Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# အရှေ့တစ်ဝက်ဖွင့်အပြန့်သရ

| open-mid front unrounded vowel |
| --- |
| ɛ |
| IPA Number | 303 |
| Encoding |
| Entity (decimal) | `&#603;` |
| Unicode (hex) | U+025B |
| X-SAMPA | `E` |
| Braille |  |
|

| ပုံ |
| --- |
|  |

 |

| IPA: Vowels |
| --- |
|

|  | အရှေ့ | အလယ် | အနောက် |
| --- | --- | --- | --- |
| အပိတ် | i

y | ɨ

ʉ | ɯ

u |
| အပိတ်နီးပါး | ɪ

ʏ |  |
ʊ |
| တစ်ဝက်ပိတ် | e

ø | ɘ

ɵ | ɤ

o |
| တစ်ဝက် | e̞

ø̞ | ə | ɤ̞

o̞ |
| တစ်ဝက်ဖွင့် | ɛ

œ | ɜ

ɞ | ʌ

ɔ |
| အဖွင့်နီးပါး | æ
 | ɐ |  |
| အဖွင့် | a

ɶ | ä
 | ɑ

ɒ |

 |
|

---

* IPA အကူအညီ
* အသံ
* ဇယားကွက် အပြည့်
* တမ်းပလိတ်

အမည်းစက်၏ဘေးမှ သရများသည်: နှုတ်ခမ်း ဖြန့်ခြင်း • ဝိုင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ |

**အရှေ့တစ်ဝက်ဖွင့်အပြန့်သရ** (အင်္ဂလိပ်: **open-mid front unrounded vowel**) သည် အပြောဘာသာစကားများစွာတွင် အသုံးပြုသော သရသံ အမျိုးအစားများထဲက ပုံစံတစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဂရိအက္ခရာ အပ်စီလောန်အသေး (epsilon) ⟨ɛ⟩ ဖြင့်ပြဆိုသည်။

မြန်မာဘာသာဖြင့် ဤ ⟨ɛ⟩ ကို **အယ်** သရဟု ခေါ်ဆို၍ မြန်မာတို့၏ **အယ်**သရကို ထွက်ရှိရာ၌ အခြေခံသရ ⟨ɛ⟩ ထက် လျှာသည် အောက်သို့အနည်းငယ်​ရောက်သည်။

## အင်္ဂါရပ်

* အရှေ့သရဟုဆိုရာ၌ လျှာသည် ခံတွင်း၏ အရှေ့ပိုင်း၌ တည်ရှိသည်။
* တစ်ဝက်ဖွင့်သရ ဆိုသည်မှာ လျှာ၏ နိမ့်မြင့်အနေအထားသည် အဖွင့်သရနှင့် တစ်ဝက်သရ၏ကြား တစ်ဝက်နေရာတွင်တည်ရှိသည်။
* အပြန့်သရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို ဖြန့်၍ ထွက်ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
# ရိုဟင်ဂျာ ဘာသာစကား

| ရိုဟင်ဂျာ |
| --- |
| * 𐴌𐴟𐴇𐴥𐴝𐴚𐴒𐴙𐴝
* 𐴌𐴗𐴥𐴝𐴙𐴚𐴒𐴙𐴝
* رُاَࣺينڠَ
 |
| "ရိုဟင်ဂျာ" စကားလုံးကို ဟနဖီးရိုဟင်ဂျာအက္ခရာ နှင့် ရေးသားထားသည်။ |
| ဒေသခံ | မြန်မာ (ရခိုင်ပြည်နယ်) |
| ဒေသ | အာရကန် (မြန်မာ) နှင့် အရှေ့တောင်ဘက် စစ်တကောင်းတိုင်း (ဘင်ဂါလားဒေ့ရှ်) |
| လူမျိုးစု | ရိုဟင်ဂျာ |
| ဒေသခံ ပြောဆိုသူများ | ၂.၈ သန်း (2012) |
| ဘာသာစကား မိသားစု | အင်ဒို-ယူရိုပီယမ်
* အင်ဒို-ပါရှန်
	+ အင်ဒို-အာရီယာန်
		- Eastern
			* ဘဂ်ါလီ–အာသံ
				+ **ရိုဟင်ဂျာ**
 |
| စာအရေးအသားစနစ် | ဟာနဖီး-ရိုဟင်ဂျာ, ပါရှင်-အာရဗီ, ဗမာ, လက်တင်, ဘဂ်ါလီ–အာသံ (rare) |
| ဘာသာစကားကုဒ်များ |
| ISO 639-3 | `rhg` |
| Glottolog | `rohi1238` |
| ရိုဟင်ဂျာဘာသာစကား ပြောသူတို့ ပျံနှံ့နေထိုင်ရာဒေသများ |
|

**ရိုဟင်ဂျာဘာသာစကား** (ဟားနီဖီး ရိုဟင်ဂျာ: 𐴌𐴗𐴥𐴝𐴙𐴚𐴒𐴙𐴝, Ruáingga, **အသံထွက် [rʊˈɜiɲɟə]**) သည် အင်ဒို-အာရိယန် စကားနွယ်ဝင် ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများက ပြောဆို၊ အသုံးပြုသည်။  ဤဘာသာစကားသည် အာသံနှင့် စစ်တကောင်းဘာသာစကားတို့နှင့် နီးစပ်မှုရှိသည်။

## ကိုးကား
# အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပင်လယ်ရေကြောင်းအဖွဲ့

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပင်လယ်ရေကြောင်းအဖွဲ့မှာ ကုလသမဂ္ဂ၏ ပင်လယ်​ရေ​ကြောင်းသွားလာ​ရေးဆိုင်ရာအထူးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် ဂျီနီဗာ၌တည်​ထောင်ခဲ့သည်။လန်ဒန်မြို့တွင်ဌာနချုပ်ထားရှိသည်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပင်လယ်ရေကြောင်းအဖွဲ့| ' |
|  |
| အိုင်အမ်အိုအလံ |
| အတိုကောက် | IMO / OMI |
| ဖွဲ့စည်းခြင်း | ၁၉၅၉ |
| အမျိုးအစား | ကုလသမဂ္ဂ၏အထူးအဖွဲ့ |
| တရားဝင်အနေအထား | Active |
| ဌာနချုပ် | လန်ဒန် |
| အကြီးအကဲ | Kitack Lim |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် | www.imo.org |

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေကြောင်းအဖွဲ့ တွင်ပါဝင်သောနိုင်ငံများ
  Member states
  Associate members
  Candidate

(အိုင်အမ်အို)။
International Maritime Organization (IMO)

## ကိုးကား
# အင်ဂလိုအမေရိက

အင်ဂလိုအမေရိက
**အင်ဂလိုအမေရိက** (Anglo-America) သည် အမေရိကရှိ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို အဓိကပြောဆိုသည့် ဒေသများကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်က ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ လွှမ်းမိုးမှုခံခဲ့ရသော ဒေသများလည်းဖြစ်သည်။ အင်ဂလိုအမေရိကသည် ရိုမန်ဘာသာစကား (စပိန်ဘာသာ၊ ပေါ်တူဂီဘာသာနှင့် ပြင်သစ်ဘာသာ) ကို ပြောဆိုသည့် လက်တင်အမေရိကနှင့် ကွဲပြားခြားနားသည်။

အင်ဂလိုအမေရိကဟူသည့် အသုံးအနှုန်းကို မြောက်အမေရိကရှိ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားပြောဆိုသည့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနိုင်ငံနှစ်ခုဖြစ်သည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့ကို ညွှန်းဆိုသည့် အခါတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။

**၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေအချိုးအစားများ**| နိုင်ငံ | လူဦးရေ | ကုန်းမြေဧရိယာ (စတုရန်းကီလိုမီတာ) | လူဦးရေသိပ်သည်းဆ (/km2) |
| --- | --- | --- | --- |
|  အန်ဂီလာ | ၁၄,၇၆၄ | ၉၁ | ၁၆၂.၂ |
|  အင်တီဂွါနှင့် ဘာဘူဒါ | ၈၆,၇၅၄ | ၄၄၂.၆ | ၁၉၆.၀ |
|  ဘဟားမား | ၃၁၀,၄၂၆ | ၁၀,၀၁၀ | ၃၁.၀ |
|  ဘာဘေးဒိုးစ် | ၂၈၅,၆၅၃ | ၄၃၀ | ၆၆၄.၃ |
|  ဘလိဇ် | ၃၁၄,၅၂၂ | ၂၂,၈၀၆ | ၁၃.၉ |
|  ဘာမြူဒါ | ၆၈,၂၆၈ | ၅၄ | ၁၂၆၄.၂ |
|  ဗြိတိသျှ ဗာဂျင်အိုင်းလန်း | ၂၄,၉၃၉ | ၁၅၁ | ၁၆၅.၂ |
|  ကနေဒါ | ၃၄,၂၅၅,၀၀၀ | ၉,၉၈၄,၆၇၀ | ၃.၇ |
|  ကေမန်ကျွန်းစု | ၅၀,၂၀၉ | ၂၆၄ | ၁၉၈.၂ |
|  ဒိုမီနီကာ | ၇၂,၈၁၆ | ၇၅၁ | ၉၇.၀ |
|  ဖော့ကလန်ကျွန်းစု | ၃,၁၄၀ | ၁၂,၁၇၃ | ၀.၃ |
|  ဂရီနေဒါ | ၁၀၇,၈၁၈ | ၃၄၄ | ၃၁၃.၄ |
|  ဂိုင်ယာနာ | ၇၄၈,၄၈၆ | ၁၉၆,၈၄၉ | ၃.၈ |
|  ဂျမေကာ | ၂,၈၄၇,၂၃၂ | ၁၀,၈၃၁ | ၂၆၂.၉ |
|  မွန်ဆာရတ် | ၅,၁၁၈ | ၁၀၂ | ၅၀.၂ |
|  ပေါ်တိုရီကို | ၃,၇၂၅,၇၈၉ | ၉,၁၀၄ | ၄၀၉.၂ |
|  စိန့်ကစ်နှင့် နီးဗစ် | ၄၉,၈၉၈ | ၂၆၁ | ၁၉၁.၂ |
|  စိန့်လူစီယာ | ၁၆၀,၉၂၂ | ၆၀၆ | ၂၆၅.၅ |
|  စိန့်ဗင်းဆင့်နှင့် ဂရိနေဒိုင် | ၁၀၄,၂၁၇ | ၃၈၉ | ၂၆၇.၉ |
|  ထရီနီဒတ်နှင့် တိုဘက်ဂို | ၁,၂၂၈,၆၁ | ၅,၁၂၈ | ၂၃၉.၆ |
|  တာ့ခ်နှင့် ကေးကို့စ်ကျွန်းများ | ၂၃,၅၂၈ | ၄၃၀ | ၁၀၄ |
|  အမေရိကန် | ၃၁၀,၂၃၂,၈၆၃ | ၉,၁၆၁,၉၆၆ | ၃၃.၉ |
|  အမေရိကန် ဗာဂျင်အိုင်းလန်း | ၁၀၉,၇၇၅ | ၃၄၆ | ၃၁၇.၇ |
| **စုစုပေါင်း** | ၃၅၄,၈၃၀,၈၂၅ | ၁၉,၄၁၈,၁၉၈.၆ | ၁၈.၃ |

## ကိုးကား
# ဗနွားတူနိုင်ငံ

| ဗနွားတူသမ္မတနိုင်ငံ Republic of Vanuatu *Ripablik blong Vanuatu*   *République de Vanuatu* |
| --- |
|
အလံတော်

အမှတ်တံဆိပ်

 |
| **ဆောင်ပုဒ်:**(In God we stand) |
| **နိုင်ငံတော် သီချင်း:**"We, We, We" |
|  |
| မြို့တော် နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ | ပို့တ်ဗေးလမြို့ |
| ရုံးသုံး ဘာသာစကားများ | ဘစ္စလာမာ၊ ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလိပ် |
| အမျိုးအစား | ပါလီမန် သမ္မတနိုင်ငံ |
| အစိုးရ |
| • သမ္မတ | Iolu Abil |
| • ဝန်ကြီးချုပ် | ဆာတိုကေလ်မန် |
| တည်ထောင် |
| • လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခြင်း (ပြင်သစ် နှင့် ယူကေမှ) | ဇူလိုင် ၃၀၊ ၁၉၈၀ |
| ဧရိယာ |
| • စုစုပေါင်း | ၄,၇၁၀ sq mi(၁၂,၁၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ) (အဆင့်: ၁၆၁) |
| လူဦးရေ |
| • ခန့်မှန်း | ၂၂၄,၅၆၄(၂၀၁၁) (အဆင့် - ၁၇၀) |
| • သိပ်သည်းမှု | ၅၁/sq mi (၁၉.၇/km² ) (အဆင့် - ၁၈၈) |
| GDP (PPP) | ခန့်မှန်း |
| • စုစုပေါင်း | ၁.၂၁၆ ဘီလီယံ |
| • Per capita | US $၅,၅၀၀ |
| HDI |  ၀.၆၉၃ အလယ် · ၁၂၆ |
| ငွေကြေး | ဗနွားတူ ဗာတူ |
| အချိန်ဇုန် | +၁၁ |
| တယ်လီဖုန်းကုဒ် | +၆၇၈ |
| Internet TLD | .vu |

**ဗနွားတူနိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဗနွားတူသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး တောင်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ထိုကျွန်းစုသည် ယခင်က မီးတောင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏ ရှေ့ဘက် ၁၀၉၀ မိုင် (၁,၇၅၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ၊ နယူးကယ်လီဒိုးနား မှ အရှေ့မြောက်ဘက် ၃၁၀ မိုင် ( ၅၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ၊ ဖီဂျီနိုင်ငံ ၏ အနောက်ဘက်နှင့် ဆော်လမွန်ကျွန်းစု ၏ အရှေ့တောင်ဘက်၊ နယူးဂီနီ နိုင်ငံ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
# ဂူဂဲဘာသာပြန်

Google Translate|  |
| Screenshot
Google Translate homepage |
| ဝဘ်ဆိုဒ် အမျိုးအစား | Machine translation |
| ဖတ်ရှုရရှိနိုင်မှု | 103 languages |
| ပိုင်ဆိုင်သူ | Google |
| ဝဘ်ဆိုဒ် | translate.google.com |
| စီးပွားရေး | Yes |
| မှတ်ပုံတင်ခြင်း | Optional |
| အသုံးပြုသူ | Over 200 million people daily |
| လွှင့်တင်ခြင်း | ဧပြီ ၂၈၊ ၂၀၀၆ (၂၀၀၆-၀၄-28) (as statistical machine translation) နိုဝင်ဘာ ၁၅၊ ၂၀၁၆ (၂၀၁၆-၁၁-15) (as neural machine translation) |
| လက်ရှိ အခြေအနေ | အသက်ဝင်နေဆဲ |

**မြန်မာဘာသာပြန်** သည် အခမဲ့အသုံးပြုနိုင်သည့် ဘာသာစကားများကို အပြန်အလှန်ဘာသာပြန်ပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂူဂဲကုမ္ပဏီက ထုတ်လုပ်ထားသည်။ ၎င်းဘာသာပြန်ဝန်ဆောင်မှုကို ဝဘ်ဆိုက်၊ မိုးဘိုင်းတွင် အန်းဒရွိုက်နှင့် iOS တို့တွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဖန်တီးသူများအတွက် ဘရောက်ဆာ Extension နှင့် အသုံးချဆော့ဝဲများ တည်ဆောက်ရာတွင် အကူအညီဖြစ်စေရန် API တစ်ခုကိုလည်း ဂူဂဲက ပြုလုပ်ပေးထားသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ မေလအထိ ဘာသာစကားပေါင်း (၁၀၀) ကျော်အတွက် ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ ၎င်းကို အသုံးပြုသူ နေ့စဉ် သန်း (၅၀၀) ကျော် ရှိသည်။

ဂူဂဲဘာသာပြန်သည် အသိဉာဏ်တုနည်းပညာ (AI) ကို အသုံးပြုထားသည့် ဘာသာပြန်ဆော့ဖ်ဝဲ ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုသာဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အလုပ်လုပ်ပုံမှာ

* အသုံးပြုသူများက ဘာသာပြန်လိုသည့်စကားလုံးများကို ဂူဂဲဘာသာပြန်ဆော့ဖ်ဝဲကို ပေးသည်
* ဂူဂဲဘာသာပြန်က အဆိုပါစကားလုံးများကို ၎င်း၏ဒေတာဘေ့စ်အတွင်းမှ စကားလုံးများ၊ ဝါကျများနှင့် တိုက်စစ်သည်
* အသင့်လျော်ဆုံး စကားလုံးများ၊ ဝါကျများကို ရွေးထုတ်သည်
* ထို့နောက် စကားလုံးအတိုင်းဖြစ်စေ၊ စကားစုအတိုင်းဖြစ်စေ၊ ဝါကျတစ်ကြောင်းလုံးဖြစ်စေ ဖြတ်တောက်၍ ဘာသာပြန်ပြီး အသုံးပြုသူများကို ပြပေးသည်x
* ဂူးဂဲလ်ဘာသာပြန်တွင် မြန်မာဘာသာ ရှမ်းဘာသာ မီဇို (ချင်း)ဘာသာအပြင် မကြာမီ မွန်ဘာသာကိုထည့်သွင်းဖို့ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
# ဂျီ ၂၀

ဂျီ ၂၀|  |
| ဖွဲ့စည်းခြင်း | ၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ (၁၉၉၉-၀၉-26) ၂၀၀၈ (၂၀၀၈) (နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ/အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများ) |
| ဦးတည်ချက် | ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးတွင် အဓိကပြဿနာများကို ဆွေးနွေးရန် စနစ်ကျသော အရေးကြီးသော စက်မှုဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများနှင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကို စုစည်းရန် |
| အဖွဲ့ဝင်များ |
၂၀
* အာဂျင်တီးနား
* ဩစတြေးလျ
* ဘရာဇီး
* ကနေဒါ
* တရုတ်
* ပြင်သစ်
* ဂျာမနီ
* အိန္ဒိယ
* အင်ဒိုနီးရှား
* အီတလီ
* ဂျပန်
* မက္ကဆီကို
* ရုရှား
* တမ်းပလိတ်:KSA
* တောင်အာဖရိက
* တောင်ကိုရီးယား
* တူရကီ
* ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း
* အမေရိကန်
* ဥရောပသမဂ္ဂ
 |
| ဥက္ကဋ္ဌ (လက်ရှိ) | အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်၊ နာရန်ဒရာ မိုဒီ |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် |  |

**ဂျီ ၂၀**သည် နိုင်ငံပေါင်း (၁၉) နိုင်ငံနှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) တို့ပါဝင်သည့် အစိုးရဆိုင်ရာ ဖိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ ဘဏ္ဍာရေးတည်ငြိမ်မှု ၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု လျှော့ချရေး နှင့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စသည့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး နှင့်ပတ်သက်သည့် အဓိကပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် လုပ်ဆောင်သည်။

ဂျီ ၂၀သည် စက်မှုဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများနှင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ အပါအဝင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စီးပွားရေး၊ ကမ္ဘာ့စုစုပေါင်း ထုတ်ကုန် (GWP) ၏ ၈၀% ခန့်၊ နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှု၏ ၅၉ – ၇၇%၊ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ၊နှင့် ကမ္ဘာ့မြေဧရိယာ၏ ၆၀% ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

G20 သည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းများကို တုံ့ပြန်ရန် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစတင်၍ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးစီ၏ အစိုးရအကြီးအကဲ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး နှင့် အခြားအဆင့်မြင့်အရာရှိများပါဝင်သည့် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများနှင့်အတူ အနည်းဆုံး တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ကျင်းပခဲ့သည်။ အီးယူကို ဥရောပကော်မရှင် နှင့် ဥရောပဗဟိုဘဏ် တို့က ကိုယ်စားပြုသည်။ အခြားနိုင်ငံများ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများအား ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန် ဖိတ်ကြားခံရပြီး အချို့ကို အမြဲတမ်းအခြေခံဖြင့် တက်ရောက်ရန် ဖိတ်ကြားထားသည်။

၂၀၀၉ ခုနှစ် ထိပ်သီးအစည်းအဝေး တွင် ဂျီ ၂၀ သည် နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအတွက် အဓိကနေရာအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းဆယ်စုနှစ်များအတွင်း အဖွဲ့၏ ရာထူးသည် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းအား ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို သိသိသာသာ ကျင့်သုံးခြင်းအဖြစ် အကဲခတ်သူများက အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ ၎င်း၏ ကန့်သတ်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်မှု၊ ပြဋ္ဌာန်းခွင့်အာဏာမရှိခြင်း၊ နှင့် လက်ရှိနိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများကို အားနည်းစေသည်ဟုလည်း စွပ်စွဲထားသည်။ အထူးသဖြင့် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းဆန့်ကျင်ရေးအုပ်စုများ က ဆန္ဒပြမှုများနှင့် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများကို မကြာခဏတွေ့ဆုံလေ့ရှိသည်။

## မှတ်စု

## ကိုးကား
# ဆိုမာပူရ မဟာဝိဟာရ

| ပဟာပူရ် ရှိ ဗုဒ္ဓဝိဟာရ အပျက်အစီးများ\* |
| --- |
| UNESCO ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ |
|

---

 |
| ဗဟို ဘုရား မြင်ကွင်း

---

 |
| **တည်ရှိသည့် နိုင်ငံ** |  ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် |
| **အမျိုးအစား** | ယဉ်ကျေးမှု |
| **ရွေးချယ်သည့်စံနှုန်း** | i,ii, iv |
| **ကိုးကား** | ၃၂၂ |
| **ဒေသ**\*\* | အာရှနှင့် ပစိဖိတ် |
| **သတ်မှတ်ခြင်း မှတ်တမ်း** |
| **စတင်သတ်မှတ်ခြင်း** | ၁၉၈၅  (နဝမအကြိမ်) |
| \* ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေခံစာရင်းတွင် ရေးထိုးထားသောအမည် \*\* ယူနက်စကိုမှ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသောဒေသ |

**​သောမပူရ မဟာဝိဟာရ** သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ နောင်ဂေါင်းပြည်နယ် ဘတ်ဒယ်လ်ဂတ်ချီ ဥပါဇိလ ရှိ ပဟာပူရ်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ရှိ လူသိအများဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဝိဟာရ ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ အရေးအပါဆုံး ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာသည် ဘင်္ဂလားတို့၏ အစောဆုံး နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူဆိုင်ရာ ရုပ်တု အမြောက်အမြားကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာသည် အနီးအနားရှိ ဒင်နက်ပူပြည်နယ် နာဝပ်ဂန် ဥပါဇိလရှိ ဟာလုဍ ဝိဟာရ ဘုန်းကြီးကျောင်း နှင့် သီတာ​ကောဋ ဝိဟာရ ဘုန်းကြီးကျောင်းတို့နှင့် ခေတ်တစ်ခေတ်တည်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# မီလီယံ

မီလီယံ (million) (မီလျံ ဟုလည်း စာလုံးပေါင်းကြ) ဟူသည် ရှေးခေတ် အီတာလျံစကား မီလီယံ (millione) မှဆင်းသက်လာသော အင်္ဂလိပ်စာလုံးဖြစ်သည်။ တစ်ထောင်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသော mille နှင့် ဆတိုးကိန်း နောက်ဆက်စာလုံး (suffix) ဖြစ်သည့် one တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်မှာ တစ်သန်း(၁,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။ ၁နောက်မှ သုည (၆)လုံးပါရှိသည်။ သင်္ချာသင်္ကေတအားဖြင့် 7006100000000000000♠1×106 သို့မဟုတ် 106 ဟု ရေးသည်။

သိပ္ပံပညာရပ်တွင် တန်ဖိုးများပြားကြီးမားလွန်းသော ကိန်းဂဏန်းများကို ဖော်ပြရာ၌ မီလီယံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသော ရှေ့ဆက်စာလုံး (prefix) ဖြစ်သည့် မဂ္ဂါ (mega) ကို အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁,၀၀၀,၀၀၀ ဝပ် ကို ၁မဂ္ဂါဝပ်ဟုဖော်ပြသည်။ ပမာဏ ဝပ်တစ်သန်းရှိသည်။ ၁ သန်း သည် ၁၀၀၀ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်း၊ ၁၀၀ ၏ သုံးထပ်ကိန်း ဖြစ်သည်။

## အခြားကြည့်ရန်

* ဘီလီယံ
* ထရီလီယံ
# တီလီမွန်းဒို

| တီလီမွန်းဒို |
| --- |
|  |
| ပိုင်ဆိုင်သူ | NBCUniversal (Comcast) |
| ဆောင်ပုဒ် | *Juntos imparables* |
| နိုင်ငံ |  အမေရိကန် |
| ဘာသာစကား | စပိန်ဘာသာစကား |
| ဌာနချုပ်များ | မိုင်ယာမီမြို့, ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် |
| ဝက်ဘ်ဆိုဒ် | telemundo.com |

**တီလီမွန်းဒို** (စပိန်: Telemundo) NBCUniversal မှ ပိုင်ဆိုင်ပြီး လည်ပတ်နေသည့် အမေရိကန်စပိန်ဘာသာစကား ရုပ်မြင်သံကြားကွန်ရက်တစ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား

## ပြင်ပလင့်ခ်

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ် (in စပိန်)
# ပရိုတက်စတင့်

**ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ** (အင်္ဂလိပ်: Protestantism) သည် ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်တစ်မျိုးနှင့် ကျင့်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၆ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မြောက်ပိုင်းဥရောပ၌ စတင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ၎င်းတို့သည် ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာ၏ အချို့သောအရာများကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသည်။ အရှေ့ပိုင်း Orthodoxy ဘာသာနှင့် ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာတို့နှင့်အတူ ပရိုတက်စတင့်ဝါဒသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာရှိ အင်အားအကြီးဆုံး သုံးခုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပရိုတက်စတင့်ဝါဒသည် ၎င်းအရေးပါလာသည့် ဒေသများ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ယုံကြည်မှုနှင့် စီးပွားရေးအပေါ် များစွာလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။

"ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ" ဟူသော စကားလုံး၏ မူလအစမှာ Speyer မြို့ညီလာခံ (၁၅၂၉) တွင် ဂျာမန်မင်းသားများနှင့် လွတ်လပ်သောမြို့များက မာတင်လူသာနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး (Reformation) အား ဆန့်ကျင်သည့် ညီလာခံ၏ ဘုရင်အမိန့်ကို ကန့်ကွက်ခြင်း သို့မဟုတ် "ဆန္ဒပြခြင်း" (protested) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျာမနီရှိ လူသာရန်ဂိုဏ်းဝင်များက ၎င်းကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဆွစ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ကမူ **ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး** (Reformed) ဟူသော စကားလုံးကို ပိုမိုအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

အင်္ဂလီကန်ဂိုဏ်းဝင်များကမူ Catholic, Reformed နှင့် Protestant ဟူသော စကားလုံးများကို အသုံးပြုကြသော်လည်း အင်္ဂလီကန်ချာ့ချ်သည် ရိုမန်ကက်သလစ်ချာ့ချ်မှ ခွဲထွက်ခဲ့သော်လည်း အယူဝါဒအများစုကို ထိန်းသိမ်းထားသောကြောင့် ပရိုတက်စတင့်ဝါဒ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အမြဲတမ်း မသတ်မှတ်ကြပေ။

ဘာသာရေးပါမောက္ခနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်သူ မာတင်လူသာ (Martin Luther) က ချာ့ချ်သည် မူလအမြစ်သို့ ပြန်သွားသင့်ပြီး သမ္မာကျမ်းစာတွင် ရေးသားထားသည်များကို ပိုမိုအလေးထားသင့်သည် (Sola scriptura - ကျမ်းစာသာလျှင်) ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ လူသာသည် ချာ့ချ်သည် မူလသွန်သင်ချက်များနှင့် အလွန်ဝေးကွာသွားပြီဟု ထင်မြင်ခဲ့သည်။ သူသည် ထိုအချိန်က ကက်သလစ်ချာ့ချ်၏ သွန်းအခြေအနေနှင့် ပတ်သက်၍ အချက် ၉၅ ချက်ပါသော ကျမ်းကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အချို့က သူသည် ယင်းကျမ်းကို ဝစ်တင်ဘာ့ဂ် (Wittenberg) ရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတံခါးတွင် ကပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း အချို့ကမူ မှန်ကန်မှုမရှိဟု ဆိုကြသည်။ အချက် ၉၅ ချက်ပါသော ကျမ်းကို ၁၅၁၆ သို့မဟုတ် ၁၅၁၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုကျမ်းနှင့်အတူ သူသည် ပရိုတက်စတင့်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို စတင်ခဲ့သည်။

နောက်လိုက်များစွာရှိသော ပရိုတက်စတင့်ချာ့ချ်များမှာ-

* လူသာရန်ချာ့ချ် (Lutheran Church)
* ကယ်လ်ဗင်နစ်ချာ့ချ် (Calvinist Church)
* Baptists (နှစ်ခြင်းအသင်းတော်များ)
* Pentecostals (ပန်တီကော့စတယ်အသင်းတော်များ)

မကြာခဏ ပါဝင်သော်လည်း အမြဲတမ်းမဟုတ်သည်များမှာ-

* အင်္ဂလီကန်ချာ့ချ် (Church of England): အဋ္ဌမမြောက် ဟင်နရီဘုရင်သည် ရိုမန်ကက်သလစ်ချာ့ချ်မှ ခွဲထွက်ခဲ့သည်။ သူသည် Catherine of Aragon နှင့် ကွာရှင်းလိုသော်လည်း ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ကွာရှင်းခွင့်မပြုခဲ့ပေ။ ဟင်နရီဘုရင်သည် အင်္ဂလန်ချာ့ချ်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာနှင့် ပရိုတက်စတင့်ဘာသာတို့ကြား အလယ်အလတ်လမ်းကြောင်းအဖြစ် တစ်ခါတစ်ရံ ရှုမြင်ကြပြီး ထို့ကြောင့် ပရိုတက်စတင့်ဝါဒမှ မကြာခဏ ဖယ်ထုတ်ထားတတ်သည်။ အကြောင်းမှာ အင်္ဂလန်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွင် အင်္ဂလန်ချာ့ချ်သည် ဘိရှော့ပ်၊ ဘုန်းတော်ကြီးနှင့် ဒိုင်ယာကွန်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မူလကက်သလစ်ဓမ္မအမှုအပြင် အယူဝါဒနှင့် ဝတ်ပြုစည်းမျဉ်းအများစုကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလီကန်ချာ့ချ် ဖြစ်ပေါ်လာစေသည့် အဓိကအချက်မှာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးကို လုံးဝငြင်းပယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် ရိုမန်ကက်သလစ်ချာ့ချ်ကို အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် ငြင်းပယ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်

| ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **အလံတော်** |  **စည်းတံဆိပ်** |

 |
|  အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ မြေပုံ၊ ဖလော်ရီဒါ အားအရောင်ခြယ်ပြထား |
| နိုင်ငံ | အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု |
| Before statehood | ဖလော်ရီဒါ နယ်မြေ |
| ပြည်ထောင်စုသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း | March 3, 1845 (27th) |
| အကြီးဆုံးမြို့ | ဂျက်ဆန်ဗီးလ် |
| အကြီးဆုံး မက်ထရိုနှင့် မြို့ပြ ဧရိယာများ | တောင်ဖလော်ရီဒါ မက်ထရို ပိုလစ်တန် |
| အစိုးရ |
|  • ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး | ရစ်စကော့ |
|  • လက်ထောက် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး | ဂျနီဖာ ကာရိုးလ် |
| လူဦးရေ  |
|  • စုစုပေါင်း | ၁၈,၈၀၁,၃၁၀(၂၀၁၀)
၁၅,၉၈၂,၃၇၈ (၂၀၀၀) |
|  • သိပ်သည်းမှု | ၃၃၈.၄/sq mi (၁၃၀.၆၇/km၂) |
|  • ပျမ်းမျှ အိမ်ထောင်စု ဝင်ငွေ | $၄၁,၁၇၁ |
|  • ဝင်ငွေအဆင့် | ၃၆th |
| ဘာသာစကား |
|  • ရုံးသုံးဘာသာစကား | အင်္ဂလိပ် |
|  • ပြောဆိုသော ဘာသာစကား | အင်္ဂလိပ်နှင့် စပိန်  |
|  |
| လတ္တီကျူ | 24°27′ N to 31° N |
| လောင်ဂျီကျူ | 80°02′ W to 87°38′ W |

ဖလော်ရီဒါ ပြည်နယ် (Florida) သည် အမေရိကန်ပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အယ်လ်ဘားမားပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ ပြည်နယ်၏ ကုန်းမြေ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများမှာ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ထိုကျွန်းဆွယ်ကို အနောက်ဘက်တွင် မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့၊ အရှေ့ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် တောင်ဘက်တွင် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ် တို့က ဝန်းရံထားကြသည်။ ဖလော်ရီဒါသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်းသို့ ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် ၂၇ ခုမြောက် ပြည်နယ် အဖြစ် ဥရောပသားတို့ နှစ်၃၀၀ အကြာ အုပ်ချုပ်အပြီးတွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၅,၇၅၅ စတုရန်းမိုင်မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး အမေရိကန် ပြည်နယ် ၅၀ တွင် ၂၂ ခုမြောက် အကြီးဆုံး ပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်သည် ကုန်းမြေတဆက်တည်း ဖြစ်နေသော အမေရိကန် ပြည်နယ်များတွင် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်လျားဆုံး ဖြစ်ပြီး ၁၃၅၀ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ ပြည်နယ် အတွင်းတွင် ကျယ်ပြန့်သော မြို့ပြနေရာ ၄ခု၊ ထိုထက် ပို၍သေးငယ်သော စက်မှုမြို့တော်များ နှင့် မြို့ငယ်ကလေးများ အများအပြား ပါဝင်သည်။

ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်သည် ယေဘူယျအားဖြင့် နွေးထွေးသော ရာသီဥတု ရှိသဖြင့် နေသာသော ပြည်နယ် (Sunshine State) ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတွင် မုတ်သုံဆန်သော ရာသီဥတု ရှိပြီး တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် မုတ်သုံရာသီဥတု ရှိသည်။ အမေရိကန် လူဦးရေ ဗြူရို၏ စာရင်းဇယားအရ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် လူဦးရေ ၁၈,၈၀၁,၃၁၀ ရှိပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် စတုတ္တမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ပြည်နယ် ဖြစ်ပြီး ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ တက္ကဆပ်စ်ပြည်နယ် နှင့် နယူးယောက်ပြည်နယ်တို့ ပြီးလျှင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သည်။ တာလာဟာဆီမြို့သည် ပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ဂျက်ဆင်ဗီးလ်မြို့သည် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ဖလော်ရီဒါ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဧရိယာမှာ အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
# ဆီနီဂေါနိုင်ငံ

| ဆီနီဂေါသမ္မတနိုင်ငံ |
| --- |
|
အလံတော်

အမှတ်တံဆိပ်

 |
| **ဆောင်ပုဒ်:**One People, One Goal, One Faith |
| **နိုင်ငံတော် သီချင်း:**Everyone strum your koras, strike the balafons |
|  |
| မြို့တော် နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ | ဒကာမြို့ |
| ရုံးသုံး ဘာသာစကားများ | ပြင်သစ် |
| အမျိုးအစား | သမ္မတနိုင်ငံ |
| အစိုးရ |
| • သမ္မတ | Abdoulaye Wade |
| • ဝန်ကြီးချုပ် | Souleymane Ndéné Ndiaye |
| တည်ထောင် |
| • လွတ်လပ်ရေး (ယူကေမှ) | ၂၀ ဇွန်၊ ၁၉၆၀ |
| • မာလီ ဖက်ဒရေးရှင်းမှ ခွဲထွက်ခြင်း | ၂၀ ဩဂုတ်၊ ၁၉၆၀ |
| ဧရိယာ |
| • စုစုပေါင်း | ၁၉၆,၇၂၃ km² (၇၆,၀၀၀ sq mi) (အဆင့်: ၈၇) |
| • ရေထု (%) | ၂.၁ |
| လူဦးရေ |
| • ခန့်မှန်း | ၁၃,၇၁၁,၅၉၇ (၂၀၀၉) (အဆင့် - ၆၇) |
| • သိပ်သည်းမှု | ၆၉.၇/km2²(၁၈၀.၄/sq mi) (အဆင့် - ၁၃၄) |
| GDP (PPP) | ခန့်မှန်း |
| • စုစုပေါင်း | ၂၃.၂၇၄ ဘီလီယံ  |
| • Per capita | $၁,၇၇၂ |
| HDI |  ၀.၄၁၁ နိမ့် · ၁၄၄ |
| ငွေကြေး | အနောက်အာဖရိက ဖရန့် |
| အချိန်ဇုန် | UTC |
| တယ်လီဖုန်းကုဒ် | +၂၂၁ |
| Internet TLD | .sn |

**ဆီနီဂေါနိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဆီနီဂေါ သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အနောက်အာဖရိကရှိ ဆီနီဂေါမြစ်၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက် နယ်နိမိတ်ဖြစ်သော ဆီနီဂေါမြစ်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆီနီဂေါနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ မြောက်ဘက်တွင် မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မာလီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘင်တွင်း ဂီနီနိုင်ငံ နှင့် ဂင်းနီဘစ်ဆောနိုင်ငံ တို့က ဝိုင်းရံ ထားကြသည်။ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံအား မြောက်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တို့မှ ဝိုင်းရံထားပြီး ဂမ်ဘီယာ၏ တိုတောင်းသော အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ ကမ်းရိုးတန်းသာလျှင် ကျန်ရှိသည်။ ဆီနီဂေါနိုင်ငံသည် မြေနေရာ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁၉၇,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) မျှ ရှိပြီး ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေအားဖြင့် ၁၄ သန်းခန့် ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ မုတ်သုံ ရာသီဥတုဖြစ်ပြီး နွေရာသီ နှင့် မိုးရာသီ ဟူ၍ ရာသီဥတု ၂ မျိုး ရှိသည်။

## ကိုးကား
# ဝီကီပီးဒီးယား

ဝီကီပီးဒီးယား|  ဝီကီပီးဒီးယား လိုဂို |
| အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဝီကီပီးဒီးယား၏ ပင်မစာမျက်နှာ |
| ဝဘ်ဆိုဒ် အမျိုးအစား | အင်တာနက် စွယ်စုံကျမ်း |
| ဖတ်ရှုရရှိနိုင်မှု | ဘာသာစကား ၂၈၇ မျိုး |
| ပိုင်ဆိုင်သူ | ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်း |
| ဖန်တီးသူ | ဂျင်မီဝေး၊ လာရီဆန်ဂါ |
| ဝဘ်ဆိုဒ် | wikipedia.org |
| Alexa အဆင့် | ၆(ဧပြီ ၂၀၁၅) |
| စီးပွားရေး | မဟုတ် |
| မှတ်ပုံတင်ခြင်း | Optional |
| အသုံးပြုသူ | တက်ကြွသည့် တည်းဖြတ်သူများ ၇၂,၅၉၂ ဦး(မေ ၂၀၁၅)၊ စုစုပေါင်းအသုံးပြုသူ ၁၄၁၄၁၉ |
| အသုံးပြုထားသည့် ပရိုဂရမ်းမင်း | PHP |

**ဝီကီပီးဒီးယား** ဆိုသည်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အခြေစိုက် ပရဟိတ အဖွဲ့အစည်း ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဦးဆောင်လှုပ်ရှားနေသော ဘာသာစုံနှင့် အကြောင်းအရာမျိုးစုံပါဝင်သည့် အခမဲ့ အင်တာနက် စွယ်စုံကျမ်း ပရောဂျက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဝီကီပီးဒီးယား ဆိုသောအမည်မှာ လူအများပူးပေါင်းပါဝင်ရေးသားနိုင်သော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်နည်းပညာဖြစ်သည့် ဝီကီ (ဟာဝေယံစကားဖြစ်ပြီး မြန်မြန်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။)နှင့် စွယ်စုံကျမ်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော အင်ဆိုင်ကလိုပိဒိယ ဟူသော အင်္ဂလိပ်စကားလုံးတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျင်မီဝေး နှင့် လာရီဆန်ဂါ တို့က ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဘာသာစကားမျိုးစုံတို့မှ လူတို့၏ ဗဟုသုတများကို အကျဉ်းရုံး စုစည်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ဝီကီပီးဒီးယားတွင် ဘာသာစကား (၂၈၈)မျိုးဖြင့်ရေးသားထားသော ဆောင်းပါးပေါင်း ၃၅ သန်းကျော်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုသည့်အကြိမ်ပေါင်း ၁၈ ဘီလီယံ ခန့်ရှိကာ၊ လစဉ် ဝင်ရောက်ဖတ်ရှုသူ သန်းငါးရာခန့်ရှိသည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးအနေဖြင့်ဆိုလျှင် ဝီကီပီးဒီးယား အသုံးပြုသူ အကောင့်ပေါင်း ၁၉ သန်းခန့်ဖြစ်ကာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ စာရင်းများအရ တက်ကြွသည့် တည်းဖြတ်သူပေါင်း ၆၉,၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။

## ဖတ်ရှုရန်

* မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား

## ကိုးကား

## ပြင်ပလင့်ခ်များ

* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုက်တ် (မိုဘိုင်းလ်) – multilingual portal (အခြားဘာသာစကားဆိုဒ်များသို့ လင့်ခ်များပါဝင်သည်)
	+ တွစ်တာပေါ်ရှိ ဝီကီပီးဒီးယား
	+ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်ရှိ ဝီကီပီးဒီးယား
# မဂ္ဂဇင်း

မဂ္ဂဇင်းစင်တစ်ခု ဆွီဒင် ၁၉၄၁
မဂ္ဂဇင်းဆိုသည်မှာ အကြောင်းအရာ တစ်ခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ အကြောင်းအရာ စုံလင်စွာကိုသော်လည်းကောင်း အပတ်စဉ်၊ လစဉ် သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ပုံမှန်ထုတ်ဝေသော စာစောင်ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။

မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်၏ ထူးခြားချက်များနှင့် ပါဝင်လေ့ရှိသော အစိတ်အပိုင်းများကို အောက်ပါအတိုင်း လေ့လာနိုင်ပါသည်။

၁။ ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများ

မဂ္ဂဇင်းများသည် သတင်းစာများထက် ပိုမိုနက်ရှိုင်းသော ဆောင်းပါးများ၊ သုတ၊ ရသ စာပေများနှင့် အထူးကဏ္ဍများကို ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် -

- ဝတ္ထုတိုနှင့် ကဗျာများ

- သုတစာပေနှင့် နည်းပညာ ဆောင်းပါးများ

- အင်တာဗျူးများနှင့် အနုပညာရှင်များအကြောင်း

- ကျန်းမာရေး၊ ဖက်ရှင်နှင့် လူနေမှုဘဝ လမ်းညွှန်ချက်များ

၂။ ထုတ်ဝေသည့် ပုံစံ

ဂျာနယ်များထက် ထုတ်ဝေမှု အချိန်ကာလ ပိုခြားလေ့ရှိသည် (ဥပမာ - လစဉ်ထုတ်၊ သုံးလပတ်ထုတ်)။

ရုပ်ထွက် - စာမျက်နှာ အရေအတွက် များပြားပြီး ရုပ်ပုံ၊ ဓာတ်ပုံများကို ဝေဝေဆာဆာဖြင့် အရည်အသွေးမြင့် စက္ကူများပေါ်တွင် ရိုက်နှိပ်လေ့ရှိသည်။

၃။ အမျိုးအစားများ

မဂ္ဂဇင်းများကို ရည်ရွယ်ချက်ပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။

အထွေထွေသုံး မဂ္ဂဇင်း - လူတန်းစားမရွေး ဖတ်ရှုနိုင်သော စာပေ၊ ဂီတ၊ အနုပညာစုံ

အထူးပြု မဂ္ဂဇင်း - အကြောင်းအရာ တစ်ခုတည်းကိုသာ ဇောက်ချဖော်ပြခြင်း (ဥပမာ - ကွန်ပျူတာမဂ္ဂဇင်း၊ စီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း၊ အားကစားမဂ္ဂဇင်း)။

ကလေးမဂ္ဂဇင်း - ကလေးသူငယ်များအတွက် ပညာပေးနှင့် ဖျော်ဖြေရေး သီးသန့်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် မဂ္ဂဇင်းကို တစ်လတစ်ကြိမ် ထုတ်ဝေလေ့ရှိသည်။ အသင်းအဖွဲ့နှင့် ကျောင်းမဂ္ဂဇင်းများကိုမူ ခြောက်လတစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ထုတ်ဝေလေ့ရှိသည်။