Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ဝီကီပီးဒီးယား

ဝီကီပီးဒီးယား|  ဝီကီပီးဒီးယား လိုဂို |
| အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဝီကီပီးဒီးယား၏ ပင်မစာမျက်နှာ |
| ဝဘ်ဆိုဒ် အမျိုးအစား | အင်တာနက် စွယ်စုံကျမ်း |
| ဖတ်ရှုရရှိနိုင်မှု | ဘာသာစကား ၂၈၇ မျိုး |
| ပိုင်ဆိုင်သူ | ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်း |
| ဖန်တီးသူ | ဂျင်မီဝေး၊ လာရီဆန်ဂါ |
| ဝဘ်ဆိုဒ် | wikipedia.org |
| Alexa အဆင့် | ၆(ဧပြီ ၂၀၁၅) |
| စီးပွားရေး | မဟုတ် |
| မှတ်ပုံတင်ခြင်း | Optional |
| အသုံးပြုသူ | တက်ကြွသည့် တည်းဖြတ်သူများ ၇၂,၅၉၂ ဦး(မေ ၂၀၁၅)၊ စုစုပေါင်းအသုံးပြုသူ ၁၄၁၇၄၉ |
| အသုံးပြုထားသည့် ပရိုဂရမ်းမင်း | PHP |

**ဝီကီပီးဒီးယား** ဆိုသည်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အခြေစိုက် ပရဟိတ အဖွဲ့အစည်း ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဦးဆောင်လှုပ်ရှားနေသော ဘာသာစုံနှင့် အကြောင်းအရာမျိုးစုံပါဝင်သည့် အခမဲ့ အင်တာနက် စွယ်စုံကျမ်း ပရောဂျက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဝီကီပီးဒီးယား ဆိုသောအမည်မှာ လူအများပူးပေါင်းပါဝင်ရေးသားနိုင်သော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်နည်းပညာဖြစ်သည့် ဝီကီ (ဟာဝေယံစကားဖြစ်ပြီး မြန်မြန်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။)နှင့် စွယ်စုံကျမ်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော အင်ဆိုင်ကလိုပိဒိယ ဟူသော အင်္ဂလိပ်စကားလုံးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျင်မီဝေး နှင့် လာရီဆန်ဂါ တို့က ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဘာသာစကားမျိုးစုံတို့မှ လူတို့၏ ဗဟုသုတများကို အကျဉ်းရုံး စုစည်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဝီကီပီးဒီးယားတွင် ဘာသာစကား (၂၈၈)မျိုးဖြင့်ရေးသားထားသော ဆောင်းပါးပေါင်း ၃၅ သန်းကျော်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုသည့်အကြိမ်ပေါင်း ၁၈ ဘီလီယံ ခန့်ရှိကာ၊ လစဉ် ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုသူ သန်းငါးရာခန့်ရှိသည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးအနေဖြင့်ဆိုလျှင် ဝီကီပီးဒီးယား အသုံးပြုသူ အကောင့်ပေါင်း ၁၉ သန်းခန့်ဖြစ်ကာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ စာရင်းများအရ တက်ကြွသည့် တည်းဖြတ်သူပေါင်း ၆၉,၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။

## ဖတ်ရှုရန်

* မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား

## ကိုးကား

## ပြင်ပလင့်ခ်များ

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုက်တ် (မိုဘိုင်းလ်) – multilingual portal (အခြားဘာသာစကားဆိုဒ်များသို့ လင့်ခ်များပါဝင်သည်)
	+ တွစ်တာပေါ်ရှိ ဝီကီပီးဒီးယား
	+ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်ရှိ ဝီကီပီးဒီးယား
# ၃၀ ဇွန်

|  |
| --- |
|  |

ဇွန်လ၊ (၃၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၈၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၈၂)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၈၄) ရက် ကျန်သေးသည်။

## ဖြစ်စဉ်များ

## မွေးဖွားသူများ

## သေဆုံးသူများ

* ၁၉၉၈ - သောင်းဒန်၊မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၄)ဦးမြောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) (၁၉၂၃ မွေးဖွား)

## ပွဲတော်ရက်များ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
# ဆလောက်ကောင်

| ဆလောက် (အင်္ဂလိပ်: Sloths) Temporal range: Oligocene အစောပိုင်းကာလ မှ Holocene ကာလ |
| --- |
|  |
| *Bradypus variegatus*၊ ခွာသုံးခု ဆလောက် |
|  |
| *Choloepus hoffmanni*၊ ခွါနှစ်ခု ဆလောက် |
| မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း  |
| လောက: | Animalia |
| မျိုးပေါင်းစု: | Chordata |
| မျိုးပေါင်း: | Mammalia |
| Superorder: | Xenarthra |
| မျိုးစဉ်: | Pilosa |
| မျိုးစဉ်သေး: | **Folivora** Delsuc, Catzeflis, Stanhope, and Douzery, 2001 |
| မျိုးရင်း |
| * †Megalocnidae
* Megatherioidea
	+ Bradypodidae
	+ †Megalonychidae
	+ †Megatheriidae
	+ †Nothrotheriidae
* Mylodontoidea
	+ Choloepodidae
	+ †Mylodontidae
	+ †Scelidotheriidae
 |
| Synonyms |
| * Tardigrada Latham & Davies, 1795
* Phyllophaga Owen, 1842
 |

**ဆလောက်** (အင်္ဂလိပ်: Sloth) သည် ပါဏဗေဒအရ 'အီဒင်တာတာ' မျိုးစဉ်ဝင် ဖြစ်သည်။ ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် မျောက်နှင့်တူသည်။ တိုဝိုင်းသော ဦးခေါင်း၊ ကြီးသောမျက်လုံး၊ သေးငယ်သော နားရွက်တို့ရှိသည်။ သုန်သုန်မှုန်မှုန် နေတတ်သည်။ အမွေးများမှာ အလွန်ရှည်၍ ညစ်ပတ်ပေကျံလျက်ရှိ၏။ အမြီးဟူ၍ ပြောပလောက်အောင် မရှိချေ။ အရှေ့ ခြေထောက်တို့မှာ အနောက်ခြေထောက်များထက် ပို၍ ရှည်သည်။

ခြေထောက်ကြားတွင် ဦးခေါင်းကို လျှိုလျက် တစ်နေ့လုံး အိပ်နေတတ်၏။ သစ်ကိုင်းတွင် တွဲလွဲခိုနေသောအခါ အရွက်အလက်များနှင့် ရောထွေးနေသောကြောင့် ရုတ်တရက်မမြင်နိုင်ချေ။ ညအချိန်၌သာ တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ကူး၍ သစ်သီးများကို ရှာဖွေစားလေ့ရှိသည်။

ဆလောက်ကောင်သည် သစ်ပင်ပေါ်မှာမွေးပြီး သစ်ပင်ပေါ်မှာ ကြီးပြင်းလာရသောကြောင့် မျောက်ကဲ့သို့ပင် အခုန်အလွှားကျင်လျင်သည်။ မလွဲရှောင်သာသောအခါမှသာ မြေပေါ်သို့ ဆင်းလာသည်။ ခြေထောက်များမှာ မညီမညာရှိသောကြောင့် မြေပေါ်တွင် ခဲခဲယဉ်းယဉ်းလျှောက်ရသည်။ အမေရိကတိုက် အပူပိုင်းတောများ၌ ဆလောက် နှစ်မျိုးကို တွေ့နိုင်သည်။ တစ်မျိုးမှာ ခြေထောက်အားလုံး၌ ခြေချောင်းကလေး ၃ ချောင်းစီနှင့် ခြေသည်းကလေး ၃ ခုစီရှိသည်။ အခြားတစ်မျိုးမှာ နောက်ခြေ၌ ခြေချောင်းကလေး ၃ ခုရှိသော်လည်း၊ ရှေ့ခြေတို့၌ ၂ ချောင်းစီသာရှိသည်။ ဆလောက်ကောင်များသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် အကူညီကင်းမဲ့လုနီးနီးရှိကြသည်။ သို့သော် ရေကူးတတ်ကြသည်။

## ကိုးကား
# မေရီ ရှယ်လီ

| မေရီ ရှယ်လီ |
| --- |
| မွေးဖွား | မေရီ ဂေါ့ဒဝင်း (1797-08-30)ဩဂုတ် ၃၀၊ ၁၇၉၇ |
| ကွယ်လွန် | ဖေဖော်ဝါရီ ၁၊ ၁၈၅၁(1851-02-01) (အသက် ၅၃) |
| ထာဝရ အိပ်စက်ရာ | စိန့်ပီတာ ဘုရားကျောင်း၊ ဘွန်းမောက် |
| ထင်ရှားသည့်လက်ရာများ | ဖရန်ကန်စတိုင်း |
| အိမ်ထောင်ဖက် | ပါစီ ရှယ်လီ (၁၈၁၄−၁၈၂၂) |

**မေရီ ဂေါ့ဒဝင်း ဝေါစတုန်းခရက် ရှယ်လီ** (အင်္ဂလိပ်: Mary Godwin Wollstonecraft Shelley) (၁၇၉၇−၁၈၅၁) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာဖြစ်သည်။ ၁၈၁၈ ခုထွက် သူ၏ ဂေါ့သစ်ဝတ္ထု *ဖရန်ကန်စတိုင်း* မှာ အထူးကျော်ကြားသည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ အချစ်ကဗျာနှင့် ဒဿနိကသမား ပါစီ ရှယ်လီ (Percy Shelly) ၏ စာကဗျာများကို တည်းဖြတ် ဖြည့်စွက်ပေးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
# အားလ်(စ)မြို့အနီးက စပျစ်ခြံနီ

| Red Vineyards near Arles |
| --- |
|  |
| အနုပညာရှင် | Vincent van Gogh |
| ခုနစ် | 1888 |
| ဒိုင်မင်းရှင်း | 75 cm × 93 cm (29.5 in × 36.6 in) |
| တည်နေရာ | Pushkin Museum of Fine Arts, Moscow |

**အားလ်(စ)မြို့အနီးက စပျစ်ခြံနီ** သည် ဗင်းဆင့်ဝီလီယံဗန်ဂိုး၏ ဆီဆေးပန်းချီကား တစ်ချပ်ဖြစ်သည်။ ပန်းချီကားအား ၁၈၈၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအစောပိုင်း အားလ်(စ)မြို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ဗန်ဂိုးမသေခင် ရောင်းခဲ့ရသည့် တစ်ခုတည်းသော ပန်းချီကားအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ၁၈၉၀ ခုနှစ် ဘရပ်ဆဲလ် မြို့တွင်ပြသခဲ့ပြီး ဖရန့် ၄၀၀ (ယခုခေတ် ဒေါ်လာ ၁၀၀၀~၁၀၀၅ ခန့်)ဖြင့် ဗန်ဂိုး သူငယ်ချင်း၏ ညီမဖြစ်သူ အန်နာဘော့ခ့် ကဝယ်ယူခဲ့တာဖြစ်တယ်။
ယခု ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့ Pushkin Museum မှာရှိတယ်။
# ဂျိမ်းစ်ဘွန်း (ဇာတ်ကောင်)

**ဂျိမ်းစ်ဘွန်း**သည် သတင်းထောက်လည်းဖြစ် ဝတ္ထုစာရေးဆရာလည်းဖြစ်သည့် ဗြိတိသျှလူမျိုး အီယန် ဖလဲမင်း (Ian Fleming) က ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဖန်တီးခဲ့သည့် ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။ ဂျိမ်းစ်ဘွန်းသည် လန်ဒန်မြို့တွင် အခြေချနေထိုင်သည် ဆိုသော်လည်း ကမ္ဘာတလွှားတွင် ကျင်လည်ကျက်စားသော ကိုယ်ပိုင်အမှတ် ၀၀၇ ရှိ လျှို့ဝှက် ထောက်လှမ်းရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ယူကေလျှို့ဝှက် ထောက်လှမ်းရေးဌာန စစ်ထောက်လှမ်းရေး ဌာနခွဲ ၆ တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

ဖလဲမင်းသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဗြိတိသျှ တော်ဝင်ရေတပ် ထောက်လှမ်းရေးဌာန၌ တာဝန်ထမ်းရွက်စဉ်အတွင်း သိကျွမ်းခဲ့သော ကွန်မန်ဒို အထူးတပ်သားများကို အခြေခံကာ ဂျိမ်းစ်ဘွန်းကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဂျိမ်းစ်ဘွန်း အမည်မှာမူ အမေရိကန် ငှက်လေ့လာရေး သုတေသီ ဂျိမ်းစ်ဘွန်းထံမှ မောင်ပိုင်စီးထားသည်ဟု သိရသည်။

ဖလဲမင်းသည် ဂျိမ်းဘွန်း ဝတ္ထု ၁၂ အုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ယင်းဝတ္ထုများတွင် ဖလဲမင်းက ဉာဉ်ကောင်း ဉာဉ်ဆိုး အမျိုးမျိုးဖြင့် ဂျိမ်းစ်ဘွန်းကို ပုံဖော်ထားသည်။ ဇာတ်ကောင် ဂျိမ်းစ်ဘွန်းသည် ကားကောင်းများ၊ အစားကောင်း အသောက်ကောင်းများကို ကြိုက်နှစ်သက်သည်။ သူ့အတွက် အထူးမှာဝယ်ရသည့် စီးကရက်ကိုမှ သောက်သုံးသည်။

ဂျိမ်းစ်ဘွန်း ဝတ္ထုများကို လူကြိုက်များသောကြောင့် ရုပ်ပြကာတွန်းများ ထုတ်ဝေခဲ့သည့်အပြင် ရုပ်ရှင်များလည်း ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ ဂျိမ်းစ်ဘွန်းရုပ်ရှင်ပေါင်း ၂၃ ကားရှိခဲ့ပြီး ရော်ဂျာမိုး၊ ရှောင်ကွန်နရီ အပါအဝင် ကမ္ဘာကျော် ရုပ်ရှင်မင်းသား ၆ ဦးက ဂျိမ်းစ်ဘွန်းအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
# ၂၃ ဇန်နဝါရီ

|  |
| --- |
|  |

ဇန်နဝါရီလ၊ (၂၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၃)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၄၂) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၄၃) ရက်) ကျန်သေးသည်။

## ဖြစ်ရပ်များ

* ၁၅၄၆ – ၁၁ နှစ်ကြာသည်အထိ မည်သည့်စာအုပ်မှ ထုတ်ဝေခြင်း မပြုခဲ့သော ဖရန်ဆွာ ရက်ဗီလေးသည် *ဂါဂန်းတူးအားနှင့် ပန်တာဂရူးယယ်* ၏ အဆက်ဖြစ်သော *Tiers Livre* ကို ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သည်။
* ၁၈၄၉ – အဲလိဇဘက် ဘလက်ဝဲ သည် နယူးယောက်ပြည်နယ် ဂျနီဗာမြို့ရှိ ဂျာနီဗာ ဆေးကောလိပ်မှ M.D ဆရာဝန်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီးဆရာဝန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
* ၁၉၆၇ – ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့် အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံ တို့ သံတမန်ဆက်သွယ်ရေး စတင်ခဲ့သည်။
* ၁၉၇၃ – အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတ ရစ်ချက် နစ်ကဆင် သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက် ရရှိပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

## မွေးဖွားသူများ

## ကွယ်လွန်သူများ

* ၂၀၁၄ – ခင်ယုမေ၊ မြန်မာ အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုတော် (၁၉၃၇ မွေး)
* ၂၀၂၅ – မာရဇ္ဇ၊ မြန်မာ တေးရေးနှင့် အဆိုတော် (၁၉၆၇ မွေး)

## ပွဲတော်ရက်များ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
# ၁၉၆၀

|  |
| --- |
| **၁၉၆၀** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |

|  |  |
| --- | --- |
| ထောင်စုနှစ်: | ၂ ထောင်စုနှစ် |
| ရာစုနှစ်များ: | * ၁၉ ရာစုနှစ်
* **၂၀ ရာစုနှစ် ၂၁ ရာစုနှစ်
 |
| ဆယ်စုနှစ်များ: | * ၁၉၄၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၅၀ ဆယ်စုနှစ်
* **၁၉၆၀ ဆယ်စုနှစ် ၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၈၀ ဆယ်စုနှစ်
 |
| ခုနှစ်များ: | * ၁၉၅၇
* ၁၉၅၈
* ၁၉၅၉
* **၁၉၆၀ ၁၉၆၁
* ၁၉၆၂
* ၁၉၆၃
 |

**၁၉၆၀** (MCMLX) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် သောကြာနေ့မှ စတင်သော ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၁၉၆၀ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၉၆၀ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၆၀ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၁ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ် ဖြစ်သည်။

## ဇန်နဝါရီလ

(၁) ရက်။

## ဖေဖော်ဝါရီလ

(၁) ရက်။

## မတ်လ

(၁) ရက်။

## ဧပြီလ

(၁) ရက်။

## မေလ

(၁) ရက်။

## ဇွန်လ

(၁) ရက်။

## ဇူလိုင်လ

(၁) ရက်။

## ဩဂုတ်လ

(၁) ရက်။

## စက်တင်ဘာလ

(၁) ရက်။

## အောက်တိုဘာလ

(၁) ရက်။

## နိုဝင်ဘာလ

(၁) ရက်။

## ဒီဇင်ဘာလ

(၁) ရက်။

## မွေးဖွားသူများ

* ၉ ဒီဇင်ဘာ - ကျော်မျိုးထွဋ်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း)၊ စစ်မှုထမ်းဟောင်း သံအမတ်ကြီး၊​ ဒုတိယဝန်ကြီးဟောင်း

## ကွယ်လွန်သူများ

## ကိုးကား
# မိုးမင့် စကေး

**မိုးမင့် မဂ္ဂနီတျုဒ် စကေး**(အင်္ဂလိပ်: Moment magnitude scale, **MMS**, သင်္ကေတ  **WIKINIUM\_MATH\_PH\_0** )သည် ငလျင်ပြင်းအားကို အခြေခံ၍ ငလျင်၏ ပကတိ စွမ်းအင် အရွယ်အစား ဖြစ်သည့် ငလျင် မိုးမင့် မဂ္ဂနီတျုဒ်ကို တိုင်းတာသည့် စကေးဖြစ်သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် သောမတ်စ် C. ဟင့်ခ်စ်နှင့် ကနမိုရိ ဟိရိုအိုတို့က ပထမဆုံး တီထွင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ချားလ်စ် ရစ်ခ်တာ တီထွင်ခဲ့သော ရစ်ခ်တာ စကေးနှင့် ဆင်တူစွာပင် လော့ဂရစ်သမ် စကေးကို အသုံးပြုထားသည့် ယူနစ် ဖြစ်သည်။

## ပြင်ပ လင့်ခ်များ

* (အင်္ဂလိပ်) USGS: Measuring earthquakes
# ၂၃ ဇွန်

|  |
| --- |
|  |

ဇွန်လ၊ (၂၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၇၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၇၅)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၉၁) ရက် ကျန်သေးသည်။

## ဖြစ်စဉ်များ

## မွေးဖွားသူများ

* ၁၉၁၂ – အလန် ကျူးရင်း၊ ဗြိတိန်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်၊ ယုတ္တိဗေဒပညာရှင်၊ ဝှက်စာပညာရှင်နှင့် ဇီဝဗေဒ အသုံးချသင်္ချာပညာရှင် (၁၉၅၄ ကွယ်လွန်)
* ၁၇၆၃ – ဂျိုးဇဖင်းမိဖုရား၊ ပြင်သစ်လူမျိုး၊ နပိုလီယန်၏ ဇနီး (၁၈၁၄ ကွယ်လွန်)

## ကွယ်လွန်သူများ

* ၂၀၂၁ – ရေမွန်၊ မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော် (၁၉၈၈ မွေးဖွား)
* ၂၀၂၅ – ငြိမ်းအေးအိမ်၊ မြန်မာ ပို့စ်မော်ဒန် စာရေးဆရာ (၁၉၅၅ မွေးဖွား)

## ပွဲတော်ရက်များ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
# ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားနေ့

ဆွီဒင်နိုင်ငံ လက်ဝဲပါတီက ၂၀၀၆ ခုနှစ် စတော့ဟုမ်းမြို့တွင် ပြုလုပ်သော အလုပ်သမားနေ့ ဆန္ဒပြပွဲ
အလုပ်သမားနေ့သည် မေလ ၁ ရက်နေ့ဖြစ်ပြီး အစိုးရရုံးများ၊ အလုပ်ရုံများ၊ ဈေးဆိုင်ကန္နားများကို ပိတ်၍ အလုပ်သမားများ၏ အင်အားပြပွဲများ၊ စီတန်းလမ်းလျှောက်ပွဲများ စသည့် အလုပ်သမားနေ့ အထိမ်းအမှတ်ပွဲများကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။

မေဒေးခေါ် အလုပ်သမားနေ့သည် ကမ္ဘာ့အလုပ်သမား လူတန်းစားများအဖို့ နိုင်ငံရေး သဘောတရားအရ လွန်စွာအရေးပါသော နေ့ကြီးဖြစ်သည်။ ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာက အလုပ်သမား ပစ္စည်းမဲ့လူတန်းစားအား ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ခဲ့သော အရင်းရှင်စနစ်ကို တော်လှန်၍ အလုပ်သမားတို့၏ ဘဝသစ် တည်ဆောက်ရန် အလုပ်သမားများ သွေးစည်းလိုက်သည့်နေ့ဟု ဆိုထိုက်ပေသည်။

မေဒေးပေါ်ပေါက်လာအောင် ဖန်တီးလိုက်သော အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားတို့၏ ပဋိပက္ခမှုမှာ ၁၉ ရာစုဆန်းစမှစ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နိဒါန်းပျိုးခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က အလုပ်သမားများမှာ နေထွက်မှနေဝင် တစ်နေ့လျှင် ၁၆ နာရီမှ နာရီ ၂၀ အထိ ပင်ပန်းကြီးစွာ အလုပ်ရုံ၊ စက်ရုံများတွင် အလုပ်ဆင်းကြရသည်။ မည်မျှပင်ပန်းကြီးစွာ လုပ်ကိုင်စေကာမူ သူတို့၏ ဘဝမှာ များစွာအောက်ကျ၍ လူစဉ်မမှီချေ။ သူတို့၏ နေရေး၊ ထိုင်ရေးနှင့် ကျန်းမာရေးမှာ များစွာ အဆင့်အတန်း နိမ့်ကျခဲ့သည်။

ဤကဲ့သို့ အလုပ်သမားတို့၏ ဘဝဆိုးကို မျက်ဝါးထင်ထင် ရင်ဆိုင်ရသော အလုပ်သမား ခေါင်းဆောင်များသည် အလုပ်သမားများ သက်သာချောင်ချိစေရန် အလုပ်ရှင်များထံ အရေးဆိုကြသည်။

၁၈၂၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၄၀ ပြည့်နှစ်လောက်အထိ အလုပ်သမားခေါင်းဆောင်များသည် တစ်နေ့လျှင် အလုပ်ချိန် ၁၀ နာရီသာ ကန့်သတ်ထားရန် တောင်းဆိုကြသည်။ သို့သော် အလုပ်ရှင်များက အလွယ်တကူ မလိုက်လျောခဲ့ပေ။ အလုပ်ချိန် လျှော့ပေါ့ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်သော အလုပ်သမားများ ဖမ်းဆီးနှိပ်ကွပ်ခြင်း ခံရလေသည်။ အလုပ်သမား အင်အားစုများကလည်း အလျော့မပေးဘဲ ဆက်လက်ကြိုးပမ်းကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အလုပ်သမားတို့၏ တိုက်ပွဲသည် အင်္ဂလန်၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်နှင့် ဩစတြေးလျတိုက်သို့ပင် ကူးစက်သွားသည်။

၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် အလုပ်သမားများအဖွဲ့ချုပ် ညီလာခံ၌ ၁၈၈၆ ခု မေလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ တစ်နေ့လျှင် ၈ နာရီသာ အလုပ်လုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်၏။ အလုပ်သမား အဖွဲ့ခွဲများသို့လည်း ထိုဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း အောင်မြင်သည်အထိ တိုက်ပွဲဝင်ကြရန် ညွှန်ကြားချက်များ ပေးပို့လေသည်။ အလုပ်သမားပေါင်း များစွာတို့သည် ဤညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ကြရာ တစ်ဖက်မှ အစွမ်းကုန် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ခြင်းကို ခံရသည်။ အချို့မှာ အလုပ်မှ ထုတ်ပစ်ခြင်း ခံရသည်။ အချို့မှာ ထောင်ကျ၍ သေကြေပျက်စီးသူများလည်း မနည်းချေ။ နောက်ဆုံးတွင် အလုပ်သမားများ၏ အရေးမှာ အောင်မြင်သွားလေသည်။

၁၈၈၉ ခုနှစ် ပါရီမြို့၌ ကျင်းပသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆိုရှယ်လစ်တို့၏ ဒုတိယညီလာခံက မေလ ၁ ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားနေ့ဟု သတ်မှတ်ပေးလိုက်သည်။ အဆိုပါ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ နှစ်စဉ် မေလ ၁ ရက်နေ့တိုင်းတွင် အလုပ်သမား ခေါင်းဆောင်အသီးသီးတို့က အလုပ်သမားအရေးများကို ဟောပြောခြင်း စသည့် အထိမ်းအမှတ်ပွဲများ ကျင်းပကြသည်။

ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားနေ့တွင် အလုပ်သမားများ အားလုံးသည် လုပ်ခပြည့်နှင့် အားလပ်ခွင့်ရကြသည်။ ယခုအခါ ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားနေ့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်းများစွာ၌ အများပြည်သူ ရုံးပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားလေသည်။
# ၂၀ ဇွန်

|  |
| --- |
|  |

ဇွန်လ၊ (၂၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၇၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၇၂)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၉၄) ရက် ကျန်သေးသည်။

## ဖြစ်စဉ်များ

## မွေးဖွားသူများ

## ကွယ်လွန်သူများ

## ပွဲတော်ရက်များ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
# အောက်စ်ဖိုဒ် တက္ကသိုလ်

အောက်စ်ဖိုဒ်တက္ကသိုလ်| အောက်စ်ဖိုဒ်တက္ကသိုလ်၏ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် |
| ဆောင်ပုဒ် | ဘုရားသခင်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အလင်းတန်း *Dominus Illuminatio Mea* (လက်တင်) |
| အင်္ဂလိပ် ဆောင်ပုဒ် | The Lord is my Light |
| တည်ထောင် | မသိ၊ ၁၀၉၆မှ စတင်ခဲ့ |
| ပံ့ပိုးမှု | ပေါင် ၄.၀၃ ဘီလီယံ |
| အဓိပတိ | Chris Patten |
| ဒု-အဓိပတိ | Andrew Hamilton |
| သင်တန်းသား | ၂၂,၁၁၆ |
| ဘွဲ့ကြိုဦးရေ | ၁၁,၇၇၂ |
| ဘွဲ့လွန်ဦးရေ | ၉,၈၅၀ |
| အခြားသင်တန်းသား | ၄၉၄ |
| တည်နေရာ | အောက်စဖို့မြို့, အင်္ဂလန်နိုင်ငံ  ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း |
| အထိမ်းအမှတ် အရောင် |   Oxford Blue |
| နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်းများ | * International Alliance of Research Universities
* Russell Group
* Europaeum
* European University Association
* G5 (universities)
* League of European Research Universities
 |
| ဝဘ်ဆိုဒ် | ox.ac.uk |
|  |

**အောက်စ်ဖိုဒ်တက္ကသိုလ်** (အင်္ဂလိပ်: Oxford University)သည် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း ရှိ အောက်စဖို့မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသည် ပြည်သူတို့၏ ပထမဘာသာဖြစ်သည့်နိုင်ငံများ၏ အအိုဟောင်းဆုံးသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
တက္ကသိုလ်ကြီးသည် ကောလိပ်ပေါင်း ၃၉ ခုပါရှိပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဟောပြောခန်း ၄ ခုရှိသည်။ ဖော်ပြပါအဆောက်အဦးများတွင် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အဆောက်အဦးများရှိ၍ ကိုယ်ပိုင်ဝန်ထမ်းများလည်းထားရှိကြသည်။ ထိုအချင်းအရာသည် တက္ကသိုလ်ပရိဝုဏ်တစ်ခုတွင် နေကြရသည့် အခြားခေတ်သစ် တက္ကသိုလ်များနှင့် အောက်စ်ဖိုဒ်တက္ကသိုလ်၏ အတော်ကြီး ခြားနားသည့် အချက်ပင်ဖြစ်သည်။ အောက်စ်ဖိုဒ်တွင် တက္ကသိုလ် ပရိဝုဏ်မရှိချေ၊ သို့သော် ၎င်းတွင် ဗဟိုဌာနအချို့ရှိပြီး ထိုဗဟိုဌာနနေရာများကို အခြားကောလိပ်များမှ ကျောင်းသားများအတူလာရောက်နိုင်သည် သို့မဟုတ် လေ့လာနိုင်သည့်ပြင် ၎င်းတို့ချင်းလည်း ဆက်သွယ်နိုင်သည်။(ဥပမာအနေဖြင့် အောက်စ်ဖိုဒ် ယူနီယမ်)

## ကိုးကား
# ၁၈၉၃

|  |
| --- |
| **၁၈၉၃** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |

|  |  |
| --- | --- |
| ထောင်စုနှစ်: | ၂ ထောင်စုနှစ် |
| ရာစုနှစ်များ: | * ၁၈ ရာစုနှစ်
* **၁၉ ရာစုနှစ် ၂၀ ရာစုနှစ်
 |
| ဆယ်စုနှစ်များ: | * ၁၈၇၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၈၈၀ ဆယ်စုနှစ်
* **၁၈၉၀ ဆယ်စုနှစ် ၁၉၀၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၁၀ ဆယ်စုနှစ်
 |
| ခုနှစ်များ: | * ၁၈၉၀
* ၁၈၉၁
* ၁၈၉၂
* **၁၈၉၃ ၁၈၉၄
* ၁၈၉၅
* ၁၈၉၆
 |

**၁၈၉၃**

## ၁၈၉၃ ခုနှစ် မှတ်တမ်း

### ဇန်နဝါရီလ

(၁) ရက်။

### ဖေဖော်ဝါရီလ

(၁) ရက်။

### မတ်လ

(၁) ရက်။

### ဧပြီလ

(၁) ရက်။

### မေလ

(၁) ရက်။

### ဇွန်လ

(၁) ရက်။

### ဇူလိုင်လ

(၁) ရက်။

### ဩဂုတ်လ

(၁) ရက်။

### စက်တင်ဘာလ

(၁) ရက်။

### အောက်တိုဘာလ

(၁) ရက်။

### နိုဝင်ဘာလ

(၁) ရက်။

### ဒီဇင်ဘာလ

(၁) ရက်။
# အူးဗရစ်ဝေါ်လတာ

| အူးဗရစ်ဝေါ်လတာ |
| --- |
| Ulbricht in 1970 |
|  |
| Chairman of the State Council of the German Democratic Republic |
| **တာဝန်သက်တမ်း** 12 September 1960 – 1 August 1973 |
| ယခင်လူ | Wilhelm Pieck  As State President  |
| ဆက်ခံသူ | Willi Stoph |
|  |
| ကိုယ်ရေး အချက်အလက်များ |
| မွေးဖွား | Walter Ernst Paul Ulbricht (1893-06-30)၃၀ ဇွန်၊ ၁၈၉၃ Leipzig, Kingdom of Saxony, German Empire |
| ကွယ်လွန် | ၁ ဩဂုတ်၊ ၁၉၇၃(1973-08-01) (အသက် ၈၀) Groß Dölln, Templin, East Germany |
| လူမျိုး | ဂျာမန် |
| နိုင်ငံရေးပါတီ | SPD (1912-1917) USPD (1917-1920) KPD (1920-1946) SED (1946-1973) |
| ကြင်ဖော် | Martha Schmellinsky (1920 -?) Lotte Kühn (1953-1973) |
| ကျွမ်းကျင်မှု | နိုင်ငံရေးသမား |

ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ (အရှေ့ဂျာမနီ နိုင်ငံ) ၏
သမ္မတ ဝေါ်လတာ အူးဗရစ်သည် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင်
ဖွားမြင်သည်။ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာမန်ကွန် မြူနစ်
ပါတီဝင်ဖြစ်ပြီးနောက် ရုရှနိုင်ငံ မောစကိုမြို့သို့ သွားရောက်
ခဲ့လေသည်။ ထိုမှဂျာမနီနိုင်ငံသို့ပြန်လည် ရောက်ရှိလာသော
အခါတွင် ဂျာမန်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏နိုင်ငံရေးဌာနတွင် ဌာနမှူး
အဖြစ်ဆောင်ရွက်ရလေသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံး၍
ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားကော်မတီဟူ၍ ဖွဲ့စည်းသောအခါ
ဝေါ်လာတာအူးဗရစ် သည် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။

၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလအတွင်း၌ ဂျာမန်ဒီမိုကရက် တစ်သမ0x057တ
နိုင်ငံဆိုရှယ် လစ်ညီညွတ်ရေးပါတီ ဗဟိုကောင်မတီ ဌာနချုပ်
၏ အတွင်းရေးမှူးများအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ်ရွေးချယ်
တင်မြေ|ာက်ခြင်း ခံရလေသည်။ ၁၉၄၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ
တွင် ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ် သမ0x057တနိုင်ငံ၏ပြည် သူ့ လွှတ်
တော်တွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်
မြေ|ာက် ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလ၌ ဂျာမန်ဒီမို
ကရက်တစ် သမ0x057တနိုင်ငံ ပြည်သူ့ကောင်စီ၏ လက်အောက်
ရှိ ဗဟိုစီးပွားရေးကော်တီတွင် ဥက0x033ဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း
ခံရသည့်ပြင် ဂျာမန် ဆိုရှယ်လစ် ညီညွတ်ရေးပါတီ ဗဟို
ကော်မတီတွင် ပထမ အတွင်းရေးမှူးလည်း ဖြစ်လာသည်။

၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရကေ့်နတွင် အရှေ့
ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ သမ0x057တဖြစ်သူ ဝီလဟိန်း ပီးယက် ကွယ်လွန်
သောအခါ သမ0x057တ ရာထူးကို ပယ်ဖျက်၍ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ
ဟူ၍ အစားထိုး ဖွဲ့စည်းရာ ဝေါ်လတာအူးဗရစ်သည် နိုင်ငံ
တော်ကောင်စီ ဥက0x033ဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရလေသည်။

## ကိုးကား
# ၁၉၀၅

|  |
| --- |
| **၁၉၀၅** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |

|  |  |
| --- | --- |
| ထောင်စုနှစ်: | ၂ ထောင်စုနှစ် |
| ရာစုနှစ်များ: | * ၁၉ ရာစုနှစ်
* **၂၀ ရာစုနှစ် ၂၁ ရာစုနှစ်
 |
| ဆယ်စုနှစ်များ: | * ၁၈၈၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၈၉၀ ဆယ်စုနှစ်
* **၁၉၀၀ ဆယ်စုနှစ် ၁၉၁၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၂၀ ဆယ်စုနှစ်
 |
| ခုနှစ်များ: | * ၁၉၀၂
* ၁၉၀၃
* ၁၉၀၄
* **၁၉၀၅ ၁၉၀၆
* ၁၉၀၇
* ၁၉၀၈
 |
# ၁၉၀၈

|  |
| --- |
| **၁၉၀၈** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |

|  |  |
| --- | --- |
| ထောင်စုနှစ်: | ၂ ထောင်စုနှစ် |
| ရာစုနှစ်များ: | * ၁၉ ရာစုနှစ်
* **၂၀ ရာစုနှစ် ၂၁ ရာစုနှစ်
 |
| ဆယ်စုနှစ်များ: | * ၁၈၈၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၈၉၀ ဆယ်စုနှစ်
* **၁၉၀၀ ဆယ်စုနှစ် ၁၉၁၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၂၀ ဆယ်စုနှစ်
 |
| ခုနှစ်များ: | * ၁၉၀၅
* ၁၉၀၆
* ၁၉၀၇
* **၁၉၀၈ ၁၉၀၉
* ၁၉၁၀
* ၁၉၁၁
 |
# တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှု

တုံဂူစကာ ၂၀၀၆

တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှု (**Tunguska event**, သို့ **Tunguska explosion**) ဆိုသည်မှာ ယနေ့ခေတ် ရုရှားနိုင်ငံ ကရပ်စ်နိုယပ်စ် ကရိုင် (Krasnoyarsk Krai) ဒေသရှိ ပေါ့ဒ်ကာမန်နာယာ တုံဂူစကာမြစ် (Podkamennaya Tunguska River) အနီးတွင် ၁၉၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက် ဒေသစံတော်ချိန် မနက် ၇ နာရီ ၁၄ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အလွန်အင်အားပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှုကြီး ဖြစ်သည်။

ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် ဥက္ကာခဲ သို့မဟုတ် ကြယ်တံခွန် ကျရောက်ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် အထက် ၅ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာခန့် (၃ မိုင်မှ ၆ မိုင်ခန့်) တွင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်ဟု ယူဆကြသည်။ လေ့လာမှု အမျိုးမျိုးမှ ကျရောက်ပေါက်ကွဲသော အရာဝတ္ထု၏ အရွယ်အစားကို အမျိုးမျိုး ခန့်မှန်း တွက်ချက်ကြပြီး အများစု၏ သဘောတူညီချက်မှာ မီတာ ဆယ်စု အနည်းငယ်မျှ ရှည်လျားသည် ဟု ယူဆကြသည်။

၁၉၀၈ ခုနှစ်မှ စ၍ တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှုနှင့် ပတ်သက်၍ စာတမ်းများ ထုတ်ဝေခဲ့သည်မှာ ၁၀၀၀ ကျော်မျှ ရှိပြီး အများစုမှာ ရုရှားဘာသာဖြင့် ဖြစ်သည်။ တုံဂူစကာ လေ့လာမှုတွင် သိပ္ပံပညာရှင် အမြောက်အမြား ပါဝင်ကြပြီး လူသိများသူတို့မှာ လီယိုနစ် ကူလစ်ခ် (Leonid Kulik)၊ ယပ်ဗနေ ကရီနော့ဗ် (Yevgeny Krinov)၊ ကီရေး ဖလော်ရင်စကီး (Kirill Florensky)၊ နီကိုလေ ဗာဆီလီယက်ဗ် ( Nikolay Vasiliev) နှင့် ဝေလ်ဟမ်ဖတ်စ် (Wilhelm Fast) တို့ဖြစ်သည်။

ထိုဥက္ကာခဲ့ သို့မဟုတ် ကြယ်တံခွန်သည် မြေမျက်နှာပြင်ကို ထိခိုက်ပေါက်ကွဲခြင်း မဟုတ်ဘဲ လေထဲတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သော်လည်း ထိုအဖြစ်အပျက်ကို ထိခိုက်ပေါက်ကွဲမှု (impact) ဟုသာ ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုမှ ပေါ်ထွက်လာသော စွမ်းအင်သည် ၅ မီဂါတန်မှ ၃၀ မီဂါတန် အတွင်းရှိသော တီအင်န်တီယမ်းပေါက်ကွဲမှုနှင့် ညီမျှသည်ဟု ခန့်မှန်းယူဆရပြီး အများဆုံး ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ ၁၀ မီဂါတန်မှ ၁၅ မီဂါတန် အတွင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ ၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်တွင် စမ်းသပ်ခဲ့သော ကပ်စတယ်လ် ဗရာဗို သာမိုနျူးကလီးယားဗုံးနှင့် အတူတူမျှ ဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ ဟီရိုရှီးမားတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သော နျူးကလီးယားဗုံး၏ အဆ ၁,၀၀၀ ခန့်မျှ ဖြစ်သည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၂,၁၅၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၈၃၀ စတုရန်းမိုင်) အတွင်းရှိ သစ်ပင်ပေါင်း သန်း ၈၀မျှ လဲပြိုပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ထွက်ပေါက်လာသော တုန်ခါမှုသည် ရစ်ချ်တာစကေး ၅ မျှ ရှိသော ငလျင်နှင့် ညီမျှသည်ဟု တွက်ဆကြသည်။ ထိုသို့အားပြင်းသော ပေါက်ကွဲမှုသည် အလွန်ကြီးကျယ်သော မြို့ပြ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတစ်ခုကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်နိုင်ခြေကြောင့် ဥက္ကာပျံ လမ်းလွဲသော နည်းလမ်းများကို ဆွေးနွေးလာခဲ့ကြသည်။

တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှုသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ လတ်တလော သမိုင်းကြောင်းအတွင်း အကြီးမားဆုံး ထိခိုက်မှု ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမတိုင်မီ တကမ္ဘာလုံး ဂြိုဟ်တုဖြင့် စောင့်ကြပ် ကြည့်ရှုခြင်း တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမလာမီ အချိန်က ဝေးလံလာသော သမုဒ္ဒရာများအတွင်း ထိုသို့ကျရောက်ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါက သတိပြုနိုင်ခဲ့မည် မဟုတ်ပေ။

## ကိုးကား

*
*
*
*  8 December 2013 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .