Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ဂျီပီအက်စ်

ဂျီပီအက်စ်(GPS) စနစ်ဆိုသည်မှာ ဂျီပီအက်စ်ရီဆီဗာများသည် အချိန်မှတ်အချက်ပြလှိုင်းများကို အနည်းဆုံးဂြိုဟ်တု သုံးလုံးမှဖမ်းယူပြီး မိမိတည်နေရာကို တွက်ချက်ရယူသော စနစ်ဖြစ်သည်။
# ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်

ပင်လယ်သေ နှင့် ဂျေရုစလင်မြို့ကြား တည်ရှိသော ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ပြ အမှတ်အသား။
**ပျမ်းမျှပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်** (အင်္ဂလိပ်: Mean sea level; MSL) (ပုံမှန်အသုံး: ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်) ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာ့ရေထု မျက်နှာပြင်တစ်ခု (သို့) တစ်ခုထက်ပိုမိုသော ရေမျက်နှာပြင်များ၏ ပျမ်းမျှအမြင့်တစ်နေရာကို ဆိုလိုပြီး ထိုရေမျက်နှာပြင်မှ အမြင့်များကို တိုင်းတာလေ့ရှိသည်။ ကမ္ဘာသုံး ပျမ်းမျှရေမျက်နှာပြင်သည် ထောင်လိုက်အမှတ်တစ်နေရာဖြစ်၍ စံအားဖြင့် Geodetic datum (ကမ္ဘာ့နေရာများကို တိတိကျကျတိုင်းရန်အတွက် ရည်ညွှန်းဘောင်) ဟုခေါ်သည်။ ထိုရည်ညွှန်းဘောင်ကို ရေကြောင်းပြဇယားပါ "ရေ၏ အနက်ပြခြင်း" (chart datum) အဖြစ် မြေပုံရေးဆွဲခြင်း၊ ပင်လယ်ရေကြောင်းပြခြင်းတို့တွင် သုံးကြသည့်အပြင် လေကြောင်းတွင် "စံပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်" အဖြစ်သုံးစွဲကြသည်။ အမြင့်နေရာ၊ လေယာဉ်၏ ပျံသန်းနေသောအမြင့် စသည်များကို သတ်မှတ်ရန် လေထုဖိအားကို စံသတ်မှတ်ထားသည့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်နေရာ၌ တိုင်းတာကြသည်။ ပုံမှန်နှင့် လွယ်ကူသည့် ပျမ်းမျှပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် စံသတ်မှတ်နည်းမှာ နေရာတစ်ခု၌ "ပျမ်းမျှ ဒီရေအကျနေရာနှင့် အတက်နေရာ၏ အလယ်မှတ်ဖြစ်သည်။

ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ကို များစွာသောအချက်များက အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိပြီး ဘူမိဆိုင်ရာ အချိန်စဉ်ဆက်ပြသမှုစနစ်အရ ကြီးမားသော ရေမျက်နှာပြင်အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြသည်ဟု သိရသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀/၂၁ ရာစုများတွင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းများကြောင့် ရေမျက်နှာပြင်ပြောင်းလဲသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ထိုရေမျက်နှာပြင်အပြောင်းအလဲကို ဂရုတစိုက်တိုင်းတာခြင်းများသည် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းများအကြောင်းကို ပို၍သိရှိစေနိုင်သည်။

"ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်" (above sea level) ဟူသော ဝေါဟာရလည်း ရှိသေးကာ ယေဘုယျအားဖြင့် "ပျမ်းမျှ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်" (AMSL) ကို ဆိုလိုပေသည်။ ထို့နောက် အသုံးတစ်ခုရှိသေးပြန်သည်။ "မျက်မှောက်ခေတ် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်" (Above Present Sea Level) ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြစ်ပြီး အတိတ်နှင့် ယနေ့ခေတ် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်များကို နှိုင်းယှဉ်ပြသပေးသည်။

## ကိုးကား
# မြေပုံ

**မြေပုံ** ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာမြေ သို့မဟုတ် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းတခု၏ ဒေသဆိုင်ရာ သွင်ပြင်၊ အခြေအနေများကို သင်္ကေတများဖြင့် အမှန်တကယ် တည်ရှိနေသော အရွယ်အစား နှင့် အကွာအဝေးများအား အချိုးကျစနစ်ပုံ အဖြစ် သရုပ်ပြ ရေးဆွဲ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
မြေပုံများတွင် ဖော်ပြချက်များသည် အမှန်တကယ်တည်ရှိနေသော သွင်ပြင်များ အား သင်္ကေတများဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်းကြောင့် ဓာတ်ပုံများကဲ့သို့ ဖော်ပြနိုင်သည်ကား မဟုတ်ပေ။
မြေပုံ များအား ရှေးအခါက ကုန်သွယ်မှုခရီးစဉ်များနှင့် စစ်ပွဲများအတွက်သာ အသုံးပြုခဲ့ကြရာမှ လူမှု၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး နှင့် သုတေသန နယ်ပယ်များအထိ တိုးချဲ့အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။
မြေပုံ များအား မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံများ မှ ရာသီဥတုပြမြေပုံများ၊ လူဦးရေထူထပ်မှု ပြမြေပုံများ၊ စီးပွားရေး နှင့် လမ်းပမ်းဆက်သွယ်ရေးပြ မြေပုံများ စသည်ဖြင့် မြေပုံများကို ပထဝီဝင်နှင့် ဘူမိဗေဒ နယ်ပယ်မှသည် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး မှအစ ဆေးသိပ္ပံပညာရပ်များအထိအကြောင်းအရာ အမျိုးမျိုးပေါ် မူတည်ကာ ချဲ့ထွင် ရေးဆွဲ လာကြသည်။
စက္ကူ များပေါ်တွင်သာ နှစ်ဖက်မြင် (အလျား နှင့် အနံသာရှိသော) မြေပုံများ၊ သုံးဖက်မြင် (အလျား၊ အနံ၊ အမြင့် ပါရှိသော) ရုပ်လုံးကြွမြေပုံများ မှ မြင့်မားလာသော နည်းပညာများ နှင့် အတူ မြေပုံရေးဆွဲခြင်း အတတ်ပညာများ သည်လည်း မြင့်မားလာခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့မြေပုံ
### ဆင့်ပွားအနက်အဓိပ္ပာယ်များ

မြေပုံ ဟူသော ဝေါဟာရသည် ကမ္ဘာမြေ ၏ ပထဝီဝင်နှင့် ဘူမိဗေဒ နယ်ပယ်များမှ အခြေအနေ သွင်ပြင်များကိုသာ ဖော်ပြသော အဓိပ္ပာယ်မှ အခြားအသော နယ်ပယ်များသို့ ချဲ့ထွင်သုံးစွဲလာသည်။ နက္ခတ်တာရာများပြ မြေပုံ၊ လ နှင့် ဂြိုဟ်များ ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် နှင့် မြေအောက်အနေအထားပြ မြေပုံများ၊ ဦးနှောက်သွင်ပြင်ပြမြေပုံ ကဲ့သို့သော လူ၏ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများ ၏ တည်နေရာပြ သရုပ်ပြပုံများ စသည်တို့သည် ပထဝီဝင် နှင့် ဘူမိဗေဒ နယ်ပယ်များမှ လွန်မြောက်သွားသော မြေပုံများဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် စီမံချက်များ၏ လုပ်ငန်းအဆင့်ဆင့် ဖော်ပြမှုများကိုပါ သုံးနှုန်းဖော်ပြမှုများ တွင်ပါ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင် သုံးစွဲလာခဲ့သည်။ (ဥပမာအားဖြင့် နိုင်ငံရေးလမ်းပြမြေပုံ)

## မှီငြမ်းကိုးကား
# စက်လုံး

တန်ဖိုး WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ရှိသည့်အလျားက စက်လုံး၏ အချင်းဝက် ဖြစ်၏။ ဤတွင် ပြထားသော မျဉ်းမည့် ၂ကြောင်းလုံးသည် စက်လုံး၏ဗဟိုမှ စက်လုံး၏မျက်နှာပြင်သို့ ထောင့်မတ်ကျသည့် သဘော ရှိသော အချင်းမျဉ်းများချည်း ဖြစ်၏။
**စက်လုံး** (အင်္ဂလိပ်: **sphere**) ဆိုသည်မှာ တိုင်းကြောင်း ၃ခု ရှိသော (3-dimensional) တာသေဝန်း (en:ball (mathematics)) ဖြစ်သဖြင့်၊ အမှတ်တခုကို စက်လုံး၏ ဗဟိုဟု သတ်မှတ်ရလျှင် ၎င်းနေရာအမှတ်မှ အကွာအဝေး WIKINIUM\_MATH\_PH\_1 ချည်း ရှိသော အမှတ်များအားလုံးက ဖော်ဆောင်နေသည့်မျက်နှာပြင်မှာ စက်လုံး၏ မျက်နှာပြင် ဖြစ်မည်။ ထိုအခါ WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 အလျားက စက်လုံး၏ *အချင်းဝက်* ဖြစ်ပြီး၊ WIKINIUM\_MATH\_PH\_3 ဟူသည့်အတိုင်း အချင်းမျဉ်း၊ အချင်းအလျား၏ ၂ဆသော မျဉ်း၊ ၂ဆသော အတိုင်းတာက စက်လုံး၏ *အချင်း* WIKINIUM\_MATH\_PH\_5 ဖြစ်မည်။

သို့ဖြင့် ကာတက်စီးယန်း ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်အားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင်

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_7 ဟူသည့် ညီမျှခြင်းကို အတူတကွ ပြေလည်စေသမျှသော WIKINIUM\_MATH\_PH\_9 ၊ WIKINIUM\_MATH\_PH\_11 ၊ WIKINIUM\_MATH\_PH\_13 တန်ဖိုးတို့ကို ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_15 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_17 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_19 ) ဟူသော ချအမှတ်(coordinate)များအဖြစ် ကိုယ်စီ ချလိုက်လျှင် ထွက်ပေါ်လာမည်မှာ စက်လုံး၏ မျက်နှာပြင် ဖြစ်တော့သည်။

## ဆက်စပ်ကြည့်ရှုဖွယ်

* စက်ဝိုင်း

## အကိုးအကား
# အီကွေတာ

**အီကွေတာ**

အီကွေတာမျဉ်းသည် စိတ်ကူးဖြင့် ရေးဆွဲထားသည့် မျဉ်းတစ်ကြောင်းဖြစ်သည်။ အီကွေတာသည် ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးနှင့် ဒေါင်လိုက်ကျပြီး တောင်ကမ္ဘာခြမ်းနှင့် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းကို ပိုင်းခြားထားသည်။ အီကွေတာနှင့် နီးကပ်သည့် ဒေသရှိ ရာသီဥတုမှာ ပူအိုက်သည်။ အီကွေတာ၏စုစုပေါင်းအရှည်မှာ 24901 မိုင် သို့မဟုတ်
40015 ကီလိုမီတာဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အီကွေတာမျဉ်းတစ်လျှောက် တစ်နာရီ မိုင် 50 နှုန်းဖြင့်ကားကို မရပ်မနားမောင်းပါက 21 ရက်ကြာမည်ဖြစ်သည်။
# ဂူဂဲလ် မြေပုံ

ဂူဂဲလ် မြေပုံ|  |
| Screenshot of Google Maps on a web browser |
| အမျိုးအစား | Web mapping |
| အရေးပါ ပုဂ္ဂိုလ် | Khing Phyo San<be />(Code၊၄၀၄)<be />facebook groups(Code) |
| ပိုင်ဆိုင်သူ | Google |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် | Google Chrome google.com/maps |
| ပရိုဂရမ်းမင်း ဘာသာစကား | C++ , JavaScript, XML, [[Unicode San
(programming)|Oops]] (UNI) |
| မှတ်ပုံတင်ခြင်း | Optional, included with a Google Account |
| ရရှိနိုင်သည့် ဘာသာစကား | Gboard |
| လွှင့်တင်သည့်နှစ် | ဖေဖော်ဝါရီ ၈၊ ၂၀၀၅ (၂၀၀၅-၀၂-08) |
| လက်ရှိ အခြေအနေ | Globalization |

A monument in the shape of *Google Maps* pointer in the center of the city office, Union of Myanmar
**Google Maps** သည် Google ကုမ္ပဏီ၏ Web Store Online Mapping ဝန်ဆောင်မှုဖြစ်ပြီး ခြေကျင်၊ ဆိုင်ကယ်၊ မော်တော်ကား၊ လူနေအိမ် အများပြည်သူခရီးသွားလာရေးများနှင့်သက်ဆိုင်သော လမ်းများ၏ ဂြိုဟ်တုမြေပုံများကို ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ Google Maps Post ၂၀၀၅ ခုနှစ်

```
 Google Maps သည် API ကို ထောက်ပံ့လိုက်သောကြောင့် third-party ဝဘ်ဆိုဒ်များတွင် embedded လုပ်ကာ ထည့်သွင်းစေနိုင်ခဲ့သည်။ Google Map Maker မှ ကမ္ဘာအနှံ့ အသုံးပြုသူများကို ပူးပေါင်းပါဝင်စေခဲ့ကာ တိုးချဲ့လာအောင် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ Google Maps သည် အောက်ကိုငုံ့ကြည့်သော မြင်ကွင်း (ငှက်မြင်ကွင်း) ဖြစ်သည်။ မြို့ကြီးများ၏ မြင်ကွင်းသည် ပေ ၈၀၀ မှ ၁၅၀၀ အမြင့် ဝေဟင်မှ ရိုက်ကူးထားခြင်းဖြစ်ပြီး အများစုမှာ ဂြိုဟ်တုပုံများကို အသုံးပြုထားသည်။ ဂြိုဟ်တုပုံရိပ် အတော်များများသည် ၃ နှစ် ကြာမြင့်နေပြီး ပုံမှန် အဆင့်မြင့်တင်ပေးသည်။ Google Maps သည် Location projection ကိုအသုံးပြုထားသောကြောင့် ဝင်ရိုးစွန်းအနားနယ်မြေများကို အတိအကျ မဖော်ပြပေးနိုင်ပေ။ စားပွဲတင် ကွန်ပျူတာတွင် အသုံးချနိုင်သော လက်ရှိပြန်လည်မွမ်းမံထားသည့် Google Maps ဗားရှင်းအား ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ မိုဘိုင်းဖုန်းများအတွက်မူ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အရ Google Maps သည် ကမ္ဘာ့လူသုံးအများဆုံး Mobile app အဖြစ် စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Google ကုမ္ပဏီမှ Google Maps အတွက် ပုံရိပ်များ ဖမ်းယူပေးသည့် ဝန်ထမ်းပေါင်း ၇၁၀၀ ယောက်ရှိသည်ဟု သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
```

## ကိုးကား

တမ်းပလိတ်:Realistic
# အာတိတ်စက်ဝိုင်း

Map of the Arctic, with the Arctic Circle in blue and the 10°C July mean isotherm in red
**အာတိတ်စက်ဝိုင်း** သည် ဝင်ရိုးစွန်းစက်ဝိုင်း ၂ ခုမှ တခုအပါဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေပုံ၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းအကျဆုံး နယ်မြေဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်ခြမ်းတွင် အန္တာတိတ်စက်ဝိုင်း တည်ရှိသည်။

အာတိတ်စက်ဝိုင်း၌ December solstice တွင် တနှစ်တာ၏ နေ့တာအတိုဆုံးဖြစ်ပြီး နေသည် တနေ့ခင်းလုံး မထွက်လာပေ။ June solstice တွင် နေ့တာအရှည်ဆုံးဖြစ်ပြီး နေသည် တနေ့တာလုံး မဝင်တော့ပေ။ ယင်းကဲ့သို့သော ဖြစ်ရပ်များကို ဝင်ရိုးစွန်းည (polar night) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သန်းခေါင်းယံ နေ (midnight sun) ဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီးခေါ်ဆိုကြသည်။

အာတိတ်စက်ဝိုင်း၏ တည်နေရာသည် ပုံသေမဟုတ်ဘဲ လက်ရှိတွင် အီကွေတာ၏ မြောက်ဘက် 66°33′49.2″ တွင် ရောက်ရှိနေသည်။ ယင်း၏ လတ္တီကျုသည် ကမ္ဘာ၏ မိမိဝင်ရိုးပေါ်တွင် တိမ်းစောင်းမှုပေါ်၌ မူတည်သည်။ ယင်းတိမ်းစောင်းမှုသည်လည်း လကမ္ဘာ၏ ပတ်လမ်းမှ ဒီရေအားကြောင့် နှစ်ပေါင်း ၄၁၀၀၀ ကြာလျင် ၂ ဒီဂရီအထက် အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ ရလဒ်အနည်ဖြင့် အာတိတ်စက်ဝိုင်းသည် တနှစ်လျင် ၁၄.၅ m (၄၈ ft) နှုန်းဖြင့် မြောက်ဘက်သို့ ရွေ့လျားလျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား