Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်

**ကျဲ့ကျန်း** ( UK: /dʒɛˈdʒæŋ/, US: /ˌdʒʌdʒiˈɑːŋ/ ; 浙江၊ Chekiang )သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်း ပြည်နယ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့သည် ဟန်ကျိုး ဖြစ်သည်။ ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် ကျန်းစုနှင့် ရှန်ဟိုင်း၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အန်ဟွေး ၊ အနောက်ဘက်တွင် ကျန်းရှီနှင့်တောင်ဘက်တွင် ဖူကျန့်ပြည်နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ရယူကျွန်းတည်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပင်လယ် ဖြစ်သည်။ ကျဲ့ကျန်း၏လူဦးရေသည် ၆၄.၆ သန်းဖြစ်ပြီး၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ၈ ခုမြောက် လူဦးရေအများဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ အခြားထင်ရှားသောမြို့များတွင် နင်ပေါ် နှင့် ဝိန်ကျိုးတို့ပါဝင်သည်။ တရုတ်အမျိုးသားရေးဝါဒီ ခေါင်းဆောင် ချန်ကေရှိတ် နှင့် စွန့်ဦးတီထွင် ဂျက်မားတို့အပါအဝင် ထင်ရှားကျော်ကြားသူများ၏ မွေးရပ်မြေဖြစ်ခြင်းကြောင့် ၎င်းအား 'တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကျောရိုး' ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပါသည်။ ကျဲ့ကျန်းတွင် ခရိုင်၉၀ (ခရိုင်အဆင့်မြို့များနှင့်ခရိုင်များအပါအဝင်) ပါဝင်သည်။

## အမည်နာမ

ပြည်နယ်၏အမည်သည် ကျဲ့မြစ် (浙江; )မှ ဆင်းသက်လာပြီး ဟန်ကျိုးကိုဖြတ်၍ စီးဆင်းသော ချန်ထန်မြစ်၏ယခင်အမည်ဖြစ်ပြီး Hangzhou ပင်လယ်အော် ၏နုတ်ထွက်ဖြစ်သည်။ တရုတ်折၏ အဓိပ္ပါယ်မှ "ကောက်မြစ်" သို့မဟုတ် "ကွေ့မြစ်" ဟု အများအားဖြင့် နားလည်ကြသည်။ , သို့သော်氵ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် phono-semantic ဒြပ်ပေါင်း သည် ပိုများပါသည်။ (မြစ်အမည်များအတွက် သုံးသော "ရေ" အစွန်းရောက် ) အသံထွက်折( Pinyin *zhé* ၊ သို့သော် တရုတ်ရှေးဟောင်း \* *tet* ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ထားသည် ) Yue ၏ ပရိုတို-ဝူ အမည်ကို Yuhang ၊ Kuaiji နှင့် Jiang တို့နှင့် ဆင်တူသည်။

## ကိုးကား
# တရုတ်ပြည်မကြီး

**တရုတ်ပြည်မကြီး** (အင်္ဂလိပ်: Mainland China) ဆိုသည်မှာ ၁၉၄၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်သော တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသော ပထဝီနိုင်ငံရေးနှင့ ပထဝီဝင်အရ သတ်မှတ်ထားသော ဧရိယာ ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် တောင်တရုတ်ပင်လယ်တွင်းရှိ ကျွန်းခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သော ဟိုင်နန်ပြည်နယ်ပါဝင်သော်လည်း အထူးအုပ်ချုပ်ရေးဒေသများဖြစ်သော ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအိုတို့ မပါဝင်ပေ။

ပြည်မကြီးဟု ဘာသာပြန်နိုင်သော တရုတ်ဝေါဟာရ နှစ်ခုရှိသည်။

* *Dàlù* (大陆; 大陸) 'တိုက်ကြီး' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအိုတို့ ပါဝင်သည်။
* *Nèidì* (内地; 內地) - 'ကုန်းတွင်း' သို့မဟုတ် 'အတွင်းကုန်းမြေ' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအိုတို့ မပါဝင်ပေ။

တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံအတွင်းတွင် အဆိုပါဝေါဟာရနှစ်မျိုး အသုံးပြုခြင်းသည် တင်းကြပ်ထားပြီး အချင်းချင်းဖလှယ်မရချေ။ တရုတ်တစ်နိုင်ငံတည်း မူဝါဒကို ပိုမိုအသားပေးပြီး ရေလက်ကြားဆက်ဆံရေးတွင် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံအား တန်းတူမဖြစ်စေရန်အတွက် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ထိုင်ဝမ်နှင့် ဆက်ဆံသော တရားဝင်ရုံးသုံးအခေါ်အဝေါ်တွင် ပြည်မကြီးဝေါဟာရကို အသုံးပြုသည် (ထိုင်ဝမ်ဖက်ခြမ်းနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဖက်အား "ပြည်မကြီး" ဟု ရည်ညွှန်းသည်)။ သို့သော် ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအိုတို့နှင့် ဆက်ဆံရေးတွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသည် "ဗဟိုပြည်သူ့အစိုးရ" ဟု ရည်ညွှန်းသုံးနှုန်းသည်။

ထိုင်ဝမ်တွင် "ပြည်မကြီးဧရိယာ" ဆိုသည်မှာ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် အသုံးပြုထားသော "တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်သောဧရိယာ"ဟူသည့် ဝေါဟာရ ဖြစ်သည်။

## အခြားကြည့်ရန်

* တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်သောဧရိယာ

## ကိုးကား
# ပြည်နယ်

**ပြည်နယ်ဟူသည်မှာ** (အင်္ဂလိပ်: province) တိုင်းပြည် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်းရှိ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါအသုံးအနှုန်းမှာ ရှေးခေတ်ရောမ *provincia* ဟူသောစကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နယ်မြေနှင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ရောမအင်ပါယာရဲ့ ပြင်ပမှာနယ်မြေဖြစ်သော အီတလီနိုင်ငံတွင် အကျုံးဝင်ပါသည်။ *ပြည်နယ်* ဟူသောဝေါဟာရကို နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံများစွာကလက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် အမှန်တကယ်ပြည်နယ်မရှိသောပြည်နယ်များသည် " မြို့တော် အပြင်ဘက်" ဟုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသောစကားလုံးတစ်လုံးရှိသည်။
# တရုတ်ပြည်မှ မဟာရံတံတိုင်းကြီး

| မဟာရံတံတိုင်း\* |
| --- |
| UNESCO ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ |
|

---

 |
| **တည်ရှိသည့် နိုင်ငံ** |  တရုတ် |
| **အမျိုးအစား** | ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ |
| **ရွေးချယ်သည့်စံနှုန်း** | i, ii, iii, iv, vi |
| **ကိုးကား** | 438 |
| **ဒေသ**\*\* | အာရှပစိဖိတ် |
| **သတ်မှတ်ခြင်း မှတ်တမ်း** |
| **စတင်သတ်မှတ်ခြင်း** | ၁၉၈၇  (၁၁ကြိမ်) |
| \* ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေခံစာရင်းတွင် ရေးထိုးထားသောအမည် \*\* ယူနက်စကိုမှ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသောဒေသ |

တရုတ်ပြည်မှ မဟာရံတံတိုင်းကြီး (simplified Chinese: 长城; traditional Chinese: 長城; pinyin: Chángchéng; literally "Long wall") or (simplified Chinese: 万里长城; traditional Chinese: 萬里長城; pinyin: Wànlǐ Chángchéng; အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် "၁၀၀၀၀ လီ (里 ၁ လီ = ၁/၃ မိုင်) ရှည်လျားသော တံတိုင်းကြီး") သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ အတွဲလိုက် တည်ဆောက်ထားသော မြေကတုပ် နှင့် ကျောက်ကတုပ်များဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၆ရာစု မှ အေဒီ ၁၆ရာစုအတွင်း တရုတ်မင်းဆက် အဆက်ဆက်တို့လက်ထက်တွင် တရုတ်အင်ပါယာ၏ မြောက်ဘက်နယ်စပ်ကို ရှုန်းနူ (匈奴 Xiong-nu) တို့၏တိုက်ခိုက်မှုမှ ကာကွယ်ရန် တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ကို ပြုခဲ့ကြသည်။ မဟာရံတံတိုင်းဟု ရည်ညွှန်းသော အချို့တံတိုင်းများမှာ ဘီစီ ၅ရာစုကပင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ အထင်ရှားဆုံးတံတိုင်းမှာ တရုတ်၏ ပထမဆုံးအင်ပါယာ ချင်ရှီဟွမ် (秦始皇 Qin Shi Huang) ၏လက်ထက် ဘီစီ ၂၂၀- ၂၀၀ကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ အနည်းငယ်သာ ကြွင်းကျန်ရစ်တော့သည်။ ထိုတံတိုင်းမှာ ယခုလက်ရှိတည်ရှိနေသော မင်မင်းဆက် (明朝 Ming Dynasty) လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော တံတိုင်း၏ မြောက်ဘက် အလွန်ဝေးလံသော နေရာတွင် တည်ရှိသည်။

မဟာရံတံတိုင်းကြီးသည် အရှေ့ဘက် ဆန်းဟိုင်ကွမ်း (山海關 Shan-hai-guan) မှ အနောက်ဘက် လော့ပ်နော်(羅布泊 Lop Nur) အထိ မိုင်ပေါင်း ၄၀၀၀ (ကီလိုမီတာ ၆၄၀၀) ခန့် ရှည်လျားသည်။ မွန်ဂိုးလီးယားအတွင်းပိုင်း၏ တောင်ဘက်နယ်စပ်တလျှောက်ကို လခြမ်းပုံသဏ္ဌန်ရစ်ပတ်ထားပြီး စုစုပေါင်း မိုင်ပေါင်း ၄၁၆၀ (၆၇၀၀ကီလိုမီတာ) အထိရှည်လျားသည်။ အထွဋ်အထိပ်သို့ရောက်ရှိနေသော အချိန်ကာလအတွင်းတွင် မင်တံတိုင်းကို လူပေါင်း တစ်သန်းကျော်က စောင့်ကြပ်ခဲ့သည်။ တရုတ်လူမျိုးပေါင်း ၂သန်းမှ ၃သန်းအထိ ရာစုနှစ်နှင့်ချီသော တံတိုင်းတည်ဆောက်မှု စီမံကိန်းလုပ်ငန်းအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

## ဓာတ်ပုံများ

*
*
*
*
*
*
*
*

## ရည်ညွှန်းချက်များ
# အပူချိန်

| Temperature |
| --- |
| Two thermometers showing temperature in Celsius and Fahrenheit. |
| ယေဘုယျ သင်္ကေတ | *T* |
| SI ယူနစ် | ကယ်လ်ဗင် |
| အခြားယူနစ်များ | °C, °F, °R |
| SI ဒိုင်မင်းရှင်း | **Θ** |
| Intensive? | Yes |
| Derivations from other quantities |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  |

ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန်ပြောင်းလဲမှု
ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ အပူချိန်
**အပူချိန်** သည် ပူသည် အေးသည်ဟု တိုင်းတာရာ၌ အသုံးပြုသော စံသတ်မှတ်ချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းကို သာမိုမီတာဖြင့် တိုင်းတာရသည်။ တိုင်းတာရာ၌ စံနှုန်းအများကြီးရှိရာ အသုံးအများဆုံးမှာ ဆယ်စီးယပ်စကေး (°C)၊ ဖာရင်ဟိုက်စကေး (°F) နှင့် ကယ်လ်ဗင်စကေး (K) တို့ ဖြစ်ကာ၊ ကယ်လ်ဗင်စကေးကို သိပ္ပံပညာရပ်များတွင် SI ယူနစ် ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် အသုံးချသည်။ ပကတိအပူချိန်သည် အအေးဆုံး အပူချိန်ဖြစ်၍ ကယ်လ်ဗင်အားဖြင့် သုည ဖြစ်ပြီး၊ ဆယ်စီးယပ်အားဖြင့် -၂၇၃.၁၅ °C၊ ဖာရင်ဟိုက်အားဖြင့် -၄၅၉.၆၇°F အသီးသီးရှိကြသည်။ အပူချိန်သည် သိပ္ပံနယ်ပယ်အားလုံးဖြစ်သော ရူပဗေဒ ပထဝီဝင် ဆေးပညာ ဓာတုဗေဒ ဇီဝဗေဒ စသည်တို့၌ သာမက နေ့စဉ်ဘဝ၌ပါ အလွန် အရေးပါသည့်အရာ ဖြစ်ပေသည်။ )

Thermal vibration of a segment of protein alpha helix: The amplitude of the vibrations increases with temperature.

သီအိုရီအရ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်သည် ပကတိသုည(Absolute Zero)၊ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းအရာဝတ္ထုမှ မည်သည့် အပူမျှ မစီးထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ စမ်းသပ်တွေ့ရှိချက်အရ၊ ပကတိသုည အဖြစ်သို့ လုံးလုံး မရောက်နိုင်၊ အလွန် နီးကပ်စွာသာ ရောက်နိုင်သည်၊ သို့ဖြစ်ရာ ၎င်းကို အပူစီးကူးမှု၏ တတိယ နိယာမ (third law of thermodynamics) ဟု သတ်မှတ်သည်။

## သက်ရောက်မှုများ

အောက်ပါ ရုပ်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များသည် အပူနှင့် ဆက်နွယ်သည်။

* အစိုင်အခဲ၊ အရည်၊ အငွေ့၊ ငွေ့ရည်၊ သိပ်သည်းဆ၊ ပျော်ဝင်ဆ၊ ငွေ့ဖိအား၊ လျှပ်ကူးခြင်း စသည့် အဆင့်များ ပါဝင်သော ရုပ်ဝတ္ထု၏ ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိများ၊
* ဓာတ်ပြုမှု ဖြစ်ပွားသော နှုန်းနှင့် အတိုင်းအတာ၊)
* ဝတ္ထု တခု၏ မျက်နှာပြင်မှ ထုတ်လွှတ်သော အပူဖြာခြင်း (thermal radiation) ၏ ပမာဏနှင့် သတ္တိများ၊
* ပကတိအပူချိန် ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဖန်ရှင်၏ အသံအမြန်
* Temperature measurement by Thermometer 10 April 2021 ၌ မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်တွင် မော်ကွန်းတင်ပြီး .

## ကိုးကား
# ၁၉၄၉

|  |
| --- |
| **၁၉၄၉** : ဇန်နဝါရီ •  ဖေဖော်ဝါရီ •  မတ် •  ဧပြီ •  မေ •  ဇွန် •  ဇူလိုင် •  ဩဂုတ် •  စက်တင်ဘာ •  အောက်တိုဘာ •  နိုဝင်ဘာ •  ဒီဇင်ဘာ |

|  |  |
| --- | --- |
| ထောင်စုနှစ်: | ၂ ထောင်စုနှစ် |
| ရာစုနှစ်များ: | * ၁၉ ရာစုနှစ်
* **၂၀ ရာစုနှစ် ၂၁ ရာစုနှစ်
 |
| ဆယ်စုနှစ်များ: | * ၁၉၂၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၃၀ ဆယ်စုနှစ်
* **၁၉၄၀ ဆယ်စုနှစ် ၁၉၅၀ ဆယ်စုနှစ်
* ၁၉၆၀ ဆယ်စုနှစ်
 |
| ခုနှစ်များ: | * ၁၉၄၆
* ၁၉၄၇
* ၁၉၄၈
* **၁၉၄၉ ၁၉၅၀
* ၁၉၅၁
* ၁၉၅၂
 |

**၁၉၄၉** (MCMXLIX) သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်တွင် စနေနေ့မှ စတင်သော ပုံမှန်ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ယနေ့ခေတ် (Common Era) နှင့် *အေဒီ* (*Anno Domini*) ၏ ၁၉၄၉ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ကာ၊ ၂ ထောင်စုနှစ်၏ ၉၄၉ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်၊ ၂၀ ရာစုနှစ်၏ ၄၉ ကြိမ်မြောက် ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၄၀ ဆယ်စုနှစ်၏ ၁၀ ကြိမ်မြောက် နှင့် နောက်ဆုံးခုနှစ် ဖြစ်သည်။
# ရှုဟန့်

| Han 漢 |
| --- |
|  |
| မြို့တော် | Chengdu |
| ကိုးကွယ်မှု | Taoism, Confucianism, Chinese folk religion |
| အစိုးရ | Monarchy |
| ငွေကြေး | Chinese coin, Chinese cash |

|  |
| --- |
| ရှုဟန့် |
| ရိုးရာ တရုတ် | 蜀漢 |
| ရိုးရှင်းသော တရုတ် | 蜀汉 |
|  |
| Hanyu Pinyin | Shǔ Hàn |
|  |
|

| Transcriptions |
| --- |
| Standard Mandarin |
| Hanyu Pinyin | Shǔ Hàn |
| Bopomofo | ㄕㄨˇ   ㄏㄢˋ |
| Gwoyeu Romatzyh | Shuu Hann |
| Wade–Giles | Shu3 Han4 |
| Tongyong Pinyin | Shǔ Hàn |
| IPA | [ʂù xân] |
| Yue: Cantonese |
| Yale Romanization | Suhk Hon |
| IPA | [sok̚˨ hɔːn˧] |
| Jyutping | Suk6 Hon3 |

 |

 ဝေမြစ် ၏ကမ်းခြေရှိဝေနှင့်ရှူးအကြားစစ်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သည့် Qing မင်းဆက် ပုံဥပမာ။ သုံးနိုင်ငံကာလတွင်ရှူနှင့်ဝေတို့အကြားတိုက်ပွဲများစွာဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
## ကိုးကားချက်များ
# ရှီကျားကျွမ်းမြို့

ရှီကျားကျွမ်းမြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဟဲပေပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း

## ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့်ရာသီဥတု

## အုပ်ချုပ်ရေး

## စီးပွားရေး

## လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ

## ယဉ်ကျေးမှု

## ခရီးသွားလုပ်ငန်း

## သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း

## ခရီးသွားလုပ်ငန်း

## ကိုးကား