Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ဆော်လမွန်အိုင်းလန်းနိုင်ငံ

| ဆော်လမွန်အိုင်းလန်း Solomon Islands |
| --- |
|
အလံတော်

အမှတ်တံဆိပ်

 |
| **ဆောင်ပုဒ်:**ခေါင်းဆောင်ခြင်းသည် တာဝန်ထမ်းရန်အတွက် |
| **နိုင်ငံတော် သီချင်း:**ဘုရားသခင် ကျွန်ုပ်တို့ ဆော်လမွန်အိုင်းလန်းကို ကယ်တင်ပါ |
| မြို့တော် နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ | ဟိုနီအာရာမြို့ |
| ရုံးသုံး ဘာသာစကားများ | အင်္ဂလိပ် |
| အမျိုးအစား | ပါလီမန် စနစ် နှင့် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် |
| အစိုးရ |
| • ဘုရင် | ချားလ်စ် ဝေလမင်းသား |
| • ဘုရင်ခံချုပ် | ဖရန့် ကာဘူအီ |
| • ဝန်ကြီးချုပ် | ဒန်နီ ဖီးလစ် |
| တည်ထောင် |
| • လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခြင်း (ယူကေမှ) | ဇူလိုင် ၇၊ ၁၉၇၈ |
| ဧရိယာ |
| • စုစုပေါင်း | ၂၈,၄၀၀ km² (၁၀,၉၆၅ sq mi) (အဆင့်: ၁၄၂) |
| • ရေထု (%) | ၃.၂ |
| လူဦးရေ |
| • ခန့်မှန်း | ၅၂၃,၀၀၀ (၂၀၀၉) (အဆင့် - ၁၇၀) |
| • သိပ်သည်းမှု | ၁၈.၁/km² (၄၆.၉/sq mi) (အဆင့် - ၁၈၉) |
| GDP (PPP) | ခန့်မှန်း |
| • စုစုပေါင်း | ၁.၅၁၄ ဘီလီယံ |
| • Per capita | US $၂,၈၁၈ |
| HDI |  ၀.၆၁၀ အလယ် · ၁၃၅ |
| ငွေကြေး | ဆော်လမွန်အိုင်းလန်း ဒေါ်လာ |
| အချိန်ဇုန် | +၁၁ |
| တယ်လီဖုန်းကုဒ် | +၆၇၇ |
| Internet TLD | .sb |

**ဆော်လမွန်အိုင်းလန်း နိုင်ငံ** သို့မဟုတ် ဆော်လမွန်ကျွန်းစုသည် အိုရှန်းနီးယားတွင် ရှိသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ ၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှိပြီး ကျွန်းစုပေါင်း ၁၀၀၀ ခန့် ပါဝင်သည်။ မြေနေရာအားဖြင့် ၁၀,၉၆၅ စတုရန်းမိုင် (၂၈,၄၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ခန့် ရှိသည်။ မြို့တော်ဖြစ်သော ဟိုနီအာရာမြို့သည် ဂွာဒယ်ကနဲလ် ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဆော်လမွန်အိုင်းလန်း သည် ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# အလူးရှင်းကျွန်း

အလူးရှင်းကျွန်းများသည် အလာစကာကျွန်း ဆွယ်ထိပ်မှ အနောက်ဘက်သို့ မိုင်ပေါင်း ၉ဝဝ ကျော်မျှ ထိုးထွက်သွားသော မီးတောင်ကျွန်းတန်းများ ဖြစ်ကြသည်။

အလူးရှင်းကျွန်းများပေါ်ရှိ တောင်များသည် အလာစကာပြည်နယ်ရှိ တောင်တန်းများ၏ အဆက်များ ဖြစ်သည်။ အလူးရှင်းကျွန်းများသည် ဗဲရင်းပင်လယ်ကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာမှ ပိုင်းခြားထား၍ အလာစကာပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကျွန်းများတွင် ကျွန်းကြီး ၁၄ ကျွန်း၊ ကျွန်းငယ် ၅၅ ကျွန်းမျှနှင့် ကျွန်းကလေးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်သည်။ ကျွန်းများ၏ ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၄ဝဝ ခန့်ရှိသည်။ အလူးရှင်းကျွန်းများသည် အာတိတ်စက်ဝိုင်း၏ တောင်ဘက် မိုင်ပေါင်း ၈ဝဝ မှ ၁ဝဝဝ အတွင်းရှိကြပြီးလျှင် အင်္ဂလန်ပြည်၊ ဂျာမနီနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့နှင့် လတ္တီတွဒ်ချင်း အတူတူ မျဉ်းပြိုင် ၅၁ ံနှင့် ၅၅ ံ အကြားတွင် ရှိကြသည်။ အလူးရှင်းကျွန်းများတွင် ရေပူစမ်းများ အမြောက်အမြားရှိသည်နှင့်အမျှ ရေအေးစမ်းများလည်း အမြောက်အမြား ရှိ၍ အချို့ကျွန်းများတွင် ရေစီးသန်သောချောင်းများရှိကြသည်။ ချုံငယ်၊ ပန်းပင်၊ မြက်ပင် နှင့် ရေညိ|ပင်စသည့် အပင်အမျိုးပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသော်လည်း သစ်ပင်ကြီးများ မရှိချေ။
ရာသီဥတုမှာ အေး၍ မြူထူထပ်သည်။ ငါးဖမ်းသည့်လုပ်ငန်းသည် အဓိကလုပ်ငန်းကြီးဖြစ်သည်။ သိုးမွေးမြူသည့် ဌာနကြီးများ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။ ကျွန်းများ၏လူဦးရေသည် ၂ဝဝဝ မျှပင်မရှိချေ။

အလူးရှင်းကျွန်းများကို အရှေ့မှအနောက်သို့ အစုကြီးငါးစု
အဖြစ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုအစုကြီး များမှာ
မြေခွေးကျွန်းစု၊ တောင်လေးတောင်ကျွန်းစု၊ အန်ဒရီအာနော့
ကျွန်းစု၊ ကြွက်ကျွန်းစုနှင့် အနီးကျွန်းစုများ ဖြစ်ကြသည်။
အရှေ့စွန်ဆုံးအပိုင်း၌ရှိသော ကျွန်းစုတွင် မြေခွေး အမြောက်
အမြား တွေ့ရသောကြောင့် မြေခွေးကျွန်းစုဟုခေါ်သည်။ ယင်း
ကျွန်းစုတွင် အရှေ့အကျဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးဖြစ်သော ယူနီမက်
ကျွန်း၊ အန်နာလာစကာကျွန်းနှင့် အုမ်းမနက်ကျွန်းများပါဝင်
သည်။ တောင်လေးတောင်ကျွန်းစုဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ တောင်လေး
တောင်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အန်ဒရီအာနော့ ကျွန်းစုသည်
အန်ဒရီယန်တော်စတစ်ဆိုသူ ရုရှလူမျိုး လှည့်လည်ရှာဖွေသူ၏
အမည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကြွက်ကျွန်းစု
ခေါ်ရခြင်းမှာ ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါများတွင် ပါဝင်သော ကြွက်
များ အစုလိုက် အပြုံလိုက် အမြောက်အမြား တွေ့ရသော
ကြောင့်ဖြစ်၍ အနီးကျွန်းစုသည် ရုရှနိုင်ငံနှင့်အနီးဆုံးသော
ကျွန်းများဖြစ်သောကြောင့် အနီးကျွန်းအစုဟု ခေါ်သည်။ ယူနီ
မက်ကျွန်းသည် အလူးရှင်းကျွန်းများတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်၍
အမြင့်ဆုံးတောင်သည်လည်း ယင်းကျွန်းပေါ်တွင်ရှိသည်။

အန်နာလာစကာကျွန်းပေါ်ရှိ အန်နာလာစကာရွာသည်
အလူးရှင်းလူမျိုးတို့သည် ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနကြီး
ဖြစ်သည်။ အန်နာလာစကာကျွန်းသည် ကျွန်းများတွင်
ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်၍ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏အခြေခံ
ရေတပ်စခန်းဖြစ်သော ဒပ်ချဟားဗားမြို့သည် ထိုကျွန်းပေါ်တွင်
ရှိသည်။

အလူးရှင်းကျွန်းများကို ခရစ် ၁၇၂၅ ခုနှစ်က ဒိန်းမတ်
လူမျိုး ဗီတူးဗဲရင်းဆိုသူက ဦးစွာပထမ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး
နောက် ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အစိုးရက
ရုရှအစိုးရထံမှ အလာစကာပြည်နယ်နှင့်အတူ ဝယ်ယူလိုက်လေ
သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျပန်စစ်အာဏာပိုင်တို့သည်
မြောက်အမေရိက တိုက်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရန် အလူးရှင်း
ကျွန်းများကို ခြေကုပ်အဖြစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇွန်လက ပထမ
သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၄၃ ခုနှစ် မေလတွင်
အမေရိကန်တို့က ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
အလူးရှင်းကျွန်းများကို ရုရှလက်တွင်းရှိစဉ်က ပင်လယ်ဖျံ
ဖမ်းသည့် အခြေခံကျွန်းများ အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား
# တွန်ဂါနိုင်ငံ

| ကင်းဒမ်း အော့ဖ် တွန်ဂါ Kingdom of Tonga |
| --- |
|
အလံတော်

အမှတ်တံဆိပ်

 |
| **ဆောင်ပုဒ်:**God and Tonga are my Inheritance |
| **နိုင်ငံတော် သီချင်း:**The Song of the King of the Tongan Islands |
|  |
| မြို့တော် နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ | နူကူအလိုဖာမြို့ |
| ရုံးသုံး ဘာသာစကားများ | တွန်ဂါ၊ အင်္ဂလိပ် |
| အမျိုးအစား | ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ နှင့် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် |
| အစိုးရ |
| • ဘုရင် | George Tupou V |
| • ဝန်ကြီးချုပ် | Lord Tuʻivakanō |
| တည်ထောင် |
| • လွတ်လပ်ရေး (ယူကေ အစောင့်အရှောက်ခံ နိုင်ငံ အဖြစ်မှ) | ၄ ဇွန်၊ ၁၉၇၀ |
| ဧရိယာ |
| • စုစုပေါင်း | ၇၄၈ km² (၂၈၉ sq mi) (အဆင့်: ၁၈၆) |
| • ရေထု (%) | ၄ |
| လူဦးရေ |
| • ခန့်မှန်း | ၁၀၄,၀၀၀ (၂၀၁၀) (အဆင့် - ၁၈၉) |
| • သိပ်သည်းမှု | ၁၃၉/km²(၃၆၀/sq mi) (အဆင့် - ၇၆) |
| GDP (PPP) | ခန့်မှန်း |
| • စုစုပေါင်း | ဒေါ်လာ ၇၂၈ သန်း (အဆင့် - ၂၀၆) |
| • Per capita | $၇,၀၆၀ (အဆင့် - ၁၃၃) |
| HDI |  ၀.၆၇၇ အလယ် · 85 |
| ငွေကြေး | ပန်ဂါ |
| အချိန်ဇုန် | + ၁၃ (နွေရာသီ) +၁၄ |
| တယ်လီဖုန်းကုဒ် | +၆၇၆ |
| Internet TLD | .to |

**တွန်ဂါနိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ ကင်းဒမ်းအော့ဖ်တွန်ဂါ ဖြစ်ပြီး တောင်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါင်း ၁၇၆ ကျွန်းပါဝင်ပြီး ၇၀၀,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၇၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) အတွင်း ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။ ကျွန်းပေါင်း ၅၂ ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်လျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား
# ဆေအတလ်မြို့

| ဆေအတဲလ် (ဝါရှင်တန်) |
| --- |
| မြို့ |
| ဆေအတဲလ်မြို့ |
|  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| ဆေအတဲလ် (ဝါရှင်တန်)၏ အလံတော် **အလံတော်** |  **စည်းတံဆိပ်** |
| ဆေအတဲလ် (ဝါရှင်တန်)၏ တရားဝင်လိုဂို **လိုဂို** |

 |
| နာမည်ပြောင်(များ): မြမြို့တော်၊ ဂျက်မြို့တော်၊ မိုးမြို့တော် |
| ဆောင်ပုဒ်: ပန်းမြို့တော်၊ ကုသိုလ်မြို့တော် |
|  Location within King County |
| နိုင်ငံ | အမေရိကန် |
| ပြည်နယ် | ဝါရှင်တန် ပြည်နယ် |
| ကောင်တီ | ဘုရင် |
| တည်ထောင်သည့်နှစ် | နိုဝင်ဘာ ၁၃၊ ၁၈၅၁ (၁၈၅၁-၁၁-၁၃) |
| Incorporated as a town | ဇန်နဝါရီ ၁၄၊ ၁၈၆၅ (၁၈၆၅-၀၁-၁၄) |
| Incorporated as a city | ဒီဇင်ဘာ ၂၊ ၁၈၆၉ (၁၈၆၉-၁၂-၀၂) |
| အမည်ပေး | Chief Si'ahl |
| အစိုးရ |
|  • အမျိုးအစား | Mayor–council |
|  • အစိုးရအဖွဲ့ | Seattle City Council |
|  • Mayor | Bruce Harrell (D) |
|  • Deputy mayors | Monisha Harrell, Tiffany Washington, and Kendee Yamaguchi |
| ဧရိယာ |
|  • မြို့ | ၁၄၂.၀၇ စတုရန်းမိုင် (၃၆၇.၉၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ) |
|  • ကုန်းမြေ | ၈၃.၉၉ စတုရန်းမိုင် (၂၁၇.၅၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ) |
|  • ရေထု | ၅၈.၀၈ စတုရန်းမိုင် (၁၅၀.၄၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ) |
|  • မြို့ပြကြီး | ၈,၁၈၆ စတုရန်းမိုင် (၂၁,၂၀၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ) |
| ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင်အမြင့် | ၁၇၅ ပေ (၅၃ မီတာ) |
| အနိမ့်ဆုံး နေရာ | ၀ ပေ (၀ မီတာ) |
| လူဦးရေ (2020) |
|  • မြို့ | ၇၃၇၀၁၅ |
|  • ခန့်မှန်း (2021) | ၇၃၃၉၁၉ |
|  • အဆင့် | 18th in the United States 1st in Washington |
|  • သိပ်သည်းမှု | ၈၇၇၅.၀၃/sq mi (၃၃၈၇.၉၅/km၂) |
|  • မြို့ပြကြီး | ၄၀၁၈၇၆၂ (၁၅th) |
| Demonym(s) | Seattleite or Seattlite |
| ZIP Codes |
ZIP Codes
* 98101–98119, 98121–98122, 98124–98127, 98129, 98131, 98133–98134, 98136, 98138–98139, 98141, 98144–98146, 98148, 98154–98155, 98158, 98160–98161, 98164–98166, 98168, 98170, 98174–98175, 98177–98178, 98181, 98185, 98188, 98190–98191, 98194–98195, 98198–98199

 |
| Area code | 206 |
| ဝဘ်ဆိုက် | Seattle.gov |

**ဆေအတဲလ်** (/siˈætəl/၊ /siˈætəl/*see-**AT**-əl* )သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# ဗန်ကူးဗားမြို့

| ဗန်ကူးဗား |
| --- |
| မြို့တော် |
|  |
| 'ထိပ်မှစ၍ (လက်ယာရစ်): ဖော့စ်ခရိမှ မြင်ရသော ဗန်ကူးဗားမြို့လယ်၊ ဗြိတိသျှ ကိုလံဘီယာ တက္ကသိုလ်၊ လိုင်းယွန်းဂိတ် တံတား၊ဂရန်းဗေးတံတားမှ မြင်ရသော မြင်ကွင်း၊ ဘားရတ်တံတား၊ တရုတ်တန်း ဂိတ်တံခါးဝ၊ စတန်လေပန်းခြံရှိ တိုတန်တိုင်ရေကန်ကို အပေါ်စီးမှ မြင်ရပုံ ၏ မြင်ကွင်းပုံ |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  ၏ တံဆိပ်အမှတ်အသား **Coat of arms** |  ၏ ရုံးသုံးလိုဂို **လိုဂို** |

 |
|  |
| နိုင်ငံ | ကနေဒါ |

ဗန်ကူးဗားမြို့သည် ကနေဒါနိုင်ငံ ဗြိတိသျှ ကိုလံဘီယာ ပင်မကုန်းမြေကြီး၏ အနိမ့်ပိုင်းတွင် ရှိသော ကမ်းရိုးတန်း မြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၇၉၀နှစ်များက ထိုဒေသကို လေ့လာရှာဖွေပြီး မြေပုံဆွဲခဲ့သော ဗြိတိသျှ ကပ္ပတိန် ဂျော့ရှ်ဗန်ကူးဗားကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။

မက်ထရိုပိုလစ်တန် နယ်မြေသည် အနောက်ကနေဒါတွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း တတိယအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ကနေဒါနိုင်ငံမြို့ကြီးများတွင် ရှစ်ခုမြောက်အဖြစ် အဆင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ ဗန်ကူးဗားတွင် လူဦးရေ ၅၇၈,၀၄၁ ရှိပြီး မက်ထရိုပိုလစ်တန် နယ်မြေတွင် ၂.၁ သန်းကျော်မျှ နေထိုင်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃၀ အတွင်းက ပြောင်းရွှေ့လာသူ သိသိသာသာ များလာခဲ့ပြီး မြို့တော်ကို လူမျိုးနှင့် ဘာသာစကား အစုံ ရှိလာစေသည်။ ၅၂ ရာခိုင်နှုန်းသောသူတို့မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို ပထမဘာသာစကား အဖြစ် ပြောဆိုခြင်း မရှိကြပေ။ မြို့နေလူဦးရေ ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ တရုတ် အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
# ဘောလ်တစ်နိုင်ငံများ

| ဘောလ်တစ်နိုင်ငံများ |
| --- |
|  |
| နိုင်ငံများ | အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံ လတ်ဗီယာနိုင်ငံ လစ်သူယေးနီးယားနိုင်ငံ |
| Time zones | UTC+02:00 |

**ဘောလ်တစ်နိုင်ငံများ** (ဘောလ်တစ်တိုင်းပြည်များ၊ ဘောလ်တစ် သမ္မတနိုင်ငံများ သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ ဘောလ်တစ်များ) ဆိုသည်မှာ ဥရောပမြောက်ပိုင်း ဘောလ်တစ်ပင်လယ် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံ ၃ ခုဖြစ်သော အက်စ်တိုးနီးယား၊ လတ်ဗီးယား နှင့် လစ်သူယေးနီးယား နိုင်ငံတို့၏ အစုအဖွဲ့ကို ရည်ညွှန်းသုံးနှုန်းသော ပထဝီနိုင်ငံရေး အသုံးအနှုန်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အသုံးအနှုန်းကို ယဉ်ကျေးမှုရပ်ဝန်းများ၊ အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ သို့မဟုတ် ဘာသာစကား အနေနှင့် မသုံးနှုန်းကြပေ။ အကြောင်းမှာ လတ်ဗီးယား နှင့် လစ်သူယေးနီးယား အများစုမှာ ဘောလ်တစ်လူမျိုးများ ဖြစ်သော်လည်း အက်စတိုးနီးယား အများစုမှာ ဖင်းနစ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည် ။ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံသည် တရားဝင် ပြည်ထောင်စုတစ်ခု မဟုတ်သော်လည်း အစိုးရနှင့် ပါလီမန်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ရှိကြသည်။ သုံးနိုင်ငံအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ အရေးကြီးဆုံး ကဏ္ဍများမှာ နိုင်ငံခြားရေးနှင့် လုံခြုံရေးမူဝါဒ၊ ကာကွယ်ရေး၊ စွမ်းအင်နှင့်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တို့ဖြစ်ကြသည်။

သုံးနိုင်ငံစလုံးသည် နေတိုး ၊ ယူရိုဇုန် နှင့် OECD အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ပြီး ဥရောပသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်များ လည်း ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှစ၍ အက်စ်တိုးနီးယား သည် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ တွင်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လိမ့်မည်။ ဤသုံးနိုင်ငံစလုံးသည် ဝင်ငွေမြင့်မားသောစီးပွားရေး ရှိသော နိုင်ငံများအဖြစ် ကမ္ဘာ့ဘဏ်မှ သတ်မှတ်ထားပြီး အလွန်မြင့်မားသော လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုညွှန်းကိန်း ကိုထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။

## ကိုးကား
# အဏ္ဏဝါဗေဒ

**အဏ္ဏဝါဗေဒ**သည် ကမ္ဘာမြေ သိပ္ပံ၏ ဘာသာခွဲ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး သမုဒ္ဒရာ၏ အနေအထားကို စူးဆန်းလေ့လာသည့် ပညာရပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လေ့လာသည့် အကြောင်းအရာများတွင် အဏ္ဏဝါအတွင်း နေထိုင်ကျက်စားကြသည့် သက်ရှိများနှင့် ဂေဟစနစ်၊ ပင်လယ်ရေစီးကြောင်းများ၊ လှိုင်းများ၏ သက်ရောက်မှု၊ ပင်လယ်ကြမ်းပြင် အနေအထား၊ ပင်လယ်ရေအတွင်းရှိ ဓာတုပစ္စည်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ စသည်တို့ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် အဏ္ဏဝါဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးသည် ဇီဝဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ဘူမိဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ ပထဝီ စသည့် ဘာသာရပ်များမှ လေ့လာဆည်းပူးရေး စည်းစနစ်များကိုပါ နားလည်သဘောပေါက်ရန် လိုအပ်သည်။
# ကမ္ဘာ အချင်းဝက်

| Earth radius |
| --- |
| Cross section of Earth's Interior |
| ယူနစ်အချက်အလက် |
| အတိုင်းအတာစနစ် | နက္ခတ္တဗေဒ၊ ဘူမိရူပဗေဒ |
| ယူနစ်၏ | အကွာအဝေး |
| သင်္ကေတ | R*🜨** or  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_2   |
| ယူနစ် ဖလှယ်မှုများ
  |
| *1 R*🜨** in ...* | *... ညီမျှသည်မှာ ...* |
|  |
|    SI base unit |    7006637810000000000♠6.3781×106 m |
|    မက်ထရစ်စနစ် |    7006635700000000000♠6,357 to 6,378 km |
|    အင်္ဂလိပ်ယူနစ် |    7006635690880000000♠3,950 to 3,963 mi |

**ကမ္ဘာ အချင်းဝက်** (သင်္ကေတ *R*🜨 သို့မဟုတ် WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 ) သည် ကမ္ဘာဂြိုဟ်၏ဗဟိုမှ ယင်း၏ဆုံမှတ်တစ်ခု သို့မဟုတ် အနီးအနားမျက်နှာပြင်သို့ အကွာအဝေးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ၏ အချင်းဝက်သည် အီကွေတာတွင် ၆,၃၇၈ km (၃,၉၆၃ mi) ရှိပြီး ဝင်ရိုးစွန်းတွင် ၆,၃၅၇ km (၃,၉၅၀ mi) ရှိသည်။ ကမ္ဘာ အချင်းဝက်ကို နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ဘူမိရူပဗေဒတို့တွင် အတိုင်းအတာ ယူနစ်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကမ္ဘာအချင်းဝက်ကို ၆,၃၇၁ ကီလိုမီတာ (၃,၉၅၉ မိုင်) ဟု မှတ်ယူသည်။

## ကိုးကား
# နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ကိုဩဒိနိတ်စနစ်

**နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ကိုဩဒိနိတ်စနစ်** ဆိုသည်မှာ သုံးဘက်မြင် အာကာသထဲတွင် ဂြိုဟ်၊ ဂြိုဟ်တုများ၊ ကြယ်၊ ဂယ်လက်ဆီ အစရှိသော ကောင်းကင်ယံရှိ အရာဝတ္ထုများ၏
တည်နေရာအား ဖော်ပြသည့် တည်နေရာပြ စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကိုဩဒိနိတ်စနစ်အား စက်လုံးပုံစံ ကိုဩဒိနိတ် သို့မဟုတ် ထောင့်မှန်စတုဂံ ကိုဩဒိနိတ်စနစ်ဖြင့် ဖော်ပြသည်။
ဤကိုဩဒိနိတ်စနစ်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်။

* မျဉ်းဖြောင့် ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Horizontal coordinate system)
* အီကွေတာဆိုင်ရာ ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Equatorial coordinate system)
* ဘဲဥပုံစံ ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Ecliptic coordinate system)
* ဂယ်လက်တစ် ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Galactic coordinate system)
* ဆူပါဂယ်လက်တစ် ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Supergalactic coordinate system)
# ၁၉၇၈

|  |
| --- |
| **၁၉၇၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |

|  |  |
| --- | --- |
| ထောင်စုနှစ်: | ၂ ထောင်စုနှစ် |
| ရာစုနှစ်များ: | * ၁၉ ရာစုနှစ်
* **၂၀ ရာစုနှစ် ၂၁ ရာစုနှစ်
 |
| ဆယ်စုနှစ်များ: | * ၁၉၅၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၆၀ ဆယ်စုနှစ်
* **၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ် ၁၉၈၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်
 |
| ခုနှစ်များ: | * ၁၉၇၅
* ၁၉၇၆
* ၁၉၇၇
* **၁၉၇၈ ၁၉၇၉
* ၁၉၈၀
* ၁၉၈၁
 |

**၁၉၇၈** (MCMLXXVIII) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် တနင်္ဂနွေနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၁၉၇၈ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၉၇၈ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၇၈ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၉ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ် ဖြစ်သည်။

## ဇန်နဝါရီလ

(၁) ရက်။

## ဖေဖော်ဝါရီလ

(၁) ရက်။

## မတ်လ

(၁) ရက်။

## ဧပြီလ

(၁) ရက်။

## မေလ

(၁) ရက်။

## ဇွန်လ

(၁) ရက်။

## ဇူလိုင်လ

(၁) ရက်။

## ဩဂုတ်လ

(၁) ရက်။

## စက်တင်ဘာလ

(၁) ရက်။

## အောက်တိုဘာလ

(၁) ရက်။

## နိုဝင်ဘာလ

(၁) ရက်။

## ဒီဇင်ဘာလ

(၁) ရက်။

## မွေးဖွားသူများ

* ၃ ဇွန် - သုဒိတာ - ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရားခေါင်
* ၃၀ နိုဝင်ဘာ - ပြေတီဦး - မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုရ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ပရဟိတသမား
* ၇ ဒီဇင်ဘာ - ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ၊ ထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး (၂၀၂၆ ကွယ်လွန်)

## ကွယ်လွန်သူများ

* ၁၅ ဇန်နဝါရီ - သိန်းဖေမြင့်၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ စာရေးဆရာနှင့် သတင်းစာဆရာ (၁၉၁၄ မွေးဖွား)

## ကိုးကား
# အမေရီဂို ဗက်(စ)ပုချီ

| အမေရီဂို ဗက်(စ)ပုချီ |
| --- |
| Statue outside the Uffizi, Florence. |
| မွေးဖွား | March 9, 1454 Florence, Republic of Florence, in present-day Italy |
| ကွယ်လွန် | February 22, 1512 Seville, Crown of Castile, in present-day Spain |
| နိုင်ငံလူမျိုး | အီတလီလူမျိုး |
| အခြား အမည်များ | Américo Vespucio [*es*] Americus Vespucius [*la*] Américo Vespúcio [*pt*] Alberigo Vespucci |
| အလုပ်အကိုင် | ကုန်သည်, စူးစမ်းရှာဖွေသူ, Cartographer |
| ကျော်ကြားမှုအရင်းခံ | Demonstrating that the New World was not Asia but a previously unknown fourth continent. |
| လက်မှတ် |
|  |

အမေရီဂို ဗက်(စ်)ပုချီ (၁၄၅၄−၁၅၁၂) သည် အီတလီလူမျိုး ပင်လယ်ရေကြောင်းကျွမ်းကျင်သူ၊ နယ်မြေသစ် စူးစမ်းရှာဖွေသူ၊ မြေပုံပညာရှင် ဖြစ်သည်။ 'ဘရာဇီး နှင့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတို့သည် အာရှတိုက်၏ အရှေ့ဘက်စွန်း နယ်မြေများ ဖြစ်သည်' ဟူသော ကိုလံဘတ်၏ အယူအဆ မမှန်ကန်ကြောင်း၊ သီးခြားကုန်းမြေ၊ တိုက်ကြီးတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာသစ်ဟု ညွှန်းဆိုလေ့ရှိသော အဆိုပါ တိုက်ကြီးသည် သူ့ကိုအကြောင်းပြု၍ အမေရိကဟုတွင်သည်။
# ဘီလ် ကလင်တန်

| **ဘီလ် ကလင်တန်** |
| --- |
|   |
| **အမည်ရင်း** | ဝီလီယမ် ဂျက်ဖာဆန် ဘီလ် ကလင်တန် |
| **မွေးသက္ကရာဇ်** |  (၁၉၄၆-0၈-၁၉) ၁၉ ဩဂုတ်၊ ၁၉၄၆ ဟုတ်ပ်၊ အာကင်းဆပ်ပြည်နယ်၊  အမေရိကန်  |
| **နိုင်ငံသား** | အမေရိကန် |
| **ပညာရေး** | ဂျော့ခ်ရှ်တောင်း တက္ကသိုလ် B.S. ယူနီဗာစတီ ကောလိပ် အောက်စဖို့ဒ် ယေးလ် ဥပဒေကျောင်းJ.D. |
| **အလုပ်အကိုင်** | ရှေ့နေ |
| **မွေးရပ်ဇာတိ** | အာကင်းဆပ်ပြည်နယ်၊ အမေရိကန်။ |
| **ကြင်ဖော်** | ဟီလာရီ ကလင်တန် |
| **သားသမီး** | ချယ်လ်ဆီး ကလင်တန် |
| **လက်မှတ်** |  |
| **ဝက်ဘ်ဆိုက်** | William J. Clinton Presidential Library |

ဝီလီယမ် ဂျက်ဖာဆန် ဘီလ် ကလင်တန် (၁၉၄၆ ဩဂုတ် ၁၉ ရက်မွေး) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ ၄၂ ယောက်မြောက် သမ္မတဖြစ်သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် အထိ သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အသက် ၄၆ နှစ် အရွယ်တွင် သမ္မတ ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် သူသည် တတိယမြောက် အငယ်ဆုံး အမေရိကန် သမ္မတဖြစ်သည်။ သူသည် စစ်အေးတိုက်ပွဲ အပြီးတွင် ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်ခဲ့ပြီး ဘေဘီဘွန်မာခေါ် စစ်အပြီးခေတ် မွေးဖွားသူများတွင် ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်သည်။ သူ၏ ဇနီး ဟီလာရီ ကလင်တန် သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်မှ စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး သူတို့ နှစ်ဦးစလုံးသည် ယေးလ် ဥပဒေကျောင်းမှ ဂျူရစ် ဒေါက်တာ (J.D.) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
# စီဒီအမ်အေ

**စီဒီအမ်အေ** (CDMA or Code Division Multiple Access) ဆိုသည်မှာ အမျိုးမျိုးသော ရေဒီယိုဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာများတွင် အသုံးပြုသော ချန်နယ် ဝင်ရောက်သုံးစွဲသည့် နည်းလမ်း တစ်ခု(Channel Access Method) ဖြစ်သည်။ လက်ကိုင်တယ်လီဖုန်းများတွင် အသုံးပြုသောသော CDMAOne နှင့် CDMA2000 စံနှုန်းများကို စီဒီအမ်အေဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသော်လည်း အမှန်မှာ ထိုစံနှုန်းများ၌ စီဒီအမ်အေ ဝင်ရောက်သုံးစွဲနည်းကို အောက်ခံအနေဖြင့် အသုံးပြုထားခြင်းမျှသာဖြစ်သည်။

အချက်အလက်ဆက်သွယ်ရေး (Data Communication)၏ အခြေခံသဘောတရားတစ်ခုမှာ ထုတ်လွှင့်စက် အချို့ကို ဆက်သွယ်ရေးချယ်နယ်တစ်ခုအတွင်းတွင် တစ်ပြိုင်တည်းထုတ်လွှင့်ခွင့်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ဤသဘောတရားကို အသုံးချခြင်းအားဖြင့် အသုံးပြုသူအချို့အနေဖြင့် ဆက်သွယ်ရေးချယ်နယ်အတွင်း ရရှိနိုင်သော ကြိမ်နှုန်းများ ၏ လေလှိုင်းပမာဏ (Bandwidth) ကို ဝေမျှသုံးစွဲနိုင်သည်။
# ရေတလမ်းကုန်းတလမ်း အဖြေဆန်း

Belt and Road Initiative| ကူးသန်းပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းများ |
| အတိုကောက် | BRI |
| ဖွဲ့စည်းခြင်း | ၂၀၁၃ (၂၀၁၃) ၂၀၁၇ (၂၀၁၇) (Forum) |
| တည်ထောင်သူ |  တရုတ် |
| ဦးတည်ချက် | စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမြှင့်တင်ရန်နှင့်ဒေသအချင်းချင်းချိတ်ဆက်မှုကောင်းမွန်ရန် |
| တည်နေရာ | * ကမ္ဘာတဝှမ်း
 |

**ရေတလမ်းကုန်းတလမ်းအဖြေဆန်း** (အင်္ဂလိပ်: Belt and Road Initiative) ဟူသည် ယခင်က တရုပ်ပြည်တွင်း၌သုံးစွဲသည့်အမည် **ရေတလမ်းကုန်းတလမ်း** (တရုတ်: 一带一路) အမည်ဖြင့် လူသိများသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အဦဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးမဟာဗျူဟာဖြစ်ပြီး တရုပ်အစိုးရက ၂၀၁၃ ခုတွင် စတင်ဖော်ဆောင်သည်။ နိုင်ငံနှင့် အဖွဲ့အစည်းပေါင်း ၇၀ နီးပါးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပြုသည်။ တရုပ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ အတွင်းရေးမှူးနှင့် နိုင်ငံခေါင်းဆောင် ရှီကျင့်ဖျင်၏ အဓိကနိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၂၀၁၃ ခု၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကာဇက်စတန်သို့ တရားဝင်အလည်အပတ်သွားစဉ် ပိုးလမ်းမ စီးပွားရေးခါးပတ်ကို ဖော်ဆောင်မည်မှ စတင်ပြောဖူးသည်။

ခါးပတ်ဟူသည် ပိုးလမ်းမ စီးပွားရေးခါးပတ်ကို အတိုကောက်သုံးခြင်းဖြစ်ပြီး ကားလမ်း ရထားလမ်းများကို ကုန်းတွင်းပိတ် ဗဟိုအာရှဒေသမှဖြတ်ကာ သမိုင်းဝင် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများအတိုင်း အနောက်ဘက် (ဥရောပနိုင်ငံများ) သို့ ချိတ်ဆက်မည်ဖြစ်သည်။ လမ်းမှာမူ ၂၁ ရာစု ရေကြောင်း ပိုးလမ်းမကို အတိုကောက်ခေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှကိုဖြတ်ကာ တောင်အာရှ၊ ယင်းမှသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာဖရိကတို့သို့ ဆက်သွယ်မည့် အင်ဒို-ပစိဖိတ် ပင်လယ်ရေကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတို့တွင် ဆိပ်ကမ်း၊ အထပ်မြင့်အဆောက်အဦ၊ ရထားလမ်း၊ လေဆိပ်၊ ဆည်၊ လိုဏ်ခေါင်းလမ်းများ ပါဝင်သည်။

ရေတလမ်းကုန်းတလမ်းအဖြေဆန်းဟူသော လုပ်ငန်းကို တရုပ်အခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ၂၀၁၇ ခုတွင် စတင်ထူထောင်သည်။ တရုပ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံထူထောင်သည့် နှစ် ၁၀၀ ပြည့် ၂၀၄၉ ခုတွင် ပြီးစီးနိုင်မည် ခန့်မှန်းထားသည်။ အကောင်းမြင်သူ အဆိုးမြင်သူများ ရှိကြသည်အနက် အဓိကဆန့်ကျင်နေသူမှာ အမေရိကန်ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်နည်း မေးအံ့။ ယင်းကို တရုပ်ဗဟိုပြု နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေးကွန်ယက်ဟု ရှုမြင်သောကြောင့်တည်း။ ယင်းကို ကာပြန်သည့်အနေဖြင့် အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် ဩစတေးလျတို့ ပေါင်းကာ အပြာစက်ကွန်ယက်အမည်ရှိ အခြေခံအဆောက်အဦများ ဆောက်လုပ်မှု ဆန်းစစ်ရေးလုပ်ငန်းကို ၂၀၁၉ ခုတွင် ထူထောင်ထားသည်။ စီးပွားရေးအကြံပေးအဖွဲ့တခုမှ လေ့လာချက်အရမူ ရေတလမ်းကုန်းတမ်းအစီအစဉ်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဂျီဒီပီကို ၂၀၄၀ ပြည့်မှစ၍ တနှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၇.၁ ထြီလျံမျှ တိုးမြှင့်ပေးနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။

## ကိုးကား
# ပါလဆာ

Duration: 48 seconds.0:48အနီးအနားကြယ်မှ အရာဝတ္ထုများအား ဆွဲငင်နေသည့် ပါလဆာအား အနုပညာရှင်မှ ပုံဖော်ထားပုံ
WISE နှင့် ချန်ဒရာ အစ်ဇ်ရေး လေ့လာရေးမှ PSR B1509-58 ၏ပုံရိပ်များ
**ပါလဆာ** (**pulsating radio star** ၏ အတိုကောက်နာမည်) သည် လျှပ်စစ်သံလိုက်အား အင်မတန် ပြင်းထန်ပြီး လည်ပတ်နေသော နယူထရွန်ကြယ် တစ်စင်းဖြစ်ကာ ယင်းသည် လျှပ်စစ်သံလိုက် ဓာတ်ရောင်ခြည် ထုတ်လွှင့်ပေးသည်။ ယင်းဓာတ်ရောင်ခြည်သည် ကမ္ဘာမြေသို့ မျက်နှာမူကာ ထုတ်လွှင့်ပေးချိန်မှသာလျင် လေ့လာနိုင်သည်။ နယူထရွန်ကြယ်များသည် အလွန်သိပ်သည်းကြပြီး တိုတောင်းလှသော လည်ပတ်ချိန် ရှိကြသည်။ ပါလဆာများသည် အတိုင်းထက်အလွန် စွမ်းအင်ပြင်းထန်သည့် နက္ခတ္တဆိုင်ရာအမှုန်များထဲမှ တစ်ခုအပါဝင်ဟု ယုံကြည်ရသည်။

ပါလဆာများ၏ တိကျသည့် ကြာချိန်များသည် ယင်းတို့အား အသုံးဝင်သည့်ပစ္စည်းများ ဖြစ်စေသည်။ ဒွိနယူထရွန်ကြယ်စနစ် PSR B1913+16 ကိုအသုံးချ၍ ဒြပ်ဆွဲအား ဖြာထွက်မှုအား သွယ်ဝှိက်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ PSR B1257+12 အနားမှ ပထမဆုံး နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ပါလဆာများသည် သူတို့၏ တိကျသည့် အချိန်မှန်ကန်မှုကြောင့် အက်တောမစ် နာရီများ ဖြစ်ကြလေသည်။

## ကိုးကား
# ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်

ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်၊ ဒေါင့်မှန်အနား (c) ၏ ဧရီယာ သည် အခြားအနားနှစ်ခု (a + b) ၏ ဧရီယာ ပေါင်းလပ်နှင့် တူညီသည်။
**ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်** သည် သင်္ချာ ပညာ၏ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သော ဂျီဩမေတြီ နည်းဖြင့် ထောင့်မှန်တြိဂံ တစ်ခု၏ အနားများနှင့် သက်ဆိုင်သော မှန်ကန်ချက်ကိုဖော်ထုတ်ပြသည့်သီအိုရမ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုသီအိုရမ် ကို ဂရိ သင်္ချာပညာရှင် ပိုက်သာဂိုရပ်စ် တည်ထောင်သော ဂိုဏ်းသားများက ဖော်ထုတ်သက်သေပြခဲ့ခြင်းကြောင့် ပိုက်သာဂိုရအမည်ဖြင့် ကိုယ်စားပြု၍ မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုသီအိုရမ်မှာ ထောင့်မှန်တြိဂံတစ်ခုတွင် ထောင့်မှန်ခံအနားရှိ စတုရန်းသည် ကျန်အနားနှစ်ခုရှိ စတုရန်းများပေါင်းကိန်းနှင့် တူသည်။ အကယ်၍ WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 သည် ထောင့်မှန်တြိဂံတစ်ခု၏ ထောင့်မှန်ခံအနားဖြစ်ပြီး၊ WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 နှင့် WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 သည် ကျန်အနားများဖြစ်ခဲ့သော် --
ပိုက်သာဂိုရပ်စ်၏ သီအိုရမ်အရ WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 ဖြစ်သည်။

## သက်သေပြခြင်း

ပိုက်သာဂိုရပ်စ်၏ သီအိုရမ် မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြရသော်

ထောင့်မှန်တြိဂံ WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 တွင် ထောင့် WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 မှ မျက်နှာချင်းဆိုင်အနားပေါ်သို့ ထောင့်မှန်မျဉ်းကြောင်းကို တည်ဆောက်ရာ အနား WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 ပေါ် WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 အမှတ်တွင် တွေ့ဆုံစေသည်။ ထိုအခါ အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာသော ထောင့်မှန်တြိဂံ WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 သည်လည်း မူလထောင့်မှန်တြိဂံ WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တူလေသည်။ အကြောင်းမှာ တြိဂံနှစ်ခုစလုံးတွင် ထောင့်မှန်ထောင့်တစ်ခုစီရှိသည့်အပြင် ဘုံထောင့် WIKINIUM\_MATH\_PH\_20 ဖြင့် ဖွဲ့ စည်းထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ထောင့်မှန်တြိဂံ WIKINIUM\_MATH\_PH\_22 နှင့် WIKINIUM\_MATH\_PH\_24 တို့ ပုံသဏ္ဌာန်တူလေသည်။ ပုံသဏ္ဌာန်တူသော တြိဂံများ၏ သက်ဆိုင်ရာအနားတို့၏ အချိုးလည်းတူညီကြသည်။
ထိုအခါ ထောင့်မှန်တြိဂံ WIKINIUM\_MATH\_PH\_26 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_28 နှင့် WIKINIUM\_MATH\_PH\_30 တို့တွင်

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_32
ထို့ကြောင့်

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_34
၎င်းကို ဤသို့ ရေးနိုင်သည်

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_36
၎င်းနှစ်ခု ပေါင်းလိုက်သော အခါ -

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_38
တနည်းအားဖြင့် ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်သည် -

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_40
# ကုန်သည်လေ

The westerlies (blue arrows) and trade winds (yellow and brown arrows)
3D map showing Hadley cells in relationship to trade winds on the surface
**ကုန်သည်လေ** (Trade winds) ဆိုသည်မှာ ရှေးခေတ်က ကုန်သည်တို့ သင်္ဘောရွက်လွှင့်ရာတွင် များစွာအကျိုးပြုသော လေဖြစ်၍ ဒုတိယအပူပိုင်းဒေသမှ အီကွေတာဒေသသို့ တစ်နှစ်ပတ်လုံး တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် အရှေ့မြောက်မှ တိုက်၍ တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် အရှေ့တောင်မှ တိုက်သည်။ အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ပြင်များကို ဖြတ်၍တိုက်သည်။ ရာသီဥတု သာယာတတ်သော်လည်း တခါတရံ လေကတော့များ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။

## ကိုးကား
# သိမ်းမြစ်

**သိမ်စ်မြစ်**(အင်္ဂလိပ်: River Thames tɛmz )သည် အင်္ဂလန်တောင်ပိုင်း၌ စီးဆင်းသော မြစ်ဖြစ်ပြီး လန်ဒန်ကို ပင်လယ်နှင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။

| သိမ်စ်မြစ် |
| --- |
| လန်ဒန် ဘာမွန်ဆေး အနီး

သိမ်စ်မြစ်
 |
| အချက်အလက်များ |
| စီးဝင်ရာနေရာ | မြောက်ပင်လယ် |

၎င်းသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြစ်ဖြစ်သည်။ ကူးသန်းသွားလာ‌ရေး အတွက်လည်း အ‌ရေးအပါဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်သည် ဂ‌လော့စတာ ရှိုင်းယာနယ်၊ ‌ကော့စဝါ‌တောင်တန်း၌ မြစ်ဖျားခံ၍ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း‌ဒေသတွင် အ‌နောက်မှ အ‌ရှေ့သို့ ဖြတ်သန်းလျက် ‌မြောက်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဆင်းသည်။
မိုင်‌ပေါင်း ၂၀၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ ‌မြောက်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဆင်းရာမြစ်ဝတွင် လန်ဒန်မြို့တည်ရှိသည်။ မြစ်၏အကျယ်မှာ လန်ဒန်မြို့ တန်းတားကြီးအနီး၌ ကိုက်‌ပေါင်း ၂၅၀ မျှကျယ်၍၊ မြစ်ဝ၌မူ ငါးမိုင်ခွဲမျှ ကျယ်သည်။ သိမ်းမြစ်ကို ပင်လယ်မှ မိုင် ၅၀ ကွာ‌ဝေး‌သော လန်ဒန်မြို့တံတားကြီးအထိ နက်စွာတူး‌ဖော်
ထား‌လေရာ ပင်လယ်ကူးသ‌င်္ဘောတို့သည် လန်ဒန်မြို့သို့ အ‌ရောက် ဝင်နိုင်သည်။

သ‌င်္ဘောဆိုက်ကပ်‌သော ‌ဒေသဖြစ်သည့် အ‌လျောက် တင်းမြစ်၏ ဝဲယာကမ်းနှစ်ဘက်တွင် သ‌င်္ဘောကျင်း များစွာတို့ ရှိကြသည်။ လန်ဒန်မြို့မှလွန်‌သော် မြစ်ဖျား
တစ်‌လျှောက်အထိ တည်ရှိ‌သော သိမ်းမြစ်ကမ်း‌ခြေတစ်‌လျှောက် မှာမူ အလွန်လှပတင့်တယ်‌သော ရှုခင်းများရှိသည်။ ထို့‌ကြောင့် သိမ်းမြစ်ထဲတွင် ‌လှေပြိုင်ပွဲများ နှစ်စဉ်မပြတ် ကျင်းပ‌လေ့ရှိကြ သည်။ ‌လှေပြိုင်ပွဲများကို ဟင်‌လေ၊ ကင်းစတန်၊ မိုးလဇီ၊ စတိန်းစ‌သော မြို့က‌လေးများတွင် ကျင်းပကြသည်။ နာမည် ‌ကျော် ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ် နှင့် ‌အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ် ‌လှေ ပြိုင်ပွဲများကို ပတ္တနီမှ ‌မော်တလိတ်အထိရှည်‌သော မြစ်ရိုးတွင် ကျင်းပသည်။ ‌အောက်စဖို့ဒ်မြို့၌ သိမ်းမြစ်ကို အိုင်းဆစ်ဟု‌ခေါ်
သည်။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွင် သိမ်းမြစ်ကို တင်းမြစ်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

## ကိုးကား

မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)