ | **အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု** | ၅၂,၄၅၅ |
| ၃ | **ဆော်ဒီအာရေးဘီးယား** | ၃၃,၇၉၂ |
| ၄ | **ကာတာ** | ၃၁,၈၁၉ |
| ၅ | **ကူဝိတ်** | ၁၁,၇၈၆ |
| ၆ | **ဘာရိန်း** | ၈,၈၂၆ |
| ၇ | **အိုမန်** | ၃,၆၇၈ |
| ၈ | **အီရတ်** | ၅၄၀ |
| စုစုပေါင်း | **ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့** | **၂၄၀,၇၅၆** |

### ကမ်းရိုးတန်းများ

ကမ်းရိုးတန်းအရှည် အလိုက် နိုင်ငံများ

| နံပါတ် | နိုင်ငံ | အရှည် (ကီလိုမီတာ) |
| --- | --- | --- |
| ၁ | **အီရန်** | ၁,၅၃၆ |
| ၂ | **ဆော်ဒီအာရေးဘီးယား** | ၁,၃၀၀ |
| ၃ | **အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု** | ၉၀၀ |
| ၄ | **ကာတာ** | ၅၆၃ |
| ၅ | **ကူဝိတ်** | ၄၉၉ |
| ၆ | **ဘာရိန်း** | ၁၆၁ |
| ၇ | **အိုမန်** | ၁၀၀ |
| ၈ | **အီရတ်** | ၅၈ |
| စုစုပေါင်း | **ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့** | **၅,၁၁၇** |

ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့တွင် အာရပ်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သော ဘာရိန်းကဲ့သို့သော ကျွန်းများစွာရှိသည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အကြီးဆုံးကျွန်းမှာ အီရန်ပိုင် ကွစ်ဟမ်ကျွန်း ဖြစ်ပြီး ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား တွင် တည်ရှိသည်။ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အခြားအရေးပါသောကျွန်းများတွင် အီရန်အုပ်ချုပ်သော Greater Tunb ၊ Lesser Tunb နှင့် Kish ၊ ကူဝိတ်အုပ်ချုပ်သော Bubiyan ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျအုပ်ချုပ်သော Tarout နှင့် UAE အုပ်ချုပ်သော Dalma တို့ ပါဝင်သည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဒူဘိုင်း ရှိ The World Islands နှင့် ဒိုဟာ ရှိ The Pearl Island ကဲ့သို့သော ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှု များအတွက် လူလုပ်ကျွန်းများကို ထပ်မံထည့်သွင်းလာကြသည်။ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ကျွန်းများသည် သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါသောကျွန်းများဖြစ်ပြီး ပေါ်တူဂီ နှင့် ဗြိတိသျှ ကဲ့သို့သော ကိုလိုနီအင်အားကြီးနိုင်ငံများက အတိတ်ကာလက ၎င်းတို့၏ ကုန်သွယ်မှုတွင် သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ အင်ပါယာများအတွက် ဝယ်ယူမှုများအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

## သမုဒ္ဒရာဗေဒ

ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့သည် ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး ၎င်း၏ ရေပမာဏမျှခြေကို သဘာဝအလျောက် ထိန်းညှိလျက်ရှိသည်။ ဒေသတွင်း အပူချိန်မြင့်မားမှုကြောင့် ရေငွေ့ပျံနှုန်းမှာ အလွန်များပြားလှသဖြင့် အီရန်နှင့် အီရတ်နိုင်ငံတို့မှ စီးဝင်လာသော မြစ်ရေများနှင့် မိုးရေချိန်ပမာဏတို့ ပေါင်းစပ်လျှင်ပင် ရေဆုံးရှုံးမှုကို မကာမိဘဲ တစ်နှစ်လျှင် ရေကုဗမီတာအမြောက်အမြား လိုငွေပြလျက်ရှိသည်။ ဤကွာဟချက်ကို ဖြည့်ဆည်းရန်အတွက် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ ဆားငန်ဓာတ်နည်းသော ရေများသည် ရေလက်ကြား၏ အပေါ်ယံပိုင်းမှတစ်ဆင့် ပင်လယ်ကွေ့ထဲသို့ စီးဝင်လာပြီး၊ ဆားငန်ဓာတ် ပိုမိုများပြားကာ လေးလံသော ပင်လယ်ကွေ့ရေများသည် ရေလက်ကြား၏ အောက်ခြေအလွှာမှတစ်ဆင့် ပြန်လည်စီးထွက်ခြင်းဖြင့် ရေဝင်ရေထွက်ကို မျှတအောင် ထိန်းညှိပေးနေခြင်းဖြစ်သည်။

## မြို့များနှင့် လူဦးရေ

ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တလျှောက်တွင် နိုင်ငံရှစ်နိုင်ငံသည် ကမ်းရိုးတန်းများရှိသည်- ဘာရိန်း ၊ အီရန် ၊ အီရတ် ၊ ကူဝိတ် ၊ အိုမန် ၊ ကာတာ ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ နှင့် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု ။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ မဟာဗျူဟာကျသော တည်နေရာကြောင့် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လူသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် စံပြနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အဓိကမြို့ကြီးများစွာသည် ဤဒေသတွင် တည်ရှိသည်။

|  |
| --- |
| * ကစ်ရှ်ကျွန်း ၊ အီရန်
* ကူဝိတ်မြို့ ၊ ကူဝိတ် မြို့
* အဘူဒါဘီ ၊ ယူအေအီး
* ဒူဘိုင်းမြို့၊ ဒူဘိုင်းမြို့ ၊ ညဘက် မိုးကုပ်စက်ဝိုင်း
* ဘန်ဒါ အဘတ်စ် ၊ အီရန်
* ခါဆက် ၊ မူဆန်ဒမ် ၊ အိုမန်
* ဂျူဘိုင်းလ် ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ
* အယ်လ်-အာဆာ အိုအေစစ် ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ
* ဒိုဟာ ၊ ကာတာ
* မနာမာ ၊ ဘာရိန်း
* အယ်လ်-ဖော ၊ အီရတ်
 |

## ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့

ရေနံ နှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း များနှင့် လယ်ကွင်းများ
ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့နှင့် ၎င်း၏ကမ်းရိုးတန်းဒေသများသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရေနံအရင်းအမြစ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ပြီး ဆက်စပ်စက်မှုလုပ်ငန်းများသည် ဒေသတွင်းကို လွှမ်းမိုးထားသည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကမ်းလွန်ရေနံမြေဖြစ်သော Safaniya ရေနံမြေသည် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့တွင် တည်ရှိသည်။ ကာတာနှင့် အီရန်တို့သည် နယ်မြေအလယ်မျဉ်းတစ်လျှောက်ရှိ ဧရာမမြေကွက်တစ်ခုကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်းဖြင့် ကြီးမားသောဓာတ်ငွေ့တွေ့ရှိမှုများလည်း ရှိခဲ့သည် (ကာတာကဏ္ဍတွင် မြောက်ပိုင်းမြေကွက်၊ အီရန်ကဏ္ဍတွင် တောင်ပိုင်းပါ့စ်မြေကွက်)။ ဤဓာတ်ငွေ့ကို အသုံးပြု၍ ကာတာသည် များပြားလှသော အရည်ပျော်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ (LNG) နှင့် ရေနံဓာတုဗေဒလုပ်ငန်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဘာရိန်း၊ အီရန်၊ အီရတ်၊ ကူဝိတ်၊ ကာတာ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနှင့် ယူအေအီးတို့ပါဝင်သော ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများသည် ကမ္ဘာ့ရေနံ၏ ၂၅% ခန့်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ ရေနံစိမ်းသိုက် ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံနီးပါးနှင့် ကမ္ဘာ့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ သိုက်၏ ၃၅% ခန့်ကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တွင် ကမ်းရိုးတန်းရှိသော ရေနံကြွယ်ဝသောနိုင်ငံများ ( အီရတ် မှအပ) ကို ပါ *ရှန်းပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများ* ဟု ရည်ညွှန်းသည်။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့သို့ အီရတ်၏ ထွက်ပေါက်သည် ကျဉ်းမြောင်းပြီး အလွယ်တကူ ပိတ်ဆို့ထားပြီး ယူဖရေးတီးစ် နှင့် တိုက်ဂရစ် မြစ်များ၏ ရေများကို သယ်ဆောင်လာသော ရှတ်အယ်လ်အာရပ် မြစ်၏ ရွှံ့နွံမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ပါဝင်ပြီး အရှေ့ဘက်ကမ်းကို အီရန်က ထိန်းချုပ်ထားသည်။

## ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန်

* ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ

## မှတ်စုများ

## ကိုးကားချက်များ