Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ချောင်ချွန်းမြို့

ချောင်ချွန်းမြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကျီးလင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း

## ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့်ရာသီဥတု

## အုပ်ချုပ်ရေး

## စီးပွားရေး

## လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ

## ယဉ်ကျေးမှု

## ခရီးသွားလုပ်ငန်း

## သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း

## ခရီးသွားလုပ်ငန်း

## ကိုးကား
# ရှီးချန်ခရိုင်

| ရှီးချန် 西城区 |
| --- |
| District |
|  |
| Xidanပေ​ကျင်းစာအုပ်တိုက် |
|  |
|  Location of Xicheng District in Beijing |
| ကိုဩဒိနိတ်: ﻿ / ﻿ |
| Country | People's Republic of China |
| Municipality | ပေကျင်း |
| Township-level divisions | ၁၅ခရိုင် |
| ဧရိယာ |
|  • စုစုပေါင်း | ၅၀.၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၉.၆ စတုရန်းမိုင်) |
| လူဦးရေ (2017) |
|  • စုစုပေါင်း | ၁,၂၅၉,၀၀၀ |
|  • သိပ်သည်းမှု | ၂၅၀၀၀/km၂ (၆၄၀၀၀/sq mi) |
| အချိန်ဇုန် | China Standard (UTC+8) |
| Postal code | 100032, 100054 |
| ဧရိယာကုဒ် | 0010 |
| ဝဘ်ဆိုက် |  |

**ရှီးချန်ခရိုင်သည်** ဘေဂျင်း​မြို့ရှိခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါခရိုင်သည် ၃၂ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၁၂ စတုရန်းမိုင်) (ဒုတိယမြောက်လမ်းမကြီးအတွင်း ၏အကြီးဆုံးသောနေရာတွင်တည်ရှိပြီး ၂၀၀၀ပြည့်နှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၇၀၆,၆၉၁ဦး ရှိသည်။ ၎င်းခရိုင်အတွင်းရှိ ရှီးဒန် စာတိုက်၏ ကုဒ်မှာ 100032 ဖြစ်သည်။ ရှီးချန်ခရိုင်သည် ပေကျင်းမြို့၏မြို့တော်ခွဲ ၁၅ ခုခွဲခြားထားရာ၌ ပါဝင်ပြီး ယခင် ရွှမ့်ဝူခရိုင်ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ရှီးချန်ခရိုင်အတွင်းသို့ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။

### **အစိုးရ**

ရှီးချန်ခရိုင်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန သည် ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်သည်။

## ခရိုင်၏အရေးပါသည့်အခန်းကဏ္ဍ

ရှီးချန်ခရိုင်သည် ပေကျင်းအနောက်အလယ်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။  ထိုခရိုင်သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏အဓိကဧရိယာဖြစ်ပြီး တကပ ဗဟိုကော်မတီအတွင်းရေးမှူးရုံး၊ တကပ ဗဟိုကော်မတီအထွေထွေရုံး၊ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးစစ်ဆေးမှုဆိုင်ရာ တကပဗဟိုကော်မတီရုံး၊ တကပ ဗဟိုကော်မတီ၏ ဝါဒဖြန့်ချိရေးဗဟိုကော်မတီ၏ဌာနတို့ တည်ရှိပါသေးသည်။  ထို့အပြင် စက်မှုနှင့်သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန၊ အမျိုးသားမြို့ပြရေးရာကော်မရှင်နှင့်အခြားဗဟိုအစိုးရအေဂျင်စီများလည်းတည်ရှိပါသေးသည်။  Baih ဘုရားကျောင်း၊ Yuetan၊ ကွမ်ဂျီဘုရားကျောင်း၊ ဖူယွမ်ဘုရားကျောင်း၊ ရှီးသန်၊ လျူလီချန်၊ Shichahai၊ ပိုင်ယွမ်ဘုရားကျောင်း၊ ဘဏ္ဍာရေးလမ်း၊ Dashilan စသည်တို့မှာပြည်သူ့ခန်းမကြီး၊ Zhongnanhai၊တို့ လည်း တည်ရှိကြသည်။
# ရှင်းတိုင်းပြည်

| မဟာရှင်း 大清 (တရုတ်) |
| --- |
|
အလံ (၁၈၉၀–၁၉၁၂) |
| **နိုင်ငံတော် သီချင်း:**Gong Jin'ou (1911) |
|  |
| လက်ရှိအခြေအနေ | အင်ပါယာ |
| မြို့တော် | ရှန်ကျင်းမြို့ (၁၆၃၆–၁၆၄၄) ပေကျင်းမြို့ (၁၆၄၄–၁၉၁၂) |
| ရုံးသုံး ဘာသာစကားများ | * တရုတ်
* မန်ကျူး
 |
| အစိုးရ | အကြွင်းမဲ့ဘုရင်စနစ် |
| ငွေကြေး | တရုတ်ယွမ်ငွေ၊ ချင်းမင်းဆက် ဒင်္ဂါးငွေ |

**မဟာရှင်း**(大淸) အတိုကောက် **ရှင်း**(淸)သည် တရုတ်သမိုင်းတွင် နောက်ဆုံး ပေါင်းစည်းသော မင်းဆက်ဖြစ်သည်။ ၁၆၄၄ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၆၄၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၁၂ ခုနှစ်အထိ တရုတ်နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ခေတ်သစ် တရုတ်နိုင်ငံကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ချင်းမင်းဆက်ဟာ ရှင်ဟိုင်းတော်လှန်ရေးကြီး မဖြစ်ပေါ်မည်အထိ ၁၉၁၂ ခုနှစ်အထိ တည်တံ့ခဲ့သောမင်းဆက်ဖြစ်သည်။ တရုတ်သမိုင်းရာဇဝင်တွင် ရှင်းမင်းဆက်သည် မင်မင်းဆက်ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ၎င်းမင်းဆက်ကို တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံမှ ဆက်ခံခဲ့သည်။ ချင်းမင်းဆက်၏ ခေတ်သစ် တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း လူမျိုးပေါင်းစုံ အခြေနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် တရုတ်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် အကြီးဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်ပြီး ၁၇၉၀ခုနှစ်တွင် နယ်မြေအကျယ်အဝန်းအရ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အကြီးဆုံးအင်ပါယာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၀၇ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံသား၄၂၆သန်းကျော်ဖြင့် ထိုအချိန်က ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေအများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။

အိုက်ရှင်းကြွယ်‌လော် ၏ အိမ်တော်ခေါင်းဆောင်နှင့်မင်မင်းဆက်၏လက်အောက်ခံသား နူအာဟာချီသည် ဂျာချန်မျိုးနွယ်စုများ (နောက်ပိုင်း မန်ချူး ဟုလူသိများသည်) ကိုပေါင်းစည်းပြီး ၁၆၁၆ခုနှစ်တွင် ဒုတိယချင်းမင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မင်မင်းဆက်၏အုပ်စိုးမှုကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ သူ့သား ဟုန်တိုင်ဂျိုင်ကို ၁၆၃၆တွင် မဟာချင်း၏ဧကရာဇ်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ မင်ထိန်းချုပ်မှု ပြိုကွဲသွားသောအခါ လယ်သမားသူပုန်များသည် မင်မြို့တော် ပေကျင်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း မင်ဗိုလ်ချုပ်သည် ချင်းစစ်တပ်အား ရှန်ဟိုင်းလမ်းကို ဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး သူပုန်များကို အနိုင်စေယူကာ မြို့တော်ကိုသိမ်းယူပြီး ၁၆၄၄ခုနှစ်တွင် ဧကရာဇ်ရှန်ဇီနှင့် သူ၏မင်းသားဘုရင်ခံ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် အစိုးရကိုတာဝန်ယူစေခဲ့သည်။ ဒုတိယမင်အစိုးရနှင့် ပဒေသရာဇ်သုံးပါးတို့၏ ပုန်ကန်မှုတို့သည် မင်-ရှင်းစစ်ပွဲကို ၁၆၈၃ခုနှစ်အထိ နှောင့်နှေးစေခဲ့သည်။ မန်ချူဧကရာဇ်ပီပီ ဧကရာဇ်ကန်ဇီ (၁၆၆၁-၁၇၂၂) သည် ကွန်ဖြူးရှပ်မင်းမြတ်၏ အခန်းကဏ္ဍကို နှစ်သက်သဘောကျခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ (တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာအပါအဝင်) ကို ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ ပညာသင်ဆု၊ လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို အားပေးသည်။ ဟန်အရာရှိများသည် မန်ချူးအရာရှိများနှင့်အပြိုင် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ တိဗက်၊ မွန်ဂိုလီးယား နှင့် ရှင်ကျန်းတို့ အပါအဝင် အာရှအတွင်းပိုင်းကို ထိန်းချုပ်ချဲ့ထွင်ပြီး ကိုရီးယားနှင့် ဗီယက်နမ်ကဲ့သို့ အစွန်းအဖျားနိုင်ငံများထက် သာလွန်ကောင်းမွန်ကြောင်း အခိုင်အမာပြောဆိုရာတွင် တရုတ်၏မြစ်လက်တက်စနစ်၏ စံနှုန်းများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

## ကိုးကား
# ဒီ ဖက်တို

ဥပဒေ နှင့် အစိုးရ တို့တွင် ဒီ ဖက်တို (အင်္ဂလိပ်: de facto) သည် ဥပဒေများအရ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခံရခြင်း မရှိသော်လည်း လက်တွေ့တွင် တည်ရှိနေသောအာဏာကို ဖော်ညွှန်းသည်။ ၎င်းကို ဥပဒေအရ ဖြစ်တည်သောအာဏာကို ရည်ညွှန်းသည့် ဒီ ဂျူရီ ("ဥပဒေအရ") နှင့်မတူဘဲ လက်တွေ့တွင် ဖြစ်ပျက်နေသည့်အရာကို ရည်ညွှန်းသည်။

## စံချိန်စံညွှန်းများ

ဒီ ဖက်တို စံညွှန်း ဆိုသည်မှာ ရှေးထုံးအစဉ်အလာအရသော်လည်းကောင်း၊ တာဝန်ဝတ္တရားအရ ဆောင်ရွက်ရလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ဈေးကွက်ကိုလွှမ်းမိုးနိုင်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ကြီးစိုးသူအနေအထားသို့ ရောက်ရှိလာစေသည့် စံသတ်မှတ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းစံသတ်မှတ်ချက်အတွက် တရားဝင်အတည်ပြုချက်၊ စာရွက်စာတမ်းတစုံတရာကို သေချာပေါက်ရရှိရန် မလိုအပ်ပါ။

## နိုင်ငံရေး

 ဒီ ဖက်တို အားဖြင့်ထိန်းချုပ်မှု၏ အမှန်တကယ် ကမ္ဘာ့မြေပုံ၊ မေလ ၂၀၁၉
ဒီ ဖက်တို အစိုးရ (တစ်နည်းအားဖြင့်) အာဏာ လက်ကိုင် အစိုးရသည် အချုပ်အခြာအာဏာ၏ ဂုဏ်သတ္တိများအားလုံးအား သိမ်းပိုက်ခြင်းအားဖြင့် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခံရသူများထံမှ အာဏာကိုလွှဲပြောင်းရယူသည့် အစိုးရတစ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကားချက်များ
# နော့ဆူဘာသာစကား

| နော့ဆူဘာသာစကား |
| --- |
| မြောက်ပိုင်းယီ၊ လျန်ရှန်းယီ၊ စီချွမ်းယီ |
| ꆈꌠꉙ *Nuosuhxop* |
| နော့ဆူ (မြောက်ပိုင်းယီ) စာပေဖြင့် ရေးသားထားသော ရှေးဟောင်းစာမူတစ်ခု |
| ဒေသခံ | တရုတ်နိုင်ငံ |
| ဒေသ | စီချွမ် တောင်ပိုင်း၊ ယူနန်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း |
| လူမျိုးစု | ယီလူမျိုး |
| ဒေသခံ ပြောဆိုသူများ | (၂ သန်း ရည်ညွှန်း ၂၀၀၀ သန်းခေါင်စာရင်း) |
| ဘာသာစကား မိသားစု | တရုတ်-တိဗက်နွယ်
* တရုတ်-တိဗက်
	+ လိုလို-ဗမာနွယ်
		- လိုလိုနွယ်
			* နီဆိုနွယ် (Nisoish)
				+ မြောက်ပိုင်းလိုလိုနွယ် (Nisoid)
					- **နော့ဆူဘာသာစကား**
 |
| စံပုံစံများ | လျန်ရှန်း (အေးမြသောတောင်တန်း) ဒေသန္တရစကား

 |
| စာအရေးအသားစနစ် | စံပြယီအသံထွက်စာပေ (ယခင်က ယီရုပ်ပုံစာလုံးများ) |
| တရားဝင် အခြေအနေ |
| လူနည်းစု ဘာသာစကားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း |  တရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်) |
| ဘာသာစကားကုဒ်များ |
| ISO 639-1 | `ii` စီချွမ်းယီ၊ နော့ဆူ |
| ISO 639-2 | `iii` စီချွမ်းယီ၊ နော့ဆူ |
| ISO 639-3 | `iii` နော့ဆူ၊ စီချွမ်းယီ |
| Glottolog | `sich1238`  Sichuan Yi |
|  |
|

**နော့ဆူဘာသာစကား** (တရုတ်: 诺苏语; ပင်ယင်: *Nuòsūyǔ*) သို့မဟုတ် **မြောက်ပိုင်းယီဘာသာစကား** (Northern Yi) ဘာသာဗေဒ သမိုင်းကြောင်းအရ မြန်မာဘာသာစကားနှင့် အလွန်နီးစပ်သော မျိုးနွယ်တူ မောင်နှမဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုကြီးမှ သွေဖည်ဆင်းသက်လာသည့် လိုလို-ဗမာနွယ်ဘာသာစကားခွဲ ထဲတွင် အတူတကွ ပါဝင်ကြသည်။ ဤဘာသာစကားကို တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ စီချွမ်ပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ လျန်ရှန်း ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Liangshan Yi Autonomous Prefecture) နှင့် ယူနန်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့် ယီလူမျိုး (Yi people) သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်ကိုယ် "နော့ဆူ" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူဦးရေ ၂ သန်းကျော်က အဓိက ပြောဆိုကြသည်။ နော့ဆူဘာသာစကားသည် ယီဘာသာစကားကွဲများ အားလုံးအနက် စာပေနှင့် ရုံးသုံးအတွက် စံပြဘာသာစကား အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။

## အရေးအသားစနစ်

နော့ဆူဘာသာစကားကို ရှေးယခင်က "လော့ဂူစာပေ" ဟုခေါ်သည့် တရုတ်စာလုံးများကဲ့သို့ အဓိပ္ပာယ်ဖော် ရုပ်ပုံစာလုံး သောင်းချီဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြပြီး ယင်းစာပေကို ဗန်းမို (Bimo) ဟုခေါ်သည့် ရိုးရာဘာသာရေးဆရာနှင့် ပညာရှိများကသာ ဘာသာရေးနှင့် သမိုင်းကျမ်းစာများ ရေးသားရန် အဓိက ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါရှေးဟောင်းစာပေသည် အလွန်ခက်ခဲသဖြင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ရှေးဟောင်းရုပ်ပုံစာလုံးများထဲမှ အသံထွက်ကို ကိုယ်စားပြုနိုင်မည့် စာလုံးပုံစံ ၈၁၉ လုံးကို ရွေးချယ်ကာ တိကျသော အသံထွက်စနစ်ရှိသည့် "စံပြုယီအသံထွက်စာပေ" (Standardized Yi Syllabary) အဖြစ် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် နော့ဆူဘာသာစကားကို အဆိုပါ အသံထွက်စာလုံးများဖြင့်သာမက လက်တင်အက္ခရာအခြေခံ ဖိုနက်တစ် (Nuosu Pinyin) စနစ်ဖြင့်လည်း ပူးတွဲအသုံးပြုကြသည်။

စံပြယီအသံထွက်စာပေ ဖြင့် ရေးသားထားသော လမ်းညွှန်ဆိုင်းဘုတ်တစ်ခု။
## သဒ္ဒါအသုံးအနှုန်း

နော့ဆူဘာသာစကားသည် မြန်မာဘာသာစကား ကဲ့သို့ပင် ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ (Subject-Object-Verb - SOV) ဝါကျတည်ဆောက်ပုံစနစ်ကို အသုံးပြုပြီး စကားလုံးတစ်လုံးချင်း ခွဲထုတ်၍ရသော (Isolating language) ဘာသာစကားမျိုး ဖြစ်သည်။ နာမ်တစ်ခုကို ရေတွက်သည့်အခါ "နာမ် + ကိန်းဂဏန်း + နာမ်ပစ္စည်းတွဲဖက်ကိန်းဂဏန်း (Classifier)" ဟူသော အစီအစဉ်အတိုင်း သုံးနှုန်းသည်။ စကားပြောဆိုရာတွင် အသံနေအသံထား (Tones) ၄ မျိုးရှိပြီး ၎င်းတို့ကို လက်တင်အက္ခရာဖြင့် ဖော်ပြရာ၌ စကားလုံး၏ အဆုံးတွင် t (မြင့်သောအတက်သံ)၊ x (အလယ်အလတ် တက်ဆင်းသံ)၊ [အက္ခရာမပါ] (အခြေခံအလတ်သံ) နှင့် p (နိမ့်၍ တုန်ခါသောအသံ) ဟူ၍ အမှတ်အသားပြုကြသည်။

## ကိုးကား
# အာခါဘာသာစကား

| အာခါဘာသာစကား |
| --- |
| Avkavdawv (အာခါးဒေါ်) |
| ဒေသခံ | မြန်မာနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ |
| ဒေသ | ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း)၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ချင်းရိုင်ခရိုင် |
| လူမျိုးစု | အာခါလူမျိုး |
| ဒေသခံ ပြောဆိုသူများ | ၅၆၀,၀၀၀ ခန့် (၂၀၀၇–၂၀၁၅) |
| ဘာသာစကား မိသားစု | တရုတ်-တိဗက်နွယ်
* **အာခါဘာသာစကား**
 |
| စာအရေးအသားစနစ် | ရောမအက္ခရာအခြေခံ (အနောက်တိုင်းသာသနာပြုစနစ်)၊ ထိုင်းအက္ခရာအခြေခံ |
| ဘာသာစကားကုဒ်များ |
| ISO 639-3 | `aka` |

**အာခါဘာသာစကား** (အင်္ဂလိပ်: Akha language) သည် တရုတ်-တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုကြီး၏ တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၊ လိုလို-ဗမာ နွယ်ဝင် ဟာနီ (Hani) ဘာသာစကားခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသူ ဦးရေသည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ (ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း ကျိုင်းတုံ၊ တာချီလိတ်ဒေသ)၊ တရုတ်နိုင်ငံ (ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်တောင်ပိုင်း)၊ ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ လာအိုနိုင်ငံ နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ တို့တွင် စုစုပေါင်း ၅၆၀,၀၀၀ ကျော် တည်ရှိသည်။

## ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ဝိသေသများ

အာခါဘာသာစကားသည် လားဟူ၊ လီဆူ ဘာသာစကားများနှင့် မျိုးနွယ်တူညီပြီး သဒ္ဒါတည်ဆောက်ပုံတွင် မြန်မာဘာသာစကားကဲ့သို့ပင် ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ (Subject-Object-Verb) စနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ အသံအနိမ့်အမြင့် ပါဝင်သော ဘာသာစကား (Tonal language) ဖြစ်ပြီး အခြေခံအသံအနိမ့်အမြင့် ကွဲပြားမှု ၅ မျိုး (အသံမြင့်၊ အသံလတ်၊ အသံနိမ့်နှင့် တိုတောင်းပြတ်တောင်းသောအသံများ) ပါရှိသည်။ ဝေါဟာရပိုင်းတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရိုးရာဓလေ့ဆိုင်ရာ စကားလုံးများ ကြွယ်ဝပြီး ဗမာစကား၊ ရှမ်းစကား၊ ထိုင်းစကားတို့မှ မွေးစားစကားလုံး (Loanwords) များလည်း ဒေသအလိုက် ရောနှောပါဝင်နေသည်။

## စာပေပေါ်ထွန်းလာပုံ

အာခါလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ ဘိုးဘွားအစဉ်အလာ သမိုင်းကြောင်း၊ ထုံးတမ်းစဉ်လာများနှင့် ဥပဒေကဲ့သို့ လိုက်နာရသည့် "အာခါးဇန်း" (Akha Zang) ကျင့်ဝတ်များကို စာဖြင့် မှတ်တမ်းမတင်ဘဲ နှုတ်မှုရေးရာ (Oral tradition) ဖြင့်သာ အလွတ်ကျက်မှတ်ကာ သားစဉ်မြေးဆက် လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။

၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်း (၁၉၅၀ ဝန်းကျင်) တွင် အနောက်တိုင်း ခရစ်ယာန်သာသနာပြု ပညာရှင်များဖြစ်ကြသော ပေါလ်လူးဝစ် (Paul Lewis) စသူတို့က ရောမအက္ခရာကို အခြေခံပြီး ကိုယ်ပိုင်အာခါစာပေ (Akha Script) ကို စတင်တီထွင်ပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရောမအက္ခရာအခြေခံ ရေးထုံးကို မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အာခါလူမျိုးများက ယနေ့တိုင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုများအရ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ထိုင်းအက္ခရာအခြေခံ ရေးထုံးကိုလည်းကောင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဟာနီ (Hani) စာပေရေးထုံးကိုလည်းကောင်း အသုံးပြုကြသဖြင့် ရေးထုံးကွဲပြားမှုများ တည်ရှိနေသည်။

## ကိုးကား
# မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ်

Massachusetts Institute of Technology|  |
| ဆောင်ပုဒ် | *Mens et Manus* |
| အင်္ဂလိပ် ဆောင်ပုဒ် | Mind and Hand |
| အမျိုးအစား | ပုဂ္ဂလိက |
| တည်ထောင် | 1861 (opened 1865) |
| ပံ့ပိုးမှု | US $8.3 billion |
| ဥက္ကဋ္ဌ | ဆူဆန် ဟော့ခ်ဖီးလ် |
| စီမံခန့်ခွဲရေး အရာရှိ | L. Rafael Reif |
| ဆရာဦးရေ | ၁၀ဝ၉ |
| သင်တန်းသား | ၁၀, ၃၈၄ |
| ဘွဲ့ကြိုဦးရေ | ၄, ၂၃၂ |
| ဘွဲ့လွန်ဦးရေ | ၆၁၅၂ |
| တည်နေရာ | ကိန်းဘရစ်ချ်မြို့, မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်, အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု |
| ပရဝုဏ် | မြို့ပြ |
| နိုဘယ်ဆုရှင်ပေါင်း | ၇၆ |
| အထိမ်းအမှတ် အရောင် | Cardinal Red and Steel Gray     |
| နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်းများ | NEASC, AAU, COFHE, NASULGC |
| လာဘ်ကောင် | Tim the Beaver |
| ဝဘ်ဆိုဒ် | web.mit.edu |
| MIT Logo |
|  |

**မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ်** (Massachusetts Institute of Technology သို့ MIT) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ် ကိန်းဘရစ်ချ်မြို့တွင် တည်ရှိသော ပုဂ္ဂလိက သုတေသန တက္ကသိုလ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အမ်အိုင်တီတွင် ကျောင်း ၅ ကျောင်း နှင့် ကောလိပ်တစ်ခု ရှိပြီး ပညာရေး ဌာနပေါင်း ၃၂ ခု ရှိသည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ သုတေသန လုပ်ငန်းများကို အာရုံစိုက် လုပ်ကိုင်သော နေရာဖြစ်သည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် စက်မှုထွန်းကာလာသည်နှင့် အတူ ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဥရောပရှိ ပေါ်လီတက်ခနစ် တက္ကသိုလ်တို့၏ မော်ဒယ်လ်ကို ယူထားပြီး ဓာတ်ခွဲခန်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို အစကနဦးကတည်းက အာရုံစိုက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
# ဖေဖေနဲ့လည်လည်သွားမယ်

| ဖေဖေနဲ့လည်လည်သွားမယ်  |
| --- |
| Promotional poster for the first season |
| အမျိုးအစား | ရသစုံရှိုး |
| နိုင်ငံ | ​တောင်ကိုရီးယား |
| ဘာသာစကား | ကိုရီးယား |
| အတွဲပေါင်း | 2 |
| အပိုင်းပေါင်း | 102 |
| ထုတ်လုပ်မှု |
| ပြသချိန် | 75–95 minutes |
| ထုတ်လွှင့်မှု |
| မူရင်းရုပ်သံလိုင်း | MBC |
| မူလပြသမှု | ဇန်နဝါရီ ၆၊ ၂၀၁၃ (၂၀၁၃-၀၁-၀၆) – ဇန်နဝါရီ ၁၈၊ ၂၀၁၅ (၂၀၁၅-၀၁-၁၈) |
| ဇာတ်လမ်းတွဲစဉ် |
| ဆက်စပ်မှုများ | *Sunday Night* |
| ပြင်ပလင့်(ခ်)များ |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် |

ဖေဖေနဲ့လည်လည်သွားမယ် (အင်္ဂလိပ်: Dad! Where are you going?; ဟန်းဂု: 아빠! 어디가?) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ MBC ရုပ်သံလိုင်းက ၂၀၁၃ မှ ၂၀၁၅ အထိ အတွဲနှစ်တွဲဖြင့် ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည့် လက်တွေ့ဘဝ ရုပ်သံအစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

နာမည်ကျော် ဖခင်ငါးယောက်နှင့် ၎င်းတို့၏ သားသမီးများက ကျေးလက်ဒေသသို့ သွားရောက်ပြီး မစ်ရှင်များ ပြီးအောင် ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ရက်နေ့တွင် တနင်္ဂနွေည အစီအစဉ်အဖြစ် စတင်ပြသခဲ့သည်။ မူရင်းအဖွဲ့ဝင်များမှာ သတင်းတင်ဆက်သူ ဂင်မ်ဆောင်းဂျူ၊ သရုပ်ဆောင် လီဂျုံးဟျော့၊ ဘောလုံးကစားသမားဟောင်း ဆုန်းဂျုံးဂု၊ သရုပ်ဆောင် ဆောင်ဒုံးအီးလ်၊ Vibe မှ အဆိုတော် ယွန်းမင်းဆူတို့နှင့် ၎င်းတို့၏ ကလေးငယ်များ ဖြစ်ကြသည်။

လီဂျုံးဟျော့နှင့် ဆုန်းဂျုံးဂုတို့မှာ အတွဲတစ်ပြီးသည့်နောက် ထွက်ခွာသွားကြသည်။ အတွဲနှစ်တွင် ဘောလုံးကစားသမားဟောင်း အန်းဂျောင်ဟွမ်း၊ ရက်ပါ ဂင်မ်ဂျင်းဖြို၊ သရုပ်ဆောင် လျူဂျင်းတို့ ပါဝင်လာကြသည်။မကြာမီပင် ဂင်မ်ဂျင်းဖြို နုတ်ထွက်သွားပြီး သရုပ်ဆောင် ဂျောင်ဝွန်းအင်က အစားထိုး ပါဝင်လာသည်။

နှစ်နှစ်တာ ထုတ်လွှင့်ပြီးသည့်နောက် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်တွင် ရပ်နားခဲ့သည်။

တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း အလွန်လူကြိုက်များသည်ဖြစ်ရာ ဟူနန်ရုပ်သံလိုင်းက *Where Are We Going, Dad?* အမည်ဖြင့် တရုတ်ဗားရှင်းကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၁ရက်တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် 5 Plus ရုပ်သံလိုင်းက ၂၀၁၅ နှင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်များ၌ ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။

## အဖွဲ့ဝင်များ

### Season 1

| Father | Child |
| --- | --- |
| Kim Sung-joo | Kim Min-gook (son) |
| Lee Jong-hyuk | Lee Jun-soo (son) |
| Song Chong-gug | Song Ji-a (daughter) |
| Sung Dong-il | Sung Jun (son) |
| Yoon Min-soo | Yoon Hoo (son) |

### Season 2

| Father | Child |
| --- | --- |
| Kim Sung-joo | Kim Min-yul (son) |
| Sung Dong-il | Sung Bin (daughter) |
| Yoon Min-soo | Yoon Hoo (son) |
| Ahn Jung-hwan | Ahn Ri-hwan (son) |
| Ryu Jin | Im Chan-hyung (son) |
| Kim Jin-pyo | Kim Gyu-won (daughter) Left mid-season and replaced by Jung Woong-in and daughter. |
| Jung Woong-in | Jung Se-yoon (daughter) |

## ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်း

| Year | Award | Category | Result |
| --- | --- | --- | --- |
| 2013 | 49th Baeksang Arts Awards | Best Entertainment Program | ဆုရရှိ |

## ကိုးကား

## ပြင်ပလင့်ခ်များ

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုက်တ်  (in ကိုရီးယား)
# ဂျေးကျိုး

| Jay Chou |
| --- |
| ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးထားသည့် ဓာတ်ပုံ |
| အချက်အလက်များ |
| တရုတ်အမည် | 周杰倫 (traditional) |
| တရုတ်အမည် | 周杰伦. (simplified) |
| Pinyin | Zhōu Jiélún (Mandarin) |
| မူလဌာနေ |  ထိုင်ဝမ် |
| အခြား အမည်(များ) | President Chou (周董) |
| အလုပ်အကိုင် | တေးဆို၊ တေးရေး၊ ဂီတမှူး၊ ထုတ်လုပ်သူ၊ ဒီဂျေ၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ သရုပ်ဆောင်၊ ကြော်ငြာမော်ဒယ် |
| ဂီတဟန် | R&B၊ ဟစ်ဟော့၊ ပေါ့ပ်၊ ရော့ခ် |
| တူရိယာ(များ) | စန္ဒယား၊ တယော၊ cello၊ ဂစ်တာ၊ ဒရမ်၊ ကီးဘုတ် |
| တေးသံသွင်း ကုမ္ပဏီ | Sony Music Taiwan (2008–present) JVR Music (2007–present) Alfa Music (1999–2007) |
| တက်ကြွ ခုနှစ်များ | 2000–present |
| လွှမ်းမိုးခဲ့ | Nan Quan Mama |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် | jay2u.com jvrmusic.com |
|
ဆုများ
* | Hong Kong Film Awards |
| --- |
| **Best New Performer** 2006 *Initial D* **Best Original Film Song** 2007 "Chrysanthemum Terrace" (*Curse of the Golden Flower*) |
| Golden Horse Awards |
| **Best Newcomer** 2005 *Initial D* **Outstanding Taiwanese Film of the Year** 2007 *Secret* **Best Original Song** 2007 "The Secret That Cannot Be Told" (*Secret*) |
| Golden Melody Awards |
| **Best Mandarin Album** 2001 *Jay* 2002 *Fantasy* 2004 *Ye Hui Mei* **Best Music Video** 2009 *"Mr. Magic"* (*Capricorn*) **Best Song of the Year** 2008 *"Blue and White Porcelain"* (*On the Run*) 2009 *"Fragrant Rice"* (*Capricorn*) **Best Composer** 2002 *"Love Before A.D."* (*Fantasy*) 2008 *"Blue and White Porcelain"* (*On the Run*) **Best Producer** 2002 *Fantasy*
**Best Single Producer** 2007 *Fearless EP* **Best Male Mandarin Artist** 2009 *Capricorn* (*Capricorn*) **Best Composer (Instrumental Category)** 2008 *"Piano Room"* (*Secret*) **Best Producer (Instrumental Category)** 2008 *Secret Original Movie Soundtrack* (*Secret*) |
| MTV Asia Awards |
| **Favorite Artist, Taiwan** 2002, 2005 |
| အခြားဆုများ |
| **World Music Awards** Best-Selling Chinese Artist 2004, 2006, 2007, 2008 **Shanghai Film Critics Awards** 2007 Best Actor (*Curse of the Golden Flower*) |
 |

## ကိုးကား
# နယူးယောက် စတော့ခ် အိတ်ချိန်း

NYSE|  |
|  နယူးယောက် စတော့ခ်အိတ်ချိန်းကို ၂၀၁၂ တွင် မြင်ရပုံ |
| အမျိုးအစား | စတော့ခ်အိတ်ချိန်း |
| တည်နေရာ | နယူးယောက်မြို့၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု |
| စတင်တည်ထောင်ခြင်း | မေ ၁၇၊ ၁၇၉၂ (၁၇၉၂-၀၅-17) |
| ပိုင်ရှင် | အင်တာကွန်တီနင်တယ် အိတ်ချိန်း |
| အဓိက ပုဂ္ဂိုလ်များ | သောမတ်စ် ဒဗလျူ ဖာလေ (စီအီးအို) |
| ငွေကြေး | အမေရိကန်ဒေါ်လာ |
| စာရင်းရှိ ကုမ္ပဏီပေါင်း | ၁,၈၆၈ |
| ဈေးကွက် မတည်ငွေပေါင်း | US$ ၁၆.၆ ထရီလီယံ |
| စတော့ခ် ပမာဏ | US$ ၂၀.၁၆၁ ထရီလီယံ (Dec 2011) |
| ညွှန်းကိန်းများ | Dow Jones Industrial Average S&P 500 NYSE Composite |
| ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ် | NYSE.com |

နယူးယောက် စတော့ခ်အိတ်ချိန်း (**NYSE**) အား တစ်ခါတစ်ရံ ဘစ်ဘုတ် ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်ပြည်နယ် နယူးယောက်မြို့ မက်ဟက်တန်အောက်ပိုင်း ဝေါလ်စထရိ အမှတ် ၁၁ တွင် တည်ရှိသော အမေရိကန် စတောခ့် အိတ်ချိန်း တစ်ခု ဖြစ်သည်၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလတွင် စာရင်းရှိ ကုမ္မဏီ အားလုံး၏ တန်ဖိုး စုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၉.၆၉ ထရီလီယံ ဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဈေးကွက် မတည်ငွေပေါင်းအားဖြင့် အကြီးဆုံးသော စတော့ခ်အိတ်ချိန်း ဖြစ်သည်။၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် နေ့စဉ် ရောင်းဝယ်မှု ပမာဏ မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၆၉ ဘီလီယံ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# ဆောင်းရာသီ

ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းများ ဖုံးလွမ်းနေသော ပန်းခြံ (Pittsburgh မြို့၊ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်)

|  |
| --- |
| သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကဏ္ဍမှ အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ရာသီ |
|  |   |
| ဥတုလေးပါး ပြက္ခဒိန် |
| နွေဦး ၊  နွေဥတု
ဆောင်းဦး ၊  ဆောင်းဥတု |
|  **အပူပိုင်းဒေသ ဥတုများ**
ခြောက်သွေ့ ရာသီ ၊  စိုစွတ် ရာသီ |
| မုန်တိုင်းများ |
|
ထစ်ချုန်း လေနီကြမ်း ၊  Supercell
စိုက်ဆင်းလေပြင်း ၊  မိုးကြိုးပစ်ခြင်း
လေဆင်နှာမောင်း ၊  ရေဆင်နှာမောင်း
ဒေသတွင်း ဆိုင်ကလုန်း(ဟာရီကိန်း)
ဒေသပြင်ပ ဆိုင်ကလုန်း
ဆောင်းရာသီ မုန်တိုင်း ၊  နှင်းမုန်တိုင်း ၊ ရေခဲမုန်တိုင်း
သဲမုန်တိုင်း ၊ %;"| မိုးရွာ၊ ဆီးနှင်းကျခြင်း |
|
မိုးဖွဲရွာခြင်း ၊  မိုးရွာခြင်း  ၊  နှင်းကျခြင်း ၊  နှင်းသီးကြွေခြင်း
မိုးရွာရေခဲခြင်း ၊  ရေခဲစေ့ ရွာခြင်း ၊  မိုးသီးကြွေခြင်း  |
| ခေါင်းစဉ်များ |
|
မိုးလေဝသ၊ ရာသီဥတုလေ့လာခြင်းအတတ် ၊  ရာသီဥတု
မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်
အပူလှိုင်း ၊  လေထုညစ်ညမ်းမှု |
| **ရာသီ ပေါ်တယ်လ်** |
| * ရှု
* ပြော
* ပြင်
 |

**ဆောင်းရာသီ** သည် ဝင်ရိုးစွန်းနှင့် သမပိုင်းဒေသတို့၏ တစ်နှစ်တာအတွင် အအေးဆုံး ကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီသည် မိုးရာသီနှင့် နွေရာသီအကြားတွင် ရှိပြီး ဥတုလေးခုရှိသော ဒေသများတွင် ဆောင်းဦးကာလနှင့် နွေဦးကာလအကြားတွင် ကျရောက်သည်။ ဝင်ရိုးပေါ်တွင်လည်ပတ်နေသော ကမ္ဘာ၏ နေနှင့်အဝေးဆုံးဘက်၌ ကျရောက်သော ကမ္ဘာခြမ်းတွင် ဆောင်းရာသီ ဖြစ်ပေါ်သည်။ မတူညီသော ယဉ်ကျေးမှုများအရ ဆောင်းရာသီ စတင်သည့်နေ့ရက်သည် ကွဲပြားကြသည်။ အချို့သည် ရာသီဥတုအခြေအနေအပေါ်မူတည်၍ ရာသီ၏စတင်ရာ ရက်ကို သတ်မှတ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လဆယ့်နှစ်လ ရှိသည့် အနက် တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို၊ တပို့တွဲလ လေးလသည် ဆောင်းရာသီကာလ ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်ကမ္ဘာခြမ်း၌ ဆောင်းရာသီဖြစ်ပေါ်နေချိန်၌ အပြန်အလှန်အားဖြင့် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် နွေရာသီ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ဒေသအများအပြား၌ ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းများနှင့် ရေခဲမှတ်အောက်ရောက်နေသော အပူချိန်တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေလေ့ရှိသည်။ ဆောင်းယဉ်စွန်းချိန်တွင် နေ၏ အမြင့်သည် မြောက် (သို့) တောင်ဝင်ရိုးစွန်း၏ အနုတ်အောက်ရောက်နေသော အများဆုံးရောက်နေသော အပူချိန်နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဝင်ရိုးစွန်းမှ တိုင်းတာကြည့်မည်ဆိုပါက နေသည် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအောက် အဝေးဆုံးသော အကွာအဝေးတွင် ရောက်ရှိနေပြီး ထိုနေ့သည် နေ့တာအတိုဆုံးနှင့် ညတာအရှည်ဆုံး နေ့တစ်နေ့ဖြစ်နေသည်။ အစောဆုံး နေဝင်ချိန်နှင့် နောက်အကျဆုံးနေထွက်ချိန်ဖြစ်သော ဝင်ရိုးစွန်းအပြင်ဘက်ဒေသများ၏ ဆောင်းယဉ်စွန်းချိန်သည် ကွဲပြားကြသည်။ ဘဲဥပုံလမ်းကြောင်းအတိုင်း လည်ပတ်နေသောကမ္ဘာကြောင့် တနှစ်ပတ်လုံးဖြစ်ပေါ်နေသော နေရောင်ရသော နေ့များပြောင်းလဲမှုကြောင့် လတ္တီကျူများပေါ်တွင် ထိုအချိန်ပြောင်းလဲမှုများ မူတည်နေသည်။

## သမိုင်းတစ်လျှောက် အအေးဆုံး ဆောင်းရာသီများ

* ၁၇၃၉-၁၇၄၀ - အပြင်းထန်ဆုံးသော ဆောင်းရာသီများထဲမှ တစ်ခုဟု ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ မှတ်တမ်းများအရ ဆိုသည်။ သိမ်းမြစ်သည် ရက်သတ္တပါတ် ရှစ်ပါတ်မျှ အေးခဲနေခဲ့သည်။ အိုင်းရစ် ဒုဗ္တိက္ခန္တရကပ် (၁၇၄၀-၄၁) သည် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်၏ အသက်ကို သေကြေပျက်စီးစေခဲ့သည်။

## ကိုးကား
# တီရာနာမြို့

| တီရာနာမြို့ Tirana |
| --- |
| မြို့တော် |
|  |
|  |
| နိုင်ငံ |  အယ်လ်ဘေးနီးယား |

**တီရာနာမြို့** (အင်္ဂလိပ်: Tirana) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပတ်ပတ်လည်တွင် တည်ရှိသော တီရာနာကောင်တီ၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။

တီရာနာမြို့ကို (၁၈၁၄)ခုနှစ်တွင် မြို့အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။

## တီရာနာမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ

* တီရာနာတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်
# ၁၉၅၄ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ

၁၉၅၄ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ
II Asian Games| ကျင်းပရာမြို့ | မနီလာမြို့ |
| ဆောင်ပုဒ် | Ever Onward |
| ပါဝင်သော နိုင်ငံများ | ၁၈ |
| ပါဝင်ဆင်နွဲသော အားကစားသမားများ | ၉၇၀ |
| ကစားပွဲအမျိုးအစား | ၇၇ (၈နည်း) |
| ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား | ၁ မေ |
| ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား | ၉ မေ |
| တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သူ | ရာမွန် မက်ဆေးဆေး (သမ္မတ) |
| Athlete's Oath | Martin Gison |
| Torch Lighter | Enriquito Beech |
| အဓိကအားကစားကွင်း | ရီဇယ် အထိမ်းအမှတ် အားကစားကွင်း |
|

| <  ၁၉၅၁ | ၁၉၅၈  > |
| --- | --- |

 |

**၁၉၅၄ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ** (အင်္ဂလိပ်: 1954 Asian Games) သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ မနီလာမြို့ ၌ ၁၉၅၄ခုနှစ် မေလ ၁ရက်နေ့မှ ၉ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သော ဒုတိယအကြိမ်မြောက် အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို ပထမဆုံးအကြိမ် လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ ရာမွန် မက်ဆေးဆေး မှ အားကစားပွဲတော်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

နိုင်ငံ (၁၈)နိုင်ငံမှ အားကစားသမား (၉၇၀)ဦးတို့သည် အားကစားနည်း (၈)မျိုးတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဖွင့်ပွဲ၊ ပိတ်ပွဲကို ရီဇယ်အထိမ်းအမှတ်အားကစားကွင်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ တို့က နိုင်ငံအလိုက် ပထမ၊ ဒုတိယနှင့် တတိယ ရရှိခဲ့သည်။

## ပွဲများနှင့်အားကစား

### ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား

၁၉၅၄ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို ၁၉၅၄ခုနှစ် မေလ ၁ရက်နေ့တွင် မနီလာမြို့ရှိ ရီဇယ်အထိမ်းအမှတ်အားကစားကွင်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ပရိသတ် (၂၀,၀၀၀) တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ မက်ဆေးဆေးက အားကစားပွဲတော်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

### ပါဝင်သော အားကစားနည်းများ

* ရေပိုင်းဆိုင်ရာအားကစားနည်းများ
	+ ဒိုင်ဗင်
	+ ရေကူး
	+ ဝါတာပိုလို
* ပြေးခုန်ပစ်
* ဘတ်စကက်ဘော
* လက်ဝှေ့
* ဘောလုံး
* သေနတ်ပစ်
* အလေးမ
* နပန်း

### ပါဝင်သည့်နိုင်ငံများ

ပါဝင်သည့်နိုင်ငံများ (အပြာ)

| IOC | နိုင်ငံ | အားကစားသမားဦး​ရေ |
| --- | --- | --- |
| AFG |  အာဖဂန်နစ္စတန် | ၁၇ |
| BIR |  မြန်မာ | ၃၄ |
| CAM |  ကမ္ဘောဒီးယား | ၁၂ |
| CEY | ဆီလွန် | ၆ |
| HKG |  ဟောင်ကောင် | ၄၇ |
| IND |  အိန္ဒိယ | ၆၉ |
| INA |  အင်ဒိုနီးရှား | ၈၅ |
| ISR |  အစ္စရေး | ၄ |
| JPN |  ဂျပန် | ၁၆၀ |
| MAL |  မလာယာဖက်ဒ​ရေးရှင်း | ၉ |
|  |  ​မြောက်​ဘော်နီယို (ကိုလိုနီ) | ၃ |
| PAK |  ပါကစ္စတန် | ၄၆ |
| PHI |  ဖိလစ်ပိုင် (အိမ်ရှင်) | ၁၆၆ |
| ROC |  တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ | ၁၄၀ |
|  |  စင်ကာပူ (ကိုလိုနီ) | ၅၄ |
| KOR |  တောင်ကိုရီးယား | ၅၂ |
| THA |  ထိုင်း | ၁၉ |
|  |  ဗီယက်နမ် | ၁၆၅ |

#### ဧည့်သည်​တော်များသာ ​စေလွှတ်ခဲ့သည့် နိုင်ငံများ

* အီရန်နိုင်ငံ

### ဆုတံဆိပ်ဇယား

Key
  \*   အိမ်ရှင်

၁၉၅၄ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ ဆုတံဆိပ်ဇယား|  အဆင့်  | NOC | ရွှေ | ငွေ | ကြေး | စုစုပေါင်း |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ၁ |  ဂျပန် | ၃၈ | ၃၆ | ၂၄ | ၉၈ |
| ၂ |  ဖိလစ်ပိုင်\* | ၁၄ | ၁၄ | ၁၇ | ၄၅ |
| ၃ |  တောင်ကိုရီးယား | ၈ | ၆ | ၅ | ၁၉ |
| ၄ |  ပါကစ္စတန် | ၅ | ၆ | ၁ | ၁၃ |
| ၅ |  အိန္ဒိယ | ၅ | ၄ | ၈ | ၁၇ |
| ၆ |  တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ | ၂ | ၄ | ၇ | ၁၃ |
| ၇ |  အစ္စရေး | ၂ | ၁ | ၁ | ၄ |
| ၈ |  မြန်မာ | ၂ | ၀ | ၂ | ၄ |
| ၉ |  စင်ကာပူ | ၁ | ၄ | ၄ | ၉ |
| ၁၀ | ဆီလွန် | ၀ | ၁ | ၁ | ၂ |
| ၁၁ |  | ၀ | ၁ | ၀ | ၁ |
| ၁၂ |  အင်ဒိုနီးရှား | ၀ | ၀ | ၃ | ၃ |
| ၁၃ |  ဟောင်ကောင် | ၀ | ၀ | ၁ | ၁ |
| စုစုပေါင်း (13 NOCs) | ၇၇ | ၇၇ | ၇၅ | ၂၂၉ |

## ကိုးကား